Krajobraz wysokogórski

Tatr

Kontrola opanowania

materiału

Uczeń na ocenę

Dopuszczającą
(2)
Dostateczną
(3)
Dobrą (4)

Bardzo dobrą

(5)

Położenie Tatr

Mapa topograficzna Tatr

Tatry na przedwojennej mapie topograficznej Wojskowego

Instytutu Geograficznego. Skala 1:100.000.

Tatry

– najwyższe pasmo w łańcuchu Karpat

(Karpaty Zachodnie).

Powierzchnia Tatr wynosi 785 km², z tego 175

km² (ok. 25%) leży w granicach Polski, ok. 610

km² (75%) na terytorium Słowacji. Długość Tatr

wynosi w linii prostej 53 km, a ściśle wzdłuż

grani 80 km.

Tatry są objęte ochroną przez ustanowienie na

ich obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Tatry dzielimy na:



Tatry Zachodnie – Grześ, Kasprowy Wierch,

Czerwone Wierchy, Ornak.



Tatry Wschodnie:

–

Tatry Wysokie – Gerlach (2655 m n.p.m.), Rysy (2499 m

n.p.m.; po stronie słowackiej 2503 m n.p.m.), Świnica,

Kościelec, Mnich, Granaty, Kozi Wierch

–

Tatry Bielskie – Hawrań, Płaczliwa Skała, Murań

(Słowacja).

Tatry zbudowane są z granitu.



Granit to często spotykana,

lita, kwaśna skała magmowa.



W Polsce granity występują na

powierzchni ziemi na Dolnym

Śląsku oraz w Tatrach.



Granit przybiera różne barwy,

takie jak szara, białoróżowa,

zielona, czerwona i inne. Ze

względu na łatwość

otrzymania dużych bloków,

cięcia i polerowania oraz

bogatą i piękną kolorystykę

używany jest w budownictwie

jako kamień budowlany i

dekoracyjny.

GRANIT

Gerlach

- 2655 m n.p.m.

Najwyższy szczyt Tatr, położony na Słowacji.

Rysy

- 2499 m.n.p.m.

Rysy - najwyższy szczyt Tatr polskich

i równocześnie najwyższy szczyt Polski.

Świnica

- 2301 m n.p.m.

Kominiarski Wierch

1829 m

n.p.m.

Masyw górski dawniej nazywany

Kominami Tylkowymi.

Mięguszowiecki

Szczyt

2438 m n.p.m.

Jest to drugi, co do

wysokości szczyt w

Polsce.

Kościelec

2155 m n.p.m.

Szczyt w Tatrach Wysokich.

Mnich

2068 m n.p.m.

Północno-wschodnia

ściana Mnicha.

Samotna turnia

Turnia

- rodzaj

skalistego, ostrego

szczytu lub skałki o

stromych lub nawet

pionowych ścianach.

Kasprowy Wierch -

1987 m

n.p.m.

Obserwatorium meteorologiczne.

Masyw górski w Tatrach Zachodnich

o długości 2,7 km. Złożony jest z

trzech części:

–

Wielkiego Giewontu (1894 m n.p.m.)

–

Małego Giewontu (1728 m n.p.m.)

–

Długiego Giewontu (1867 m n.p.m.).

Widok od strony północnej.

Na Wielkim Giewoncie znajduje się

15-metrowy żelazny krzyż, obiekt

pielgrzymek religijnych, ale również

niezwykle niebezpieczne miejsce.

W czasie burzy. 15 sierpnia 1937, podczas

procesji w Święto Wniebowzięcia NMP

zginęły tam, porażone piorunem

4 osoby, 13 zostało ciężko rannych.

Oficjalnie na Giewoncie w ciągu ostatnich

95 lat zginęło 76 osób.

Grześ

- 1653 m n.p.m.

Szczyt w Tatrach Zachodnich.

Czerwone Wierchy

Zespół

czterech

szczytów

znajdujących

się w ciągu

głównego

grzbietu Tatr.

Biegnie po

nich granica

słowacko-

polska.

Ornak

– grzbiet górski

o wysokości 1854 m n.p.m.

Grzbiet górski

- obszar położony wzdłuż linii

grzbietowej łączący znaczące szczyty danego

pasma górskiego.

Grań

- stromy i ostry grzbiet górski. Ostra

krawędź utworzona przez stykające się

zbocza.

Cyrk lodowcowy

Cyrk lodowcowy - półkoliste lub owalne zagłębienie otoczone z trzech stron

stromymi stokami (ścianami), a z czwartej ryglem skalnym /

wał z litej skały

Cyrk lodowcowy po rezygnacji lodowca ma najczęściej kształt misy i często

zostaje zajęty przez

jezioro cyrkowe.

Jezioro cyrkowe

- rodzaj jeziora polodowcowego, powstałego w

obrębie kotła lodowcowego po ustąpieniu lodowca. Powstają z

wytopionych brył martwego lodu. Mają małą powierzchnię, owalny

kształt i strome brzegi.

Stawy tatrzańskie, z jednym wyjątkiem (Kras Cichy Stawek), są

pochodzenia polodowcowego.

Jeziora polskich Tatr zwane są tradycyjnie stawami.

W Tatrach występuje blisko 200 różnej wielkości stawów, począwszy

od największego,

Morskiego Oka

(34,54 ha), poprzez

porównywalnie duży

Wielki Staw Polski

do zupełnie maleńkich, jak

Zadni Mnichowy Stawek

(0,04 ha).

Morskie Oko

Morskie Oko jest położone w Dolinie Rybiego Potoku

na wysokości 1395 m n.p.m.

Widok z Czarnego Stawu.

Wielki Staw i Mały Staw

Na pierwszym planie - Wielki Staw, za nim (po lewej) na zboczu Wyżnej Kopy – strażnicówka TPN

nad Małym Stawem, dalej Przedni Staw i schronisko turystyczne, Niżna Kopa.



Powierzchnia jeziora wynosi 34,1 ha głębokość 79,3 m.



Jest to najgłębsze i najdłuższe (998 m) jezioro w Tatrach.

Czarny Staw

To tatrzańskie jezioro położone jest w kotle polodowcowym

na wysokości 1581 m n.p.m.

Czarny Staw

Widok ze szlaku na Rysy.

Dolina Pięciu Stawów Polskich

Zwany także

Żabim Stawkiem.

Nad nim szczyty zamykające

Dolinę Gąsienicową: Świnica, Pośrednia Turnia, Skrajna Turnia.

W stawkach tych występują traszki: górska i karpacka oraz żaba trawna.

Dolina

Dolina – wklęsła forma

terenu o wydłużonym

kształcie otoczona

ze wszystkich stron

wzniesieniami

i wyraźnie

wykształconym dnie,

najczęściej powstała

w wyniku działalności

rzek lub lodowców

Dolina lodowcowa

Dolina

Kościelisk

Czarna Dolina Gąsienicowa

Dolina Jaworzynka

Zniszczone erozją zbocza Skupniowego Upłazu

znacznie już pokryły się roślinnością.

Pusta Dolinka

Mała, boczna dolinka zawieszona nad Doliną Pięciu Stawów

w Tatrach Wysokich. Utworzona została przez kocioł polodowcowy.

Jaskinia

Jaskinia to naturalna pusta przestrzeń

w skale o rozmiarach umożliwiających

jej penetrację przez człowieka.

Jaskinia Wielka Śnieżna

Najgłębsza jaskinia w Polsce, głębokość 824 m

i najdłuższa jaskinia w Polsce długość 22 km.

Zbójnickie Okna

Dwie jaskinie w wapiennych ścianach.

Jaskini

Mroźna

Jaskinia Mroźna

– leży we wschodnim zboczu Doliny

Kościeliskiej Całkowita długość jaskini ok. 480 m.

Swoją nazwę zawdzięcza panującej wewnątrz stałej, niskiej

temperaturze (6 stopni w skali Celsjusza).

Smocza Jama

Jaskinia w Tatrach Zachodnich, właściwie krótki,

stromy korytarz jaskiniowy przebijający skałę na wylot.

Żleb, rynna korazyjna

Żleb wklęsła forma ukształtowania terenu

górskiego.

Powstaje na skutek działalności żłobiącej

zsuwającego się materiału skalnego,

wody opadowej i roztopowej, lawin

kamienistych, a także lawin śnieżnych.

Żlebami często

spływają z gór

potoki, spadają

kamienie,

schodzą lawiny.

W żlebach

zwykle też

najdłużej

zalega śnieg.

Ślady po ski-alpinistach.

Rynna w Dolinie Pięciu Stawów Spiskich.

Stożki piargowe

Piargi

, ogólna nazwa kamienistych

usypisk, powstałych w efekcie

gromadzenia się materiału

odpadłego ze ścian skalnych. Piargi

stożki, hałdy i pokrywy usypiskowe.

Składają się ze żwiru, kamieni lub

wielkich bloków, pochodzące z

obrywów skalnych.

Stożki piargowe

: rozpościerają się u wylotu żlebów i są o różnych

rozmiarach, w zależności od wielkości obszaru dostarczającego

okruchy. Ich wysokość w Tatrach wynosi od 50 do 260 m.

Stożki piargowe powstałe z gruzu odpadłego

od skał.

Wodospad

–

swobodny, pionowy spadek wody rzecznej,

spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki lub potoku.

Szereg wodospadów nazywa się kaskadą.

Wodospady na Świecie

Wodospad Niagara

Wodospad Wiktorii

Wodospad Glymur

Wielka Siklawa

Siklawa

– wodospad w Tatrach Wysokich spada dwoma lub trzema strugami

(w zależności od wysokości poziomu wody w Wielkim Stawie). Wysokość progu ok. 64 - 70 m.

Jest to największy (chociaż nie najwyższy) wodospad w Tatrach.

Wodogrzmot

Mickiewicza

Wodospady utworzone

z trzech większych

i kilku mniejszych

kaskad (od 3 do 10 m).

Wodospady te nazwane

zostały Wodogrzmotami

z racji olbrzymiego

huku jaki powoduje

spadająca nimi woda,

zwłaszcza po dużych

opadach.

Przełęcz

Forma ukształtowania terenu,

wybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego

lub grani między sąsiednimi szczytami.

Kozia

Przełęcz

Na skośnej

półce

w ścianie turyści.

Świnicka Przełęcz

2051 m

n.p.m.

Erozja spowodowana ruchem turystycznym.

Erozja na szczycie Rysów.

Sprawdź, czy wiesz..



Określ położenie Tatr w Polsce i

wskaz je na mapie;



Wymień główne cechy krajobrazu

TATR



Omów piętrowy układ roślinności w

Tatrach.

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38
Slide 39
Slide 40
Slide 41
Slide 42
Slide 43
Slide 44
Slide 45
Slide 46
Slide 47
Slide 48
Slide 49
Slide 50
Slide 51
Slide 52
Slide 53
Slide 54
Slide 55
Slide 56
Slide 57
Slide 58
Slide 59
Slide 60
Slide 61
Slide 62
Slide 63
Slide 64
Slide 65
Slide 69