A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

1

CHROMATOGRAFIA 

KOLUMNOWA

Kolejne slajdy przedstawiają poprawny sposób 

postępowania podczas rozdzielania mieszaniny związków 

organicznych przy zastosowaniu techniki chromatografii 

kolumnowej (CC).

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

2

Krok 1

Umocowanie czystej i suchej 
kolumny chromatograficznej na 
statywie.

Przygotowanie:

 odpowiedniego adsorbenta (tu 
wykorzystano żel krzemionkowy),
 właściwego rozpuszczalnika 
(eluenta),
 waty (gdy kolumna nie posiada w 
dolnej części płytki ze spieku 
szklanego),
 czystego i suchego piasku,
 zestawu odbieralników,
 długiego pręcika,
 lejka,
 pipety Pasteura z kapturkiem

CC

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

3

Krok 2

Wprowadzenie do kolumny kilku 
cm

3

 rozpuszczalnika i umieszczenie 

w dolnym przewężeniu kolumny 
zwitka waty. 

Przy użyciu długiego pręcika z 
watki usuwa się banieczki 
powietrza.

CC

UWAGA: Slajdy 3 – 5 (kroki 2 – 4) 
pokazują napełnianie kolumny 
techniką „na mokro”. Rzadziej 
stosuje się sposób 
przygotowywania kolumny „na 
sucho”.

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

4

Krok 3

Adsorbent rozciera się z 
odpowiednim rozpuszczalnikiem 
w zlewce, doprowadzając do 
powstania rzadkiej papki. 
Zawiesinę tę miesza się tak 
długo, aż zostaną z niej usunięte 
wszystkie banieczki powietrza.

Otrzymaną papkę wlewa się przez 
lejek do kolumny 
chromatograficznej, wypłukując 
resztki adsorbenta ze zlewki 
czystym rozpuszczalnikiem.

CC

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

5

Krok 4

Gdy adsorbent osiądzie w kolumnie, 
na jego górną powierzchnię wsypuje 
się ostrożnie kilkumilimetrową 
warstwę piasku. 

Otwierając kranik spuszcza się 
następnie nadmiar rozpuszczalnika, 
tak by nad warstwą piasku pozostała 
2 – 3 milimetrowa warstwa eluenta.

CC

UWAGA:
Nie wolno dopuścić, aby poziom 
eluenta obniżył się poniżej górnej 
warstwy piasku! Takie 
„zapowietrzenie” kolumny 
uniemożliwi przeprowadzenie 
efektywnego rozdziału próbki!

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

6

Krok 5

Pipetką Pasteura wprowadza się roztwór 
przeznaczony do rozdziału, a następnie 
otwiera kranik, aby próbka 
zaadsorbowała w górnej części kolumny. 
Jednocześnie dodaje się małe porcje 
rozpuszczalnika, aby nie doszło do 
„zapowietrzenia” kolumny.

CC

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

7

Krok 6

Gdy badana substancja zostanie 
zaadsorbowana w górnej części 
kolumny, wprowadza się większą 
porcję eluenta i otwiera kranik.

Następuje tzw. rozwijanie kolumny, 
podczas którego poszczególne 
składniki próbki wędrują z różną 
szybkością w dół kolumny.

CC

A. Czarny, B. Kawałek, A. Kolasa, P. Milart, B. Rys, J. Wilamowski    -    Ćwiczenia laboratoryjne z chemii organicznej

8

Krok 7

Gdy pierwszy (najmniej polarny) 
składnik mieszaniny zbliży się do 
wylotu kolumny, podstawia się 
odbieralnik przeznaczony do 
odbierania pierwszej frakcji.

W podobny sposób zbiera się 
następne, wypływające z kolumny 
składniki, każdy do osobnego 
odbieralnika. 

Często w celu wyeluowania 
kolejnego składnika istnieje 
konieczność zmiany stosowanego 
eluenta na bardziej polarny.

CC