„(…)W  większości  wypadków  unikamy  robienia 
rzeczy, 

które 

doprowadziłyby 

innych 

do 

przekonania, 

że 

jesteśmy 

niekompetentni, 

niemoralni,  nieprzystosowani  czy  „negatywni"  z 
jakiegoś jeszcze innego powodu. 
W rezultacie troska o wywierane wrażenie ogranicza 
zakres czynności, na które się decydujemy. Motywy 
autoprezentacyjne  przenikają  niemal  każdy  aspekt 
naszego życia interpersonalnego.”

Mark R. Leary 

ZACHOWANIA 
AUTOPREZENTYACYJNE –

działania  zmierzające  do  sprawowania 
kontroli  nad  obrazem  (wizerunkiem) 
własnej 

osoby, 

kształtowanym 

w 

umysłach 

innych 

ludzi 

podczas 

interakcji z nimi.

AUTOPREZENTACJA –

proces kontrolowania sposobu w jaki 
widzą nas inni. Decyduje o granicach, 
w 

których 

mieści 

się 

większość 

zachowań.

W  rzeczywistych  i  symbolicznych  spotkaniach  z  ludźmi 
podejmujemy  działania  których  celem  jest  sprawianie  na 
nich  odpowiedniego  wrażenia,  chociaż  często  czynimy  to 

nieświadomie

.

Niektórzy 

uważają 

że 

zachowania 

autoprezentacyjne 

przeczą:

•  autentyczności, 

•  prawdzie 

•  szczerości 

a kojarzą się z:

•  manipulacją, 

•  kłamstwem,

•  oszukiwaniem

Na poziomie jednostki autoprezentacja pełni 
przynajmniej 

trzy podstawo-funkcje

:

•  służy jako narzędzie oddziaływania w 
relacjach interpersonalnych, 
•  wzmacnia tożsamość jednostki oraz jej 
poczucie własnej wartości, 
•  wywołuje pozytywne emocje.

Modyfikatory autoprezentacji:

•  samoocena
•    publiczna  i  prywatna  samoświadomość 

(  inaczej  samowiedza,  ukierunkowana  na  „Ja 
prywatne”, lub „Ja publiczne”)

•    pragmatyzm  –  pryncypializm

  (pragmatycy  – 

skłonni  do  monitorowania,  pryncypialiści  –  nieskłonni 
do monitorowania)

•  lęk społeczny
•    zależność  interpersonalna 

( 

osoby 

charakteryzujące się „osobowością zależną”)

ELEMENTY WYSTĄPIENIA 
PUBLICZNEGO:

•  

wypowiedź

•  głos

•  pauzy

•  postawa 

•  gestykulacja

•  kontakt wzrokowy

•  obserwacja publiczności

•  pomoce wizualne i eksponaty

•  inne (przerywniki, dowcipy, dygresje)

Charakterystyczną cechą publicznych 
wystąpień jest:

•sposób zredagowania tekstu 

•sposób jego wygłoszenia  - tonacja, siła, barwa 
głosu

Istotną rolę odgrywa także cały szereg 
innych czynników takich jak:

•sposób zachowania mówcy

•specyfika audytorium

•typ pomieszczenia 

Treść wystąpienia oraz forma jego prezentacji 

muszą sobie wzajemnie odpowiadać.

Barwa głosu :  

•  powinna mieć dźwięczne brzmienie

•    nie  może  być  pozbawiona  wyrazu,  monotonna  i   
obojętna  wobec wygłaszanych treści

Początek wystąpienia:

•    nie  należy  zaczynać  wystąpienia  bezpośrednio  po 
wejściu  na  podium,  najpierw  należy  ogarnąć  salę 
wzrokiem  - 

jest  to  pierwszy  kontakt  wzrokowy  ze 

słuchaczami 

•    należy  stosować  formuły  grzecznościowe  -   

zniwelowanie dystansu pomiędzy mówcą a słuchaczami,  
najczęściej  używa  się  uniwersalnej  i  neutralnej  formuły 
np. 

„Szanowni Państwo" „Drodzy koledzy", „Mili 

państwo”

Cechy dobrej wypowiedzi:

•  obrazowość  – 

przykład,  porównanie,  ilustracja, 

metafora, narracja

•  dobitność  – 

powtórzenie,  wzmocnienie,  cząstkowe 

podsumowanie, cytat

•  budowanie  napięcia  – 

stopniowanie,  kontrast, 

łańcuch, zaskoczenie, zapowiedź

•  potęgowanie  wrażeń  estetycznych  – 

gra  słów, 

aluzja,  określenia  pośrednie,  zamierzona  przesada 
(hiperbola), pozorna sprzeczność

•  komunikatywność  – 

wtrącenie, 

uprzedzenie 

zarzutów, pozorne pytanie, niedopowiedzenie

Typowe błędy w wymowie:

•  głos zbyt wysoki lub stłumiony, bezdźwięczny
•  wymowa niewyraźna, bełkotliwa
•  połykanie końcówek
•  dodawanie głosek (eeee, yyyy, ….)
•  nadmierna krzykliwość 

„Ważne jest nie tylko to, co się mówi, lecz – 

w istotnym stopniu - także to, jak się mówi”

Mowa  ciała  w  wystąpieniu  publicznym    - 
mimika, gesty, nogi, postawa.

Oczy – 

patrz na ludzi, utrzymuj kontakt wzrokowy, 

  śmiej  się  oczami,  nie  uciekaj  wzrokiem,  nie 
wpatruj się w sufit, ścianę, podłogę itp. 

Twarz  - 

uśmiechaj  się,  rób  różne  miny  (kiedy 

trzeba) ciesz się, złość, dziw, zamyślaj, nie okazuj 
znudzenia i zniecierpliwienia

Ręce  – 

otwarte  dłonie,  otwarte  gesty,  pokazuj, 

wzmacniaj,  podkreślaj,  nie  chowaj  ich  np.  do 
kieszeni

Nogi  – 

stój  spokojnie,  spaceruj  kiedy  trzeba,  nie 

kołysz się, nie stój jak skała

Postawa – 

spokojna, wyprostowana, pogodna, nie 

chowaj się za mównicą, krzesłem, stołem itp. 

Gesty  – 

spokojne,  zrównoważone,  uzasadnione, 

wzmacniaj  przekaz  słowny,  pokazuj  ręką, 
wskaźnikiem, demonstruj eksponaty

Przemawiając możemy odwoływać się:

 

•  wspólnoty doświadczeń
•  wspólnoty zainteresowań 
•  zdrowego rozsądku
•  wiedzy
•  opinii ekspertów
•  emocji słuchaczy
•  ambicji i próżności słuchaczy
•  słabości stanowiska oponenta

POZYCJE ZWARTE:

Leary, M., Wywieranie wrażenia na innych. O sztuce 
autoprezentacji.
Lemmerman H., Szkoła retoryki.
Szmajke A. , Autoprezentacja. Maski , pozy, miny.

INNE:

Plansza  Sztuka przemawiania , Centrum Edukacji Obywatelskiej