Stateczność podłużna i 

poprzeczna

 

Ogólne warunki 
stateczności
Stateczność podłużna         
Stateczność

 

poprzeczna

 

 

 

Ogólne warunki stateczności

 

Ogólne warunki 
stateczności

 

Z

1

0



Z

2

0



- utrata stateczności podłużnej pojazdu zachodzi po 
oderwaniu się kół osi przedniej lub tylnej od drogi

lub

 

 

Z

L

0

Z

P

0

-utrata kontaktu z drogą kół lewej lub prawej strony pojazdu
 może doprowadzić do jego bocznego wywrócenia
 (utrata stateczności poprzecznej)

lub

Rozważany problem ma istotne znaczenie w 
samochodach 
z wysoko położonym środkiem masy lub z ładunkiem o 
dużej wysokości.

 

Na utratę stateczności pojazdów 

znaczący wpływ mają siły bezwładności, uciągu oraz siły 
aerodynamiczne (wiatr boczny!).

 

 

 

Stan równowagi statycznej na 

drodze nachylonej pod znacznym 

kątem

Miarą statycznej 
stateczności podłużnej jest 
(graniczna) wartość kąta 
nachylenia drogi, na której 
zatrzymany pojazd nie 
ulega wywróceniu.

 

Z

Q

b

L

1





cos

Q

h

L

sin

S





Z

1

0



S

MAX

h

b

tg

tg









Z

1

 

 

Ruch ustalony podczas wjazdu na 

wzniesienie

Teraz  uwzględniono 
oddziaływania ruchowe, 
które występują w 
czasie jazdy ze stałą 
prędkością. W tym celu 
napisano równanie 
równowagi momentów 
względem środka 
obrotu A kół osi tylnej

 

 

 

Ruch ustalony podczas wjazdu na 

wzniesienie, cd2

Równanie równowagi 





0

cos

sin

1













K

T

K

N

K

S

r

F

r

F

b

Q

r

h

Q

L

Z





Wyznaczono nacisk kół osi przedniej

 





L

r

F

r

h

Q

r

F

Q

b

Z

K

T

K

S

K

N















sin

cos

1

Z

1

0



Prz
y

Q

r

f

r

h

b

F

K

K

S

N







cos

sin

)

(

cos









, mamy

Przekroczenie tej wartości siły napędowej spowoduje oderwanie kół przednich 
od podłoża. 

 

 

Charakterystyka stateczności 

podłużnej

 

 Ograniczenie wartości siły 
napędowej przez możliwość 
oderwania kół przednich od 
podłoża

Wymagana siła 
napędowa podczas 
pokonywania wzniesienia

Dysponowana siła 
przyczepności

 

Wywrócenie

Utrata 
przyczepności

 

 

Stateczność poprzeczna.  

Równowaga poprzeczna przy 

znacznym nachyleniu

 

Podczas jazdy 
samochodu lub ciągnika 
po skarpie o znacznym 
nachyleniu pojawia się 
niebezpieczeństwo 
bocznego wywrócenia.

 

Rozważając możliwość 
wywrócenia się pojazdu, 
zapisano sumę 
momentów sił 
działających wokół śladu 
A 

 

 

Stateczność poprzeczna.  Równowaga 

poprzeczna przy znacznym 

nachyleniu, cd2

Z b

Q h

b

Q s

P

K

S

D

K

D







sin

co





2

0

Równanie równowagi momentów

Z

P

 0

Przy

Q h

b

Q

S

D

K

D

sin

cos









2

0

, 
mamy

Z  tego można wyznaczyć maksymalną wartość kąta
 poprzecznego nachylenia drogi

 

S

K

MAX

D

D

h

b

tg

tg

2

,







