ANIMACJA
KULTUROWA
ANIMACJA
KULTUROWA
animacja kulturowa – sektor życia
społecznego, którego działacze
uznają za cel pewne przekształcenie
postaw i stosunków
miedzyjednostkowych i w
zbiorowości oddziałując bezpośredni
na jednostki (M. Simonot),
działanie to jest realizowane za pomocą
różnych zajęć
niektórzy autorzy wskazują na czynniki
składające się na animacje kulturową: jest to
zespół metod, aktywności i stosunków,
dotyczących zainteresowań przejawianych
przez ludzi w ich czasie wolnym (mogą to być
zainteresowania intelektualne, artystyczne,
społeczne, praktyczne i fizyczne)
zakres animacji społeczno-
kulturowej
o kryterium geograficzne (miejska-wiejska),
o
płaszczyzna
interwencji
(społeczna,
kulturalna),
o kryterium dominującego sektora działania
(polityczny, handlowy, estetyczny),
o kryterium statusu animatora (zawodowy,
dobrowolny),
o kryterium spontaniczności itp.
animacja obejmuje sektor
społeczno-kulturalny, który cechuję
się
o składa się z grupy stowarzyszeń,
o zajmuje się zachowaniami ludzi w
czasie poza pracą zawodową, co nie
oznacza, że dotyczy jedynie rekreacji,
o zakłada się tutaj uczestnictwo na
poziomie
wyboru,
opracowania
produktu kulturalnego,
o
istnieje
różnorodność
proponowanych zajęć i sposobów
animowania,
o istnieje różnorodność instytucji,
w których odbywają się zajęcia ,
o publiczny charakter finansowania
struktury animacji społeczno-
kulturalnej i ich organizacja
o grupy nieformalne, które spotykają się
bez udziału animatora; jest przejaw tzw.
Animacji naturalnej,
o stowarzyszenia - są podstawowymi
jednostkami animacji:
są źródłem wielu zainteresowań, potrzeb
i skłaniają do realizacji wielu potrzeb
dobrowolność
przynależności
jest
stałym
elementem – poza tym również wspólnota
celów, pozioma struktura organizacyjna
struktury animacji społeczno-
kulturalnej
zbiorowości lokalne
poziom pośredniczący – organizacje i ruchy
społeczne, które są silnie zakorzenione w
życiu społecznym i kulturalne, ale mające
szerszy zasięg aniżeli stowarzyszenia lokalne
– w tym obszarze działają
ruchy społeczne, organizacje regionalne i
państwowe
organizacje i instytucje społeczne i kulturalne,
które podejmują działania bardziej neutralne
struktury animacji społeczno-
kulturalnej
poziom państwowy
istniej tutaj podział podejmowanych
animacji pomiędzy wiele ministerstw
animację kulturową należy
odróżniać od rozpowszechniania
kultury
o animacja ma charakter postępowy
(rozpowszechnienie konserwatywny)
o animacja to kontakt z całą
publicznością, gdy w rozpowszechnianiu
kontaktujemy się jedynie z elitą,
o
animacja
ma
charakter
niedyrektywny
podczas
gdy
rozpowszechnianie
posługuje
się
manipulacją,
animację kulturową należy
odróżniać od rozpowszechniania
kultury
o
w
animacji
każdy
ma
możliwość
wypowiadania
się
podczas
gdy
w
upowszechnianiu zarezerwowane jest to dla
grupy specjalistów,
o animacje dzieje się tam, gdzie żyją ludzie,
podczas gdy rozpowszechnianie w „świątyniach
kultury”,
o animacja podkreśla wartość grupy, podczas
gry w rozpowszechnianiu kultury ważne są
wartości indywidualistyczne
Funkcje społeczne animacji
Adaptacyjna i integracyjna
Sprzyja komunikacji społecznej
poprzez rozwój aktywności, prowadzi
do przystosowania ludzi do
stopniowych zmian m.in. kulturalnych
edukacyjna i rozwoju kulturalnego
rekreacyjna – zajęcia czasu wolnego stają
się nowym wymiarem życia
społecznego i jednostkowego
Funkcje społeczne animacji
funkcja regulacji życia społecznego
innowacyjna i krytyczna
funkcję kulturalne animacji
o animacja a twórczość,
o animacja a upowszechnianie
kultury
Typy animatorów
o Kolektywny – cele osobiste są powiązane
bezpośrednio z zamiarami zbiorowymi, uwaga jest
skoncentrowana na zmianie struktur społecznych,
o Relacyjny – podział na zamiary osobiste i
zamiary zbiorowe; dążenie do pełni życia,
wykorzystanie animacji do rozwoju osobistego
użytecznego dla wszystkich,
o Osobisty – podstawowym motywem jest chęć
zdobycia uznania społecznego, integracji i
osiągnięć; wykorzystanie animacji dla celów
własnych,
z powyższymi typami animatorów
wiąże się podział na nurty animacji
o
konserwatywny
–
zachowanie
społeczeństwa tradycyjnego, integracja za
pośrednictwem animatora,
o reformistyczny – ewolucja społeczna przez
przekształcanie
stosunków
społecznych;
animacja jest skoncentrowana na komunikacji
międzyludzkiej,
o
rewolucyjny
–
przekształcanie
społeczeństwa, działanie na struktury, rozwój
świadomości
Animator – ochotnik i/lub
profesjonalista
o animacja społeczno-kulturalna
jest obszarem, w którym ważny jest
udział zarówno osób pracujących
zawodowo, jak również ochotników,
o to właśnie ochotnicy stanowią
większość,
Animator – ochotnik i/lub
profesjonalista
o
obserwujemy
jednak
proces
profesjonalizacji
pracy
animatorów
społeczno-kulturowych (przejawem tego
jest wzrastająca liczba uczelni kształcących
specjalistów w tym zakresie),
o animator jest pracownikiem społecznym
– jego funkcja polega na doprowadzeniu do
powstania i rozwoju działania o celach
edukacyjnych, kulturalnych i sportowych,
typologie animatorów
ideologiczna
kontroler – odpowiedzialny za
animację i kontrolujący ją na wysokich
szczeblach, jest decydentem,
wszechstronny
–
człowiek
„dobre woli”, umiejący nawiązywać
stosunki, pojednawczy, ale często
manipulowany przez innych,
ideologiczna
strateg – dążący do ściśle
określonego celu, niesprzedajny, dba o
rozwój środowiska jak również siebie
samego,
statysta
–
animator
dla
przyjemności, nie miesza się do spraw
ogólniejszych i kontrowersyjnych,
rezerwista – młody animator
wprowadzony przez innych starszych,
typologia ról
sumienny
–
animator
z
powołania, postawa allocentryczna,
jest przekonany, że musi poświęcić
się innym w pełni,
macierzyński – wychodzi z
założenia, że podstawą animacji jest
miłość, dlatego skupia się na pomocy
innym ludziom, czuwaniu nad nimi,
typologia ról
personalista – za główny cel
stawia
sobie
umożliwienie
jednostkom aby stały się dojrzałe,
odpowiedzialne i autonomiczne,
inicjator – pobudza aspiracje
innych ludzi, sprzyja otwartości,
odkrywaniu nowych wymiarów
Obserwując działania animatorów
możemy wyodrębnić różne sposoby
działania ich w trakcie pracy animacyjnej
– różne style
styl autorytarny:
autokratyczny – animator nie znoszący
sprzeciwu, wymagający
podporządkowania, niekiedy fanatyczny
paternalistyczny – swój punkt widzenia
traktuje jako typowy dla wszystkich
podczas, gdy w rzeczywistości jest inaczej
matriarchalny – nadopiekuńczy, chce o
wszystkim wiedzieć
manipulatorski – stosuję manipulację dla
osiągnięcia różnych celów
despotyczny – narzuca swój system
wartości pozostałym osobom,
perfekcjonista
styl leseferystyczny
demagogiczny – czyni wszelkie
ustępstwa, aby cieszyć się popularnością
i uznaniem, dużo obiecuje grupie
dobroduszny – animator pozbawiany
autorytetu, odrzucany lub naiwny, jest
przedmiotem drwin
bezradny – unika aktywności zawodowej,
gdyż zadania go przerastają
styl demokratyczny
kooperacyjny – animator służy grupie,
próbuje odkrywać potrzeby i
oczekiwania, eliminować lęk, jest
tolerancyjny, ale nie bezkrytyczny
półdyrektywny – animator decyduje o
formie działalności, ale pozostawia
swobodę co do treści
zadania stojące przed
animatorem
ustala program i czasową organizację
przewidzianych zajęć,
proponuję listę tematów, ustala działania,
określa formę proponowanych zajęć oraz
sposób działań informujących o akcji,
gromadzi informacje dotyczące wybranego
tematu m.in. poprzez analizę
dokumentów, spotkania ze specjalistami
oraz innymi animatorami,
zadania stojące przed
animatorem (2)
zbiera konieczne środki (wyposażenie,
finanse) oraz organizuje logistykę,
poszukuje różnych form współdziałania,
w szczególności na poziomie lokalnym,
dąży
do
zaangażowania
osób
kompetentnych i profesjonalnych,
przewiduję
zastosowanie
środków
pomocniczych (audiowizualnych itp.),
zadania stojące przed
animatorem (3)
przygotowuje
osoby,
które
będą
współrealizowały proces animacji,
informuje publiczność o tematach i zajęciach –
planuje całą akcję promocyjną,
interweniuje w przebieg zajęć, tak aby
zapewnić ich odpowiedni przebieg i stworzyć
warunki ekspresji dla uczestników,
dokonuje oceny przeprowadzonych przez
siebie działań animacyjnych,
przygotowuje sprawozdanie z działalności,
Techniki, metody i środki
animacji
Animacja jest metodą działania i
interwencji w polu społecznym
Animacja jako metoda działania i
sposób interwencji traktowana jest
jako czynnik prowadzący do wzrostu
uczestnictwa członków grupy lub
zbiorowości
Najpowszechniej stosowaną metodą
pracy animacyjnej jest spotkanie
członków grupy
Każda faza może spotkania może być
wykorzystana w procesie animacji,
Pierwsza
faza
to
przygotowania
animatora do spotkania (określa temat
i cel spotkania, informując jednocześnie
wcześniej o nim uczestników,
Druga faza ma miejsce w trakcie
trwania spotkania – wiedzieć, osądzać,
działać,
Wreszcie faza po spotkaniu – realizacja
podjętych decyzji,
W
animacji
społeczno-kulturalnej
możemy stosować różne formy spotkań
grupy:
Praca w podgrupach – zakończona syntezą,
Forum – dyskusja, której punktem wyjścia
jest obejrzany film, muzyczny utwór, itp.
Burza mózgów,
Studium przypadku,
„Świadectwo” – relacja zaproszonej
osoby, która jest punktem wyjścia dyskusji,
okrągły stół – dyskutuje przy nim tylko
kilka osób a reszta biorąca w nim udział
może się włączyć dopiero pod koniec,
panel,
dyskusja
w
podgrupach,
które
kontaktują się ze sobą za pomocą
rzeczników,
technika Philips 6.6 dająca możliwość
szybkiego uzyskania opinii (6-osobowe
grupy dyskutujące maksymalnie przez 6
min.),
inscenizacje,
w pracy z grupą możemy
wykorzystać poza technikami
bogate spektrum środków
mogą mieć postać bardziej tradycyjną,
jak
również
nowoczesną
multimedialną,
doskonały
środkiem
animacji
kulturowej
może
być
telewizja
kablowa,
najczęściej używane są: tablice ogłoszeń,
oficjalne spotkania, zebrania komitetów,
prospekty, prasa lokalna, wystawy, afisze,
wywiady, wystawy stałe
najrzadziej stosowane są gry symulacyjne,
książki, gry i zabawy, dostęp do władz
lokalnych, sondaże opinii, spotkania w domach
prywatnych, teatr uliczny, TV ogólnopolska,
projekty lokalne koordynowane przez
animatora
zakres działalności animatorów społeczno-
kulturowych na podstawie francuskich
Ośrodków Społeczno-Kulturalnej
typ pierwszy (usługi i zajęcia
przeznaczone dla wszystkich
mieszkańców sektora, zwłaszcza dla
rodzin):
zajęcia ułatwiające prowadzenie
gospodarstwa domowego – poradnictwo
w różnych dziedzinach
zajęcia edukacyjne i informacyjne dla
dorosłych dotyczące m.in. planowania
rodziny, wychowana dzieci, problemów
wynikających z pełnienia określonych ról
społecznych (obywatela, konsumenta),
szkolenia zawodowe
zajęcia o charakterze medycznym
opieka nad dziećmi
zajęcia pozaszkolne organizowane dla
dzieci w czasie wolnym od szkoły
zajęcia i usługi dla osób starszych
typ drugi (zajęcia skierowane
do niektórych kategorii
zbiorowości),
działania skierowane do imigrantów,
ułatwiające adaptację w nowym
środowisku życiowym,
zajęcia dla osób niepełnosprawnych,
upośledzonych,
zajęcia dla osób bezrobotnych,
typ trzeci (zajęcia kulturalne i
czasu wolnego)
tutaj mieszczą się: kluby filmowe,
biblioteki, różnorodne pracownie,
sport, zajęcia plenerowe, wycieczki i
zorganizowane podróże, imprezy
kulturalne