Palenie czynne i
Palenie czynne i
bierne
bierne
Małgorzata Ross
Małgorzata Ross
Łukasz Siedlecki
Łukasz Siedlecki
Palenie czynne i
Palenie czynne i
bierne
bierne
Małgorzata Ross
Małgorzata Ross
Łukasz Siedlecki
Łukasz Siedlecki
Specjaliści odnotowują wiele
Specjaliści odnotowują wiele
przypadków zachorowań na choroby
przypadków zachorowań na choroby
odtytoniowe wśród osób, które nigdy
odtytoniowe wśród osób, które nigdy
nie paliły tytoniu.
nie paliły tytoniu.
Dlaczego?
Dlaczego?
Palenie czynne – palenie wyrobów
Palenie czynne – palenie wyrobów
tytoniowych.
tytoniowych.
Palenie bierne – przebywanie w
Palenie bierne – przebywanie w
otoczeniu ludzi palących, połączone z
otoczeniu ludzi palących, połączone z
mimowolnym inhalowaniem dymu
mimowolnym inhalowaniem dymu
tytoniowego.
tytoniowego.
Skład dymu tytoniowego
Skład dymu tytoniowego
W skład dymu tytoniowego wchodzi
W skład dymu tytoniowego wchodzi
około
około
4000 związków chemicznych, w tym
4000 związków chemicznych, w tym
ponad
ponad
40 rakotwórczych.
40 rakotwórczych.
Nikotyna
Nikotyna
alkaloid odpowiedzialny za powstanie
alkaloid odpowiedzialny za powstanie
uzależnienia,
uzależnienia,
przeciętnie 9-15 mg w papierosie,
przeciętnie 9-15 mg w papierosie,
do organizmu wchłania się ok. 10%,
do organizmu wchłania się ok. 10%,
przez błony śluzowe jamy ustnej i
przez błony śluzowe jamy ustnej i
górnych dróg oddechowych,
górnych dróg oddechowych,
ulega szybkiej dystrybucji do OUN,
ulega szybkiej dystrybucji do OUN,
jej stężenie w surowicy krwi spada
jej stężenie w surowicy krwi spada
powoli w ciągu 1-2 godzin po inhalacji,
powoli w ciągu 1-2 godzin po inhalacji,
Nikotyna – mechanizm
Nikotyna – mechanizm
działania
działania
pobudza receptory cholinergiczne typu N
pobudza receptory cholinergiczne typu N
w zwojach autonomicznych i nadnerczu,
w zwojach autonomicznych i nadnerczu,
powoduje to znaczny wzrost ciśnienia
powoduje to znaczny wzrost ciśnienia
tętniczego krwi, obkurczenie naczyń
tętniczego krwi, obkurczenie naczyń
wieńcowych, zwiększenie zużycia tlenu
wieńcowych, zwiększenie zużycia tlenu
przez mięsień sercowy,
przez mięsień sercowy,
w małych dawkach ułatwia przekazywanie
w małych dawkach ułatwia przekazywanie
impulsów nerwowych,
impulsów nerwowych,
większe dawki blokują, a odpowiednio
większe dawki blokują, a odpowiednio
duże paraliżują przekazywanie impulsów,
duże paraliżują przekazywanie impulsów,
Nikotyna - zastosowanie
Nikotyna - zastosowanie
niewielkie dawki stymulują OUN,
niewielkie dawki stymulują OUN,
podnoszą aktywność układu
podnoszą aktywność układu
oddechowego i naczynioruchowego,
oddechowego i naczynioruchowego,
łagodzi objawy choroby Alzheimera,
łagodzi objawy choroby Alzheimera,
zapobiega chorobie Parkinsona, na
zapobiega chorobie Parkinsona, na
skutek stymulacji uwalniania
skutek stymulacji uwalniania
neuroprzekaźników, głównie dopaminy,
neuroprzekaźników, głównie dopaminy,
poprawia pamięć i koncentrację.
poprawia pamięć i koncentrację.
Kancerogeny zawarte w dymie
Kancerogeny zawarte w dymie
tytoniowym
tytoniowym
fenole,
fenole,
policykliczne węglowodory
policykliczne węglowodory
aromatyczne,
aromatyczne,
benzopiren,
benzopiren,
aminy aromatyczne,
aminy aromatyczne,
nitrozoaminy,
nitrozoaminy,
reaktywne formy tlenu,
reaktywne formy tlenu,
substancje smoliste.
substancje smoliste.
Główne metale ciężkie zawarte
Główne metale ciężkie zawarte
w dymie tytoniowym
w dymie tytoniowym
ołów,
ołów,
cynk,
cynk,
rtęć,
rtęć,
kadm.
kadm.
Podczas palenia wydzielają się
Podczas palenia wydzielają się
różne rodzaje dymu
różne rodzaje dymu
tytoniowego
tytoniowego
Boczny strumień dymu tytoniowego –
Boczny strumień dymu tytoniowego –
ulatniający się z palącego się
ulatniający się z palącego się
papierosa.
papierosa.
Dym wydychany przez palaczy
Dym wydychany przez palaczy
Dym tytoniowy zawiera 6-8% tlenku
Dym tytoniowy zawiera 6-8% tlenku
węgla,
węgla,
co daje 8 razy wyższe stężenie CO w
co daje 8 razy wyższe stężenie CO w
powietrzu niż jego dozwolony poziom.
powietrzu niż jego dozwolony poziom.
Różnice w składzie dymów
Różnice w składzie dymów
tytoniowych
tytoniowych
Boczny strumień dymu tytoniowego
Boczny strumień dymu tytoniowego
zawiera 4 razy więcej nikotyny i aż
zawiera 4 razy więcej nikotyny i aż
35 razy więcej tlenku węgla. Zawiera
35 razy więcej tlenku węgla. Zawiera
natomiast mniej nitrozoaminy.
natomiast mniej nitrozoaminy.
Podczas aktu palenia, powietrze
Podczas aktu palenia, powietrze
przechodzące przez papieros podnosi
przechodzące przez papieros podnosi
temperaturę spalania.
temperaturę spalania.
W tlącym się papierosie ta temperatura
W tlącym się papierosie ta temperatura
jest znacznie niższa, co manifestuje
jest znacznie niższa, co manifestuje
się niecałkowitym spalaniem
się niecałkowitym spalaniem
substancji w nim zawartych.
substancji w nim zawartych.
Nitrozoaminy nie występują w
Nitrozoaminy nie występują w
świeżych liściach tytoniu. Powstają z
świeżych liściach tytoniu. Powstają z
alkaloidów zawartych w tytoniu,
alkaloidów zawartych w tytoniu,
głównie nikotyny.
głównie nikotyny.
Mają zdolność do reagowania z
Mają zdolność do reagowania z
hemoglobiną i DNA, stając się
hemoglobiną i DNA, stając się
czynnikami kancerogennymi.
czynnikami kancerogennymi.
Palenie bierna może być tak samo, a w
Palenie bierna może być tak samo, a w
niektórych przypadkach nawet
niektórych przypadkach nawet
bardziej
bardziej
szkodliwe, niż palenie czynne.
szkodliwe, niż palenie czynne.
Bierni palacze są bardziej wrażliwi na
Bierni palacze są bardziej wrażliwi na
niekorzystne działanie składników
niekorzystne działanie składników
dymu
dymu
tytoniowego niż ludzie przewlekle
tytoniowego niż ludzie przewlekle
palący.
palący.
Najważniejsze choroby
Najważniejsze choroby
odtytoniowe
odtytoniowe
Choroby układu sercowo-
Choroby układu sercowo-
naczyniowego: choroba wieńcowa,
naczyniowego: choroba wieńcowa,
zawał serca, udar mózgu,
zawał serca, udar mózgu,
nadciśnienie tętnicze.
nadciśnienie tętnicze.
Choroby naczyń mózgowych.
Choroby naczyń mózgowych.
Choroby nowotworowe: rak płuc,
Choroby nowotworowe: rak płuc,
nowotwory krtani, gardła, wargi
nowotwory krtani, gardła, wargi
dolnej, trzustki i układu moczowego.
dolnej, trzustki i układu moczowego.
Najważniejsze choroby
Najważniejsze choroby
odtytoniowe
odtytoniowe
Nienowotworowe choroby płuc:
Nienowotworowe choroby płuc:
przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma
przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma
płuc i choroba obturacyjna dróg
płuc i choroba obturacyjna dróg
oddechowych.
oddechowych.
Zaburzenia w układzie pokarmowym.
Zaburzenia w układzie pokarmowym.
Zaburzenia funkcji seksualnych.
Zaburzenia funkcji seksualnych.
Obniżenie wydolności fizycznej
Obniżenie wydolności fizycznej
organizmu.
organizmu.
Spadek odporności immunologicznej.
Spadek odporności immunologicznej.
Wśród biernych palaczy
Wśród biernych palaczy
szczególnie wyeksponowany
szczególnie wyeksponowany
jest:
jest:
Rozwój raka płuc.
Rozwój raka płuc.
Wystąpienie choroby serca.
Wystąpienie choroby serca.
Rozwój miażdżycy – przez wzrost
Rozwój miażdżycy – przez wzrost
cholesterolu całkowitego i spadek
cholesterolu całkowitego i spadek
frakcji HDL.
frakcji HDL.
Niedotlenienie organizmu i mniejsza
Niedotlenienie organizmu i mniejsza
tolerancja wysiłku – obniżenie stopnia
tolerancja wysiłku – obniżenie stopnia
utlenowania hemoglobiny.
utlenowania hemoglobiny.
Wzrost poziomu mleczanów we krwi,
Wzrost poziomu mleczanów we krwi,
co zmusza serce do czerpania części
co zmusza serce do czerpania części
energii na drodze beztlenowej.
energii na drodze beztlenowej.
Wzrost stężenia PAF i fibrynogenu,
Wzrost stężenia PAF i fibrynogenu,
wzrost hematokrytu, lepkości krwi oraz
wzrost hematokrytu, lepkości krwi oraz
skrócenie czasu krwawienia – może to
skrócenie czasu krwawienia – może to
predysponować do zawału serca.
predysponować do zawału serca.
Uczulenia
Uczulenia
Palenie a płód
Palenie a płód
Nikotyna przechodzi przez łożysko i
Nikotyna przechodzi przez łożysko i
powoduje przewlekłe niedotlenienie
powoduje przewlekłe niedotlenienie
płodu. W momencie urodzenia jest
płodu. W momencie urodzenia jest
wykrywana w wodach płodowych, krwi
wykrywana w wodach płodowych, krwi
pępowinowej i krwi noworodka.
pępowinowej i krwi noworodka.
Noworodki kobiet palących w czasie ciąży
Noworodki kobiet palących w czasie ciąży
mają mniejszą masę ciała i gorzej się
mają mniejszą masę ciała i gorzej się
rozwijają.
rozwijają.
Jest to szczególny rodzaj palenia biernego.
Jest to szczególny rodzaj palenia biernego.
Zapobieganie
Zapobieganie
Ostrzeżenie Ministra Zdrowia i Opieki
Ostrzeżenie Ministra Zdrowia i Opieki
Społecznej drukowane na paczkach
Społecznej drukowane na paczkach
papierosów i reklamach papierosów:
papierosów i reklamach papierosów:
"Palenie tytoniu powoduje raka" oraz
"Palenie tytoniu powoduje raka" oraz
"Palenie tytoniu powoduje choroby
"Palenie tytoniu powoduje choroby
serca*" odnosi się również do palaczy
serca*" odnosi się również do palaczy
biernych, gdyż palenie czynne ma
biernych, gdyż palenie czynne ma
nierozerwalny związek z paleniem
nierozerwalny związek z paleniem
biernym.
biernym.
Zapobieganie
Zapobieganie
Wprowadzanie zakazu palenia
Wprowadzanie zakazu palenia
Zakaz palenia w miejscach
Zakaz palenia w miejscach
pracy, szpitalach, szkołach,
pracy, szpitalach, szkołach,
miejscach użyteczności
miejscach użyteczności
publicznej
publicznej
Wyznaczanie sektorów dla
Wyznaczanie sektorów dla
osób palących
osób palących
Irlandia
Irlandia
W 2004 roku całkowity zakaz palenia w
W 2004 roku całkowity zakaz palenia w
zamkniętych miejscach publicznych
zamkniętych miejscach publicznych
wprowadziła Irlandia.
wprowadziła Irlandia.
Od kwietnia 2007 roku w Irlandii
Od kwietnia 2007 roku w Irlandii
Północnej (Ulsterze) zacznie
Północnej (Ulsterze) zacznie
obowiązywać całkowity zakaz palenia
obowiązywać całkowity zakaz palenia
tytoniu w pracy oraz zamkniętych
tytoniu w pracy oraz zamkniętych
przestrzeniach publicznych, w tym w
przestrzeniach publicznych, w tym w
pubach.
pubach.
Anglia
Anglia
Podobny krok rozważają władze w
Podobny krok rozważają władze w
Londynie.
Londynie.
Liverpool zamierza stać się
Liverpool zamierza stać się
pierwszym brytyjskim miastem, które
pierwszym brytyjskim miastem, które
wprowadzi zakaz palenia tytoniu w
wprowadzi zakaz palenia tytoniu w
miejscach publicznych.
miejscach publicznych.
Szkocja
Szkocja
Od 26 marca 2006 roku w Szkocji
Od 26 marca 2006 roku w Szkocji
obowiązuje zakaz palenia w
obowiązuje zakaz palenia w
zamkniętych miejscach publicznych,
zamkniętych miejscach publicznych,
w tym w pubach i restauracjach. Za
w tym w pubach i restauracjach. Za
złamanie zakazu i palenie grozi
złamanie zakazu i palenie grozi
grzywna w wysokości 50 funtów (ok.
grzywna w wysokości 50 funtów (ok.
283 zł).
283 zł).
Do kina, czy na papierosa
Do kina, czy na papierosa
Prokuratorzy z 32 amerykańskich
Prokuratorzy z 32 amerykańskich
stanów wystąpili z apelem do
stanów wystąpili z apelem do
hollywoodzkich wytwórni filmowych,
hollywoodzkich wytwórni filmowych,
by te dołączały do filmów DVD oraz
by te dołączały do filmów DVD oraz
video komunikaty o szkodliwości
video komunikaty o szkodliwości
palenia. Ma to pomóc ograniczyć
palenia. Ma to pomóc ograniczyć
palenie wśród nastolatków.
palenie wśród nastolatków.
Amerykańskie miasto dla
Amerykańskie miasto dla
niepalących
niepalących
Nie tylko bary i urzędy publiczne, ale całe
Nie tylko bary i urzędy publiczne, ale całe
miasto – amerykańskie Calabasas w Kalifornii
miasto – amerykańskie Calabasas w Kalifornii
to pierwsze w Ameryce miasto w całości dla
to pierwsze w Ameryce miasto w całości dla
niepalących. Palacze mogą oddawać się
niepalących. Palacze mogą oddawać się
swojemu nałogowi tylko we własnych domach.
swojemu nałogowi tylko we własnych domach.
Zakaz obowiązuje bowiem w parkach, na
Zakaz obowiązuje bowiem w parkach, na
przystankach autobusowych i na ulicach. To
przystankach autobusowych i na ulicach. To
efekt decyzji władz miejskich. Nowe
efekt decyzji władz miejskich. Nowe
zarządzenie wywołało radość przeciwników
zarządzenie wywołało radość przeciwników
nikotyny, którzy popierają wprowadzanie
nikotyny, którzy popierają wprowadzanie
kolejnych zakazów palenia.
kolejnych zakazów palenia.
Wczasy na Karaibach za
Wczasy na Karaibach za
rozstanie z dymkiem
rozstanie z dymkiem
Wyjazd na Karaiby może być nagrodą dla
Wyjazd na Karaiby może być nagrodą dla
mieszkańców niewielkiego katalońskiego
mieszkańców niewielkiego katalońskiego
miasteczka. Wystarczy, że raz na zawsze
miasteczka. Wystarczy, że raz na zawsze
rozstaną się z papierosami. Na wszystkich
rozstaną się z papierosami. Na wszystkich
gotowych na rzucenie palenia czeka 5
gotowych na rzucenie palenia czeka 5
tygodniowych wczasów na Karaibach.
tygodniowych wczasów na Karaibach.
Pomysł wyszedł od miejscowego burmistrza,
Pomysł wyszedł od miejscowego burmistrza,
a jednocześnie lekarza. Postawił on jeden
a jednocześnie lekarza. Postawił on jeden
warunek – rzucenie palenia w ciągu 3
warunek – rzucenie palenia w ciągu 3
miesięcy. Wśród wszystkich, którym się uda,
miesięcy. Wśród wszystkich, którym się uda,
zostaną rozlosowane wyjazdy na Karaiby.
zostaną rozlosowane wyjazdy na Karaiby.
Dziękujemy za
uwagę