Paulina Torkowska

Michał Dominik

Przewód 

trzustkowy 
(Wirsunga)

Przewód żółciowy 

wspólny

Zwieracz bańki 

wątrobowo – 

trzustkowej (Odiego)

Bańka wątrobowo - 

trzustkowa (Watera)

Trzustka

głowa

trzon

ogon

Dwunastni

ca

 

 

Paulina Torkowska

Michał Dominik

Komórk

a A

Komórka B

Komórka D

Gronko trzustkowe

Wyspa 

Langerhansa

Przewód

Wydziela 

insulinę

Wydziela 

glukagon

Wydziela 

somatostatynę

Zbiera sok 

trzustkowy

Kliknij na film

 

 

KATIONY: K+, 

Na+

ANIONY: 

HCO

3

-

, Cl

-

(stężenie Cl

-

 

odwrotnie 

proporcjonalne do 

stężęnia HCO

3

-

).

Enzymy proteolityczne: 

trypsyna, 

chymotrypsyna A i B 

wydzielane są w 

postaci nieczynnej 

(jako proenzymy)

- trypsynogen ulega 

przekształceniu w 

trypsynę pod wpływem 

enterokinazy lub samej 

trypsyny

-chymotrypsynogeny 

ulegają aktywacji pod 

wpływem trypsyny

-- elastaza, 

egzopeptydazy, 

karboksypeptydazy A i 

B

Enzymy 

lipolityczne: 

lipaza, 

fosfolipaza A i 

B, esterazy (są 

wydzielane w 

postaci 

czynnej.

Enzymem 

glikolitycznym 

jest α-amylaza.

Nuklea

za 

Paulina Torkowska

Michał Dominik

 

 

Paulina Torkowska

Michał Dominik

Regulacja 

wydzielania 

trzustkowego

Faza 

międzytrawienn

a, czyli 

wydzielanie 

podstawowe. 

Faza trawienna, 

czyli 

wydzielanie 

pobudzane.

utrzymuje się 

mimo braku 

bodźców 

pokarmowych, 

dzięki tonicznej 

aktywności 

nerwów 

błędnych i 

samoistnie 

uwalnianych  

hormonów 

jelitowych.

Faza 

głowowa

Faza 

żołądkowa

Faza 

jelitowa

 

 

Paulina Torkowska

Michał Dominik

Faza głowowa – 
zależne od 
pobudzenia n. 
X, 
aktywowanego 
przez widok, 
zapach, żucie, 
połykanie 
pokarmu.
- prowadzi do 
wydzielania 
enzymów z 
komórek 
pęcherzykowyc
h trzustki.
- pobudzane 
też przez 
acetylocholinę.

Gastryna pobudza 

wydzielanie małej 

ilości soku 

trzuskowego o 

dużej zawartości 

enzymów.

Faza żołądkowa 

– aktywowane 

na drodze 

odruchów wago 

- wagalnych 

wydzielanie 

trzustkowe 

wzrasta, na 

skutek 

rozciągnięcia 

żołądka oraz 

obecności 

pokarmu i 

produktów jego 

rozpadu w 

żołądku.

 

 

Paulina Torkowska

Michał Dominik

Wydzielanie 

trzustkowe 

pobudzane 

jest przede 

wszystkim 

przez:

CCK 

(cholecyst

okinina)

sekretyna

Oba hormony 

wydzielane są 
przez komórki 

dokrewne 

dwunastnicy i 

jelita czczego.

CCK silnie potęguje 

działanie sekretyny

VIP i Neurotensyna 

działają podobnie 

jak sekretyna ale 

znacznie słabiej.

Uwalnianie tych 

hormonów podlega 

kontroli przez AUN, 

zwłaszcza nerw X.

Faza jelitowa wydzielania trzustkowego

(+)

(+)

(+
)

(+)

 

 

POBUDZAJĄC

E 

wydzielanie 

trzustkowe

HAMUJĄCE 

wydzielanie 

trzustkowe

- podstawowa 

(toniczna) 

aktywność 

nerwu 

błędnego, 

hormony 

jelitowe.

- faza trawienna: 

Ach, 

noradrenalina, 

gastryna, 

neurotensyna, VIP, 

CCK, insulina.

- PP 

(polipeptyd 

trzustkowy).

- somatostatyna

 

 

Paulina Torkowska

Michał Dominik

Kliknij na film