Problemy społeczno-polityczne 

w Bośni i Hercegowinie i ich 

potencjalne zagrożenia dla 

bezpieczeństwa 

międzynarodowego

Karolina Rojek
Łukasz Nita

 

 

Spis treści

1.

Bośnia i Hercegowina – informacje ogólne

2.

Zagrożenia bezpieczeństwa:



"Kocioł bałkański" - 3 narody: Serbowie, 

Chorwaci, Bośniaccy Muzułmanie



Fundamentalizm islamski w BiH



Nacjonalizm



Kwestia konstytucji BiH i jej reformy

3.

Kryzys w BiH a interes państw sąsiednich



Serbia



Chorwacja

4.

Podsumowanie

 

 

Informacje ogólne



Terytorium: 51 197 
km

2

.



Ludność: 4 621 598 
mln (2010).



Stolica: Sarajewo, 
(Banja Luka – stolica 
uznawana przez 
Serbów).

 

 

Informacje ogólne c.d.



Grupy etniczne: 
Bośniacy 
(muzułmanie) 48%, 
Serbowie 37,1%, 
Chorwaci 14,3%, inni 
0,6%.



Religie: muzułmanie 
40%, prawosławie 
31%, katolicyzm 
15%, inne 14%.

 

 

Rys historyczny

Bośnia i Hercegowina powstała w wyniku 

rozpadu Socjalistycznej Federacyjnej 

Republiki Jugosławii, który nastąpił w 

wyniku secesji Chorwacji i Słowenii w 1991 

roku. Bośnia i Hercegowina ogłosiła swoją 

niepodległość w 1992 roku. 

Separatystyczne dążenia wszystkich 

narodów Jugosławii doprowadziły do 

wybuchu wojny domowej, która trwała w 

latach 1992 – 1995.

 

 

Układ z Dayton



Układ pokojowy wynegocjowany w listopadzie 1995 roku w 

miejscowości Dayton (Ohio, USA), kończący wojnę w Bośni.



Zobowiązywał strony konfliktu (Serbów, Chorwatów i 

Bośniaków) do zakończenia działań wojennych oraz do 

wycofania swoich sił zbrojnych poza wyznaczoną strefę 

zdemilitaryzowaną.



Aneks 4 układu, zawierający konstytucję Bośni i 

Hercegowiny, określił ustrój polityczno-administracyjny 

Bośni jako państwa składającego się z dwóch części: 

Republiki Serbskiej (49% terytorium) i Federacji Bośni 

i Hercegowiny (federacji bośniacko-chorwackiej – 51% 

terytorium) oraz z autonomicznego dystryktu Brčko, 

podległemu bezpośrednio rządowi centralnemu. 

 

 

Układ z Dayton c.d.



Obie części posiadają własne parlamenty, 
rządy i pełną autonomię w sprawach 
wewnętrznych. Nieliczne tylko kompetencje (w 
tym sprawy zagraniczne, polityka monetarna i 
celna) należą do rządu centralnego.



Przestrzegania postanowień układu ma 
nadzorować specjalnie powołany w tym celu 
urząd Wysokiego Przedstawiciela dla Bośni i 
Hercegowiny. 

 

 

   

Wysoki 

Przedstawiciel 

dla BiH Valentin 

Inzko (Austria).

 

 

Zagrożenia 

bezpieczeństwa:  „kocioł 
bałkański”



Specyficzne życie 

polityczne Bośni i 

Hercegowiny:

a)

Trzy rządy, trzej 

prezydenci, trzy 

parlamenty i znaczna 

liczba partii 

(oczywiście 

narodowych).

b)

Trzy odmienne wizje 

przyszłości

c)

Udział w życiu 

politycznym Wysokiego 

Przedstawiciela dla 

BiH.

 

 

Prezydium Bośni i 
Hercegowiny

 Željko Komšić 

(Chorwat)

Bakir Izetbegović 
(Bośniak) 

Nebojša 
Radmanović (Serb)

 

 

Zagrożenia bezpieczeństwa:
fundamentalizm islamski



Fundamentalizm religijny 
pojawił się w Bośni 
podczas ostatniej wojny, 
kiedy przybyli tu z 
krajów arabskich 
Mudżahedini. 



Fundamentaliści nie 
stanowią nawet 5 % 
społeczności 
muzułmanów. Mimo to, 
ich ruch gwałtownie się 
rozprzestrzenia. 

 

 

Zagrożenia bezpieczeństwa: 

nacjonalizm

„Wojna chwilowo przeniosła się na front kultury. Kultura to 
pozycja rezerwowa, na którą wycofały się siły narodowe, by 
przegrupować szyki i poczekać na następną okazję do ofensywy”. 

Ivan Čolivić („Bałkany – terror kultury”)

 

 

Zagrożenia bezpieczeństwa: 
kwestia konstytucji BiH i jej 
reformy

„Porozumienie Pokojowe z Dayton kreuje ‘państwo’ 

złożone z dwóch niezwiązanych ze sobą części, 

uzbrojonych przeciwko sobie, będących w sojuszu z 

różnymi sąsiadami i bez odpowiednio 

funkcjonującego rządu centralnego. To konstytucja 

warta mistrza Zen, koncepcja jednego państwa tak 

podzielonego, że w swej subtelności porównywalna 

z dźwiękiem jednej klaszczącej dłoni. Ciężko jest 

spojrzeć na to jako na poważny dokument 

konstytucyjny, jeśli przyjąć, że konstytucja powinna 

dostarczać mechanizmów umożliwiających 

funkcjonowanie państwa”.

Robert Hayden („Blueprints for a house divided. The 

constitutional logic of the Yugoslav conflicts” )

 

 

Kryzys w BiH a interes 

państw sąsiednich: 
Serbia



Kwestie ekonomiczne;



Kwestie regionalne;



Istnienie Republiki Serbskiej w Bośni i 
Hercegowinie i jej wpływ na pozycję 
Belgradu w regionie;



Spowolnienie lub nawet zablokowanie 
procesu integracji BiH z UE

 

 

Kryzys w BiH a interes 
państw sąsiednich: 
Chorwacja



Serbska secesja = podniesienie 
podobnych żądań przez bośniackich 
Chorwatów;



Istnienie pro-chorwacko nastawionej 
grupy obywateli Bośni i Hercegowiny 
oznacza zachowanie potencjalnie daleko 
idących wpływów w Bośni i Hercegowinie;



Komplikacje w procesie integracji 
Chorwacji z UE;

 

 

Podsumowanie

„Choć mieszkańców byłej Jugosławii dzielą rany 

wojenne, historia, religia, to łączy językowa 

bliskość, kuchnia, muzyka, temperament. Wspólną 

zażyłość najlepiej widać za granicą. W Brukseli, 

Paryżu czy Warszawie do restauracji z bałkańską 

kuchnią przychodzą wszyscy byli Jugosłowianie. A w 

Brukseli na wszystkich konferencjach prasowych 

dziennikarze z krajów byłej Jugosławii trzymają się 

razem, Jakkolwiek hipotetycznie może to jeszcze 

wyglądać, droga do pojugosławiańskiego 

pojednania wiedzie przez Europę.”

                                                     

Dominika Ćosić („ Drugie życie 

Jugosławii)

 

 

Dziękujemy za uwagę !