Ovis aries musimon
Justyna Lenart
Marta Maciejak
Ovis aries musimon
Justyna Lenart
Marta Maciejak
Gromada: ssaki
Rząd: parzystokopytne
Podrząd: przeżuwacze
Rodzina: krętorogie
Podrodzina: kozłowate
Rodzaj: Ovis
Gatunek: muflon
Gatunek pochodzący z Sardynii i
Korsyki.
Indukowany w XIX w. do Europy .
W Polsce występuje w Karkonoszach,
Górach Złotych, Bardzkich, Sowich i
prawdopodobnie w Świętokrzyskich.
Występuje również we Francji,
Holandii, Belgii, Austrii, Szwajcarii,
Słowenii, na Węgrzech, w Bułgarii i
Rumuni, a nawet w Szwecji i Finlandii.
Preferuje tereny górzyste, powyżej
linii drzew i łąk.
Na Korsyce żyje na stromych
skalistych szczytach (schronienie
przed drapieżnikami).
Najczęściej przebywa na
wysokościach do 2000 m n.p.m.,
latem wyżej, w zimie schodzi w doliny.
Lubi lasy mieszane i liściaste.
Sierść ma czerwono-brązowy kolor, na grzbiecie widnieje
duża, biała plama, nazywana czasem siodłem.
Spodnia część ciała, zad (lustro) i wewnętrzna strona nóg
również biała, podobnie pysk i pierścienie wokół oczu.
Szata jest raczej szorstka, zimą powstaje bardziej wełnista
warstwa włosów chroniących przed wychłodzeniem.
Futro zimowe różni się także pod względem kolorystyki –
przeważa kasztanowy brąz i czerń. Latem futro jest
jaśniejsze.
Zarówno samce jak i samice posiadają rogi (samice
rzadziej), z tym, że u samców są one znacznie większe,
spiralnie zakręcone, mierzące ok. 25 cm w obwodzie, i
ważące ok. 3kg. Nad głową tworzą charakterystyczne łuki.
Starsze samce (tryki) posiadają czarną brodę na
podgardlu – w tych okolicach sierść jest najdłuższa.
Długość: 1,2 – 1,5 m (samce są większe od samic)
Wysokość w kłębie: 60 – 120 cm (samce są
wyższe)
Obwód rogów u nasady (u samców): do 25 cm
Długość ogona: 3 – 10 cm
Masa: samce: 35 – 54 kg, samice: 24 – 35 kg
Proces powstawania rogów rozpoczyna się już
w 3 – 5 miesiącu życia zwierzęcia. Pierwszym
objawem są powstające na czole guzki, z
których powoli i systematycznie będą wyrastać
rogi (ślimy). Po ok. roku długość ślimów
wynosi ok. 20 cm i posiadają od 11 do 13
żłobień.
Od tej pory, co roku na przełomie listopada i
grudnia proces wzrostu rogów zatrzymuje się
na parę tygodni – w tym czasie powstanie na
nich wyraźna krąg oznaczający roczny przyrost
przypominający pęknięcie.
Z każdym rokiem, licząc od 3 roku życia samca,
wielkość rocznych kręgów zmniejsza się
stopniowo. Podobnie sytuacja wygląda z
okresowymi żłobieniami.
Typowy roślinożerca.
Posiada wielokomorowy żołądek bogaty w
mikroorganizmy rozkładające celulozę.
Żywi się krótkimi trawami, wrzosem,
krzewami, owocami (żołędzie, owoce
buka).
Zimą wybiera suche liście, korę drzew,
porosty i gałązki, oraz mech i borówki
wygrzebane spod śniegu.
Po obfitym posiłku zwraca pokarm by
przeżuć go drugi raz.
Żeruje głównie o zmierzchu i nad ranem.
Samce i samice z 1-2 – letnimi młodymi żyją w
oddzielnych stadach, spotykając się wyłącznie w
okresie rui.
W stadach męskich dominuje tryk najstarszy i z
najokazalszymi rogami, stadu samic przewodzi
stara owca.
Owce dysponują z reguły lepszymi żerowiskami,
ponieważ ich kondycja i zdrowie są ważniejsze
podczas rozrodu.
W okresie letnim starsze samce żyją w niewielkich
grupkach, natomiast osobniki stare żyją samotnie
lub odłączają się od członków grupy w czasie rui,
aby znaleźć płodną partnerkę.
Stado muflonów (owiec lub kozic również) –
kierdel.
Dopiero zimą młode i starsze samice oraz samce łączą
się w duże stada. Mimo, iż samice mogą się
rozmnażać już po 2-3 latach, samce potrzebują na to
ok. 7 lat, ponieważ ich najwyższym celem przez ten
czas jest zbudowanie silnej pozycji społecznej, po
osiągnięciu której może regularnie zapładniać samice.
Grupy muflonów są przyjaźnie nastawione w stosunku
do innych zwierząt, z którymi przychodzi im dzielić
żerowiska; często spotkać je można migrujące z
przedstawicielami jeleniowatych.
Tryki rzadko wydają dźwięki. W czasie rui odgłos
zderzających się rogów niesie się na wiele kilometrów.
Swoje terytorium zaznaczają wydzieliną gruczołów
znajdujących się między palcami.
Muflon to zwierzę osiadłe, prawie cały czas
przebywające na własnym terytorium, unika
z reguły długich i dalekich podróży, ale
wyjątkiem są wyprawy w celu żerowania.
Za dnia spotykany pośród drzew liściastych,
raczej nieagresywny i nieprowokujący, choć
zdarzają się ataki nawet na ludzi.
Jako zwierzę górskie, jest bardzo zwinny i
wytrzymały, ponadto dobrze widzi, dzięki
czemu szybko reaguje na ewentualne
zagrożenie ucieczką.
Ruja ma miejsce między listopadem i
grudniem, możliwe, że zaczyna się już
w październiku.
W tym czasie dojrzałe, stare samce
próbują odpędzać młodszych
absztyfikantów od stad samic, co
często prowadzi do boleśnie
wyglądających walk, podczas których
przeciwnicy próbują zadać cios swoimi
rogami, a to doprowadza do wyłączenia
jednego z samców z wyścigów o
zapłodnienie.
Ciąża trwa ok. 5 – 6 miesięcy (ok. 200 dni),
młode rodzą się zatem między kwietniem i
majem; najczęściej samica rodzi jedynaka,
rzadko na świat przychodzą bliźnięta.
Samica rodzi przeważnie w gęstych zaroślach,
młode rośnie szybko i już po kilku dniach od
urodzenia potrafi przemieszczać się po zboczach
górskich.
Jagnięciu niestraszne zimno i suchy śnieg, ale
deszcz lub wilgotny śnieg to ogromne zagrożenie
dla niedoświadczonych młodych, powoduje on
bowiem, że podłoże staje się śliskie, a jagnię
ginie spadając ze zbocza – niestety, nie jest to
zjawisko rzadkie. Jeżeli jednak mu się poszczęści,
pozostanie przy matce przez 2 lata.
Muflon europejski nie żyje tylko w Europie, został
sztucznie introdukowany w Stanach Zjednoczonych i
Argentynie. Przebywa także na wyspie Lanai (Hawaje)
i wyspach Kerguelena (Ocean Indyjski).
Gatunek jest w Polsce zwierzyną łowną – od
października do końca lutego można polować na tryki,
natomiast od października do połowy stycznia na
samice i młode.
Na skutek walk w okresie rui u samców dochodzi
czasem do groźnych złamań kręgów szyjnych
spowodowanych potężnym uderzeniem lub z powodu
zaplątania ślimów (rogów). W skrajnych przypadkach
dwa złączone ze sobą samce nie są w stanie się
rozdzielić, co prowadzi do śmierci głodowej obu.
W ciągu ostatnich 50 lat liczebność muflonów spadła z
powodu utraty siedlisk, polowań dla trofeum w postaci
ślimów i krzyżowania z owcami domowymi.
