Choroby przebiegające 

z       

      owrzodzeniem w jamie 

ustnej



Gruźlica jamy ustnej



Kiła jamy ustnej



Zapalenie jamy ustnej zgorzelinowe



Owrzodzenie odleżynowe



Zapalenie jamy ustnej toksyczne



Białaczka



Agranulocytoza

              Gruźlica jamy ustnej

           Gruźlica jamy ustnej



Wywołana przez Gram-dodatni prątek 

gruźlicy Mycobacterium tubrcculosis, 

Mycobacterium avium



powikłanie czynnej gruźlicy płuc lub 

miejscowym przejawem tocznia skóry



postać pierwsza jest wynikiem 

zakażenia przez plwocinę rzadziej 

przez krew lub chłonkę



postać toczniowa najczęściej 

limfopochodna

           Gruźlica pierwotna



rzadko wystepuje w jamie ustnej, niekiedy u dzieci w 

wieku 4-13 lat



od chwili zakażenia do pojawienia wykwitów może 

upłynąć 8 dni do 2 miesięcy



brak objawów ogólnych,może sie rozpocząć przy 

obecności zmian okołowierzchołkowych zębów, w czasie 

ich wyrzynania



objawia się jako płytkie niebolesne owrzodzenie z 

brzegiem nieregularnym, pokryte ziarniną lub białym 

nalotem



 występuje na wardze, dziąśle, policzkach, podstawie 

języka i zagłebieniach jamy ustnej



zaznacza się powiększenie węzłów chłonnych na początku 

są twarde niebolesne  następnie mogą rozmiękać zrastać 

się ze skórą

            Gruźlica wrzodziejąca



częstsza od pierwotnej,pojawia sie przy procesie 

toczącym w innym miejscu w organizmie najczęściej 

krtani, płuc lub dróg moczowych



może wystąpić we wszystkich okolicach jamy ustnej, 

najczęściej na języku, wargach i podniebieniu



na początku pojawia się obrzęk zaczerwienienie, 

rozpulchnienie, owrzodzenie pokryte gęstą wydzieliną



owrzodzenie jest płytkie , nierówne, różowe z miękkimi 

żółtaworóżówymi ziarnistościami, zwanymi Trelata



znaczna bolesność przy dotyku, ślinotok



owrzodzenie nie ma tendencji do gojenia się 



kształt owalny lub okrągły, podstawa galaretowata



węzły chłonne obustronnie macalne powiększone, 

twarde

      Gruźlica wrzodziejąca c.d.



Odczyny tuberkulinowe najczęściej ujemne , w 

zeskrobinach można stwierdzić prątki gruźlicy



Owrzodzenia należy różnicować z:



1.owrzodzeniem rakowym którego podstawa jest 

nacieczona a sam wykwit mało bolesny 

-rozstrzyga badanie histopatologiczne



2.owrzodzeniem kiłowym, którego podstawa jest 

twarda i nacieczona

            Gruźlica tocznoiwa



towarzyszy zmianom umiejscowionym na skórze 

nosa i twarzy



na zapalnie zmienionej błonie śluzowej o 

zabarwieniu sinoczerwonym, pojawiają się drobne 

wielkości prosa guzki toczniowe, o zabarwieniu 

różowym następnie żółtawym



guzki tworzą ogniska o średnicy ok.2 cm 

poszerzają się obwodowo



w części środkowej dochodzi do ziarninowanie 

następnie do bliznowacenia



blizny są nierówne,ściągające powodujące 

zniekształcenia



umiejscowienie głownie na dziąsłach policzkach i 

podniebieniu

            Kiła    (lues,syphilis)

                       Kiła c.d.



Wywołuje ją krętek blady



można podzielić na nabytą I- , II-,  i III-

rzędową oraz wrodzoną

                 Kiła pierwotna



objaw pierwotny występuje w miejscu wniknięcia krętków do 

ustroju



odczyny serologiczne po około 6 tygodniach, charakterystyczne 

okresy utajenia



objaw pierwotny występuje na wardze w około 78% przypadków



objaw pierwotny może przybierać różne postacie w zależności od 

umiejscowienia:nadżerkową,guzkowatą,wrzodziejącą, strupiastą



nie daje dolegliwości subiektywnych



owrzodzenie szybko staje się twarde z chrząstowatą podstawą i 

nacieczonymi twardymi brzegami, dno jest błyszczące jakby 

wylakierowane



węzły chłonne powiększone twarde niebolesne



zmiana utrzymuje sie około 6 tygodni,następnie goi się bez 

pozostawienia blizny objaw pierwotny prawie zawsze w formie 

pojedynczej  choć wyjątkowo może powstać druga zmian 

skutkiem stykania się np.  dolnej wargi z górną 

                     Kiła wtórna



charakteryzuje się wystąpieniem osutki na skórze i błonie śluzowej



okres kiły wtórnej rozpoczyna się około 9 tygodnia po zakażeniu



wykwity są bardzo zakaźne



zmiany nie dają dolegliwości subiektywnych, stąd mogą ujść 

uwadze chorego



zmiany w jamie ustnej mogą wyprzedzać pojawienie się zmian na 

skórze



cechy charakterystyczne kiły wtórnej są nawroty osutki , okresy 

bezobjawowe,dodatnie odczyny serologiczne, wielopostaciowość 

osutki(plamiasta, grudkowa, krostowa



najczęstszym umiejscowieniem zmian są łuki podniebienne, 

migdałki, podniebienie miękkie, wargi, policzki i boczne 

powierzchnie języka



w jamie ustnej znamienne są wykwity plamiaste zwane mlecznymi 

lub opałowymi



są to białawe zmetnienia nabłonka, lekko opalizujące, otoczone 

obwódka zapalną



W jamie ustnej może pojawić się inna forma kiły wtórnej, t ak 

zwane kiłowe zapalenie jamy ustnej

                    Kiła późna



pojawia się po 3-5 latach od chwili zakażenia 



zmiany wykazują przewlekły przebieg, pojedyncze 

wykwity o charakterze kilaków, guzków na wargach i 

podniebieniu miękkim i zmian przerostowych



rozrostowym zapaleniem jest powierzchowne 

zapalenie języka i głębokie zapalenie wari i języka



zapalenie powierzchowne języka dotyczy 1/3 

powierzchni grzbietowej, błona śluzowa w tym miejscu 

wylakierowana pozbawiona brodawek,  język w tym  

miejscu twardy



głębokie śródmiąższowe zapalenie języka jest rozlane,  

język powiększonym stwardniały,gojenie przez 

bliznowacenie w  formie głębokich bruzd,język 

parkietowaty, pofałdowany, płatowaty



zapalenie wargi kiłowe śródmiąższowe powoduje 

znaczne powiększenie wargi, wykazuje nierówności , 

stwardnienia pęknięcia

               Killaki (gummata)



najczęściej w jamie ustnej na języku i 

podniebieniu  twardym i miękkim



w trakcie rozwoju przechodzą 3 

fazy:nacieczenia, rozmiękanie i wydzielenie



początkowo guzki z gładką wylakierowaną 

powierzchnią,następnie ulegają rozmiękaniu 

tworząc fazę wrzodziejącą



owrzodzenie okrągłe lub nerkowate , wklesłe 

,brzegi są ostroi ścięte,dno żółtawe



kilaki języka wywołują jego silne powiększenie



kilaki podniebienia wywołują perforację 

podniebienia,tworzy się połączenie jamy ustnej 

z jamą nosowo-gadłową

                   Kiła wrodzona



powstaje jako następstwo zakażenia płodu



w zależności od tego czy zmiany chorobowe są obecne przy urodzeniu 

czy rozwijają się później rozróżnia się kiłę wrodzoną wczesną (do około 

3 roku życia) i późna (powyżej 5-6 roku życia)



zakażenie płodu następuje w drugiej połowie ciąży, jeżeli ma ono 

miejsce w ostatnich tygodniach płód może go uniknąć



kiła wrodzona wczesna daje zmiany skórne podobne do kiły nabytej 

wtórnej



w otoczeniu jamy ustnej mogą pojawić się wykwity grudkowe lub zlewne



doprowadzić mogą do zmniejszenia otworu ustnego i powstania 

promienistych bruzd zwanych Parrota



na błonie śluzowej obserwuje się plamy mleczne, nadżerki,sączące się 

grudki  lub zmiany kilakowe



kiła wrodzona późna wywołuje zmiany o charakterze kilaków lub 

przerostowe zapalenie języka albo warg



w kile wrodzonej późnej ma miejsce uszkodzenie narządu zębowego w 

postaci gotyckiego  podniebienia, zębów Hutchinsona, zaburzeń 

ząbkowania, zaburzeń zgryzowych-triada Hutchinsona obejmuje 

śródmiąższowe zapalenie rogówki, głuchotę i zęby Hutchinsona

Zapalenie jamy ustnej 

zgorzelinowe

               (rak wodny-noma)



występowanie bardzo rzadkie głownie w Afryce , 

Azji, Ameryce Południowej



etiologia nie jest do końca znana



chorobę poprzedza ostre wrzodziejące zapalenie 

błony śluzowej jamy ustnej



na wewnętrznej powierzchni policzka  między 

kątem ust a ujście przewodu ślinianki pojawia się 

ognisko martwicze szybko rozprzestrzeniające 

się na obwód i wgłąb powodując martwicę



obszar martwicy może być rozległy,zgorzelinową 

tkankę oddziela się odsłaniając martwiczo 

zmienioną tkankę kostną



leczenie antybiotyki z grupy penicylin i witaminy

        Owrzodzenie 

odleżynowe 

             (ulcus decubitale)



jest to niegojący ubytek tkanek, powstający w 

wyniku długotrwałego drażnienia ostrymi 

brzegami zębów, dopoliczkowym wyrżnięciem 

zęba lub nieprawidłowymi uzupełnieniami 

protetycznymi



choroby takie jak niedokrwistości , niedobory 

witaminowe, choroby przemiany materii, 

zwłaszcza cukrzyca ,  sprzyjają powstawaniu 

odleżyn



zmiany te powstają najczęściej na brzegach 

języka, w  przedsionku jamy ustnej, na 

podniebieniu lub w tylnej części błony śluzowej 

policzków

      Owrzodzenie odleżynowe 

c.d.



objawy:niegojące się owrzodzenie , najczęściej 

pojedyncze, przyległe do miejsca drażnienia, 

odpowiadające wielkości czynnikowi 

drażniącemu,zapalnie zmienione,pokryte szarym 

nalotem, bolesność niewielka



w różnicowaniu należy uwzględnić owrzodzenie 

nowotworowe, gruźlicze i kiłowe, długotrwałe 

utrzymywanie się przyczyny drażniącej może 

doprowadzić do zezłośliwienia owrzodzenia



leczenie:usunięcie czynnika drażniącego aa 

następnie miejscowo Solcoseryl

    Zapalenie jamy ustnej 

toksyczne                 

(stomatitis toxica)



wywołane kontaktem z metalami 

ciężkimi takimi jak: rtęć, bizmut, ołów

Rtęciowe zap[alenie błony 

śluzowej jamy ustnej 

(stomatitis mercurialis)



występuje głównie przez wdychanie par 

rtęci lub pyłu jej połączeń



rozpoczyna się obrzękiem,następnie 

wrzodziejące zapalenie dziąseł o 

bezbolesnym przebiegu, stały objaw to 

ślinotok oraz metaliczny smak w ustach

  Bizmutowe zapalenie jamy 

ustnej            (stomatitis 

bismuthica)



objawem zatrucia przebarwienie dziąseł 

brunatne szaroniebieskie)



owrzodzenia występują jedynie w 

ciężkich przypadkach zatruć

  Ołowiowe zapalenie jamy 

ustnej               (stomatitis 

saturnina)



na początku rąbek niebiesko szarawy 

lub niebieskofioletowy na brzegu 

dziąsła



zmianom towarzyszy uszkodzenie kości 

wyrostka zębodołowego w krańcowych 

przypadkach prowadzące do wypadania 

zębów



towarzyszy zapalenie ślinianek 

przyusznych i podjęzykowych

          Białaczka (leucaemia)



choroba narządów krwiotwórczych 

charakteryzująca sie nadmiernym i 

nieprawidłowym rozrostem układu krwinek 

białych pochodzenie szpikowego  lub 

chłonnego,którego wyrazem jest pojawienie 

się w krwiobiegu krwinek białych



choroba może mieć przebieg ostry lub 

przewlekły



jeśli hiperplazji i metaplazji ulega układ 

szpikowy mówimy o białaczce szpikowej, jeśli 

układ retikularny to o białaczce limfocytarnej

              Białaczka - objawy:



zmiany występują częściej w postaciach ostrych niz 

przewlekłych



ostra postać białaczki zaczyna się gwałtownie wzrostem 

temperatury i objawami przypominającymi ostre zapalenie 

migdałków lub górnych dróg oddechowych



znaczna bladość błony śluzowej oraz krwawienia z błony 

śluzowej



ważny objaw rozpoznawczy to wrzodziejące zapalenie 

dziąseł i błony śluzowej



stan zapalny słabo nasilony



niekiedy obraz rozrostowego zapalenia dziąsłł



częste zmiany grzybicze jako wyraz zmniejszenia 

odporności ustroju



Do typowych należy zmniejszenie liczby krwinek 

czerwonych i płytek krwi oraz zwiększenie liczby 

krwinek białych do 500 000 w 1 mm sześćiennym

          Białaczka - leczenie:



należy do hematologa, zabiegi 

chirurgiczne mogą ujawnić chorobę i 

znacznie pogorszyć jej przebieg



jeśli leczenie stomatologiczne 

konieczne to powinno być uzgodnione z 

hematologiem



wskazane utrzymanie idealnej higieny 

oraz stosowanie płukanek ściągających 

i antyseptycznych

Agranulocytoza 

(agranulocytosiis)



ostra gwałtownie przebiegająca 

choroba charakteryzująca się 

krańcowym zmniejszeniem się 

neutrocytów, stąd upośledzenie 

mechanizmów obronnych



ciężkie szybko rozprzestrzeniające sie 

infekcje głownie w obrębie jamy ustnej i 

gardła

         Agranulocytoza - 

objawy:



owrzodzenie  błony śluzowej jamy ustnej 

(policzki, dziąsła, język, podniebienie, wargi)



zmiany martwiczo-zapalne widoczne także 

na migdałkach w gardle



owrzodzenie pokryte szarym 

nalotem,podobnym do błonniczego



towarzyszą objawy ogólne



w patogenezie choroby ogrywa rolę 

osobnicza nadwrażliwość na leki zwłaszcza 

pochodne pirazolonu: antybiotyki, 

sulfonamidy, preparaty antyhistaminowe

       Agranulocytoza - 

leczenie:



należy do hematologa



konieczne higieniczne utrzymanie jamy 

ustnej



miejscowo można stosować Solcoseryl



zabiegi chirurgiczne przeciwwskazane

               Piśmiennictwo:



Zofia Knychalska-Karwan - „Fizjologia i 

patologia błony śluzowej jamy ustnej”



Zbigniew Jańczuk - „Choroby błony 

śluzowej jamy ustnej i przyzębia”



zdjęcia - internet