background image

Laseczki przetrwalnikujace

Laseczki przetrwalnikujace

Rodzaj 

Rodzaj 

Bacillus

Bacillus

Rodzaj 

Rodzaj 

Clostridium

Clostridium

background image

Pałeczki Gram-dodatnie, 

Pałeczki Gram-dodatnie, 

przetrwalnikujące

przetrwalnikujące

Przetrwalniki

Przetrwalniki

wytwarzane przez rodzaj 

wytwarzane przez rodzaj 

Bacillus 

Bacillus 

(tlenowe) i 

(tlenowe) i 

Clostridium 

Clostridium 

(beztlenowe)

(beztlenowe)

endospory powstają w procesie sporulacji 

endospory powstają w procesie sporulacji 

anabioza może trwać nawet setki lat

anabioza może trwać nawet setki lat

pomaga przetrwać brak wody, brak substancji 

pomaga przetrwać brak wody, brak substancji 

odżywczych, wysoką temperaturę, 

odżywczych, wysoką temperaturę, 

promieniowanie UV, X, zmiany pH...

promieniowanie UV, X, zmiany pH...

ściana impregnowana dwupikolinianem 

ściana impregnowana dwupikolinianem 

wapnia

wapnia

przejście z formy przetrwalnikowej w 

przejście z formy przetrwalnikowej w 

wegetatywną to germinacja

wegetatywną to germinacja

background image

Pałeczki Gram-dodatnie, 

Pałeczki Gram-dodatnie, 

przetrwalnikujące

przetrwalnikujące

Położenie przetrwalników w komórce

Położenie przetrwalników w komórce

centralne

centralne

paracentralne

paracentralne

subterminalne

subterminalne

terminalne

terminalne

background image

Rodzaj 

Rodzaj 

Bacillus

Bacillus

Ponad 40 gatunków

Ponad 40 gatunków

Powszechne w środowisku – 

Powszechne w środowisku – 

przetrwalniki

przetrwalniki

Przetrwalniki ułożone centralnie

Przetrwalniki ułożone centralnie

Często stanowi zanieczyszczenie 

Często stanowi zanieczyszczenie 

próbki lub składnik flory 

próbki lub składnik flory 

fizjologicznej

fizjologicznej

Bezwzględne tlenowce

Bezwzględne tlenowce

Dobry wzrost na rutynowo 

Dobry wzrost na rutynowo 

stosowanych podłożach 

stosowanych podłożach 

W preparatach pojedyncze lub w 

W preparatach pojedyncze lub w 

parach, w chodowli – długie 

parach, w chodowli – długie 

łańcuszki

łańcuszki

background image

Rodzaj 

Rodzaj 

Bacillus

Bacillus

W bulionie wzrost w postaci kożucha z długimi 

W bulionie wzrost w postaci kożucha z długimi 

wypustkami 

wypustkami 

W organizmie i przy inkubacji w atmosferze 

W organizmie i przy inkubacji w atmosferze 

wzbogaconej w CO

wzbogaconej w CO

2

2

 może wytwarzać otoczki 

 może wytwarzać otoczki 

Katalaza (+), otoczki (+), rzęski (+)

Katalaza (+), otoczki (+), rzęski (+)

Hamoliza 

Hamoliza 

β

β

 (prócz 

 (prócz 

B. anthracis

B. anthracis

)

)

Na podłożu stałym kolonie szaro-białe, z 

Na podłożu stałym kolonie szaro-białe, z 

postrzępionymi brzegami i wypustkami (głowa 

postrzępionymi brzegami i wypustkami (głowa 

meduzy)

meduzy)

W czasie hodowli na podłożu z penicyliną 

W czasie hodowli na podłożu z penicyliną 

drobnoustroje wytwarzają sferoplasty tworzące 

drobnoustroje wytwarzają sferoplasty tworzące 

łańcuchy; w preparacie widoczne jako „sznury pereł”

łańcuchy; w preparacie widoczne jako „sznury pereł”

background image

Rodzaj 

Rodzaj 

Bacillus – 

Bacillus – 

czynniki 

czynniki 

wirulencji

wirulencji

Otoczka – polipeptydowa, głównie 

Otoczka – polipeptydowa, głównie 

kwas D-glutaminowy, ma 

kwas D-glutaminowy, ma 

właściwości antyfagocytarne 

właściwości antyfagocytarne 

Egzotoksyna – kompleks białkowy, 

Egzotoksyna – kompleks białkowy, 

jedna z części posiada aktywność 

jedna z części posiada aktywność 

cyklazy adenylowej. Skutkiem 

cyklazy adenylowej. Skutkiem 

działania całego kompleksu jest 

działania całego kompleksu jest 

obrzęk i śmierć komórek

obrzęk i śmierć komórek

background image

Wąglik (

Wąglik (

Anthrax

Anthrax

)

)

Bacillus anthracis

Bacillus anthracis

 jest 

 jest 

drobnoustrojem bezwzględnie 

drobnoustrojem bezwzględnie 

chorobotwórczym 

chorobotwórczym 

Przetrwalniki mogą pozostawać w 

Przetrwalniki mogą pozostawać w 

glebie przez wiele lat. Pierwotnie 

glebie przez wiele lat. Pierwotnie 

zakażają się zwierzęta trawożerne, a 

zakażają się zwierzęta trawożerne, a 

choroba przenosi się z nich na ludzi

choroba przenosi się z nich na ludzi

background image

Wąglik (

Wąglik (

Anthrax

Anthrax

)

)

Postać skórna

Postać skórna

Do zakażenia dochodzi przez uszkodzoną skórę 

Do zakażenia dochodzi przez uszkodzoną skórę 

Po namnożeniu w miejscu wniknięcia bakterie 

Po namnożeniu w miejscu wniknięcia bakterie 

szerzą się w organizmie 

szerzą się w organizmie 

Po 2-5 dniach od zakażenia pojawia się mała, 

Po 2-5 dniach od zakażenia pojawia się mała, 

bezbolesna grudka, potem przekształca się w 

bezbolesna grudka, potem przekształca się w 

pęcherz, który pęka i tworzy czarny strup 

pęcherz, który pęka i tworzy czarny strup 

martwiczy. Tym objawom towarzyszy okoliczny 

martwiczy. Tym objawom towarzyszy okoliczny 

obrzęk. 

obrzęk. 

W przypadkach nieleczonych dochodzi do 

W przypadkach nieleczonych dochodzi do 

bakteriemii i śmierci 

bakteriemii i śmierci 

background image

Wąglik (

Wąglik (

Anthrax

Anthrax

)

)

Postać płucna

Postać płucna

Do zakażenia dochodzi na skutek inhalacji 

Do zakażenia dochodzi na skutek inhalacji 

przetrwalników

przetrwalników

Początkowe objawy niespecyficzne – gorączka, 

Początkowe objawy niespecyficzne – gorączka, 

kaszel, osłabienie 

kaszel, osłabienie 

Po 24 godzinach od objawów wstępnych rozwijają 

Po 24 godzinach od objawów wstępnych rozwijają 

się objawy nasilonej niewydolności oddechowej 

się objawy nasilonej niewydolności oddechowej 

(sinica, duszność) 

(sinica, duszność) 

Następnie rozwijają się objawy posocznicy, ZOMR 

Następnie rozwijają się objawy posocznicy, ZOMR 

W większości przypadków następuje śmierć

W większości przypadków następuje śmierć

background image

Wąglik (

Wąglik (

Anthrax

Anthrax

)

)

Postać jelitowa

Postać jelitowa

Rozwija się po spożyciu skażonej żywności 

Rozwija się po spożyciu skażonej żywności 

Objawy: nudności, wymioty i biegunka 

Objawy: nudności, wymioty i biegunka 

Może wystąpić krańcowe wyczerpanie i wstrząs

Może wystąpić krańcowe wyczerpanie i wstrząs

Aktywne antybiotyki

Aktywne antybiotyki

Lek z wyboru: penicylina 

Lek z wyboru: penicylina 

Makrolidy 

Makrolidy 

Linkosamidy 

Linkosamidy 

Tetracykliny 

Tetracykliny 

background image

Wąglik (

Wąglik (

Anthrax

Anthrax

)

)

Profilaktyka

Profilaktyka

Szczepienie bydła 

Szczepienie bydła 

Stosowanie odzieży ochronnej

Stosowanie odzieży ochronnej

Szczepienie osób z grup wysokiego 

Szczepienie osób z grup wysokiego 

ryzyka 

ryzyka 

Obowiązkowa utylizacja padłych 

Obowiązkowa utylizacja padłych 

zwierząt i odpadów pochodzenia 

zwierząt i odpadów pochodzenia 

zwierzęcego 

zwierzęcego 

background image

Wąglik (

Wąglik (

Anthrax

Anthrax

)

)

background image

Bacillus cereus

Bacillus cereus

Zatrucia pokarmowe 

Zatrucia pokarmowe 

W przypadku krótkiego okresu inkubacji, przyczyną 

W przypadku krótkiego okresu inkubacji, przyczyną 

objawów chorobowych jest spożycie enterotoksyny 

objawów chorobowych jest spożycie enterotoksyny 

Przy długim okresie inkubacji przyczyną objawów jest 

Przy długim okresie inkubacji przyczyną objawów jest 

spożycie przetrwalników, które rozwinęły się w 

spożycie przetrwalników, które rozwinęły się w 

przewodzie pokarmowym i wydzielają enterotoksynę 

przewodzie pokarmowym i wydzielają enterotoksynę 

Zwykle choroba ma charakter samoograniczający

Zwykle choroba ma charakter samoograniczający

Zakażenia uogólnione u osób z obniżoną 

Zakażenia uogólnione u osób z obniżoną 

odpornością 

odpornością 

Leczenie: Linkosamidy, aminoglikozydy, 

Leczenie: Linkosamidy, aminoglikozydy, 

tetracykliny i makrolidy

tetracykliny i makrolidy

background image

Rodzaj 

Rodzaj 

Clostridium

Clostridium

Spośród 100 gatunków ponad 40 kolonizuje ludzi

Spośród 100 gatunków ponad 40 kolonizuje ludzi

Głównie przewód pokarmowy

Głównie przewód pokarmowy

Katalazo(-), peroksydazo(-)

Katalazo(-), peroksydazo(-)

Prawie wszystkie posiadają rzęski

Prawie wszystkie posiadają rzęski

Za obraz choroby odpowiadają egzotoksyny:

Za obraz choroby odpowiadają egzotoksyny:

   

   

- zgorzel gazowa (

- zgorzel gazowa (

C. perfringens

C. perfringens

)

)

   

   

- obrzęk złośliwy (

- obrzęk złośliwy (

C. septicum

C. septicum

)

)

   

   

- tężec (

- tężec (

C. tetanii

C. tetanii

)

)

   

   

- zatrucie jadem kiełbasianym (

- zatrucie jadem kiełbasianym (

C. botulinum

C. botulinum

)

)

   

   

- rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (PMC),  

- rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego (PMC),  

     

     

zespół AAC, AAD (

zespół AAC, AAD (

C. difficile

C. difficile

background image

Clostridium difficile

Clostridium difficile

Stanowi przejściowy/okresowy składnik 

Stanowi przejściowy/okresowy składnik 

flory p. pok. osób dorosłych i stały 

flory p. pok. osób dorosłych i stały 

składnik mikroflory p. pok. u dzieci

składnik mikroflory p. pok. u dzieci

Nie wywołuje, poza nielicznymi wyjatkami 

Nie wywołuje, poza nielicznymi wyjatkami 

schorzeń u dzieci

schorzeń u dzieci

U dorosłych odpowiada za:

U dorosłych odpowiada za:

   

   

- PMC – rzekomoboniaste zapalenie jelita    

- PMC – rzekomoboniaste zapalenie jelita    

     

     

grubego

grubego

   

   

- AAD – biegunka poantybiotykowa

- AAD – biegunka poantybiotykowa

   

   

- AAC – poantybiotykowe zapalenie jelit

- AAC – poantybiotykowe zapalenie jelit

background image

Clostridium difficile

Clostridium difficile

Wszystkie te stany są następstwem 

Wszystkie te stany są następstwem 

stosowania antybiotyków o szerokim 

stosowania antybiotyków o szerokim 

spektrum: 

spektrum: 

   

   

aminoglikozydów, cefalosporyn II i III 

aminoglikozydów, cefalosporyn II i III 

gen., penicylin, innych 

gen., penicylin, innych 

β

β

-laktamów 

-laktamów 

(aztreonam), klindamycyny, 

(aztreonam), klindamycyny, 

linkomycyny, erytromycyny, 

linkomycyny, erytromycyny, 

ryfampicyny, kotrimoksazolu, 

ryfampicyny, kotrimoksazolu, 

metronidazolu, amfoterycyny B

metronidazolu, amfoterycyny B

background image

Clostridium difficile

Clostridium difficile

Czynniki zjadliwości: toksyna 

Czynniki zjadliwości: toksyna 

białkowa A i B – najwieksze znane 

białkowa A i B – najwieksze znane 

egzotoksyny

egzotoksyny

Toksyna A – właściwości 

Toksyna A – właściwości 

enterotoksyczne,

enterotoksyczne,

   

   

toksyna B – właściwosci 

toksyna B – właściwosci 

cytotoksyczne

cytotoksyczne

background image

Clostridium difficile

Clostridium difficile

Definicja:

Definicja:

   

   

- 6 luźnych stolców/36h

- 6 luźnych stolców/36h

   

   

- antybiotykoterapia w ciagu 

- antybiotykoterapia w ciagu 

ostatnich 8 tygodni

ostatnich 8 tygodni

   

   

- brak innych przyczyn biegunki

- brak innych przyczyn biegunki

   

   

- wankomycyna i metronidazol 

- wankomycyna i metronidazol 

przynoszą ulgę

przynoszą ulgę

background image

Clostridium difficile

Clostridium difficile

Diagnostyka:

Diagnostyka:

   

   

- hadowla – podłoza selektywne(CCFA) – w 

- hadowla – podłoza selektywne(CCFA) – w 

warunkach beztlenowych

warunkach beztlenowych

   

   

- hodowla komórkowa – pozwala określic 

- hodowla komórkowa – pozwala określic 

zdolność do wytwarzania egzotoksyn

zdolność do wytwarzania egzotoksyn

   

   

- szybkie testy: test LA – wykrywanie 

- szybkie testy: test LA – wykrywanie 

dehydrogenazy glutaminowej

dehydrogenazy glutaminowej

   

   

- wykrywanie toksyn w kale na hodowlach 

- wykrywanie toksyn w kale na hodowlach 

komórkowych(toksyna B) – wysoka czułość

komórkowych(toksyna B) – wysoka czułość

   

   

- testy ELISA

- testy ELISA

background image

Clostridium difficile

Clostridium difficile

Leczenie:

Leczenie:

   

   

- wankomycyna doustnie – nie wchłania 

- wankomycyna doustnie – nie wchłania 

sie z p. Pok. + dezaktywuje toksynę B

sie z p. Pok. + dezaktywuje toksynę B

   

   

- metronidazol

- metronidazol

   

   

- ew. bacytracyna, kw. Fusydynowy

- ew. bacytracyna, kw. Fusydynowy

   

   

- przy nawrotach wanko + ryfampicyna

- przy nawrotach wanko + ryfampicyna

   

   

- leczenie wspomagające - 

- leczenie wspomagające - 

cholestyramina

cholestyramina

background image

C. Perfringens + 

C. Perfringens + 

C. septicum

C. septicum

Wytwarzają otoczki

Wytwarzają otoczki

Zgorzel gazowa: zakazenie 

Zgorzel gazowa: zakazenie 

mieszane z obecnością 

mieszane z obecnością 

C. 

C. 

perfringens

perfringens

Obrzęk złośliwy – zakażenie 

Obrzęk złośliwy – zakażenie 

mieszane bez 

mieszane bez 

C. Perfringens

C. Perfringens

background image

C. Perfringens + 

C. Perfringens + 

C. septicum

C. septicum

Wyhodowane laseczki można 

Wyhodowane laseczki można 

wstrzyknąć śwince morskiej do 

wstrzyknąć śwince morskiej do 

mięśni uda, gdzie w przypadku 

mięśni uda, gdzie w przypadku 

C. 

C. 

welchii

welchii

 tworzy się charakterystyczny 

 tworzy się charakterystyczny 

obrzęk wypełniony pęcherzykami 

obrzęk wypełniony pęcherzykami 

gazu. 

gazu. 

C. nowyi

C. nowyi

 powoduje obrzęk bez 

 powoduje obrzęk bez 

gazu, a 

gazu, a 

C. histolyticum

C. histolyticum

 

 

rozpuszczenie tkanek.

rozpuszczenie tkanek.

background image

C. botulinum

C. botulinum

botulinizm to nie zakażenie,a zatrucie – 

botulinizm to nie zakażenie,a zatrucie – 

jadem kiełbasianym

jadem kiełbasianym

Objawy po 18-96godz.:

Objawy po 18-96godz.:

   

   

- zaburzenia wzroku, opadanie powiek, 

- zaburzenia wzroku, opadanie powiek, 

trudności w połykaniu i mówieniu, ślinotok

trudności w połykaniu i mówieniu, ślinotok

   

   

- atonia jelit, bóle brzycha, zaparcie, 

- atonia jelit, bóle brzycha, zaparcie, 

suchość języka, wymioty

suchość języka, wymioty

   

   

- śmierć na skutek uduszenia lub 

- śmierć na skutek uduszenia lub 

zatrzymania krażęnia

zatrzymania krażęnia

background image

C. botulinum

C. botulinum

1 mg   zawiera 20 milionów dawek 

1 mg   zawiera 20 milionów dawek 

letalnych dla białej myszy

letalnych dla białej myszy

Dawka śmiertelna dla człowieka to 

Dawka śmiertelna dla człowieka to 

niespełna 1 mikrogram

niespełna 1 mikrogram

Leczenie: antytoksyna

Leczenie: antytoksyna

background image

C. tetani

C. tetani

Tetanospazmina – neurotoksyna

Tetanospazmina – neurotoksyna

Tetanolizyna – hemolizuje

Tetanolizyna – hemolizuje

C. Tetanii połknięty nie stanowi 

C. Tetanii połknięty nie stanowi 

zagrożenia

zagrożenia

Leczenie - antytoksyna

Leczenie - antytoksyna


Document Outline