ĆWICZENIE 5
Ręczna i automatyczna analiza ilościowa
krwinek. Hematokryt. Wskaźniki
czerwonokrwinkowe
i interpretacja wyników morfologii
ĆWICZENIE 5
Ręczna i automatyczna analiza ilościowa
krwinek. Hematokryt. Wskaźniki
czerwonokrwinkowe
i interpretacja wyników morfologii
HEMATOKRYT (Ht, Hct) –
wskaźnik hematokrytowy
Stosunek objętości
krwinek
do objętości krwi
pełnej
HEMATOKRYT
HEMATOKRYT –
wskaźnik
procentowy
Ht = a/b x 100%
a – objętość krwinek
b – objętość pełnej krwi
Wartości prawidłowe hematokrytu
w zależności od wieku:
• Mężczyźni 40 – 54%
• Kobiety
37 - 47%
• Noworodki 44 – 62%
• Dzieci:
wiek 1 roku 35%
wiek 10 lat
37,5%
Wzrost
hematokrytu:
- Nadkrwistość
- Zwiększenie masy
krążących
erytrocytów
- Zmniejszenie
objętości osocza (np.
przy odwodnieniu
organizmu)
Spadek
hematokrytu:
- Niedokrwistość
- Krwotoki, przewlekłe
krwawienia
- Wzrost objętości
osocza
(przewodnienie)
Analiza ilościowa
elementów morfotycznych krwi
Zasada obliczania ilości elementów
morfotycznych krwi metodą manualną-
komorową:
rozcieńczenie określonej objętości krwi
znaną objętością odpowiedniego płynu
i zliczenie elementów morfotycznych
w komorze o znanej objętości
Metody komorowe:
komora
Bürkera
Siatka w komorze Bükera składa się z 9 kwadratów
oddzielonych od siebie potrójnymi liniami
Wewnątrz 1 kwadratu:
- 16 kwadratów dużych
- 9 kwadratów małych
- prostokąty
W całej siatce:
- 144 kwadraty duże
- 81 kwadratów małych
Przygotowanie krwi do liczenia
1. Płyny do rozcieńczania:
-
Erytrocytów – płyn cytrynianowo-
formalinowy
lub płyn
Hayema (bezbarwne)
Erytrocyty zachowują właściwe
kształty, nie tworzą rulonów,
usuwane są leukocyty
- Leukocytów – płyn Türka (granatowy)
zawiera: kwas octowy i fiolet goryczki
rozpad erytrocytów podbarwienie jąder
leukocytów
Przygotowanie krwi do liczenia
2. Rozcieńczanie
krwi:
- przy użyciu
melanżerów
(mieszalniki Potaine’a)
- Mieszalniki do
czerwonych (A
)
i białych (B)
krwinek
Procedura
1.
Pobranie krwi z opuszki palca do melanżera
do poziomu 0,5 (ale nie pierwszą kroplę)
2. Uzupełnienie (= rozcieńczenie) odpowiednim
płynem:
Do poziomu 101 dla erytrocytów
Do poziomu 11 dla leukocytów
3. Rozcieńczoną krew mieszamy przez ok. 3
minuty
4. Przygotowaną komorę napełniamy po
ustawieniu jej na stoliku mikroskopu i
odnalezieniu obrazu siatki
Liczenie krwinek
ERYTROCYTY
0.05mm x 0.2mm = 0.01mm
2
0.01mm
2
x 20 = 0.2mm
2
rozcieńczenie(200) ÷ powierzchnia (0.2) x głębokość (0.1) =
200 ÷ 0.02 = 10.000 x n mln/µl
X = 10.000 x n (mln/µl)
Liczenie
krwinek:
LEUKOCYTY
1mm x 1mm = 1mm
2
x 4 = 4mm
2
Rozcieńczenie (20x) ÷ powierzchnia (4mm
2
) x
głębokość(0.1mm) = 20÷0.4 = 50 x n tys/µl
Y= 50 x n (tys/µl)
Liczenie
krwinek:
Krwinki białe (WBC): Wartości
prawidłowe
• Dorosły człowiek:
4,5 – 11,0 x 10
3
/ μL (lub 4,5 -11,0 x 10
9
/
L)
Liczba leukocytów w zależności od wieku
LEUKOPENIA (Leukocytopenia)
Zmniejszenie liczby krwinek białych
LEUKOCYTOZA
Zwiększenie liczby krwinek białych
Krwinki czerwone (RBC): Wartości
prawidłowe
Kobiety:
4,5 – 5,5 x 10
6
/ μL (lub 4,5 – 5,5 x
10
12
/ L)
Mężczyźni:
4,5 – 6,0 x 10
6
/ μL (lub 4,5 – 6,0 x
10
12
/ L)
ANEMIA (Niedokrwistość)
zmniejszenie liczby krwinek czerwonych
POLICYTEMIA (Nadkrwistość,
erytrocytoza)
zwiększenie liczby krwinek czerwonych
Hemoglobina: Wartości
prawidłowe
Kobiety:
14 ± 2 g/dL (8,7 ± 1.2 mmol/L)
Mężczyźni:
16 ± 2 g/dL (10 ± 1.2 mmol/L)
Wartości charakteryzujące
erytrocyty
Hct
hematocrit
hematokryt
Hgb
hemoglobin
stężenie Hb we
krwi
mmol/L lub
g/dL
MCV
mean cell volume SOK
średnia objętość
krwinki
fL
MCH
mean corpuscular
hemoglobin
SMH
średnia masa Hb
w erytrocycie
fmol lub pg
MCHC
mean corpuscular
hemoglobin
concentration
SSH
średnie stężenie
Hb w erytrocycie
mmol/L lub
g/dL
MCV
= Hct (%) x 10 / RBC (w 1
μL)
wartość prawidłowa = 80 - 100
fL
MCH
= Hb (g/dL) x 10 / RBC (w 1
L)
wartość prawidłowa = 27 - 34
pg
MCHC
= Hb (g/dL) / Hct
(wyrażony w
ułamku)
wartość prawidłowa = 32 - 36
g/dL
Objetość krwinek czerwonych
Anemia mikrocytarna
Wykres objętości erytrocytów
Anemia makrocytarna
Wykres objętości erytrocytów
• wskaźnik rozrzutu objętości
poszczególnych krwinek czerwonych wokół
wartości średniej (MCV).
• wyrażany w %
• wysokie RDW wskazuje na dużą zmienność
w objętości RBC w badanej próbce
RDW
Rozkład objętości krwinek czerwonych
(ang. red (cell) distribution width )
RDW
Starsze
RBC lub
fragmenty
RBC -
przesunięci
e wykresu
w lewo
Młode RBC
są większe
-
przesunieci
e wykresu
w prawo
Algorytm oceny układu
czerwonokrwinkowego
Hgb < 11 g%, WBC i PLT (+ rozmaz) prawidłowe
MCV
< 82 f
82 – 100 f
Retikulocyty
Niedobór żelaza
(szerokie RDW)
Przewlekły stan zapalny
Thalassemia
(wąskie RDW)
Zatrucie aluminium
> 100 f
Choroby wątroby
Alkoholizm
Niedobór witaminy B12
lub kwasu foliowego
Niedoczynność tarczycy
Niskie
Anemia Aplastyczna
Anemia B-D
Choroby rozrostowe
szpiku
Przewlekła n. nerek
Wysokie
Hemoliza
Krwawienie
Badanie morfologii krwi
za pomocą analizatorów
hematologicznych
Pomiar metodą optyczną
cytometria przepływowa
• zjawisko rozpraszania światła laserowego przez
komórki oraz ich struktury i/lub zjawisko
fluorescencji barwników związanych z
przeciwciałami
Signal Generation
Signal Processing
Data Analysis
Zasada pomiaru krwinek w analizatorze hematologicznym
Pomiar metodą elektryczną
- metoda impedancyjna
(Coulter, 1956)
- wzrost prądu
przepływającego przez
komorę z elektrodami, gdy w
cieczy wypełniającej komorę
znajdują się komórki
- przewodnictwo roztworu
(cieczy) zmienia się
proporcjonalnie do ilości
komórek oraz ich objętości
Wyniki badania morfologii krwi za pomocą
analizatora 3-dif
Wyniki badania morfologii krwi za pomocą analizatora
3-parametrowego (5-dif) rozdziału krwinek białych
Wynik badania morfologii krwi za pomocą
półautomatycznego analizatora
hematologicznego
BC-2300
Część praktyczna
• Oznaczenie hematokrytu
• Określenie liczby leukocytów w
komorze Bürkera
• Pomiar morfologii krwi za pomocą
półautomatycznego analizatora
hematologicznego BC-2300
Materiały
http://www.sq7dqx.republika.pl/hematologia
/
H. Bomski
Podstawowe badania laboratoryjne, badania
hematologiczne