KTN
Prof.zw dr hab.Irena Jędrzejczyk
Warszawa 2013
KTN
Prof.zw dr hab.Irena Jędrzejczyk
Warszawa 2013
Korporacja transnarodowa
Korporacja transnarodowa
(międzynarodowa) jest
(międzynarodowa) jest
organizacją, która
organizacją, która
koordynuje działalność
koordynuje działalność
produkcyjno – handlową
produkcyjno – handlową
różnych jednostek, w różnych
różnych jednostek, w różnych
krajach z jednego ośrodka
krajach z jednego ośrodka
podejmującego strategiczne
podejmującego strategiczne
decyzje.
decyzje.
Struktura KTN
Źródło: opracowanie własne na podst. World Investment Report 2002 Transnational Corporations and
Export Competitiveness, UN, Nowy Jork - Genewa 2002, s.291.
Cechy korporacji
Cechy korporacji
transnarodowych:
transnarodowych:
Suwerenność
Suwerenność
Złożoność
Złożoność
Rozproszenie geograficzne
Rozproszenie geograficzne
Specjalizacja
Specjalizacja
Zdolność arbitrażowania
Zdolność arbitrażowania
Zdolność integrowania
Zdolność integrowania
Elastyczność
Elastyczność
organizowania
organizowania
Globalna efektywność
Globalna efektywność
Suwerenność
Suwerenność
Polega na tym, że korporacje
Polega na tym, że korporacje
podejmują strategiczne decyzje
podejmują strategiczne decyzje
i działania w pewnej mierze
i działania w pewnej mierze
niezależnie od sytuacji oraz
niezależnie od sytuacji oraz
interesów państw będących
interesów państw będących
terenem ich ekspansji.
terenem ich ekspansji.
Złożoność
Złożoność
Działalność produkcyjno – handlowa
Działalność produkcyjno – handlowa
jest prowadzona przez korporacje w
jest prowadzona przez korporacje w
wielu różnych krajach, nie tylko w
wielu różnych krajach, nie tylko w
posiadanym przez nie majątku
posiadanym przez nie majątku
produkcyjnym (filie), lecz również w
produkcyjnym (filie), lecz również w
niezależnych przedsiębiorstwach, w
niezależnych przedsiębiorstwach, w
wyniku
zawartych
z
nimi
wyniku
zawartych
z
nimi
porozumień.
porozumień.
Rozproszenie
Rozproszenie
geograficzne
geograficzne
Filie korporacji znajdują się w
Filie korporacji znajdują się w
wielu krajach świata.
wielu krajach świata.
Specjalizacja
Specjalizacja
Niektóre jednostki organizacyjne
Niektóre jednostki organizacyjne
korporacji otrzymują tzw. „globalny
korporacji otrzymują tzw. „globalny
mandat”. Oznacza to podjęcie
mandat”. Oznacza to podjęcie
przez
wybraną
filię
ściśle
przez
wybraną
filię
ściśle
określonej działalności nie na
określonej działalności nie na
potrzeby rynku kraju goszczącego,
potrzeby rynku kraju goszczącego,
lecz rynku ogólnoświatowego.
lecz rynku ogólnoświatowego.
Zdolność
Zdolność
arbitrażowania
arbitrażowania
Polega na prowadzeniu operacji
Polega na prowadzeniu operacji
jednocześnie na różnych rynkach dla
jednocześnie na różnych rynkach dla
szybkiego,
zyskownego
szybkiego,
zyskownego
wykorzystania
różnic
wykorzystania
różnic
ekonomicznych, które istnieją w
ekonomicznych, które istnieją w
danej sytuacji chodzi o różnice w
danej sytuacji chodzi o różnice w
warunkach, zasobach i efektywności
warunkach, zasobach i efektywności
produkcji,w
cenach,
systemach
produkcji,w
cenach,
systemach
podatkowych, kursach walut, stóp %.
podatkowych, kursach walut, stóp %.
Zdolność
Zdolność
integrowania
integrowania
Oznacza ścisłe powiązanie i
Oznacza ścisłe powiązanie i
koordynację działalności
koordynację działalności
jednostek organizacyjnych, co
jednostek organizacyjnych, co
zapewnia wszechstronne
zapewnia wszechstronne
przepływy informacji, kadr,
przepływy informacji, kadr,
technologii, środków
technologii, środków
finansowych, produktów i
finansowych, produktów i
usług między jednostkami.
usług między jednostkami.
Elastyczność
Elastyczność
organizowania
organizowania
Oznacza zmieniające się
Oznacza zmieniające się
sposoby angażowania
sposoby angażowania
zasobów oraz
zasobów oraz
przesunięcia w rozdziale
przesunięcia w rozdziale
zadań i koordynowanie
zadań i koordynowanie
ich realizacji.
ich realizacji.
Globalna
Globalna
efektywność
efektywność
Oznacza obniżenie
Oznacza obniżenie
kosztów netto w całym
kosztów netto w całym
systemie
systemie
korporacyjnym, ale
korporacyjnym, ale
niekoniecznie we
niekoniecznie we
wszystkich jednostkach
wszystkich jednostkach
organizacyjnych w
organizacyjnych w
danym czasie.
danym czasie.
Podstawowe funkcje
Podstawowe funkcje
korporacji
korporacji
transnarodowych:
transnarodowych:
przemieszczanie zasobów i zdolności
przemieszczanie zasobów i zdolności
produkcyjno – handlowych (jako tzw.
produkcyjno – handlowych (jako tzw.
„pakietów inwestycyjnych”)
„pakietów inwestycyjnych”)
pobudzanie wzrostu i efektywności
pobudzanie wzrostu i efektywności
gospodarczej,
gospodarczej,
stymulowanie restrukturyzacji,
stymulowanie restrukturyzacji,
aktywizowanie lokalnych zasobów i
aktywizowanie lokalnych zasobów i
konkurencji na rynku,
konkurencji na rynku,
transmitowanie nowych metod i wzorców,
transmitowanie nowych metod i wzorców,
wyrównywanie warunków działania,
wyrównywanie warunków działania,
integrowanie działalności przedsiębiorstw i
integrowanie działalności przedsiębiorstw i
gospodarek
gospodarek
Korporacje należą do firm najbardziej
Korporacje należą do firm najbardziej
konkurencyjnych i wiodących w świecie.
konkurencyjnych i wiodących w świecie.
Dodatkowo w odróżnieniu od firm
Dodatkowo w odróżnieniu od firm
krajowych korporacje transnarodowe
krajowych korporacje transnarodowe
uzyskiwały różnego rodzaju ulgi
uzyskiwały różnego rodzaju ulgi
inwestycyjne, a przede wszystkim
inwestycyjne, a przede wszystkim
posiadają i stosują bardzo ważny
posiadają i stosują bardzo ważny
instrument do walki konkurencyjnej,a
instrument do walki konkurencyjnej,a
mianowicie
mianowicie
ceny transferowe.
ceny transferowe.
Mianem
Mianem
cen transferowych
cen transferowych
określa się
określa się
ceny stosowane przy finansowych oraz
ceny stosowane przy finansowych oraz
rzeczowych przepływach dóbr i usług
rzeczowych przepływach dóbr i usług
kupowanych lub sprzedawanych między
kupowanych lub sprzedawanych między
członkami „rodziny” korporacji. Są one
członkami „rodziny” korporacji. Są one
bardzo często stosowane przez korporacje
bardzo często stosowane przez korporacje
jako narzędzie manipulatorskie, służące
jako narzędzie manipulatorskie, służące
do transferu środków z krajów, które
do transferu środków z krajów, które
korporacja uznaje za obszar o wysokich
korporacja uznaje za obszar o wysokich
podatkach, o wysokich cłach czy o
podatkach, o wysokich cłach czy o
wysokim ryzyku kursowym.
wysokim ryzyku kursowym.
Strategie korporacji
Strategie korporacji
transnarodowych:
transnarodowych:
Strategia
Strategia
narodowa
narodowa
Strategia
Strategia
międzynarodowa
międzynarodowa
Strategia
Strategia
transnarodowa
transnarodowa
Strategia
Strategia
globalna
globalna
Strategia narodowa
Strategia narodowa
Jej sens sprowadza się do rozwoju współpracy
Jej sens sprowadza się do rozwoju współpracy
produkcyjnej, technicznej i handlowej z
produkcyjnej, technicznej i handlowej z
lokalnymi przedsiębiorstwami. Filie korporacji
lokalnymi przedsiębiorstwami. Filie korporacji
transnarodowych uzyskują w tym przypadku z
transnarodowych uzyskują w tym przypadku z
centrali macierzystej kapitał i zaopatrzenie
centrali macierzystej kapitał i zaopatrzenie
kooperacyjne,a produkowane wyroby usiłują
kooperacyjne,a produkowane wyroby usiłują
sprzedać na lokalnym rynku. Starają się one
sprzedać na lokalnym rynku. Starają się one
uzyskać od rządów kraju, na którego terytorium
uzyskać od rządów kraju, na którego terytorium
są zlokalizowane, najkorzystniejsze warunki
są zlokalizowane, najkorzystniejsze warunki
przy transferze kapitału i elementów
przy transferze kapitału i elementów
zaopatrzeniowych, a także maksymalne
zaopatrzeniowych, a także maksymalne
zwolnienia od podatków i innych powinności
zwolnienia od podatków i innych powinności
wobec budżetu. Nie są przy tym zainteresowane
wobec budżetu. Nie są przy tym zainteresowane
rozszerzeniem uzyskanych preferencji na inne
rozszerzeniem uzyskanych preferencji na inne
podmioty rynku międzynarodowego.
podmioty rynku międzynarodowego.
Strategia
Strategia
międzynarodowa
międzynarodowa
Działa na kilku rynkach lokalnych
Działa na kilku rynkach lokalnych
Charakteryzuje się mniejszym
Charakteryzuje się mniejszym
dostosowaniem do rynku co umożliwia
dostosowaniem do rynku co umożliwia
większą skalę produkcji, specjalizację filii
większą skalę produkcji, specjalizację filii
i wymianę między nimi
i wymianę między nimi
Polega na koordynowaniu i
Polega na koordynowaniu i
kontrolowaniu przez centrale
kontrolowaniu przez centrale
poszczególnych zasobów poszczególnym
poszczególnych zasobów poszczególnym
firmom
firmom
Strategia
Strategia
transnarodowa
transnarodowa
Największe przedsiębiorstwa, najlepiej,
Największe przedsiębiorstwa, najlepiej,
najnowocześniej wyposażone, które
najnowocześniej wyposażone, które
mają swobodnie działać w warunkach
mają swobodnie działać w warunkach
swobodnego przepływu towarów
swobodnego przepływu towarów
Jest najbardziej wymagająca i
Jest najbardziej wymagająca i
najbardziej zaawansowana. Kładzie
najbardziej zaawansowana. Kładzie
duży nacisk na dostosowanie do rynku.
duży nacisk na dostosowanie do rynku.
Presja na obniżanie kosztów
Presja na obniżanie kosztów
Strategia globalna
Strategia globalna
Nacisk na redukcję kosztów
Nacisk na redukcję kosztów
Tylko w największych podmiotach, które posiadają
Tylko w największych podmiotach, które posiadają
odpowiednio duże zasoby i zdolności aby
odpowiednio duże zasoby i zdolności aby
konkurować na rynku światowym
konkurować na rynku światowym
Mocna centrala koordynuje działania podległych jej
Mocna centrala koordynuje działania podległych jej
filii
filii
Bardzo mocna specjalizacja, produkcja jest
Bardzo mocna specjalizacja, produkcja jest
realizowana w tzw. centralnych zakładach a
realizowana w tzw. centralnych zakładach a
następnie rozsyłane do poszczególnych filii, które
następnie rozsyłane do poszczególnych filii, które
mają głównie dokonywać ich sprzedaży lub
mają głównie dokonywać ich sprzedaży lub
niewielkich dostosowań do rynku
niewielkich dostosowań do rynku
W ramach tej strategii wykorzystuje się
W ramach tej strategii wykorzystuje się
wielkoseryjność, masową produkcję ujednoliconych
wielkoseryjność, masową produkcję ujednoliconych
towarów: materiały chemiczne, podzespoły,
towarów: materiały chemiczne, podzespoły,
maszyny, farmaceutyki
maszyny, farmaceutyki
Ocenia się, że strategię globalną oraz
Ocenia się, że strategię globalną oraz
transnarodową stosuje 10% - 15% korporacji
transnarodową stosuje 10% - 15% korporacji
międzynarodowych.
międzynarodowych.
Najczęściej stosowaną strategią jest strategia
Najczęściej stosowaną strategią jest strategia
międzynarodowa (realizowana jest przez 60% -
międzynarodowa (realizowana jest przez 60% -
70% korporacji).
70% korporacji).
A strategia wielonarodowa jest realizowana
A strategia wielonarodowa jest realizowana
przez 20% - 30% korporacji międzynarodowych.
przez 20% - 30% korporacji międzynarodowych.
Jak można sądzić następować będzie wzrost
Jak można sądzić następować będzie wzrost
zastosowań strategii globalnej oraz
zastosowań strategii globalnej oraz
transnarodowej, co jest związane z globalizacją
transnarodowej, co jest związane z globalizacją
sektorów oraz rozwojem korporacji
sektorów oraz rozwojem korporacji
międzynarodowych.
międzynarodowych.
Wiele jest przypadków przejścia od strategii
Wiele jest przypadków przejścia od strategii
międzynarodowej do strategii transnarodowej,
międzynarodowej do strategii transnarodowej,
gdyż wzrasta intensywność konkurencji, a więc
gdyż wzrasta intensywność konkurencji, a więc
presja na koszty oraz utrzymuje się lokalne
presja na koszty oraz utrzymuje się lokalne
zróżnicowanie potrzeb, jak też po początkowej
zróżnicowanie potrzeb, jak też po początkowej
akceptacji produktów zunifikowanych następuje
akceptacji produktów zunifikowanych następuje
powrót do lokalnych gustów.
powrót do lokalnych gustów.
Znaczenie korporacji
Znaczenie korporacji
transnarodowych w procesach
transnarodowych w procesach
globalizacji
globalizacji
i regionalizacji:
i regionalizacji:
KTN „globalnymi graczami”
KTN „globalnymi graczami”
Wpływ na intensyfikację przepływów
Wpływ na intensyfikację przepływów
towarów, technologii, kapitałów i kadr do
towarów, technologii, kapitałów i kadr do
lepszej alokacji czynników w regionie, do
lepszej alokacji czynników w regionie, do
modernizacji i podnoszenia efektywności
modernizacji i podnoszenia efektywności
gospodarki
gospodarki
Potęga ekonomiczna KTN oraz wpływ lub
Potęga ekonomiczna KTN oraz wpływ lub
udział w czynnikach procesu globalizacji
udział w czynnikach procesu globalizacji
Efekty wpływu korporacji
Efekty wpływu korporacji
na zatrudnienie
na zatrudnienie
Negatywny
Negatywny
–
nie pozwalają na rozwój lokalnej drobnej
nie pozwalają na rozwój lokalnej drobnej
przedsiębiorczości, bo dominują na tych
przedsiębiorczości, bo dominują na tych
rynkach
rynkach
Pozytywny
Pozytywny
–
lokalna siła robocza otrzymuje dostęp do
lokalna siła robocza otrzymuje dostęp do
nowych miejsc pracy
nowych miejsc pracy
–
wzrost jakości siły roboczej poprzez transfer
wzrost jakości siły roboczej poprzez transfer
umiejętności do lokalnych robotników,
umiejętności do lokalnych robotników,
menedżerów i przedsiębiorców
menedżerów i przedsiębiorców
Rodzaje inwestycji
Rodzaje inwestycji
korporacji:
korporacji:
inwestycje typu
inwestycje typu
greenfield
greenfield
występują
występują
wówczas, gdy korporacja może wejść na rynek
wówczas, gdy korporacja może wejść na rynek
w formie budowy nowego przedsiębiorstwa
w formie budowy nowego przedsiębiorstwa
inwestycje typu
inwestycje typu
by out
by out
gdy korporacje
gdy korporacje
przejmują część lub całość już istniejącej firmy.
przejmują część lub całość już istniejącej firmy.
W pierwszym przypadku powoduje to wzrost
W pierwszym przypadku powoduje to wzrost
zatrudnienia w kraju przyjmującym inwestora,
zatrudnienia w kraju przyjmującym inwestora,
w drugim firma może zredukować część miejsc
w drugim firma może zredukować część miejsc
pracy, a także eliminować konkurencję.
pracy, a także eliminować konkurencję.
Co skłania zagraniczne
Co skłania zagraniczne
firmy do działalności w
firmy do działalności w
Polsce?
Polsce?
Motywy rynkowe
Motywy rynkowe
Motywy zasobowe
Motywy zasobowe
Motywy
Motywy
efektywnościowe
efektywnościowe
Motywy
Motywy
strategiczne
strategiczne
Motywy rynkowe
Motywy rynkowe
Skłaniają firmy do
Skłaniają firmy do
poszukiwania nowych
poszukiwania nowych
rynków zbytu, zwłaszcza
rynków zbytu, zwłaszcza
rynków dużych,
rynków dużych,
zamożnych i chłonnych.
zamożnych i chłonnych.
Motywy zasobowe
Motywy zasobowe
Oznaczają poszukiwanie zasobów
Oznaczają poszukiwanie zasobów
wytwórczych o charakterze
wytwórczych o charakterze
podstawowym (ziemia, surowce,
podstawowym (ziemia, surowce,
nisko kwalifikowana siła robocza)
nisko kwalifikowana siła robocza)
i charakterze zaawansowanym
i charakterze zaawansowanym
(wysokie technologie i
(wysokie technologie i
kwalifikacje, nowoczesna
kwalifikacje, nowoczesna
infrastruktura).
infrastruktura).
Motywy
Motywy
efektywnościowe
efektywnościowe
Polegają na dążeniu do obniżki
Polegają na dążeniu do obniżki
kosztów produkcji przez
kosztów produkcji przez
wykorzystanie za granicą
wykorzystanie za granicą
zdolności wytwórczych w
zdolności wytwórczych w
tradycyjnych lub nowoczesnych
tradycyjnych lub nowoczesnych
przemysłach dla pozyskania
przemysłach dla pozyskania
taniego zaopatrzenia w
taniego zaopatrzenia w
materiały produkcyjne.
materiały produkcyjne.
Motywy
Motywy
strategiczne
strategiczne
Prowadzą do przejmowania
Prowadzą do przejmowania
lokalnych przedsiębiorstw,
lokalnych przedsiębiorstw,
których atuty konkurencyjne
których atuty konkurencyjne
mogą wesprzeć realizację
mogą wesprzeć realizację
strategii ponadgranicznych
strategii ponadgranicznych
firmy – nabywcy.
firmy – nabywcy.
Wpływ korporacji
Wpływ korporacji
transnarodowych i ich
transnarodowych i ich
inwestycji na gospodarkę
inwestycji na gospodarkę
Polską:
Polską:
Restrukturyzacja i modernizacja wielu
Restrukturyzacja i modernizacja wielu
zakładów
zakładów
Zasilenie zasobów wytwórczych
Zasilenie zasobów wytwórczych
Restrukturyzacja przemysłów i
Restrukturyzacja przemysłów i
przedsiębiorstw
przedsiębiorstw
Wzrost znaczenia eksportu w takich
Wzrost znaczenia eksportu w takich
przemysłach jak: samochodowy, elektroniczny,
przemysłach jak: samochodowy, elektroniczny,
chemiczny, meblarski
chemiczny, meblarski
Wymuszenie na lokalnych firmach dostosowań
Wymuszenie na lokalnych firmach dostosowań
z zakresie nowoczesnej struktury produkcji,
z zakresie nowoczesnej struktury produkcji,
zarządzania, organizacji, marketingu
zarządzania, organizacji, marketingu
Zagrożenia ze strony
Zagrożenia ze strony
korporacji transnarodowych:
korporacji transnarodowych:
Eliminacja niekonkurencyjnych
Eliminacja niekonkurencyjnych
dostawców z rynku (upadek krajowych
dostawców z rynku (upadek krajowych
firm)
firm)
Powstanie układów oligopolistycznych
Powstanie układów oligopolistycznych
(rynki: przesyłek kurierskich, oponiarski,
(rynki: przesyłek kurierskich, oponiarski,
sprzętu telekomunikacyjnego)
sprzętu telekomunikacyjnego)
Lokalne przedsiębiorstwa mogą stać się
Lokalne przedsiębiorstwa mogą stać się
„niszowymi” dostawcami (wyroby
„niszowymi” dostawcami (wyroby
tradycyjne)
tradycyjne)
Niewielkie możliwości dla rozwoju
Niewielkie możliwości dla rozwoju
krajowych przedsiębiorstw w
krajowych przedsiębiorstw w
atrakcyjnych dziedzinach rynku
atrakcyjnych dziedzinach rynku
Korporacje
Korporacje
transnarodowe
transnarodowe
osiągają obroty przewyższające
osiągają obroty przewyższające
PKB średniej wielkości krajów
PKB średniej wielkości krajów
europejskich
europejskich
dysponują kapitałem zakładowym
dysponują kapitałem zakładowym
przekraczającym 1/3 kapitału
przekraczającym 1/3 kapitału
sektora prywatnego na świecie
sektora prywatnego na świecie
wytwarzają około 25% produkcji
wytwarzają około 25% produkcji
światowej
światowej
Liczba korporacji transnarodowych i
Liczba korporacji transnarodowych i
ich zagranicznych spółek córek
ich zagranicznych spółek córek
według regionów i krajów.
według regionów i krajów.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: World Investment Report 2005: Transnational
Corporations and the Internationali zation of R&D, UNCTAD, New York and Geneva 2005, s.
264-266.
Region
gospodarczy/
kraj
Korporacje
macierzyst
e
Zagraniczne
spółki córki
ŚWIAT
69 727
690 391
Europa
41 461
209 788
W tym m.in.:
Dania
9 356
2 305
Niemcy
6 010
9 314
Szwecja
4 260
4 656
Wielka Brytania
2 169
13 485
Francja
1 267
10 713
Holandia
1 608
13 365
Dla określenia stopnia zaangażowania
Dla określenia stopnia zaangażowania
zagranicznego KTN służy indeks ich
zagranicznego KTN służy indeks ich
umiędzynarodowienia (
umiędzynarodowienia (
wskaźnik
wskaźnik
transnacjonalizacji TNI
transnacjonalizacji TNI
).
).
Zagraniczne aktywa+sprzedaż zagraniczna+zatrudnienie za
Zagraniczne aktywa+sprzedaż zagraniczna+zatrudnienie za
granicą
granicą
Ogólny poziom tych wielkości w danej korporacji
Ogólny poziom tych wielkości w danej korporacji
Wysoki poziom
Wysoki poziom
: mass media (87%), przemysł spożywczy
: mass media (87%), przemysł spożywczy
(79%), budownictwo (73%), przemysł farmaceutyczny (62%)
(79%), budownictwo (73%), przemysł farmaceutyczny (62%)
Niski poziom
Niski poziom
: wymiana handlowa (18%), telekomunikacja
: wymiana handlowa (18%), telekomunikacja
(33%), usługi publiczne (33%), handel detaliczny(37%)
(33%), usługi publiczne (33%), handel detaliczny(37%)
NAJWIĘKSZE KORPORACJE
NIEFINANSOWE W EUROPIE WG
WARTOŚCI AKTYWÓW ZAGRANICZNYCH
Lp.
Nazwa korporacji
Kraj pochodzenia
Wartość
aktywów
zagranicznyc
h
TNI
1 Vodafone Group Plc
Wielka Brytania
247 850 87.1
2
British Petroleum
Company Plc
Wielka Brytania
154 513 81.5
3 Royal Dutch/Shell Group
Wielka
Brytania/Holandia
129 939 71.9
4 Total
Francja
98 719 74.3
5 France Télécom
Francja
85 669 48.7
6 Volkswagen AG
Niemcy
84 042 56.7
7 Sanofi-Aventis
Francja
82 612 77.6
8 Deutsche Telekom AG
Niemcy
79 654 50.0
9 RWE Group
Niemcy
78 728 50.1
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: World Investment Report 2006.
NAJWIĘKSZE KORPORACJE
NIEFINANSOWE W EUROPIE WG
WARTOŚCI AKTYWÓW ZAGRANICZNYCH
Źródło: Opracowanie własne na podstawie: World Investment Report 2006.
Lp.
Nazwa
korporacji
Kraj pochodzenia
Wartość
aktywów
zagranicznyc
h
TNI
10 Siemens AG
Niemcy
65 830 62.0
11 Nestlé SA
Szwajcaria
65 396 93.5
12
Electricite De
France
Francja
65 365 32.4
13
Vivendi
Universal
Francja
57 589 55.4
14 BMW AG
Niemcy
55 726 66.9
15 DaimlerChrysler Niemcy/USA
54 869 29.2
16 Telefonica SA
Hiszpania
43 224 45.0
17 Roche Group
Szwajcaria
42 884 79.0
18 Unilever
Wielka
Brytania/Holandi
a
38 415 82.8
Vodafone
Vodafone
(
(
VO
VO
ice -
ice -
DA
DA
ta -
ta -
FONE
FONE
) to międzynarodowy
) to międzynarodowy
operator telefonii komórkowej, którego zarząd
operator telefonii komórkowej, którego zarząd
znajduje się w Newbury, w hrabstwie Berkshire, w
znajduje się w Newbury, w hrabstwie Berkshire, w
Wielkiej Brytanii oraz w Düsseldorfie w Niemczech.
Wielkiej Brytanii oraz w Düsseldorfie w Niemczech.
Jest największą na świecie firmą zajmującą się
Jest największą na świecie firmą zajmującą się
usługami telekomunikacyjnymi.
usługami telekomunikacyjnymi.
Posiada oddziały w 27 krajach świata, w kolejnych 33
Posiada oddziały w 27 krajach świata, w kolejnych 33
- umowy partnerskie z lokalnymi sieciami.
- umowy partnerskie z lokalnymi sieciami.
Vodafone jest zarejestrowane na londyńskiej giełdzie
Vodafone jest zarejestrowane na londyńskiej giełdzie
jako Vodafone Group oraz na giełdzie nowojorskiej.
jako Vodafone Group oraz na giełdzie nowojorskiej.
BP
BP
-
-
British Petroleum
British Petroleum
jest brytyjskim
jest brytyjskim
przedsiębiorstwem
przedsiębiorstwem
naftowym założonym na
naftowym założonym na
początku XX wieku.
początku XX wieku.
Obecnie BP jest drugim co
Obecnie BP jest drugim co
do wielkości
do wielkości
przedsiębiorstwem
przedsiębiorstwem
petrochemicznym na świecie
petrochemicznym na świecie
(po firmie Exxon Mobil).
(po firmie Exxon Mobil).
Spółka publiczna notowana
Spółka publiczna notowana
na giełdach: londyńskiej i
na giełdach: londyńskiej i
nowojorskiej.
nowojorskiej.
Royal Dutch/Shell
Royal Dutch/Shell
jest to holenderski koncern petrochemiczny, zajmujący się
jest to holenderski koncern petrochemiczny, zajmujący się
głównie wydobywaniem ropy naftowej oraz jej
głównie wydobywaniem ropy naftowej oraz jej
przetwórstwem, a także czynnościami pochodnymi.
przetwórstwem, a także czynnościami pochodnymi.
Początek firmy datuje się na rok 1890, kiedy to wspierany
Początek firmy datuje się na rok 1890, kiedy to wspierany
przez króla holenderskiego - Wilhelma II Royal Dutch
przez króla holenderskiego - Wilhelma II Royal Dutch
Petroleum Company zbudował swoją pierwszą platformę
Petroleum Company zbudował swoją pierwszą platformę
wydobywczą na Sumatrze.
wydobywczą na Sumatrze.
Na chwilę obecną uchodzi za jedną z największych
Na chwilę obecną uchodzi za jedną z największych
przedsiębiorstw w swojej branży.
przedsiębiorstw w swojej branży.
Przychody koncernu na poziomie 318 miliardów dolarów w
Przychody koncernu na poziomie 318 miliardów dolarów w
2006 roku to drugi wynik na świecie po ExxonMobil (365
2006 roku to drugi wynik na świecie po ExxonMobil (365
miliardów dolarów).
miliardów dolarów).
Total S.A.
Total S.A.
francuskie przedsiębiorstwo petrochemiczne z
francuskie przedsiębiorstwo petrochemiczne z
siedzibą w Paryżu.
siedzibą w Paryżu.
działalność przedsiębiorstwa obejmuje
działalność przedsiębiorstwa obejmuje
wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego,
wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego,
przeróbkę paliw, ich transport, dystrybucję i
przeróbkę paliw, ich transport, dystrybucję i
marketing.
marketing.
producent wyrobów chemicznych.
producent wyrobów chemicznych.
jedna z pięciu największych prywatnych spółek
jedna z pięciu największych prywatnych spółek
naftowych na świecie (Chevron, Exxon Mobil, BP,
naftowych na świecie (Chevron, Exxon Mobil, BP,
Shell).
Shell).
France Télécom jest historycznym operatorem
France Télécom jest historycznym operatorem
telekomunikacji francuskiej wywodzącym się z
telekomunikacji francuskiej wywodzącym się z
ministerstwa PTT (Poczta – Telegraf – Telefon).
ministerstwa PTT (Poczta – Telegraf – Telefon).
W 1988 jest oddzielone od ministerstwa jako France
W 1988 jest oddzielone od ministerstwa jako France
Télécom, w 1990 zostaje autonomicznym
Télécom, w 1990 zostaje autonomicznym
przedsiębiorstwem publicznym, a w 1996 spółką akcyjną.
przedsiębiorstwem publicznym, a w 1996 spółką akcyjną.
Obecnie państwo francuskie ma trochę ponad 20% akcji.
Obecnie państwo francuskie ma trochę ponad 20% akcji.
Jest większościowym udziałowcem polskich firm TP S.A. i
Jest większościowym udziałowcem polskich firm TP S.A. i
pośrednio PTK Centertel poprzez udziały w TP S.A.,
pośrednio PTK Centertel poprzez udziały w TP S.A.,
posiada także udziały w wielu europejskich
posiada także udziały w wielu europejskich
przedsiębiorstwach telekomunikacyjnych. Firma jest
przedsiębiorstwach telekomunikacyjnych. Firma jest
również właścicielem marki telefonii komórkowej Orange.
również właścicielem marki telefonii komórkowej Orange.
Spółka publiczna notowana na giełdach w Paryżu i
Spółka publiczna notowana na giełdach w Paryżu i
Nowym Jorku, na platformie EURONEXT.
Nowym Jorku, na platformie EURONEXT.
W 2005 roku przychód operacyjny spółki wyniósł 18,6
W 2005 roku przychód operacyjny spółki wyniósł 18,6
mld euro.
mld euro.
europejski koncern farmaceutyczny - największy
europejski koncern farmaceutyczny - największy
producent farmaceutyków na świecie pod względem
producent farmaceutyków na świecie pod względem
aktywów przed takimi przedsiębiorstwami jak
aktywów przed takimi przedsiębiorstwami jak
GlaxoSmithKline, Johnson&Johnson, Novartis czy
GlaxoSmithKline, Johnson&Johnson, Novartis czy
Roche.
Roche.
Zatrudnia 100 tys. pracowników w 80 krajach.
Zatrudnia 100 tys. pracowników w 80 krajach.
Roczny budżet przeznaczony na badania i rozwój
Roczny budżet przeznaczony na badania i rozwój
nowych leków wynosi 4 mld €.
nowych leków wynosi 4 mld €.
Działalność przedsiębiorstwa ogranicza się do
Działalność przedsiębiorstwa ogranicza się do
działów : kardiologii i chorób wieńcowych, onkologii,
działów : kardiologii i chorób wieńcowych, onkologii,
diabetologii, chorób ośrodkowego układu nerwowego,
diabetologii, chorób ośrodkowego układu nerwowego,
chorób wewnętrznych i wytwarzania szczepionek.
chorób wewnętrznych i wytwarzania szczepionek.
Centrala przedsiębiorstwa znajduje się w Paryżu.
Centrala przedsiębiorstwa znajduje się w Paryżu.
W Polsce Sanofi - Aventis zatrudnia 700 pracowników,
W Polsce Sanofi - Aventis zatrudnia 700 pracowników,
w tym 160 w fabryce leków w Rzeszowie.
w tym 160 w fabryce leków w Rzeszowie.
RWE Group
jest prężną firmą globalną o ponad 150-
jest prężną firmą globalną o ponad 150-
letniej tradycji.
letniej tradycji.
zatrudnia blisko 160 000 osób,
zatrudnia blisko 160 000 osób,
dostarcza m.in. energię elektryczną, gaz
dostarcza m.in. energię elektryczną, gaz
ziemny, ciepło oraz świadczy usługi
ziemny, ciepło oraz świadczy usługi
zagospodarowania odpadów i gospodarki
zagospodarowania odpadów i gospodarki
wodnej, na rzecz firm, klientów
wodnej, na rzecz firm, klientów
indywidualnych oraz miast w około 130
indywidualnych oraz miast w około 130
krajach na wszystkich kontynentach.
krajach na wszystkich kontynentach.
NAJWIĘKSZE KORPORACJE
NAJWIĘKSZE KORPORACJE
FINANSOWE W EUROPIE WG
FINANSOWE W EUROPIE WG
zysków zagranicznych
zysków zagranicznych
Lp. Nazwa korporacji
Kraj
pochodzenia Zysk w mln $
1
The Royal Bank of
Scotland
Wielka
Brytania
1 126
2 HSBC Bank
Wielka
Brytania
1 076
3 Unicredito
Włochy
1 044
4 ING Group
Holandia
856
5 ABN AMRO
Holandia
851
6
Bayerishe HVB
Group
Niemcy
806
7 Deutsche Bank
Niemcy
698
W gospodarce globalnej coraz
W gospodarce globalnej coraz
ważniejszym motywem działalności
ważniejszym motywem działalności
korporacji jest poszukiwanie aktywów
korporacji jest poszukiwanie aktywów
strategicznych. Oznacza to dążenie do
strategicznych. Oznacza to dążenie do
przejęcia innej firmy lub połączenia z
przejęcia innej firmy lub połączenia z
nią i wejście w posiadanie jej aktywów
nią i wejście w posiadanie jej aktywów
strategicznych, co pozwala na
strategicznych, co pozwala na
zachowanie lub zwiększenie udziału na
zachowanie lub zwiększenie udziału na
rynku globalnym.
rynku globalnym.
Fuzje i przejęcia
Fuzje i przejęcia
są
są
też jedną z najszybszych form wejścia
też jedną z najszybszych form wejścia
na rynek innego kraju.
na rynek innego kraju.
Fuzja
Fuzja
polega na łączeniu się niezależnych przedsiębiorstw,
polega na łączeniu się niezależnych przedsiębiorstw,
które dzielą się swoimi zasobami dla osiągnięcia
które dzielą się swoimi zasobami dla osiągnięcia
wspólnych celów. W wyniku połączenia obie obie
wspólnych celów. W wyniku połączenia obie obie
jednostki tracą osobowość prawną, a zamiast nich z
jednostki tracą osobowość prawną, a zamiast nich z
połączonych majątków i kapitałów powstaje nowe
połączonych majątków i kapitałów powstaje nowe
przedsiębiorstwo, czyli nowy podmiot prawa.
przedsiębiorstwo, czyli nowy podmiot prawa.
Fuzja pozioma
Fuzja pozioma
– łączenie się spółek podobnego rodzaju
– łączenie się spółek podobnego rodzaju
Fuzja pionowa
Fuzja pionowa
– łączenie się spółek pozostających w
– łączenie się spółek pozostających w
relacji producent-dostawca
relacji producent-dostawca
Fuzję tworzącą konglomerat
Fuzję tworzącą konglomerat
– połączenie
– połączenie
przedsiębiorstw z różnych branż
przedsiębiorstw z różnych branż
Zwykle fuzji dokonują firmy o zbliżonej wielkości.
Zwykle fuzji dokonują firmy o zbliżonej wielkości.
Przez
Przez
przejęcie
przejęcie
rozumiemy natomiast nabycie
rozumiemy natomiast nabycie
takiej liczby akcji jednego przedsiębiorstwa
takiej liczby akcji jednego przedsiębiorstwa
przez drugie, która daje możliwość
przez drugie, która daje możliwość
kontrolowania.
kontrolowania.
W wyniku przejęcia wykupione przedsiębiorstwo
W wyniku przejęcia wykupione przedsiębiorstwo
zostaje w pewien sposób włączone w strukturę
zostaje w pewien sposób włączone w strukturę
firmy przejmującej.
firmy przejmującej.
Cechą wyróżniającą przejęcia od fuzji jest to, że
Cechą wyróżniającą przejęcia od fuzji jest to, że
przejmowane przedsiębiorstwo nie traci
przejmowane przedsiębiorstwo nie traci
podmiotowości prawnej.
podmiotowości prawnej.
W sytuacji gdy firma dokonująca przejęcia jest
W sytuacji gdy firma dokonująca przejęcia jest
znacznie większa od firmy przejmowanej,
znacznie większa od firmy przejmowanej,
transakcja taka jest określana mianem
transakcja taka jest określana mianem
wykupu
wykupu
.
.
Największe fuzje KTN
Największe fuzje KTN
Lp
.
Wartość
w mln $
Korporacje
Kraje
pochodzeni
a
Przedmiot
działalności
1.
74.3
Shell Transport & Trading
Co
Wielka
Brytania
Ropa naftowa i
gaz ziemny
Royal Dutch Petroleum
Co
Holandia
2.
18.3
Bayerische Hypo- und
Vereins
Niemcy
Bankowość
Unicredito Italiano SpA
Włochy
3.
14.4
Allied Domecq PLC
Wielka
Brytania
Alkohol
Goal Acquisitions Ltd
Francja
4.
9.0
Viterra AG
Niemcy
Handel
nieruchomościa
mi
Deutsche Annington
Immobilien
Niemcy
5.
7.7
Auna
Hiszpania
Telekomunikacja
Orange SA
Francja
Źródło: Opracowanie własne na podstawie WIR
2006
Polska - europejskie
Polska - europejskie
centrum usług
centrum usług
Koncerny międzynarodowe umieściły Polskę na
Koncerny międzynarodowe umieściły Polskę na
liście krajów, do których warto przenieść
liście krajów, do których warto przenieść
nieprodukcyjne funkcje firmy, takie jak działy
nieprodukcyjne funkcje firmy, takie jak działy
księgowe czy call centers. Polska staje się
księgowe czy call centers. Polska staje się
europejskim centrum nowoczesnych usług
europejskim centrum nowoczesnych usług
Business Process Offshoring (BPO).
Business Process Offshoring (BPO).
BPO to nazwa sektora usług, w którym
BPO to nazwa sektora usług, w którym
międzynarodowe koncerny zlecają realizację
międzynarodowe koncerny zlecają realizację
wybranych działań wspierających
wybranych działań wspierających
przedsiębiorstwo - tańszym firmom
przedsiębiorstwo - tańszym firmom
zagranicznym.
zagranicznym.
W najbliższym czasie, obok usług księgowo -
W najbliższym czasie, obok usług księgowo -
finansowych
finansowych
(back-office)
(back-office)
, dynamicznie rozwijać
, dynamicznie rozwijać
będą się usługi typu call - centers
będą się usługi typu call - centers
(front -office)
(front -office)
.
.
Dziękuję Państwu za
uwagę
Irena Jędrzejczyk