Zadania pielęgniarki w 

Zadania pielęgniarki w 

opiece nad chorym z 

opiece nad chorym z 

chorobą Parkinsona.

chorobą Parkinsona.

mgr Joanna Owsianowska

mgr Joanna Owsianowska

Choroba Parkinsona:

Choroba Parkinsona:

►

należy do grupy chorób 

należy do grupy chorób 

zwyrodnieniowych układu nerwowego

zwyrodnieniowych układu nerwowego

►

dotyka w jednakowym stopniu obu płci 

dotyka w jednakowym stopniu obu płci 

z lekką przewagą mężczyzn

z lekką przewagą mężczyzn

►

zaczyna się na ogół po 60 roku życia

zaczyna się na ogół po 60 roku życia

►

cierpi na nią prawie 1,5% populacji w 

cierpi na nią prawie 1,5% populacji w 

wieku  powyżej 65 lat

wieku  powyżej 65 lat

Objawy:

Objawy:

►

sztywność mięśniowa (zwiększenie 

sztywność mięśniowa (zwiększenie 

napięcia mięśniowego)

napięcia mięśniowego)

►

spowolnienie ruchowe (bradykinezja)

spowolnienie ruchowe (bradykinezja)

►

drżenie spoczynkowe

drżenie spoczynkowe

►

trudności w rozpoczynaniu ruchów 

trudności w rozpoczynaniu ruchów 

dowolnych

dowolnych

Objawy c.d.:

Objawy c.d.:

►

specyficzny rodzaj drżenia palców i 

specyficzny rodzaj drżenia palców i 

kciuka określany jako ,,kręcenie pigułek”

kciuka określany jako ,,kręcenie pigułek”

►

przodopochylenie tułowia

przodopochylenie tułowia

►

zaburzenia chodu: małe, szurające 

zaburzenia chodu: małe, szurające 

kroczki i brak balansowania kończyn 

kroczki i brak balansowania kończyn 

górnych

górnych

►

zaburzenia równowagi

zaburzenia równowagi

Objawy c.d.:

Objawy c.d.:

►

niewyraźna, cicha mowa

niewyraźna, cicha mowa

►

trudności w połykaniu

trudności w połykaniu

►

brak mimiki twarzy

brak mimiki twarzy

►

rzadkie mruganie

rzadkie mruganie

Porozumiewanie się z chorym – 

Porozumiewanie się z chorym – 

porady dla opiekuna:

porady dla opiekuna:

►

poświęć mu czas

poświęć mu czas

►

nie śpiesz się mówiąc do niego

nie śpiesz się mówiąc do niego

►

poświęć mu dodatkowy czas na 

poświęć mu dodatkowy czas na 

odpowiedź

odpowiedź

►

bądź z nim w kontakcie wzrokowym

bądź z nim w kontakcie wzrokowym

►

nie udawaj, że go zrozumiałeś, skoro 

nie udawaj, że go zrozumiałeś, skoro 

nie zrozumiałeś

nie zrozumiałeś

Porozumiewanie się z chorym 

Porozumiewanie się z chorym 

c.d.:

c.d.:

►

poproś o powtórzenie słowa lub zdania 

poproś o powtórzenie słowa lub zdania 

ale w inny sposób

ale w inny sposób

►

nie kończ za niego zdania

nie kończ za niego zdania

►

nie oddalaj się, kiedy mówi do ciebie

nie oddalaj się, kiedy mówi do ciebie

►

nie przekrzykuj hałasu

nie przekrzykuj hałasu

►

nie rywalizuj z TV lub radiem

nie rywalizuj z TV lub radiem

►

zachęcaj, stwarzaj możliwość rozmowy

zachęcaj, stwarzaj możliwość rozmowy

Porozumiewanie się z chorym 

Porozumiewanie się z chorym 

c.d.:

c.d.:

►

rozmawiaj normalnie

rozmawiaj normalnie

►

słuchaj uważnie

słuchaj uważnie

►

używaj krótkich zdań i akcentuj istotne 

używaj krótkich zdań i akcentuj istotne 

słowa

słowa

►

upewnij się, że cię widzi i słyszy

upewnij się, że cię widzi i słyszy

►

posługuj się językiem ciała i wyrazem 

posługuj się językiem ciała i wyrazem 

twarzy

twarzy

Porozumiewanie się z chorym 

Porozumiewanie się z chorym 

c.d.:

c.d.:

►

różnicuj ton twego głosu – on często 

różnicuj ton twego głosu – on często 

tego nie potrafi

tego nie potrafi

►

nie krzycz

nie krzycz

►

spożywaj razem z nimi posiłki i 

spożywaj razem z nimi posiłki i 

rozmawiaj (niektórzy chorzy krępują 

rozmawiaj (niektórzy chorzy krępują 

się jeść w towarzystwie)

się jeść w towarzystwie)

Postępowanie pielęgniarskie:

Postępowanie pielęgniarskie:

►

skrupulatne nadzorowanie zażywania 

skrupulatne nadzorowanie zażywania 

leków w dawkach zleconych przez 

leków w dawkach zleconych przez 

lekarza

lekarza

►

obserwacja objawów ubocznych 

obserwacja objawów ubocznych 

stosowanej farmakoterapii (suchość w 

stosowanej farmakoterapii (suchość w 

ustach, zaburzenia widzenia z bliska, 

ustach, zaburzenia widzenia z bliska, 

zawroty głowy, nudności, pobudzenie 

zawroty głowy, nudności, pobudzenie 

do wymiotów, bóle głowy)

do wymiotów, bóle głowy)

Postępowanie pielęgniarskie 

Postępowanie pielęgniarskie 

c.d.:

c.d.:

►

prowadzenie prostych ćwiczeń 

prowadzenie prostych ćwiczeń 

gimnastycznych:

gimnastycznych:

1.gimnastyka twarzy (marszczenie 

1.gimnastyka twarzy (marszczenie 

czoła, otwieranie ust, wydęcie wargi 

czoła, otwieranie ust, wydęcie wargi 

górnej i dolnej, nadymanie 

górnej i dolnej, nadymanie 

naprzemienne policzków, otwieranie i 

naprzemienne policzków, otwieranie i 

zamykanie naprzemienne oczu)

zamykanie naprzemienne oczu)

c.d.:

c.d.:

2. gimnastyka głowy (skręty, skłony, 

2. gimnastyka głowy (skręty, skłony, 

krążenia)

krążenia)

3. ćwiczenia barków (unoszenie i 

3. ćwiczenia barków (unoszenie i 

opuszczanie naprzemienne i 

opuszczanie naprzemienne i 

jednoczasowe, przemieszczanie ku 

jednoczasowe, przemieszczanie ku 

przodowi i tyłowi, próby wykonywania 

przodowi i tyłowi, próby wykonywania 

ruchów okrężnych)

ruchów okrężnych)

c.d.:

c.d.:

4. ćwiczenia kończyn (zginanie i 

4. ćwiczenia kończyn (zginanie i 

prostowanie, przemieszczanie w przód 

prostowanie, przemieszczanie w przód 

i w tył, gra piłką: rzucanie i chwytanie, 

i w tył, gra piłką: rzucanie i chwytanie, 

leżąc na plecach wykonywanie ruchów 

leżąc na plecach wykonywanie ruchów 

jak przy jeździe na rowerze)

jak przy jeździe na rowerze)

c.d.:

c.d.:

5. ćwiczenia tułowia (skłony w przód i 

5. ćwiczenia tułowia (skłony w przód i 

prostowanie, wykonywanie ruchów 

prostowanie, wykonywanie ruchów 

okrężnych)

okrężnych)

6. gimnastyka stóp (ćwiczenia ruchowe 

6. gimnastyka stóp (ćwiczenia ruchowe 

przedniej części stopy, unoszenie i 

przedniej części stopy, unoszenie i 

zginanie palucha, stawanie na 

zginanie palucha, stawanie na 

przemian na palcach i piętach)

przemian na palcach i piętach)

Edukacja pacjenta i rodziny:

Edukacja pacjenta i rodziny:

►

uwzględniać musi szereg aspektów, tak 

uwzględniać musi szereg aspektów, tak 

aby chory mógł radzić sobie z 

aby chory mógł radzić sobie z 

problemami życia codziennego.

problemami życia codziennego.

►

należy udzielić prostych i jasnych 

należy udzielić prostych i jasnych 

wskazówek dotyczących problemów z 

wskazówek dotyczących problemów z 

mową, chodzeniem, zwrotami, 

mową, chodzeniem, zwrotami, 

drżeniem, nagłym znieruchomieniem, 

drżeniem, nagłym znieruchomieniem, 

wstawaniem z łóżka lub niskiego 

wstawaniem z łóżka lub niskiego 

siedzenia

siedzenia

Mowa:

Mowa:

►

jeżeli masz kłopoty z mówieniem, zrób 

jeżeli masz kłopoty z mówieniem, zrób 

duży wdech zanim zaczniesz mówić

duży wdech zanim zaczniesz mówić

►

rób przerwę po kilku słowach lub mów 

rób przerwę po kilku słowach lub mów 

pojedynczymi wyrazami

pojedynczymi wyrazami

►

próbuj wyraźnie wymawiać słowa, 

próbuj wyraźnie wymawiać słowa, 

wypowiadając się krótko i zwięźle

wypowiadając się krótko i zwięźle

►

czytaj głośno książki, gazety

czytaj głośno książki, gazety

c.d.:

c.d.:

►

śpiewaj głośno piosenki, które lubisz

śpiewaj głośno piosenki, które lubisz

►

ćwicz przed lustrem wymowę wyrazów

ćwicz przed lustrem wymowę wyrazów

►

nie pozwól wyręczać się w mówieniu 

nie pozwól wyręczać się w mówieniu 

przez drugą osobę

przez drugą osobę

►

wykonuj ćwiczenia regulujące oddech

wykonuj ćwiczenia regulujące oddech

Chodzenie:

Chodzenie:

Kiedy wystąpi ,,dreptanie”:

Kiedy wystąpi ,,dreptanie”:

►

zatrzymaj się

zatrzymaj się

►

sprawdź czy odległość między stopami 

sprawdź czy odległość między stopami 

wynosi ok.20cm.

wynosi ok.20cm.

►

popraw swoją sylwetkę ciała i wyprostuj 

popraw swoją sylwetkę ciała i wyprostuj 

się, jak tylko najbardziej możesz

się, jak tylko najbardziej możesz

►

uświadom sobie i przypomnij, że 

uświadom sobie i przypomnij, że 

powinieneś stawiać duże kroki

powinieneś stawiać duże kroki

c.d.:

c.d.:

►

zrób krok unosząc wysoko stopę, tak 

zrób krok unosząc wysoko stopę, tak 

jak w marszu

jak w marszu

►

podnieś do góry palce stopy i najpierw 

podnieś do góry palce stopy i najpierw 

postaw na ziemi piętę

postaw na ziemi piętę

►

przenieś ciężar ciała na palce

przenieś ciężar ciała na palce

►

powtórz to samo z drugą nogą

powtórz to samo z drugą nogą

C.d.:

C.d.:

►

staraj się, aby ręce poruszały się 

staraj się, aby ręce poruszały się 

odpowiednio przy każdym kroku – 

odpowiednio przy każdym kroku – 

poprawia to rytm chodzenia a także 

poprawia to rytm chodzenia a także 

wygląd

wygląd

►

laski i tzw. balkoniki nie zawsze są 

laski i tzw. balkoniki nie zawsze są 

pomocne. Przyrządy te mogą nasilać 

pomocne. Przyrządy te mogą nasilać 

tendencje do przodopochylenia 

tendencje do przodopochylenia 

tułowia.

tułowia.

Zwroty:

Zwroty:

►

kiedy chcesz się odwrócić nigdy nie 

kiedy chcesz się odwrócić nigdy nie 

rób tego na jednej stopie, krzyżując 

rób tego na jednej stopie, krzyżując 

nogi. Zawsze skręcaj w pożądanym 

nogi. Zawsze skręcaj w pożądanym 

kierunku idąc półkolem ze stopami 

kierunku idąc półkolem ze stopami 

stawianymi osobno.

stawianymi osobno.

Drżenie:

Drżenie:

►

aby zmniejszyć drżenie rąk przyciśnij 

aby zmniejszyć drżenie rąk przyciśnij 

łokieć do tułowia aby unieruchomić 

łokieć do tułowia aby unieruchomić 

ramię i wówczas wykonaj pożądaną 

ramię i wówczas wykonaj pożądaną 

czynność tak szybko jak tylko możesz.

czynność tak szybko jak tylko możesz.

Nagłe znieruchomienie 

Nagłe znieruchomienie 

(,,zamrożenie”):

(,,zamrożenie”):

Występuje najczęściej wtedy, gdy chory 

Występuje najczęściej wtedy, gdy chory 

ma do pokonania przeszkodę. Chory 

ma do pokonania przeszkodę. Chory 

jest zwykle pochylony do przodu, 

jest zwykle pochylony do przodu, 

kolana ma zgięte, pięty oderwane d 

kolana ma zgięte, pięty oderwane d 

podłoża. Im bardziej stara się ruszyć 

podłoża. Im bardziej stara się ruszyć 

do przodu, tym bardziej traci 

do przodu, tym bardziej traci 

równowagę 

równowagę 

C.d.:

C.d.:

Aby pokonać stan unieruchomienia należy:

Aby pokonać stan unieruchomienia należy:

►

nie robić żadnego kroku

nie robić żadnego kroku

►

postawić z powrotem pięty na ziemi

postawić z powrotem pięty na ziemi

►

wyprostować kolana, biodra i tułów. Nie 

wyprostować kolana, biodra i tułów. Nie 

przechylać się do przodu ani do tyłu

przechylać się do przodu ani do tyłu

►

łagodnie zacząć kołysać się z boku na 

łagodnie zacząć kołysać się z boku na 

bok

bok

C.d.:

C.d.:

►

zacząć maszerować w miejscu

zacząć maszerować w miejscu

►

zrobić krok do przodu stawiając 

zrobić krok do przodu stawiając 

najpierw na ziemię piętę

najpierw na ziemię piętę

►

skorygować swoją postawę a stopy 

skorygować swoją postawę a stopy 

starać się utrzymywać w odległości ok. 

starać się utrzymywać w odległości ok. 

20 cm. jedna od drugiej

20 cm. jedna od drugiej

Wstawanie z łóżka:

Wstawanie z łóżka:

Problemy z podnoszeniem się z łóżka 

Problemy z podnoszeniem się z łóżka 

występują zwłaszcza w godzinach 

występują zwłaszcza w godzinach 

porannych z powodu większej 

porannych z powodu większej 

sztywności mięśniowej.

sztywności mięśniowej.

C.d.:

C.d.:

Przed wstaniem z łóżka należy:

Przed wstaniem z łóżka należy:

►

położyć się na boku, blisko krawędzi 

położyć się na boku, blisko krawędzi 

łóżka

łóżka

►

opuścić nogi za krawędź łóżka

opuścić nogi za krawędź łóżka

►

odepchnąć się łokciem na którym się 

odepchnąć się łokciem na którym się 

leży oraz drugą ręką

leży oraz drugą ręką

►

podeprzeć podbródek i szybko 

podeprzeć podbródek i szybko 

podnieść głowę

podnieść głowę

Wstawanie z niskiego 

Wstawanie z niskiego 

siedzenia:

siedzenia:

►

przesunąć pośladki blisko krawędzi 

przesunąć pośladki blisko krawędzi 

krzesła

krzesła

►

stopy trzymać w odległości ok. 20 cm. 

stopy trzymać w odległości ok. 20 cm. 

jedna od drugiej, jedna lekko 

jedna od drugiej, jedna lekko 

wysunięta do przodu

wysunięta do przodu

►

rozkołysać się do przodu i do tyłu

rozkołysać się do przodu i do tyłu

►

wysunąć ramiona do przodu

wysunąć ramiona do przodu

►

odepchnąć się rękami i wyprostować

odepchnąć się rękami i wyprostować