Dokumentacja medyczna bloku operacyjnego

Dokumentacja

medyczna bloku

operacyjnego

Dokumentacja

medyczna bloku

operacyjnego

Dr n. med. Janina Książek

Samodzielna Pracownia Pielęgniarstwa

Chirurgicznego AMG

Protokół pielęgniarki

operacyjnej

• Znieczulenie jest dokumentowane

przez pielęgniarkę
aneatezjologiczną i przez lekarza
anestezjologa

• Przebieg zabiegu operacyjnego

jest opisany w książce
wykonywanych operacji

Protokół c.d.

• W protokole powinny być zawarte dane osobowe

pacjenta, dane dotyczące personelu

operacyjnego, układającego na stole operacyjnym

i znieczulającego, aby było wiadomo, kto

personalnie i za co był odpowiedzialny.

• W protokole powinien być zanotowany kolejny

numer zabiegu, data wykonania zabiegu i numer

sali w której odbywa się operacja.

• Ważna jest informacja dotycząca godziny

rozpoczęcia i zakończenia zabiegu

Protokół c.d.

• Informacje dotyczące ułożenia pacjenta

na stole operacyjnym niezbędne są przy

rozpatrywaniu wątpliwości w przypadku

wystąpienia powikłań, których przyczyną

mogło być niewłaściwe ułożenie na stole

operacyjnym.

• Informacje dotyczące użycia aparatury

medycznej mogą pomóc rozstrzygnąć

wątpliwości w przypadku wystąpienia

np.. Infekcji rany operacyjnej

Protokół c.d.

• W protokole pielęgniarki operacyjnej

muszą być zawarte ilości materiału

dodatkowego, które są często

dobierane w czasie zabiegu i ich

ilość użyta do zabiegu zmienia się,

co często jest przedmiotem

wątpliwości i poszukiwań w trakcie i

pod koniec zabiegu operacyjnego.

Uwagi!

• Z uwagą należy notować wszystko, co

jest istotne dla procesu gojenia się rany,

czy wystąpienia ewentualnych powikłań,

czyli wszystko to, co jest nieprawidłowe:

-kto z personelu źle przygotował ręce do

zabiegu,

-kto popełnił błąd np. przy zakładaniu

cewnika do pęcherza moczowego,

-czy pacjent był brudny

Uwagi! c.d

• Niezbędne jest notowanie wszystkich

skaleczeń personelu w czasie zabiegu

operacyjnego, notowanie informacji o

chorobach zakaźnych pacjenta.

• Jest to bardzo ważne, kiedy członek zespołu

operacyjnego zachoruje np. na żółtaczkę

wszczepienną czy AIDS.

• Protokół może stanowić dowód ułatwiający

uznanie nabytej w czasie wykonywania

obowiązków służbowych choroby zawodowej.

Kontrola skuteczności

sterylizacji

• Na odwrocie protokołu powinno się naklejać paski –

wskaźniki skuteczności sterylizacji wyjęte ze wszystkich

zestawów i pakietów użytych do operacji.

• W przypadku wystąpienia powikłań pooperacyjnych

można skontrolować, czy narzędzia, bielizna

operacyjna, materiał dodatkowy nie mogły być

przyczyną infekcji, ewentualnie wykluczyć tę

możliwość.

• Praktyczne jest również naklejanie (czystych!)

karteczek wyjętych z pakietów z gazikami, serwetami

zawierającymi informację o zawartości ilościowej

otwartego pakietu

Książka wykonywanych

zabiegów operacyjnych

• W małych blokach operacyjnych książki

operacyjne znajdują się zazwyczaj w bloku

operacyjnym

• W wiekoprofilowym bloku operacyjnym

praktyczne jest prowadzenie książek będących

rejestrem wykonywanych zabiegów w każdej

sali operacyjnej

• Dyktafon
• Videoteka
• Zdjęcia śródoperacyjne

Zeszyty preparatów

• W bloku operacyjnym musi być

prowadzona dokumentacja wycinków

pobranych do badania anatomicznego

lub bakteriologicznego

• Każdy preparat przed oddaniem do

badania musi być wpisany do

odpowiedniego rejestru

• Druki!

Standardy w

pielęgniarstwie

operacyjnym

• Profilaktyka zakazeń szpitalnych, zawiązanych z

pobytem pacjenta w bloku operacyjnym

• Plan higieny bloku operacyjnego (przedstawiony

w formie opisowej lub w formie tabeli)

• Sposób poruszania się w bloku operacyjnym

celem zapewnienia zachowania odrębności stref

(dróg czystych i brudnych) i jednokierunkowego

ruchu

• Przygotowanie pielęgniarki instrumentującej do

zabiegu operacyjnego

Standardy w

pielęgniarstwie

operacyjnym c.d.

• Przygotowanie pacjenta do zabiegu

operacyjnego w części dotyczącej

bloku operacyjnego np. ułożenie na

stole operacyjnym do poszczególnych

zabiegów z uwzględnieniem

bezpieczeństwa pacjenta, mycia i

dezynfekcji pola oeracyjnego – sposób

i obszar dezynfekcji skóry

Standardy w

pielęgniarstwie

operacyjnym c.d.

• Obłożenie pola operacyjnego
• Postępowanie z narzędziami po zabiegu

operacyjnym uznanym za czysty

chirurgicznie

• Postępowanie z narzędziami po zabiegu

septycznym

• Postępowanie z instrumentarium i

aparaturą endoskopową

Standardy w

pielęgniarstwie

operacyjnym c.d.

• Postępowanie ze zwłokami w przypadku zgonu

pacjenta w sali operacyjnej

• Postępowanie z materiałem do badania

histopatologicznego

• Postępowanie z narządami pobranymi do

przeszczepu

• Postępowanie z tkanką kostną pobierana do

banku kości

• Postępowanie z klejem tkankowym

• Postępowanie z materiałem szewnym

Materiał do szycia

chirurgicznego

• Szwy chirurgiczne służą do ponownego łączenia

rozciętych tkanek i do podwiązywania naczyń

krwionośnych

• Nici chirurgiczne wytwarza się z surowców pochodzenia

zwierzęcego, roślinnego, mineralnego i z tworzyw

sztucznych

• Rozróżnia się dwie główne grupy: szwy (nici)

wchłanialne i niewchłanialne

• Nie ma uniwersalnych nici, które można by zastosować

niezależnie od wskazań

• Wybór szwów zależy od wskazań i techniki operacyjnej

Wymagania dotyczące

jakości nici

• Jałowość
• Wystarczająca wytrzymałość na

rozerwanie

• Łatwość wiązania
• Jednorodna struktura
• Równa grubość na całej długości
• Dobre trzymanie węzła, przy możliwie

niewielkiej reakcji tkankowej

Nici wchłanialne

• Powinny cechować się równomiernym

wchłanianiem i możliwie dużą
wytrzymałością na rozerwanie.

• Idealna nić utrzymuje brzegi rany

razem, pozostaje w tkankach bez
reakcji, ulega bez trudności wchłonięciu
do czasu kiedy zakończy się proces
gojenia rany

Nici wchłanialne c.d

• Do wchłanialnych nici obok szwów pochodzenia

zwierzęcego, np. kolagenowych lub katgutowych,

należą wchłanialne nici syntetyczne. W ten sposób

zakres ich zastosowania znacznie się poszerza.

• Pod pojęciem resorbcji materiału do szycia

chirurgicznego rozumie się jego rozkład pod wpływem

enzymów lub hydrolizy w tkankach ciała

• W przypadku nici kolagenowych rozkład następuje pod

wpływem enzymów; nici syntetyczne ulegają hydrolizie

• Wchłanialne nici syntetyczne mają taką zaletę, że są

bardziej elastyczne niż kolagenowe i wywołują mniejsze

reakcje tkankowe

Nici chirurgiczne dzielą

się na:

• Monofilamentowe (jedna nić)
• Polifilamentowe (z wielu nici)
• Plecione
• Skręcane
• Łączone z różnych materiałów

Nici kolagenowe

(katgut)

• Jałowe nici kolagenowe nazywane są

katgutem

• Wytwarza się je z czystego kolagenu,

który uzyskuje się z warstw jelita (błony

surowiczej) określonych ras bydła, lub

podśluzowej warstwy jelita owiec.

• Pasma uzyskane z warstw jelita skręca

się w zależności od pożądanego rodzaju

nici pojedynczo lub wielokrotnie

Nici kolagenowe

(katgut) c.d

• Surową nić katgutową wygładza się tak,

że nabiera cech nici monofilamentowej.
Sztywność suchej nici jest bardzo
znaczna, dlatego zwyczajowo poprawia
się giętkość katgutu za pomocą płynu
konserwującego

• W ten sposób powstaje katgut zwany

katgut plain

Nici kolagenowe

(katgut) c.d

• Nici można też opracować chemicznie;

np. przy użyciu soli chromowych lub

kwasów chromowych w celu spowolnienia

wchłaniania i zwiększenia wytrzymałości

na rozerwanie lub stosując glicerynę w

celu zwiększenia rozciągliwości.

• W ten sposób wygarbowany katgut plain

staje się w drugiej fazie katgutem

chromowanym

Zastosowanie

• Katgut plain jest używany do tkanek

gojących się szybko, chromowany zaś
do szycia wolno gojących się tkanek

• Katgut traci jednak coraz bardziej swoje

znaczenie kliniczne, ponieważ jego
rozkład enzymatyczny powoduje
silniejsze reakcje tkankowe niż
wchłanialnego szwu syntetycznego

Zastosowanie c.d

• Katgut plain – szew śródskórny,

mięśnie, otrzewna, błona śluzowa,
żołądek i jelito, drogi żółciowe, tkanka
miąższowa, podkłucie, drogi moczowe,
drogi płciowe

• Katgut chromowany - mięśnie,

otrzewna, błona śluzowa, drogi
moczowe, drogi płciowe

Nici wchłanialne

syntetyczne

• Nici te mogą być plecione, powlekane, nibarwione i

barwne (zielone, niebieskie, fioletowe).

• Wszystkie te nici z kwasu poliglikolowego cechuje

wysoka jakość, długotrwała i wysoka wytrzymałość

na rozerwanie i niewielka reakcja tkankowa.

• Wytrzymałość na rozerwanie jest znacznie wyższa

niż nici katgutowych i odpowiada niciom

poliestrowym.

• Giętkość i sprężystość nici syntetycznych

odpowiada niciom jedwabnym

Nici wchłanialne

syntetyczne c.d

• Nici pokrywa się niekiedy materiałem

syntetycznym, np. polikaprolatem.

• Ten materiał niw wywołuje reakcji tkankowej i

zostaje rozłożony, podobnie jak sama nić,

drogą hydrolizy i wydalony drogami

moczowymi.

• Wchłanialne nici syntetyczne dostępne są pod

nazwami: Dexon (niepowlekany), Dexon II

(powlekany), Maxon, Vicryl i PDS, jak też

Sarafit

Zastosowanie

• Skóra, szew śródskórny, tkanka

podskórna, powięź, mięśnie, otrzewna,
błona surowicza, błona śluzowa,
żołądek i jelito, drogi żółciowe,
oskrzele, tkanka miąższowa, nerwy,
ścięgna, kości, podwiązka naczyniowa,
drogi moczowe, drogi płciowe

Nici niewchłanialne

• Nici niewchłanialne to te, które w

żywym organizmie nie ulegają
rozkładowi.

• Wytwarza się je z materiału

zwierzęcego, roślinnego, mineralnego
lub syntetycznego w postaci nici
mono – lub wielofilamentowych.

Podział chirurgicznych nici

niewchłanialnych zależy od

pochodzenia surowca:

• Zwierzęcego (oprzęd)
• Roślinnego (len)
• Mineralnego (metal szlachetny i

srebro, stal szlachetna)

• Syntetycznego ( poliamid,

polipropylen, poliester, polietylen)

Jedwab

• Wytwarza się z kokonu gąsienicy jedwabnika

morwowego.

• Włókno jedwabne wytwarzane jest z fibroiny w

postaci podwójnej nici sklejonej seracyną.

Wskutek zabiegu oczyszczania (odłykowienia)

zostaje usunięta serycyna. W ten sposób

jedwab uzyskuje swoją sprężystość.

• Nici jedwabne pozostają barwy naturalnej lub

są zabarwiane na czarno

Len

• Wytwarza się z włókien łyka lnu
• W zależności od produktu wyjściowego

zawsze powierzchnia włókna pozostaje

nieco szorstka i nierówna pomimo

najlepszej obróbki

• Lniane nici chirurgiczne są bardziej

odporne na rozerwanie niż powszechnie

używana włóczka lniana

Drut stalowy

• Powstaje ze stali opornej na

korozję (chromo – niklowej)

• Chirurgiczny drut stalowy jest

ceniony ze względu na jego
wysoka wytrzymałość na
rozerwanie i doskonałą tolerancję
przez tkanki

Zastosowanie

• W zabiegach ortopedycznych
• Do zamknięcia mostka
• Przy cerklażu żepki
• Przy szyciu ścięgien, a także jako

szew odbarczający

Nici poliamidowe

• Mają szerokie zastosowanie z powodu

gładkiej powierzchni, wysokiej
odporności na rozerwanie

• Zachowują się jak nici jedwabne i

pozwalają się łatwo wiązać

• Zastosowanie: do szwów skórnych oraz

w mikrochirurgii (Supramid, Ethiol,
Seralone)

Nici polipropylenowe

• Są monofilami syntetycznymi

• Polipropylen nie wchłania wody i przez

dłuższy czas obecny w tkankach nie

zmienia swoich właściwości

• Zastosowanie: w chirurgii naczyniowej,

chirurgii serca, do szycia ścięgien,

skóry, w mikrochirurgii, jak również do

szycia ran zakażonych

• Są to: Prolene, Seralene

Nici poliestrowe

• Dostępne w kolorach białym,

czarnym i zielonym

• Dobra tolerancja tkankowa pozwala

na ich wielostronne zastosowanie

• Miralene, Cardiofil, Mersilene,

Ethibond, Sulene, Terylene

Szew atraumatyczny

• Pojęcie „szwu atraumatycznego” jest

równoznaczne z pojęciem „zestaw szwu i igły”.

W przypadku szwu atraumatycznego przez

otwór w grubszym końcu igły wprowadzona jest

nić. W ten sposób powstaje łagodne i prawie

gładkie przejście między igłą a nicią.

• Dlatego przy wkłuwaniu i przekłuwaniu unika

się urazu tkanek, który powstaje przy

zastosowaniu igły z nicią przechodzącą przez

uszko

Zalety

• Zmniejszenie urazu tkanek
• Brak uszkodzenia nici wywołanego

nawlekaniem

• Nić nie wysuwa się z uszka
• Szybsza praca (nie spowolniana

nawlekaniem)

• Uwaga! Szwy atraumatyczne

zaopatrzone są w jedną lub dwie igły

Zalety c.d

• Do szycia ścięgien, rzepki oraz szwów

odbarczających stosowany jest
monofilamentowy i polifilamentowy drut
stalowy zaopatrzony igłą

• Do pętli lub szwu szyjki macicy z powodu

niewydolności szyjki w przebiegu ciąży
można zastosować tasiemkę poliestrową
zaopatrzoną w igłę lub nić poliestrową

Szwy mechaniczne

(zszywacze)

• 1. Jednorazowego użycia
• Wielorazowego użycia (sterylizacja w

autoklawie) z wymiennymi ładunkami

(jednorazowego użycia)

• 2. Liniowe z nożem typu GIA
• Liniowe bez noża typu TA
• Osiowe typu EEA (przeznaczone do

zespoleń typu „koniec do końca”

Szwy mechaniczne

(zszywacze) c.d

• Wszystkie zszywacze mechaniczne

dostępne są wróżnych wielkościach

• Najczęściej zszywki wykonane są z tytanu,

czyli materiału biokombatybilnego, czyli

obojętnego dla tkanek, lekkiego i

niekorodującego, a co najważniejsze nie

powodującego zniekształceń obrazu oraz

niebezpieczeństw dla pacjenta w czasie

diagnozowania przy użyciu rezonansu

magnetycznego i TK

Zalety szwu

mechanicznego

• Stosowanie szwu mechanicznego przez

doświadczonego operatora ogranicza zakres

manipulacji tkankowej,

• Skraca czas zabiegu operacyjnego,
• Zmniejsza utratę krwi przez co przyspiesza

proces gojenia, automatycznie redukując czas

pobytu pacjenta w szpitalu, a przez to obniża

koszty leczenia

• Ułatwia wykonanie zespoleń trudno

dostępnych

Samokształcenie

• Wymień zadania i cechy bielizny

operacyjnej

• Omów przygotowanie bielizny

operacyjnej dla potrzeb bloku

operacyjnego

• Opisz organizację obiegu bielizny

operacyjnej

Document Outline