PIERWSZA POMOC W OPARZENIACH I ODMROŻENIACH

Oparzenia termiczne



Uszkodzenie skóry lub błon

śluzowych oraz leżących pod nimi

tkanek pod wpływem działania ciepła



Oparzenie powoduje zawsze zmiany

miejscowe oraz reakcję uogólnioną

(tzw. chorobę oparzeniową) zależną

od wielkości powierzchni, okolicy oraz

głębokości oparzenia

Epidemiologia oparzeń



Przyjmuje się, że ok. 1% populacji (tj.

1/100 osób) ulega oparzeniom w

ciągu jednego roku



Ok.. 50-80% oparzeń występuje u

dzieci



Oparzenia stanowią ok.. 3% chorych

przyjmowanych do szpitali w ramach

dyżurów chirurgicznych

Epidemiologia oparzeń –

cd.



Oparzenia są przyczyną ok.. 500

zgonów rocznie w Polsce



Mężczyźni ulegają znacznie częściej

oparzeniom niż kobiety



Wśród dorosłych ponad 50% oparzeń

dotyczy osób poniżej 40 rż



Oparzenia stanowią ok.. 5%

wypadków podczas pracy

Epidemiologia oparzeń –

dzieci



Ok.. 50% oparzeń w wieku dziecięcym

stanowią dzieci poniżej 2,5 rż



Ok.. 75% oparzeń w wieku dziecięcym

stanowią dzieci poniżej 4 rż



Oparzenia są drugą wg częstości

przyczyną zgonów urazowych dzieci

poniżej 4 rż, a pierwszą u dzieci starszych



Chłopcy ulegają znacznie częściej

oparzeniom niż dziewczynki

Budowa skóry



Warstwy skóry



Naskórek



Zbudowany z komórek nabłonka płaskiego



Najbardziej zewnętrzna warstwa ulega rogowaceniu i

stałemu złuszczaniu



Komórki nabłonkowe głębszych warstw naskórka

stale dzielą się i uzupełniają złuszczającą się warstwę



Skóra właściwa



W niej znajdują się zakończenia nerwowe, mieszki

włosowe gruczoły łojowe i potowe



Tkanka podskórna

WŁAŚCIWOŚCI I ROLA SKÓRY



Funkcja ochronna



Regulacja ciepła



Regulacja zawartości wody w

ustroju



Wydalanie niektórych

produktów przemiany materii



Narząd zmysłu

Funkcja ochronna skóry



Stanowi warstwę chroniącą

organizmu przed wpływem

czynników fizycznych, chemicznych i

biologicznych otoczenia



Funkcja ochronna najsłabsza u

noworodków i niemowląt



Niewielkie bodźce np.. termiczne mogą

wywoływać b. znaczne uszkodzenia

Regulacja temperatury i

zawartości wody w ustroju



W skórze właściwej znajduje się gęsta sieć

naczyń reagujących zwężeniem lub

poszerzeniem na zmiany temperatury

otoczenia przez co oddawane jest mniej

lub więcej ciepła do otoczenia



Parowanie potu powoduje dodatkową

utratę ciepła



Przedłużone obkurczenie naczyń jako

reakcja na niską temperaturę otoczenia

zimno sprzyja np.. powstaniu odmrożeń



Warstwa łoju i zrogowaciały naskórek

zapobiegają utracie wody

Skóra jako narząd

zmysłu



Zakończenia nerwowe w skórze właściwej



Dotyk



Ból



Temperatura



Drgania



Ucisk



Czucie ww wrażeń jest ważnym

mechanizmem ostrzegawczym i obronnym

Czynniki warunkujące

uszkodzenie tkanek w wyniku

oparzenia



Wysokość temperatury działającego

czynnika



Czas działania czynnika powodującego

oparzenie



Miejsce działania czynnika

termicznego



Wiek pacjenta warunkujący ogólną

wydolność organizmu

Przyczyny oparzeń



Oparzenie termiczne może być

wynikiem działania:



Gorących płynów lub pary (para wodna,

herbata, kawa, wrzątek itp..)



Tzw. suchego gorąca:



gorące powietrze



płomień (pożar, zapalenie ubrania itp.)



kontakt z gorącym przedmiotem (żelazko, piec,

itp..)



Promieniowanie (słoneczne, materiały

promieniotwórcze)

Ciężkość oparzeń



Ciężkość oparzenia zależy od:



Stopnia oparzenia (głębokość uszkodzeń

tkankowych)



Rozległości oparzenia (powierzchni

oparzonych powłok)



Lokalizacji oparzenia (tzw. okolice

wstrząsorodne)

Stopnie kliniczne oparzeń

STOPIEŃ

USZKODZENIE

TKANEK

WYGLĄD RANY

CZAS

GOJENIA

Naskórek

Rumień

3 - 5 dni

IIa

Naskórek

Rumień i pęcherze

z płynem

surowiczym

10 - 14 dni

IIb

Naskórek i część (do

2/3) skóry właściwej

Czasem pęcherze,

kolor skóry blady,

szary, czerwony,

czarny skóry

4 – 6 tygodni

III

Pełna grubość skóry

Brak pęcherzy,

kolor skóry blady,

szary, czarny

niemożliwe

samowygojeni

e, konieczne

przeszczepy

Zniszczenie tkanek

poniżej skóry

właściwej

Zwęglenie skóry,

mięśni, kości

niemożliwe

Oparzenia I stopnia



Rumień, zaczerwienienie



Silny ból wywołany podrażnieniem

nerwów skórnych



Uszkodzona zostaje najbardziej

powierzchowna warstwa naskórka



Przyczyny:



oparzenie płynem gorącym



oparzenie słoneczne



oparzenie np.. przez tarcie

Oparzenie II stopnia



Uszkodzenie tkanek sięga głębszych

warstw skóry, ale nie zostają zniszczone

włosy i gruczoły łojowe



Obumarcie najbardziej powierzchownej

warstwy skóry i uszkodzenie ścian

naczyń krwionośnych



Płyn tkankowy podminowuje martwiczy

naskórek – powstają pęcherze

Oparzenie III stopnia



Głębokie zniszczenie tkanki skóry i

struktur dodatkowych (gruczoły łojowe,

mieszki włosowe) oraz podskórnych



Obumarłe tkanki są barwy śnieżnobiałej



Często zmiany bezbolesne ze względu

na zniszczenie zakończeń czuciowych

nerwów skórnych



Wokół brzegów oparzenia III stopnia

zawsze strefa oparzenia II i I stopnia

Okolice wstrząsorodne



Głowa



Szyja



Stopy



Dłonie



Krocze



Doły pachowe



Doły podkolanowe

Cechy rany oparzeniowej -

strefy



Strefa koagulacji



Całkowita denaturacja białka



Nieodwracalne uszkodzenie komórek



Martwica oparzeniowa



Strefa zastoju



Zaburzenia w mikrokrążeniu tkankowym



Większość komórek jest żywa



Strefa przekrwienia



Zwiększony przepływ tkankowy jako wyraz

lokalnego stanu zapalnego

Opis urazu oparzeniowego



Głębokość rany/ran (stopień

oparzenia)



Rozległość rany/ran (% powierzchni

ciała)



Lokalizacja rany/ran oparzeniowych



Wiek pacjenta



Inne obrażenia

Powierzchnia oparzenia



Powierzchnię oparzenia mierzy się w

stosunku do powierzchni ciała



Powierzchnia ciała jest dla łatwości i

prostoty obliczenia powierzchni oparzenia

podzielona na okolice, którym przypisany

jest określony % całkowitej powierzchni ciała



Udział procentowy powierzchni niektórych

okolic w całkowitej powierzchni ciała jest

właściwy dla wieku i inny u dziecka niż u

osoby dorosłej

Podział oparzeń - dorośli



Oparzenia lekkie



Nie więcej niż 15% powierzchni ciała (ale

nie więcej niż 5% oparzeń III stopnia)



Oparzenia średnie



Nie więcej niż 30% powierzchni ciała (ale

nie więcej niż 15% oparzeń III stopnia)



Oparzenia ciężkie



Oparzenia większe niż ww

Podział oparzeń – dzieci oraz

osoby > 65 rż



Oparzenia lekkie



Oparzenia I stopnia



Oparzenia II stopnia < 10% powierzchni ciała



Oparzenia III stopnia < 5% powierzchni ciała



Oparzenia średnie



Oparzenia II stopnia 10-20% powierzchni ciała



Oparzenia III stopnia < 10% powierzchni ciała



Wszystkie oparzenia obejmujące ręce, twarz,

oczy, uszy, stopy, krocze

Podział oparzeń - dzieci



Oparzenia ciężkie



Oparzenia II stopnia > 20% powierzchni

ciała



Oparzenia III stopnia > 10% powierzchni

ciała



Oparzenia III stopnia twarzy, szyi, stóp,

dłoni, krocza, okrężne



Oparzenia inhalacyjne, elektryczne,

chemiczne

Postępowanie w

oparzeniach – pierwsza

pomoc (1)



Natychmiastowe odizolowanie ofiary od czynnika

termicznego



Gaszenie odzieży, wyjęcie np.. dziecka z wanienki z wrzątkiem



Użycie wody do gaszenia



Użycie koców tylko wełnianych, nigdy syntetycznych



Użycie gaśnicy



Uważać na oczy i błony śluzowe



Sprawdzić czy można uzywać na ubranie



Zabezpieczenie drożności dróg oddechowych



W szczególności jeśli dochodzi do oparzenia gazami,

płomieniem i istnieje podejrzenie oparzenia dróg oddechowych



GWAŁTOWNY OBRZĘK DRÓG ODDECHOWYCH MOŻE

PROWADZIĆ DO UDUSZENIA



Ułożenie w pozycji ustalonej bezpiecznej jeśli osoba

oparzona jest nieprzytomna



Ocena rodzaju i ciężkości ewentualnych innych urazów

Postępowanie w

oparzeniach – pierwsza

pomoc (2)



Zdjęcia ubrania, którego np. tkanina

utrzymuje ciepło, zwłaszcza sztuczne

włókna



Zdjęcie obrączek, pierścionków



Wezwać fachową pomoc lekarską lub

zorganizować transport osoby

oparzonej do szpitala

Postępowanie w

oparzeniach – pierwsza

pomoc (3)



Chłodzenie rany oparzeniowej



najlepiej bieżącą wodą o temp. ok. 20 st C



zbyt zimna woda może pogłębić uraz i

wstrząs



chłodne kompresy, chłodna kąpiel



chłodzenie ma sens do 20 minut a nawet 1

godziny po oparzeniu



Ciepło rozchodzi się w tkankach długo po

zakończeniu działania czynnika termicznego



Chłodzenie przyśpiesza proces stygnięcia

przegrzanych tkanek

Wpływ chłodzenia na ranę

oparzeniową



Zmniejszenie głębokości (stopnia)

oparzenia



Zmniejszenie rozległości

(powierzchni) oparzenia



Zmniejszenie bólu związanego z

oparzeniem

Postępowanie w oparzeniach –

pierwsza pomoc (4)



Zabezpieczenie rany oparzeniowej



Suchy, czysty (jałowy w miarę możliwości) materiał (opatrunek)



Pakiet oparzeniowy (35x45 cm)



Chusta oparzeniowa (60x60 cm lub 120 x 80 cm)



Metalizowany materiał opatrunkowy



Nie przykleja się do rany



Chroni przed oziębieniem w transporcie



Nie należy zaopatrywać ran na twarzy



W oparzeniach rąk oddzielić opatrunkiem palce



Nie należy stosować żadnych „domowych” środków na rany

oparzeniowe



Masło, olej, zsiadłe mleko, mąka itp.



Lepiej nie stosować samemu środków zalecanych na rany

oparzeniowe



Opatrunek suchy, decyzja lekarza o dalszym postępowaniu z każdą raną

przekraczającą rumień



Zabezpieczenie pacjenta przed nadmiernym wyziębieniem (koc,

materiał opatrunkowy)



Przez ranę oparzeniową dochodzi do znacznej utraty ciepła i płynów



Podanie środka przeciwbólowego jeśli istnieje taka możliwość

Postępowanie w oparzeniach –

pomoc lekarska na miejscu

zdarzenia (1)



Ocena i zabezpieczenie drożności dróg

oddechowych



Ocena wydolności układu krążenia



Podjęcie działań resuscytacyjnych



Wprowadzenie dostępu dożylnego



Podanie leków przeciwbólowych dożylnie

(narkotycznych np.. morfiny)



Wstępna ocena ciężkości oparzenia

(rozległość, głębokość, okolice)

Postępowanie w oparzeniach –

pomoc lekarska na miejscu

zdarzenia (2)



Rozpoczęcie postępowania

przeciwwstrząsowego



Przetaczanie płynów eletrolitowych



Sól fizjologiczna lub hypertoniczna



Płyn Ringera



Zwalczanie kwasicy (dwuwęglany)



Założenie cewnika do pęcherza moczowego i

monitorowanie diurezy



Transport pacjenta

Postępowanie w oparzeniach –

wskazania do hospitalizacji



Oparzenie ciężkie lub średnie



Oparzenie lekkie, okrężne na kończynie



Oparzenie okolic wstrząsorodnych



Podejrzenie o rozmyślne oparzenie dziecka



Oparzenie elektryczne, chemiczne,

wziewne

WSTRZĄS OPARZENIOWY



Czynniki wywołujące wstrząs oparzeniowy



Ból



Hypowolemia



Utrata wody proporcjonalna do powierzchni oparzenia



Utrata albumin



Efekty wstrząsu oparzeniowego



Kwasica metaboliczna – niedotlenienie tkanek



Hypotensja



Przyspieszenie czynności serca



Oliguria – ostra niewydolność nerek



Inne zaburzenia metaboliczne



Hyperkaliemia



Hyponatremia



Hyperglikemia



inne

WSTRZĄS OPARZENIOWY –

zapobieganie i leczenie (1)



Zwalczanie bólu



Resuscytacja płynowa



Szereg formuł na przetaczanie płynów w oparzeniach



Sól fizjologiczna + 8,4% NaHCO3 (20:1)



1 doba: przetoczenie = 4 x %powierzchni oparzenia II+III

stopnia x masa ciała (kg) – oprócz dobowego zapotrzebowania

na plyny



½ objętości w 8 godzin, pozostałą połowę zapotrzebowania

przez następne 16 godzin



2 doba: połowa zapotrzebowania z pierwszej doby (oprócz

dobowego zapotrzebowania na płyny



Reguła Parkland stosowana u dzieci



1 doba: płyn Ringera z mleczanem 3-4 ml x kg masy ciała x %

oparzonej powierzchni + standardowe zapotrzebowanie

dobowe



50% - 8 godzin



25% - 8 godzin



25% - 8 godzin



2 doba: 2-3 ml jw. + 0,5 ml albumin 5% jw..

WSTRZĄS OPARZENIOWY –

zapobieganie i leczenie (2)



Leczenie żywieniowe (dożylne, dojelitowe)



Wysoka podaż kalorii (katabolizm)



Wysoka podaż białka (katabolizm, b. duże straty

przez ranę)



Antybiotykoterapia



Zapobieganie ostremu wrzodowi

stressowemu Curlinga (hamowanie

wydzielanai żołądkowego: H2 blokery,

blokery pompy protonowej)



Tlenoterapia



Leki przeciwzapalne



Krew i preparaty krwiopochodne



Sterydy

Leczenie miejscowe

oparzeń



Zachowawcze



Rany, które goją się samoistnie



I i IIa stopień, małe powierzchnie IIb



Operacyjne



Oparzenia głębokie z martwicą

pełnej grubości skóry (IIb i

wszystkie III stopnia)

Leczenie zachowawcze

oparzeń



Opracowanie rany



Oczyszczenie z zabrudzeń i resztek

martwych tkanek (pęcherzy)



Nakłucie jałową igłą pęcherzy

(niekoniecznie)



Dezynfekcja wodnymi preparatami np.

Polseptol; 0,5% chlorhexydyna;

Leczenie zachowawcze

oparzeń



Gojenie rany oparzeniowej



Metodą otwartą bez opatrunku



Na powierzchnię oparzoną maści: Polseptol, sól srebrowa

sulfadiazyny, inne



Metodą zamkniętą – pod opatrunkiem



Klasyczny opatrunek Kocha maść silikonowa + opatrunek z

gazy



Opatrunki na maściach p-w bakteryjnych lub enzymatycznych

przyspieszających resorpcję martwicy i gojenie



sól srebrowa sulfadiazyny



Fibrolan, Iruxol



Tzw. skóry syntetyczne



Opatrunki hydrożelowe (IntraSite, Hydrosorb)



Opatrunki hydrokoloidowe Granuflex



Inne



Opattrunków nie należy zmieniac zbyt często aby nie niszczyć

świeżo napełzającego naskórka

Leczenie operacyjne

oparzeń



Nacięcia odbarczające przy oparzeniach okrężnych

kończyn, obrzęku i groźbie niedokrwienia (0-1 doba)



Wczesne wycięcie martwicy (3-5 doba) tzw.

nekrektomia – obecnie często stosowane z

jednoczasowym pokryciem rany przeszczepami

skórnymi



Skrócenie gojenia rany



Zmniejszenie ryzyka późniejszych powikłań



Zmniejszenie nasilenia choroby oparzeniowej



Wczesna rehabilitacja



Dermabrazja mechaniczna martwiczych tkanek



Pokrycie rany przeszczepem skórnym

Zasady zaopatrywania ran

oparzeniowych



Zachowanie maximum aseptyki



Czysta sala opatrunkowa, sala operacyjna



Personel w ubraniach operacyjnych,

maskach



Zapobieganie wstrząsowi u pacjenta – BÓL



Podanie leków przeciwbólowych narkotycznych

przed zmiana opatrunku



Znieczulenie ogólne lub regionalne

Powikłania oparzeń



Zakażenie rany



Pogłębienie martwicy



Niedokrwienie kończyny, palców

itp. przy np.. oparzeniach

okrężnych



Przykurcze



Bliznowce

EPIDEMIOLOGIA PORAŻEŃ

PRĄDEM ELEKTRYCZNYM



Kilkaset przypadków śmiertelnych

rocznie



Prąd w gospodarstwie domowym



Prąd w zakładzie pracy, warsztacie

itp..



Prąd przesyłowy



Zjawiska atmosferyczne - piorun

CECHY PORAŻENIA PRĄDEM

ELEKTRYCZNYM



Możliwość wystąpienia objawów

ogólnych:



zatrzymanie oddechu



porażenie przepony



zatrzymanie czynności serca



wstrząs



Utrata przytomności

CECHY PORAŻENIA PRĄDEM

ELEKTRYCZNYM



Zmiany miejscowe:



Skutki typowe dla choroby oparzeniowej



Skutki typowe tylko dla działania prądu

elektrycznego



głębokie oparzenia aż do zwęglenia tkanek w miejscu

wniknięcia i wyjścia prądu elektrycznego



Zmiany miejscowe mogą być znacznie zróżnicowane

na przebiegu prądu elektrycznego ze względu na różną

oporność tkanek dla przepływu prądu



Często b. nasilone uszkodzenia kości, mięśni, nerwów aż

do martwicy włącznie przy relatywnie małych zmianach

powierzchownych



Najczęstsze jest uszkodzenie kk górnych, które mogą

ulec całkowitemu niemal zniszczeniu

RODZAJE CZYNNIKA

ELEKTRYCZNEGO



Prąd o niskim napięciu



< 1000 woltów



Prąd zmienny 220 V I 50 Hz



Prąd przewodowy 380 V i 50 Hz



Prąd o wysokim napięciu



> 1000 woltów



Łuk elektryczny np.. piorun

Działanie prądu o niskim

napięciu



Pobudzenie układu nerwowego i mięśni



Skurcze mm szkieletowych



przyklejenie się do przewodu elektrycznego

wynika z kurczu mięśni ramienia i dłoni



Upadek i mechaniczny uraz



Skurcze serca



Zaburzenia rytmu



Zatrzymanie krążenia (np.. w migotaniu komór)



Zatrzymanie serca

Działanie prądu o wysokim

napięciu



Już podczas zbliżania się do elementów pod

napięciem może powstać łuk elektryczny



Bardzo wysoka temperatura w miejscu

zadziałania i duże zmiany miejscowe



Wszystkie inne zaburzenia typowe dla prądu o

niskim napięciu



Bardzo trudne udzielenie pomocy, bowiem

ratownik może być narażony na tzw. przeskok

łuku elektrycznego nawet z odległości kilku

metrów – musi zostać wyłączony prąd



Pomoc należy wówczas ograniczyć do

zawiadomienia pogotowia ratunkowego

POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU PORAŻEN

PRĄDEM ELEKTRYCZNYM - ZASADY



Zanim ratownik przystąpi do udzielania pomocy

należy odłączyć źródło prądu



Nie dotykać wcześniej ratowanego gołymi rękoma,

zapewnić sobie izolację elektryczną



Podjąć czynności reanimacyjnych jeśli pacjent jest

nieprzytomny, nie oddycha, nie ma czynności serca



Należy ochłodzić ranę oparzeniowa zimną wodą jak w

oparzeniu termicznym



Ułożyć odpowiednio pacjenta i ewentualnie

unieruchomić np.. złamane kości (np.. po upadku w

wyniku porażenia prądem)



Założyć czysty opatrunek



Zawsze należy hospitalizować osobę po oparzeniu

elektrycznym

Uszkodzenia spowodowane

zimną temperaturą



Przechłodzenie całego organizmu



Wyziębienie całego organizmu

doprowadzające do zmniejszenia

temperatury ciała poniżej normalnych

wartości



Miejscowe odmrożenia



Miejscowe uszkodzenie tkanek na skutek

działania zimna

Ochrona przed zimnem



W skórze czujniki temperatury – termoreceptory



Przy spadku temperatury zewnętrznej poprzez układ nerwowy

autonomiczny ograniczenie przepływu krwi w skórze



Ograniczenie utraty ciepła z ustroju



W miarę spadku temperatury coraz głębsze warstwy powłok

podlegają ograniczeniu ukrwienia chroniąc jednocześnie

najważniejsze dla życia narządy przed utratą ciepła



Wzmożona przemiana materii – wzrasta produkcja

ciepła w ustroju



Przy znacznym oziębieniu mechanizmy ochronne

przestają wystarczać, przemiana materii zwalnia się w

hypotermii, ustają procesy życiowe i następuje zgon

Ogólne przechłodzenie

organizmu



Zaburzenie równowagi między utrata ciepła

i jego wytwarzaniem



Czynniki sprzyjające przechłodzeniu



Alkohol, środki nasenne



Zaburzenia termoregulacji wewnątrzustrojowej



Woda



Przemoczone ubranie



Przebywanie w wodzie



Wiatr



Ogólne wyczerpanie, wyniszczenie, głodzenie,

wstrząs

FAZY OGÓLNEGO PRZECHLODZENIA

ORGANIZMU

FAZA

TEMPE

RATURA

UKŁAD

NERWOWY

KRĄŻENIE

ODDYCHANIE

37 st.

Pełna świadomość,

pobudzenie,

drżenie

Wzrost tętna i

ciśnienia krwi,

bladość powłok

Przyspieszenie

i pogłębienie

oddechu

30-34 st.

Apatia, sen,

zaburzenia czucia

bólu

Zwolnienie

tętna,

zaburzenia

rytmu serca

Nieregularny i

powierzchow

ny oddech

III

27-30 st.

Zaburzenia

przytomności,

szerokie źrenice

Tętno nitkowate,

zaburzenia

rytmu serca

Oddech bardzo

zwolniony i

niemiarowy

<27 st.

Szerokie, sztywne

źrenice

Niewyczuwalne

tętno,

zatrzymanie

akcji serca

Zatrzymanie

oddychania

Ogólne przechłodzenie

organizmu - postępowanie



Zabezpieczenie przed dalszym oziębianiem



Chorego umieszcza się w chłodnym pomieszczeniu



Zdjąć należy mokre ubranie i zawinąć chorego np..

w koce + folię izolującą przed utratą ciepła



Podać należy ciepłe płyny (u osób przytomnych z

dużą zawartością cukru (energia)



Nie należy intensywnie i zbyt szybko ogrzewać

chorego z zewnątrz



Paradoksalnie dalsze wyziębienie poprzez nagle

rozszerzone naczynia skórne



Osoba przechłodzona nie powinna się ruszać, nie

należy jej masować, nie wolno podawać alkoholu



Wszystkie te czynniki mogą doprowadzić do nagłej utraty

ciepła i np.. nagłego zgonu

Odmrożenia miejscowe



Miejscowe odmrożenia występują niemal

wyłącznie w niektórych miejscach ciała

(wystających): nos, uszy, broda, palce



Okolice te narażone szczególnie na działanie zimna



Źle chronione przed zimnem, wiatrem, wilgocią itp..



Zwykle dobrze ukrwione ale pod wpływem zimna

następuje znaczne ograniczenie przepływu krwi –

skurcz naczyń



Ogólne wyziębienie organizmu sprzyja wystąpieniu

lokalnych odmrożeń

Przyczyny chemicznych

oparzeń skóry



Oparzenie kwasami



Oparzenia zasadami (ługiem)



Najczęściej wypadki w pracy



Czasem przypadkowe oparzenia,

szczególnie u dzieci jeśli kwas lub ług

jest źle przechowywany i nie

zabezpieczony w domu

Oparzenie chemiczne



Objawy skórne



Rumień, pęcherze, obszary martwicy



Obrzęk



Silny ból



Oparzenie dróg oddechowych np.. oparami

żrących gazów (amoniak i in.)



Duszność, kaszel



Pieczenie w gardle, bóle w klatce piersiowej

Oparzenie chemiczne –

postępowanie



Przenieść poszkodowanego w bezpieczne miejsce



Udzielać pomocy tak aby nie narazić się na oparzenie

(rękawice gumowe)



Ocenić ogólny stan poszkodowanego (duszność itp.)



Zabezpieczyć miejsce wypadku



Zabezpieczyć substancję żrącą do badania



Zdjąć ubranie przesiąknięte substancją żrącą



Spłukiwać miejsce oparzone obficie wodą tak aby nie

zmywać substancji żrącej na zdrową skórę aż do

przybycia lekarza pogotowia, przynajmniej kilkanaście

minut



Wezwać fachową pomoc lekarską – zawsze po

oparzeniu chemicznym



Założyć jałowy opatrunek na miejsce oparzone

Oparzenie chemiczne oka



Najczęściej na skutek pryśnięcia

substancji żrącej do oka:



Wapno gaszone



Kwasy



Zasady



Substancje organiczne



benzyna



amoniak



rozpuszczalniki organiczne (np. alkohole,

aldehydy)



detergenty

Czynniki warunkujące stopień

uszkodzenia narządu wzroku



Rodzaj substancji i jej właściwości fizyko-

chemiczne



Ilość substancji, która dostała się do oka



Czas działania substancji żrącej na tkanki

oka



Czas i sposób udzielonej pomocy

Oparzenia kwasami



Najczęstsze rodzaje kwasów



Kwasy nieorganiczne (siarkowy, solny, azotowy)



Kwasy organiczne (octowy, mlekowy i in)



Fenol



Działanie na tkanki oka



Lekkie oparzenie



Podrażnienie powierzchownych tkanek oka



Obrzęk spojówki



Zmętnienie rogówki



Ciężkie oparzenie - drążące



Martwica skrzepowa w spojówce i rogówce



Może dojść do całkowitego zniszczenia ww struktur

Oparzenia zasadami



Działanie na tkanki oka



Znacznie silniejsze działanie niż kwasy



Przenikają wgłąb tkanek oka



Wchodzą w reakcję z białkami powodując

martwicę rozpływną



Poprzez gwałtowny wzrost odczynu pH

powodują uszkodzenie soczewki i przedniej

części błony naczyniowej oka



Rokowanie co do wygojenia zmian oka i jego

funkcji bardzo niepewne po oparzeniach zasadą

Oparzenie wapnem



Bardzo częste oparzenia oka



Najczęściej w czasie prac budowlanych oraz

przy bieleniu drzew



Najgorsze oparzenie wapnem tzw.

niegaszonym



W zetknięciu z łzami wydziela się dodatkowo

wysoka temperatura i powstaje oparzenie

chemiczne + termiczne



Objawy:



Obrzęk i ogniska martwicze spojówek (owrzodzenia)



Zlepy i zrosty spojówek



Obrzęk i głębokie, trudno gojące się owrzodzenia

rogówki

Postępowanie w oparzeniach

chemicznych oka



Skuteczność postępowania zależy od czasu

udzielenia pierwszej pomocy



Pomoc polega przede wszystkim na płukaniu

obfitym i długotrwałym wodą worka spojówkowego



Usunąć należy przedtem większe cząstki substancji

parzącej np.. wapna



Płukać należy w ułożeniu na boku od wewnętrznego

kąta oka do zewnętrznego po odwróceniu lub

uniesieniu powieki górnej



Po każdym oparzeniu chemicznym oka chory

powinien być skierowany do specjalisty chorób oczu



Płukanie powtarzamy jeśli pomoc specjalistyczna nie

jest możliwa przed 30 minutami od urazu

Document Outline