ODWODNIENIE

Woda stanowi ok. 60% masy ciała dorosłego

człowieka. 40% zawarte jest w przestrzeniach

śródkomórkowych, natomiast pozostałe 20% w

przestrzeniach pozakomórkowych.

BILANS WODY

POBÓR WODY

UTRATA WODY

Płyny

1500

Nerki

1500

Woda w

pokarmach

stałych

700 ml

Skóra

500 ml

Tzw.

oksydacyjna

300 ml

Płuca

400 ml

Jelita

100 ml

Razem

2500

Razem

2500

Objętość płynów ustrojowych jest

uwarunkowana głównie ilością wody i

sodu w organizmie.

Ciśnienie osmotyczne w płynach

ustrojowych we wszystkich

przestrzeniach wodnych jest

jednakowa i wynosi ok. 290 mmol/kg

H2O.

Czym jest

odwodnienie?

Odwodnienie jest wynikiem ujemnego
bilansu wodnego lub zmniejszeniem
molalności płynu zewnątrzkomórkowego.
U ludzi zdrowych jest skutkiem braku
dostępu do wody. W przypadku zaburzeń
chorobowych może być spowodowane
niedostatecznym spożyciem,
zaburzeniem wchłaniania lub
nadmiernym wydalaniem wody.

Kontrola nawodnienia

organizmu

• Pragnienie
• ADH
• Receptory: osmoreceptory, sercowo-

naczyniowe, r. przewodu
pokarmowego i krażenia wrotnego

Ogólne przyczyny

odwodnienia

•przyjmowania zbyt małej ilości wody w stosunku do
zapotrzebowania organizmu,

•spożywania dużej ilości środków o działaniu
odwadniającym, np. alkoholu, kofeiny

•spożywania zbyt dużej ilości NaCl, co prowadzi do
hipernatremii

•stosowania diety małosolnej lub bezsolnej, prowadzącej
do hiponatremii

•gorączka i hipertermia,

•biegunki, wymioty,

•utraty znacznej ilości krwi – wstrząs hipowolemiczny i
anafilaktyczny

•oparzenia

•przebywanie w warunkach ekstremalnych, wysiłek
fizyczny

•dieta wysokobiałkowa, odchudzanie

Objawy

• uczucie silnego pragnienia

• suchość w ustach

• suchy język

• suche i popękane usta

• zmniejszona ilość mocno stężonego moczu, aż do pojawienia się bezmoczu
• uczucie osłabienia
• skurcze i bóle mięśni

• utrata elastyczności skóry (skóra uszczypnięta i puszczona wyrównuje się

bardzo powoli)

• utrata siły, wycieńczenie

• zawroty i bóle głowy rozdrażnienie

• zaburzenia widzenia
• utrudniona mowa

• zapadnięte oczy

• omdlenie, tachykardia, niedociśnienie

• przyspieszony oddech

• zmniejszenie pocenia

• zaparcie

Odwonienie izotoniczne

Zaburzenia gospodarki wodnej, w
którym dochodzi do niedoboru wody
w organizmie, przebiegające z
prawidłową molalnością płynów
ustrojowych. Wywołane jest w
wyniku:

Utraty wody przez nerki
Utrata wody drogą pozanerkową

Utrata wody przez nerki

Pierwotna:

• utrata Na+ i H2O może być

następstwem fazy wielomoczu u chorych
chorobą nerek.

Wtórna:

• spowodowana podawaniem diuretyków

lub niedoborem hormonów kory
nadnerczy (choroba Addisona)

•

Przez przewód pokarmowy (wymioty,
biegunki)

•

utrata krwi

•

Do „trzeciej przestrzeni” ( np. u
chorych z zapaleniem trzustki)

•

Przez skórę ( oparzenia)

Utrata wody drogą

pozanerkową

Odwodnienie izotoniczne

doprowadza do niedoboru krążących
płynów ustrojowych , w przypadkach
znacznego niedoboru może
doprowadzić do rozwoju

wstrząsu

hipowolemicznego.

Objawy

•

Obniżenie ciśnienia tętniczego

•

Tachykardia

•

Skąpomocz

•

Suchość błon śluzowych i
zmniejszenie elastyczności skóry

Leczenie polega na nawadnianiu

pacjenta aż do ustąpienia objawów

ODWODNIENIE HIPOTONICZNE

(zespół niedoboru sodu

)

Odwodnienie hipotoniczne jest
najczęściej uwarunkowane
utratą

płynów izotonicznych

wyrównywaną podawaniem
płynów bezelektrolitowych.

Hipotonia płynu
pozakomórkowego jest
przyczyną przemieszczania
wody do komórek.

PATOGENEZA

W następstwie zmniejszenia się
przestrzeni wodnej pozakomórkowej
stymulacji ulega

sekrecja

wazopresyny (ADH).

Wywołuje on

retencję wody przez nerki. W
następstwie dochodzi do
przemieszczenia

wody do komórek

do ich obrzęku ( głównie mózgu).

PRZYCZYNY

Wszystkie stany chorobowe

wymienione przy

odwodnieniu

izotonicznym

(nadmierna utrata soli

przez nerki, przewód pokarmowy lub

skórę)

Utrata sodu przez nerki

uwarunkowana organicznymi

zmianami w ośrodkowym układzie

nerwowym
Może być

następstwem podawania

wody

(bez elektrolitów) i herbaty,

lemoniady

lub roztworów glukozy

chorym odwodnionym, tj. w stanach

odwodnienia izo- i hipertonicznego.

Objawy kliniczne

Obraz kliniczny odwodnienia hipotonicznego

jest

następstwem

hipowolemii oraz obrzęku

komórek

szczególnie nerwowych. Dlatego też

dominującymi objawami tego typu odwodnienia

są

zmiany krążeniowe

i mózgowe

(zawroty

głowy, osłabienie, apatię, bóle głowy, wymioty,

zaburzenia świadomości, spadek ukrwienia

nerek)

Chorzy nie skarżą się na pragnienie.

Często

odczuwają metaliczny smak w ustach. Do

innych objawów należą: skurcze mięśni,

zmniejszone napięcie gałek ocznych i

elastyczności skóry, brak łaknienia oraz stany

gorączkowe.

Leczenie

Odwodnienie hipotoniczne wymaga
podawania

chlorku sodu

lub

wodorowęglanu sodu.

Aktualne

stężenie Cl

oraz HCO

decyduje o

podawaniu sodu w postaci chlorku
lub (i) wodorowęglanu.

Czym charakteryzuje się

odwodnienie hipertoniczne?

• Niedoborem wolnej wody ze

zmniejszeniem objętości ECF oraz ICF

• Etiologia: j.w

Przy niedostatecznej ilości wody
zachodzie

zwiększenie osmolarności

płynów ustrojowych.

Objawy odwodnienia

hipertonicznego

• Silne pragnienie, suche błony

śluzowe, gorączka, majaczenie,
skąpomocz

• Wzrost osmolarności osocza, stężenia

hemoglobiny i hematokrytu

Czym się różni woda

mineralna od źródlanej?

• Woda mineralna jest bogata w minerały, co

najmniej 1000 mg/l, jest to woda
pochodząca z udokumentowanych zasobów
podziemnych, czerpana z ujęć
zabezpieczonych przed czynnikami
zewnętrznymi, pierwotnie czysta pod
względem chemicznym i mikrobiologicznym,
mająca stały skład chemiczny podany na
etykiecie. Nie może być uzdatniania ani
zawierać żadnych dodatków.

• Woda źródlana o łącznej zawartości

rozpuszczonych minerałów poniżej 500 mg/l,
jest to woda pochodząca z
udokumentowanych zasobów podziemnych,
czerpana z ujęć zabezpieczonych przed
czynnikami zewnętrznymi, pierwotnie czysta
pod względem chemicznym i
mikrobiologicznym. Jej skład chemiczny i
właściwości mogą ulegać niewielkim
wahaniom w zależności od sytuacji
geologicznej podłoża. Nie może być
uzdatniania ani zawierać żadnych dodatków.

Bibliografia

• „Fizjologia człowieka” Podręcznik dla

studentów medycyny Konturek S.

• „Choroby wewnętrzne" Szczeklik A.
• „Patofizjologia kliniczna” Podręcznik

dla studentów medycyny Zahorska-
Markiewicz B.

Document Outline