Rodzaje piętna w ujęciu 

historycznym

•

Osoby zajmujące się jakimś tabu (w Europie przednowożytnej 

i wczesnonowożytnej:

1.

Związek z rozlewem krwi: żołnierz, kat, rzeźnik, fryzjer-

balwierz;

2.

Związek ze śmiercią (Zołnierz, kat, grabarz);

3.

Z nieczystością (praczka, krawiec, ogrodnik, farbiarz, 

kucharz);

4.

Związek z pieniędzmi: prawnik, notariusz, kupiec, lichwiarz. 

Rodzaje piętna w ujęciu 

historycznym

• Ludzie znajdujący się na samym dole 

hierarchii społecznej oraz 
‘nieproduktywni’: prostytutki, 
łaziebne, łaziebni, karczmarze, 
karczmarki,hazardziści, błaźni, 
akrobaci, właczędzy, żebracy, 
przestępcy.

• Ludzie z defektami fizycznymi oraz 

chorzy psychicznie

Społeczne konstruowanie 

piętna

1. Rozpoznanie różnicy opartej na 

pewnych charakterystycznych 
cechach lub znakach 
rozpoznawczych (normalasi – 
nosiciele piętna);

2. Dewalucja osoby, która je nosi.  

Jednostki powiązane z 

nosicielem piętna w strukturze 

społecznej

• Społeczność traktuje te osoby pod 

pewnymi względami jak jedność. 

Przykłady:

1.

Lojalny małżonek pacjenta szpitala 

dla umysłowo chorych

2.

Córka byłego więźnia

3.

Rodzic osoby kalekiej

4.

Przyjaciel niewidomego

5.

Rodzina kata

Piętno a zachowania 

prospołeczne

• Pomaganie normalasom, aby byli w 

stosunku do jednostki taktowni.

• 37- letni mężczyzna, którego twarz jest w znacznym stopniu 

zniekształcona, prowadzący firmę zajmującą się 
nieruchomościami, powiedział: „kiedy mam spotkanie z 
nowym klientem, staram się stać w pewnej odległości, 
skierowany twarzą do drzwi, tak żeby osoba wchodząca 
miała więcej czasu, aby mnie zobaczyć i przyzwyczaić się 
do mojego wyglądu, zanim zaczniemy rozmawiać.

Piętno a zachowania 

prospołeczne

• Jednostce z piętnem radzi się również, 

aby zachowywała się tak, jakby wysiłki 
normalasów, aby ułatwić jej sytuacje 
były skuteczne i doceniane. Nieproszone 
zainteresowanie, wspólczucie i 
oferowana pomoc, mimo że nosiciel 
piętna często postrzega je jako 
naruszenie prywatności i arogancje, 
powinny być taktowanie akceptowane. 

Piętno a zachowania 

prospołeczne

„Jednak pomoc nie jest tylko problemem tych, 

którzy ją oferują.Jeśli kaleka chce, żeby lody 

zostały przełamane, musi doceniać wartość 

pomocy i pozwolić ludziom ją oferować. Wiele 

razy widziałam, jak znika obawa i zakłopotanie 

w oczach ludzi, gdy wyciagałam dłoń po 

wsparcie i czułam życie i ciepło płynące z 

pomocnych dłoni, które przyjmowałam. Nie 

zawsze jesteśmy świadomi, jak bardzo 

możemy pomóc, akceptując wsparcie, i że w 

ten sposób możemy stworzyć podstawę do 

nawiązania kontaktu.”   

Piętno a zachowania 

prospołeczne

• Chory na polio przedstawia podobną 

sytuację:

„Kiedy sąsiedzi dzwonią do moich drzwi w 

czasie śnieżycy, aby zapytać, czy nie 
potrzebuję czegoś ze sklepu, to mimo że 
jestem przygotowany na złą pogodę, 
próbuję wymyśleć jakąś rzecz, zamiast 
odrzucić wielkoduszną ofertę. Uprzejmiej 
jest zaakceptować pomoc, niż ją odrzucić, 
próbując udowodnić niezależność.”  

Piętno a zachowania 

prospołeczne

• Podobnie uważa osoba po amputacji:
„Wiele osób po amputacji pozwala 

sobie pomóc, aby pomagający 
poczuli się lepiej z tego powodu. To 
sprawia, że ludzie są mniej 
skrępowani, niż mogliby być, gdybyś 
wciąż stawiał opór.  

Dwie kategorie ludzi, dla 

których jednostka z piętnem 

jest ‘normalna’

• Osoby, które noszą to samo ‘piętno’. 

Część z nich będzie dawać jednostce 
wskazówki dotyczące ‘zawodowych’ 
chwytów oraz stanowić jej grupę 
wsparcia. Nosiciel piętna może się do 
nich zwrócić, by uzyskać wsparcie 
moralne oraz poczuć, co to znaczy 
być wśród swoich, czuć się swobodnie 
oraz być akceptowanym jako osoba. 

Dwie kategorie ludzi, dla 

których jednostka z piętnem 

jest ‘normalna

• „Zorientowani” – normalasi, których 

szczególna sytuacja sprawia, że 
zostają wtajemniczeni w sekretne 
życie jednostki z piętnem i są wobec 
niego życzliwi. Do zorientowanych 
może np.. należeć osoba, która ma 
za sobą określone doświadczenie 
biograficzne.