MIKROEKONOMIA

EKONOMIA

Konkurencja doskonała i

pełny monopol

Wykład

Opracowanie: Dr Dariusz Prokopowicz

WARSZAWA

2006

© Copyright by Dariusz Prokopowicz

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

Konkurencja

konkurencja

- to proces w którym

podmioty uczestniczące na rynku,
chcąc osiągnąć własne cele, próbują
przedstawić drugiej stronie
transakcji

korzystniejsze od innych

podmiotów

oferty dotyczące ceny

oraz innych cech wpływających na
decyzję o zawarciu transakcji.

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

Konkurencja

dotyczy

obu stron transakcji

zarówno kupujących jak i sprzedających.

Sprzedający

konkurują ze sobą na dwóch polach

- cenowym i
- niecenowym, który może dotyczyć jakości

dobra jak i innych parametrów jak:



indywidualnych cech produktu,



gwarancji czy



prestiżu marki.

Z kolei konkurencja między

kupującymi

polega

na rywalizacji między sobą o zdobycie

ograniczonej liczby dóbr dostępnych na rynku.

Konkurencja

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

Ze względu na poziom

walki

konkurencyjnej

rynek możemy

podzielić na

cztery

(

lub więcej

) rodzaje

sytuacji [struktur] rynkowych.

W klasyfikacji bierzemy pod uwagę
głównie

ilość konkurentów-

sprzedawców

, co jest często

czynnikiem decydującym o

poziomie

konkurencyjności

Konkurencja

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

W teorii ekonomii wyróżnia się

zazwyczaj

cztery rodzaje

konkurencji

(cztery rodzaje rynków):



konkurencja doskonała,



monopol pełny,



konkurencja monopolistyczna oraz



oligopol.

Różne modele

rynku

Konkurencja

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

Różne modele

rynku

Poziom konkurencyjności

Konkure

ncja

doskonał

Oligopol

Konkurencj

monopolist

yczna

Duopol

Legenda:

skrajne formy

rynku

konkurencja

niedoskonała

Konkurencja

niedoskonała

Konkurencja niecenowa

Niekiedy

uwzględniany w

literaturze

przedmiotu

Monopol

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

Różne modele

rynku



rynek konkurencyjny

- na rynku

występuje

bardzo wiele

podmiotów

, nie powiązanych ze

sobą kapitałowo, rywalizujących o
klienta.

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

Różne modele

rynku



rynek konkurencji
monopolistycznej

- na rynku

istnieje

względnie duża

liczba

sprzedających i kupujących,
jednak

konkurencja nie jest pełna

(czysta, wolna).

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu



rynek oligopolistyczny

- pozycję

dominującą ma

kilku

sprzedawców

, więc konkurencja

między nimi i presja na obniżkę
cen jest mniejsza.

Różne modele

rynku

1
0

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
0



rynek monopolistyczny

- rynek na

którym występuje tylko

jeden

sprzedawca

, przez co nie ma

konkurencji i to ten podmiot
swobodnie dyktuje warunki
cenowe i jakościowe transakcji.

Różne modele

rynku

1
1

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
1

Rynek charakteryzujący się
najwyższym poziomem

konkurencyjności

(walki

konkurencyjnej) określany jest w
literaturze przedmiotu -

konkurencją

doskonałą

(konkurencją idealną,

konkurencją czystą, konkurencją
cenową).

Różne modele

rynku

1
2

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
2

Konkurencja

doskonała



Sytuacja rynkowa określana mianem

konkurencji doskonałej

charakteryzuje się

tym, że żaden z kupujących i sprzedających

nie ma wpływu na cenę



Cena jest

wypadkową oferty wszystkich

producentów i zapotrzebowania wszystkich
odbiorców.



Zarówno dla producenta jak i dla konsumenta
cena jest

wielkością daną

Założenia konkurencji

doskonałej

Cena

1
3

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
3

Teoretyczna konstrukcja modelu

konkurencji doskonałej

, lub rynku

doskonale konkurencyjnego, opiera się na

czterech podstawowych założeniach



założenia

jednorodności produktu

Produkty każdego z producentów są identyczne



założenia

pełnej mobilności czynników

produkcji

Na rynku doskonale konkurencyjnym nie istnieją żadne
przeszkody (ekonomiczne, prawne, społeczne)
wchodzenia i wychodzenia przedsiębiorstw do i z danej
gałęzi gospodarki.



duża liczba

sprzedających i kupujących



założenia

doskonałej informacji

o rynku

Konkurencja

doskonała

1
4

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
4

Monopol pełny

jest drugą,

skrajną

w sensie teoretycznym, sytuacją
na rynku.

Sytuacja ta ma miejsce wówczas,
kiedy w danej gałęzi przemysłu
istnieje tylko

jedno

przedsiębiorstwo

wytwarzające

produkt nie posiadający
substytutów.

Monopol pełny

1
5

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
5

Model monopolu pełnego opiera się na

czterech założeniach

produkty jednorodne lub zróżnicowane

model pełny może wytwarzać i sprzedawać produkty
jednorodne bądź zróżnicowane. Zakłada się, że rynku
nie istnieją

bliskie substytuty tych produktów.

brak możliwości wejścia do działalności
opanowanej przez monopol pełny

jeden sprzedający i wielu kupujących

założenie doskonałej informacji o rynku.

Monopol pełny

Założenia

monopolu pełnego

1
6

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
6



Ograniczenia możliwości wejścia innych
producentów lub sprzedawców do
działalności monopolu pełnego mogą
wynikać z

uwarunkowań technicznych

ekonomicznych

oraz

administracyjno-

prawnych



Wytwarzanie danego produktu może
być objęte

ochroną patentową

uniemożliwiającą pojęcie produkcji tego
wyrobu przez innych producentów.

Monopol pełny

Brak możliwości

wejścia

1
7

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
7



Niemożność wejścia do danej działalności
produkcyjnej czy usługowej innych producentów
może być związana z

koniecznością poniesienia

ogromnych nakładów i kosztów początkowych

możliwych do odzyskania w bardzo długim okresie
czasu (tzw. monopole naturalne, takie jak usługi
publiczne w zakresie elektryczności, gazu, wody).



Monopol pełny wynika niekiedy z

przepisów

administracyjno-prawnych

ustalonych przez

państwo w celu kontroli produkcji danego wyrobu
i powstających z niej dochodów (monopol
spirytusowy, tytoniowy).

Monopol pełny

Brak możliwości

wejścia

1
8

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
8

Dyskryminacja cenowa

ma miejsce

wówczas, kiedy ten sam produkt
sprzedawany jest, w tym samym
miejscu i czasie,

po różnych cenach

Monopol pełny

Dyskryminacja

cenowa

1
9

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

1
9

Zasadnicze różnice

między

przedsiębiorstwem działającym w
warunkach doskonałej konkurencji i
monopolem są następujące:

przedsiębiorstwo konkurencyjne wytwarza w
stanie równowagi

więcej produkcji

, niż

monopol (

> Q

)

cena sprzedaży

monopolu jest większa od ceny

sprzedaży produktów przedsiębiorstwa
doskonale konkurencyjnego (

> P

)

zysk monopolowy

jest większy od zysku

przedsiębiorstwa doskonałej konkurencji
(

ABC > P

DEF

)

Porównanie monopolu z

konkurencją doskonałą

2
0

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

2
0



Podobne różnice odnoszą się do

stanów

długookresowej równowagi przedsiębiorstwa

doskonałej konkurencji i monopolu.



Wielkość przedsiębiorstwa doskonałej konkurencji jest

w punkcie równowagi długotrwałej

"idealna" natomiast

monopol wytwarza mniej i posiada nadwyżkę zdolności

produkcyjnych w porównaniu do stanu idealnego.



Ponieważ monopol

nie wykorzystuje w pełni zdolności

produkcyjnych

, możliwych do osiągnięcia w długim

okresie czasu, stąd zaspokojenie dobrobytu

społecznego jest mniejsze w warunkach rynku

monopolistycznego, aniżeli w sytuacji rynku doskonale

konkurencyjnego.

Monopol i konkurencja

doskonała

2
1

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

2
1



Przyczyną uniemożliwiającą osiągnięcie

większych zysków przez monopol

jest brak

konkurencji



Przedsiębiorstwo, które jest jednym z wielu

producentów danego produktu

musi

dostosować swoje decyzje

do ceny

ukształtowanej na rynku.



Ponieważ

cena sprzedaży jest wielkością

daną

, przedsiębiorstwo może zwiększyć

zysk głównie poprzez działania zmierzające

do obniżenia kosztów produkcji.

Monopol i konkurencja

doskonała

2
2

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

2
2

Przedsiębiorstwo musi

prowadzić

usprawnienia technologiczne

ulepszać zarządzanie po to, aby
zmniejszyć koszty.

W długim okresie czasu obniżka
kosztów wymaga wprowadzenia do
produkcji

nowych technologii

zastosowania osiągnięć postępu
technicznego.

Monopol i konkurencja

doskonała

2
3

Kliknij, aby edytować styl wzorca

tytułu

Kliknij, aby edytować style wzorca tekstu

2
3



W przypadku monopolu presja na

wprowadzenie

postępu technicznego i

obniżenie kosztów produkcji

jest mniejsza,

mimo że monopol w tym zakresie ma większe

możliwości finansowe.



Pozycja monopolisty nie jest wieczna i

dlatego również monopol musi w pewnym

momencie wprowadzić

bardziej efektywne

metody produkcji



Wprowadzenie postępu technicznego może

być podyktowane

naciskami społecznymi

Monopol i konkurencja

doskonała

Document Outline