PODSTAWOWE POJĘCIA
EKONOMICZNE
Wykład I
Wrocław, marzec 2008r.
PODSTAWOWE POJĘCIA
EKONOMICZNE
Wykład I
Wrocław, marzec 2008r.
CZYM JEST EKONOMIA
Ekonomia to nauka, która analizuje,
w jaki sposób społeczeństwo
gospodaruje posiadanymi zasobami.
Jest nauką o wyborze co, jak i dla
kogo wytwarzać. Podstawowe
narzędzia analizy ekonomicznej to:
dane liczbowe i modele, w tym model
rynku.
MAKRO - i MIKROEKONOMIA
MIKROEKONOMIA jest gałęzią
ekonomii, zajmującą się szczegółową
analizą decyzji jednostek
gospodarczych.
MAKROEKONOMIA jest z kolei
nauką, która zajmuje się
współzależnościami w gospodarce
jako całości.
EKONOMIA POZYTYWNA
EKONOMIA POZYTYWNA ma za
zadanie wyjaśnianie zjawisk
ekonomicznych. Jest oparta na
obiektywnej wiedzy o rzeczywistości. Jej
celem - obok wyjaśniania - jest także
edukacja oraz formułowanie hipotez
(prognoz). Ekonomia pozytywna
formułuje sądy, będące obiektywnym i
naukowym objaśnieniem funkcjonowania
gospodarki.
EKONOMIA NORMATYWNA
EKONOMIA NORMATYWNA
zawiera natomiast sądy
wartościujące. Jej funkcją jest
doradzanie, świadome
przekształcanie rzeczywistości
według własnych poglądów badacza.
Ekonomia normatywna formułuje
twierdzenia, oparte na subiektywnym
systemie wartościowania.
PROBLEM EKONOMICZNY
Podstawowym zjawiskiem, które bada
ekonomia, jest problem ekonomiczny.
PROBLEM EKONOMICZNY polega
na tym, że rzadkim środkom
(zasobom) towarzyszą
nieograniczone pragnienia i potrzeby.
Innymi słowy, nasze potrzeby zawsze
przekraczają możliwości produkcyjne.
SŁOWA KLUCZOWE
RZADKIE ŚRODKI - ekonomia twierdzi, że czynniki
produkcji (praca, ziemia, kapitał) są rzadkie, to znaczy ich
podaż jest ograniczona. Z tego też powodu muszą być
używane w różnych kombinacjach - mówimy tu o
ALTERNATYWNYCH ZASTOSOWANIACH.
NIEOGRANICZONE POTRZEBY - rzadkim środkom
przeciwwstawiane są nieograniczone cele - nasze
pragnienia i potrzeby, które nie mogą być w całości
zaspokojone.
Ekonomia bada więc LUDZKIE ZACHOWANIA. Ponieważ są
one nieprzewidywalne, a jedynie prawdopodobne,
ekonomia jest skazana na budowanie uproszczonych
modeli, zajmując się prawdopodobieństwem wystąpienia
danego zjawiska czy średnimi wartościami.
DOBRA EKONOMICZNE
DOBRA EKONOMICZNE są również rzadkie - ich
podaż jest ograniczona (podobnie jak ograniczona
podaż zasobów).
Dobra te często są dzielone na DOBRA
PRODUKCYJNE (będące jednym z czynników
wytwórczych, są wykorzystywane do wytwarzania
innych dóbr, ale w przeciwieństwie do surowców są
zwykle trwałe) oraz DOBRA KONSUMPCYJNE
(służące do czerpania z nich korzyści bezpośrednio
po nabyciu, czyli nie służące do wytworzenia innych
dóbr).
DOBRA WOLNE
Obok rzadkich dóbr ekonomicznych
występują też dobra wolne. DOBRO
WOLNE to takie, którego podaż
przewyższa popyt na nie nawet
wówczas, jeśli jego cena jest równa
0. Dobra wolne to np. woda czy
powietrze, powstają poza
mechanizmem rynkowym.
DOBRA PRYWATNE to dobra, w stosunku
do których obowiązuje zasada wyłączności
(może je użytkować np. jeden producent czy
konsument).
DOBRA PUBLICZNE są natomiast
konsumowane wspólnie. Nie ma też
możliwości wyłączenia kogokolwiek z ich
konsumpcji. Dobra te są zazwyczaj
dostarczane przez państwo (np. obrona czy
oświetlenie ulic).
ZASOBY W EKONOMII
Zasoby czyli czynniki produkcji to
praca, ziemia i kapitał. W
nowoczesnym modelu jako osobny
zasób wymienia się także
przedsiębiorczość.
ZASOBY W EKONOMII
• Ziemia to inaczej zasoby naturalne. To nie tylko
grunty, ale i woda, zasoby mineralne, roślinność.
• Kapitał jest zasobem przetworzonym. Obejmuje
wszelkiego typu maszyny i narzędzia oraz inne
środki, których kombinacja z ziemią i pracą pozwala
na wytworzenie określonych dóbr ekonomicznych.
• Praca jest zasobem ludzkim, niezbędnym do
wytworzenia dóbr. Im większa specjalizacja pracy i
im wyższe wymagane umiejętności, tym wkład
pracy w wytworzenie dobra jest większy.
• Przedsiębiorczość jest również zasobem ludzkim.
Jest to umiejętność organizacji czynników produkcji,
zapewniającej optymalne wytworzenie danego
dobra.
