PAMIĘĆ

 

 

 

 

PAMIĘĆ 

* jest to zdolność do rejestrowania
i ponownego przywoływania
wrażeń zmysłowych, skojarzeń 
czy informacji. 

 

 

Pamięć posiadają ludzie, 

niektóre zwierzęta oraz 

komputery. 

Pamięć ludzka podlega 

badaniom psychologii 

kognitywnej. 

 

 

Człowiek ma zdolność do 

zapamiętywania nie tylko 

wrażeń zmysłowych i symboli, 

ale również do 

przechowywania obrazu 

własnej świadomości. 

 

 

Pamięć Świeża 

* pamięć trwająca do kilkunastu minut 

po poznaniu informacji. W tym czasie 
łatwo można odtworzyć informacje. 
W tym czasie impulsy elektryczne 
krążą w wieloneuronalnych 
łańcuchach zwrotnego pobudzenia 
m.in. wzgórza i kory mózgowej.

 

 

Pamięć krótkotrwała 

• Jej nazwa wywodzi się z klasycznej już 

magazynowej teorii pamięci, która dzieli 
system pamięci człowieka na trzy magazyny 
różniące się czasem przechowywania 
informacji (pamięć ultrakrótkotrwałą, 
krótkotrwałą, oraz długotrwałą pamięć). 
Przechowuje niewielkie ilości informacji przez 
krótki okres (bez dokonywania powtórek 
wewnętrznych czas ten szacuje się na kilka 
do kilkunastu sekund). 

 

 

• Pamięć krótkotrwała 

wykorzystywana jest do czasowego 

zapamiętywania danych zmysłowych 

lub informacji pobranej z pamięci 

długotrwałej, czy rezultatów procesów 

przetwarzania danych w mózgu (np. 

wyników obliczeń czy wniosków 

rozumowań). Współcześnie rozumiana 

jest jako efekt utworzenia lub 

wzbudzenia w pamięci trwałej 

reprezentacji bodźca (np. litera, obraz, 

słowo itp.). 

 

 

Pamięć sensoryczna, 

pamięć ultrakrótka, USTM 

• jeden z trzech podstawowych 

systemów pamięci człowieka 

obok pamięci krótkotrwałej i 

pamięci długotrwałej 

 

 

Charakteryzuje się tym, 

że:

 

• ma krótki czas trwania (do ok. 0,5 sek.)

• dużą pojemność (niektórzy badacze 

podają, że magazynuje ona ok. 99% 

nadchodzących informacji)

• służy do tego, aby procesy percepcji mogły 

wydobyć maksimum potrzebnej informacji 

z nadchodzących bodźców

• zlokalizowany jest w każdym zmyśle 

(każdym oku, uchu ...)

• przechowuje nadchodzące informacje bez 

zniekształceń i przetworzenia. 

 

 

Informacje z pamięci ultrakrótkiej

[USTM] przedostają się następnie

do pamięci krótkotrwałej [STM].

 

USTM

  

STM

Pamięć sensoryczna 

(pamięć ultrakrótka)

short-term memory, 

STM 

 

 

Pamięć długotrwała

• LTM

 -  stanowi trwały magazyn 

śladów pamięciowych, o teoretycznie 
nieograniczonej pojemności i czasie 
przechowywania.

• LTM

 określa się jako pamięć trwałą 

lub wtórną 

 

 

Pamięć długotrwałą dzieli 

się na różne podsystemy, ze 

względu na sposób kodowania, 

funkcje, materiał, który 

zapamiętuje itd. 

 

 

Jeden z popularnych 

sposobów podziału 

pamięci długotrwałej 

przedstawia się 

następująco:

 

 

• pamięć deklaratywna, a w niej: 

– pamięć semantyczna
– pamięć epizodyczna

• pamięć niedeklaratywna: 

– pamięć proceduralna
– habituacja
– warunkowanie

• torowanie

 

 

Pamięć deklaratywna 

• jeden z rodzajów pamięci długotrwałej, 
• dane z pamięci deklaratywnej mogą 

być stosunkowo łatwo wydobyte i 
uświadomione w odróżnieniu od 
danych gromadzonych przez pamięć 
niedeklaratywną 

 

 

Cechy pamięci 

deklaratywnej:

• Przechowuje informacje, które odpowiadają na 

pytanie: "wiem, że...". Składa się z dwóch 

podsystemów: pamięci epizodycznej i pamięci 

semantycznej

• Przechowuje informacje w postaci abstrakcyjnych lub 

konkretnych reprezentacji językowych.

• Wydobycie informacji z pamięci deklaratywnej jest 

względnie niezależne od kontekstu - Wydobycie 

informacji wymagać może czasu i wysiłku.

• Gdy wydobywamy informacje z pamięci deklaratywnej 

aktywowane są w mózgu: hipokamp i kora płatów 

czołowych. Uszkodzenie hipokampa prowadzi do 

niemożności gromadzenia nowych informacji w 

pamięci deklaratywnej Podobne rezultaty dać może 

uszkodzenie płatów czołowych, odpowiedzialnych za 

gromadzenie niektórych informacji. 

 

 

Pamięć deklaratywną dzieli 

się zwykle na dwa 

rozłączne podsystemy:

pamięć epizodyczną i pamięć 

semantyczną

 

 

Pamięć epizodyczna 

• inaczej pamięć zdarzeń. Przechowuje 

epizody, czyli ślady pamięciowe na 
temat zdarzeń, posiadających swoją 
lokalizację przestrzenną i czasową. W 
tym systemie pamięci 
przechowywane są także informacje 
na temat wzajemnych relacji między 
zdarzeniami 

 

 

Pamięć epizodyczna

• odpowiedzialna jest za poczucie tożsamości i 

ciągłości psychicznej.

• przechowuje informacje wraz ze stemplem 

czasu - wiem mniej więcej czy dane zdarzenie 

miało miejsce dawno czy niedawno

• Wydobycie informacji z pamięci epizodycznej 

wymaga wysiłku i czasu

• Informacje przechowywane są tutaj wraz z 

kontekstem

• Dostęp do tych informacji ma charakter 

świadomy i dowolny, a odtwarzanie opiera 

się na osobistej refleksji

 

 

Pamięć semantyczna 

• służący do łączenia w grupy informacji o 

podobnym charakterze. Przypuszczalnie 

powstała na drodze ewolucji pamięć 

semantyczna - skojarzeniowa. Działa ona 

prawdopodobnie w ten sposób, że w mózgu 

tworzone są zbiory informacji o podobnym 

charakterze, opatrzone pewnymi etykietami.

• pamięć ta w dużej mierze powiązana jest z 

językiem oraz procesem kojarzenia różnych 

faktów. Nie ma w niej żadnych reguł co do 

tego, jak grupowane są poszczególne 

informacje i ulega ona ciągłemu procesowi 

nauki. 

 

 

Pamięć niedeklaratywna 

• gromadzi wiedzę o tym jak wykonywać czynności.
• gromadzi przede wszystkim nasze doświadczenia 

w postaci związków między pewnymi bodźcami i 

reakcjami, czyli nawyków.

• Doświadczenia te trudno jest przełożyć na 

informacje werbalne.

• Informacje z pamięci deklaratywnej wydobywane 

są automatycznie, najczęściej bez kontroli 

świadomości.

• Podczas wydobywania informacji z pamięci 

niedeklaratywnej uaktywniane są odpowiednie 

części mózgu - hipokamp, kora motoryczna i 

móżdżek. 

 

 

 

 

Pamięć proceduralna 

• Informacje do tej pamięci nabywane są 

poprzez bezpośrednie spostrzeganie, 
doświadczanie oraz dostrajanie do 
wymagań otoczenia.

• Pamięć ta wyrażana jest w formie zmiany 

prawdopodobieństwa reagowania na 
specyficzne bodźce. Dostęp do tej pamięci 
jest automatyczny.

• Pamięć proceduralna zlokalizowana jest w 

strukturach związanych z układem ruchu.

 

 

Habituacja 

• jest zjawiskiem neurologicznym 

występującym w układzie nerwowym 
w przypadku wielokrotnego 
występowania tego samego bodźca. 
Odpowiedź układu na kolejne bodźce 
jest wówczas coraz mniejsza. 

 

 

Efekt ten można 

zaobserwować na przykładzie 

wszystkich zmysłów człowieka, 

na przykład: 

• Zmysł dotyku: Należy się położyć bez 

ruchu, tak aby żadna część ciała nie była 

do niczego zbyt mocno przyciśnięta. 

Po kilkunastu minutach w bezruchu nie 

odczuwamy już żadnego dotyku, choć 

wciąż odczuwamy wrażenia temperatury 

(te receptory mają dłuższy czas 

habituacji). 

 

 

Warunkowanie klasyczne 

• Eksperymenty nad warunkowaniem 

przeprowadził jako pierwszy l. P. Pawłow. 

Stwierdził on, że podanie psu pokarmu 

do pyska wywołuje u niego wydzielanie 

śliny. Reakcję tę Pawłow nazwał 

odruchem lub reakcją bezwarunkową, 

ponieważ występuje ona bez uczenia się, 

w sposób niezmienny, utrwalony 

dziedzicznie; pokarm zaś jest 

bezwarunkowym bodźcem dla tej reakcji.

 

 

Warunkowanie 

instrumentalne 

• Wymaga od badanego organizmu wykonania 

określonej reakcji ruchowej lub 

powstrzymania się od niej (reakcje te zwane 

są reakcjami instrumentalnymi lub 

sprawczymi) w odpowiedzi na znak ustalony 

przez eksperymentatora (zwany bodźcem 

warunkowym). W efekcie zwierzę ma 

możliwość zaspokojenia swojej potrzeby 

(uzyskuje pokarm, wodę, itp.) lub unika 

bodźca nieprzyjemnego (np. dmuchnięcia w 

ucho). Chcąc uzyskać większą liczbę reakcji 

stosuje się wzmocnienie nieregularne, co 

kilka naciśnięć dźwigni. Zwierzę ma 

określoną pojemność żołądka, aby zaspokoić 

głód musi wtedy więcej razy nacisnąć 

dźwignię.

 

 

Torowanie 

• zjawisko polegające na zwiększeniu 

prawdopodobieństwa wykorzystania 

określonej kategorii poznawczej w 

procesach percepcyjnych i myślowych 

wskutek wielokrotnej ekspozycji bodźca 

zaliczanego do tej kategorii, bądź bodźca 

semantycznie lub afektywnie powiązanego 

z tą kategorią. Priming, również 

podprogowy, jest stosowany jako popularna 

technika manipulacji w laboratoryjnych 

eksperymentach z zakresu psychologii 

poznawczej. Zjawisko primingu wyjaśniane 

jest w ramach teorii sieci neuronowych 

 

 

Niezależnie od rodzaju pamięci 

można wyróżnić trzy etapy jej 

pracy:

• rejestracja informacji/wrażeń poprzez 

zmianę struktury fizycznej,

• przechowywanie informacji,
• odtwarzanie.

 

 

Przechowywanie informacji jest jednym z 
trzech podstawowych procesów 
pamięciowych obok zapamiętywania i 
zapominania, rozróżnianych w klasycznym 
podejściu psychologicznym. Podział ten jest 
nieadekwatny do dzisiejszej wiedzy z zakresu 
psychologii poznawczej. Wyróżnia się więcej 
faz procesu pamięciowego, w których 
"przechowywanie informacji" nie ma ściśle 
sprecyzowanego znaczenia i może dotyczyć 
zarówno "kodowania informacji" jak ich 
"rekodowania" w pamięci, a także 
klasycznego przechowywania tych informacji. 
Niniejszy artykuł dotyczy tego ostatniego 
zjawiska. 

 

 

Za przechowywanie informacji w 

pamięci odpowiedzialne są 

komórki nerwowe w mózgu. 

Pamięć człowieka magazynuje 

informacje w różnych systemach 

pamięciowych. Trwałe 

przechowywanie informacji 

związane jest z chemicznymi i 

strukturalnymi zmianami w 

mózgu. Proces ten nie jest 

całkowicie wyjaśniony.

 

 

 

Przechowywanie 

informacji przez komórki 

nerwowe w mózgu 

 

 

Przypominanie 

• to wydobycie informacji z pamięci 

długotrwałej, które wymaga sięgnięcia 
do jej zasobów. Pozornie proces ten 
polega na odtworzeniu wcześniej 
zapisanych treści w formie 
niezmienionej. Faktycznie jednak 
proces wydobywania wspomnień i 
danych z pamięci wygląda inaczej 

 

 

Zapamiętywanie 

• jest to czynność i pierwsza faza 

procesu pamięciowego tzw. faza 
nabywania określonej formy 
zachowania lub przyswojenia tego, co 
na daną jednostkę oddziałuje. 
Zapamiętywanie może mieć postać 
jednego aktu spostrzeżeniowego lub 
być złożoną aktywnością.

 

 

Zapominanie

 

•utrata zdolności do 

przypominania sobie, 
rozpoznawania lub 
reprodukowania tego, co 
poprzednio zostało zapamiętane.

 

 

 

Zaznaczyć należy, że pod 
pojęciem zapominania kryje się 
kilka odmiennych procesów 
pamięciowych, które prowadzą 
do utraty możliwości wydobycia 
informacji.

 

 

Teoria upływu czasu 

• Według tej teorii sam upływ czasu 

powoduje, że informacje są tracone. 
Zarówno anegdotyczne informacje, 
codzienne doświadczenie jak i 
rzetelne eksperymenty potwierdzają 
istnienie tego zjawiska. Wyjaśnia ono 
jednak dobrze utratę informacji tylko 
w niektórych systemach pamięci 
człowieka. 

 

 

Uwaga 

• ogólne określenie wielu procesów poznawczych 

odpowiedzialnych za:

• utrzymanie organizmu w stanie gotowości do działania, 

percepcji lub innych zachowań. Podtrzymywanie stanu 

oczekiwania na pojawienie się pewnych bodźców;

• wyodrębnianie istotnych elementów z pola 

percepcyjnego (np. wzrokowego, słuchowego) i 

tłumienie elementów nieistotnych (koncentracja 

uwagi);

• odpowiednio zorganizowany przebieg danej czynności 

psychicznej, dbanie o to aby uboczne procesy go nie 

zakłócały;

• zdolność zaangażowania się w analizę danego bodźca i 

umiejętność oderwania się od jednego bodźca i 

skupienie się na innym