Procesy grupowe

dr Magdalena Żemojtel-Piotrowska

 

 

Co to jest grupa?

GRUPA

 – dwie lub więcej jednostek 

wzajemnie wpływających na siebie.

ORGANIZACJA 

– dwie lub więcej osób 

współpracujących w ramach określonej 

struktury stosunków, aby osiągnąć 

określony zbiór lub zbiór celów.

Grupy niespołeczne

 – osoby oddziaływujące 

na siebie nawzajem przez samą obecność.

Grupy społeczne

 – grupy cechujące się 

współzależnością, strukturą i tożsamością.

 

 

Struktura grupy:

• role i normy

• hierarchia pozycji społecznych

• sieć komunikacji

• spójność

 

 

Rola społeczna

• Rola społeczna – zachowania, których oczekuje się 

od jednostki zajmującej określoną pozycję społeczną

Typy ról wg Lintona:

• przypisana
• osiągnięta

Typy relacji między rolami:
• konflikt
• komplementarność

 

 

Norma

• Norma – reguła zachowania odzwierciedlająca 

wartości danej kultury.

• Norma opisowa (deskryptywna)– dotyczy 

zachowań rozpowszechnionych w danej 
społeczności (tak się robi)

• Norma nakazowa (preskryptywna) – dotyczy 

zachowań pożądanych w danej społeczności (tak 
trzeba robić)

 

 

Normy grupowe

• Normy dotyczące działań

• Normy dot. wyglądu

• Normy dot. nieformalnych układów 

społecznych

• Normy dotyczące alokacji dóbr (np. według 

zasług, według potrzeb, według wkładu)

 

 

Przyczyny powstawania norm 

(Baron, Kerr i Miller, 1992)

• Kontrola zachowania

• Usprawnienie kontaktów społecznych i 

zwiększenie ich przewidywalności

• Obniżenie niepokoju członków grupy

 

 

Hierarchia pozycji społecznych

• Pozycja społeczna – miejsce jednostki w 

strukturze społecznej.

• Główne wyznaczniki:
- Status socjoekonomiczny (wykształcenie, 

zawód i dochody)

- wiek
- płeć
- atrakcyjność interpersonalna

 

 

Sieć komunikacji

Interakcje w małej grupie wg Wilsona:

• służące wymianie informacji;
• służące podejmowaniu decyzji;
• towarzyszące szczególnym zdarzeniom

Komunikacja:
- pionowa
- pozioma

 

 

Spójność – siła pozytywnych więzi 

interpersonalnych zachodzących w 
grupie

 

 

Wpływ spójności na funkcjonowanie 

grupy wg Shawa:

• bardziej ożywiona komunikacja wewnętrzna;

• bardziej przyjazne nastawienie i większa 

gotowość do współpracy;

• większy zakres wzajemnej kontroli zachowań;

• skuteczniejsze osiąganie celów;

• wyższy poziom zadowolenia z udziału w grupie.

 

 

FUNKCJONOWANIE GRUPY

Aspekty funkcjonowania grupy wg Ellisa i 

Fishera z uwagi na typ relacji:

• zadaniowy – zależność między członkami 

grupy a pracą, którą mają oni wykonać 
(rodzaj wyzwania i sposób radzenia sobie z 
nim);

Główny czynnik: produktywność
• społeczny – zależność między członkami 

grupy

Główny czynnik: spójność

 

 

Typy zadań grupowych wg 

Hackmana:

• produkcyjne

• dyskusyjne 

• polegające na rozwiązywaniu problemów

.

 

 

Aspekty funkcjonowania grupy z uwagi 

na stopień sformalizowania zjawisk 

grupowych:

• grupy formalne – reguły jasno określone, 

dobrze zdefiniowane mechanizmy kontroli

• grupy nieformalne – reguły i 

mechanizmy kontroli mniej 
ustrukturalizowane

 

 

Źródła oddziaływania grupy na 

jednostkę (Zimbardo):

1) Współuczestnictwo

2) Publiczne zaangażowanie

3) Poparcie społeczne

4) Standardy normatywne

 

 

Zjawiska grupowego podejmowania 

decyzji

• polaryzacja grupowa – podczas dyskusji członkowie grupy 

przyjmują bardziej radykalną wersję stanowiska 

akceptowanego przez większość

• wpływ mniejszości: wyznaczniki
- konsekwencja
- początkowe podzielanie stanowiska większości
- gotowość do pewnych kompromisów
- pewne poparcie ze strony innych
- bezinteresowność
- przedstawianie poglądów jako „w zasadzie zgodnych” z opinią 

większości i nieco wybiegających w przyszłość

- celem grupy jest podjęcie słusznej decyzji

• myślenie grupowe

 

 

Właściwości grupy

– Dyrektywny przywódca

– Silna spójność interpersonalna

– Izolacja od wpływów zewnętrznych

– Brak systematycznych procedur podejmowania decyzji

Syndrom myślenia grupowego, Pragnienie osiągnięcia 

porozumienia i utrzymania spójności grupy

Stan psychiczny członków grupy

•

Odczuwany nacisk ze strony innych na dostosowanie się do poglądów lidera

•

Odczuwana potrzeba autocenzurowania opozycyjnych poglądów

•

Potrzeba bronienia lidera przed opozycyjnymi poglądami

•

Odczucie, że wszyscy pozostali członkowie grupy zgadzają się ze sobą

•

Złudzenie własnej słuszności oraz braku zagrożenia z zewnątrz

•

Poczucie outsajderów, że są gorsi

Wadliwe procesy dyskusji

Niekompletny przegląd celów

Niekompletny przegląd rozwiązań alternatywnych

Niewystarczające poszukiwanie informacji

Tendencyjna skłonność do interpretowania informacji jako potwierdzających 
słuszność podjętej decyzji

Brak analizy słabości przyjętego rozwiązania

Brak powtórnej analizy rozwiązań odrzuconych

Brak planu alternatywnego w razie niepowodzenia przyjętego rozwiązania

Zwiększone 

prawdopodobieństwo podjęcia 

złej decyzji

Kenrick i in., 2002, s. 631

 

 

Źródła strat obniżających wydajność 

grupową

• Problem koordynacji wysiłku (efekt 

Ringelmanna – ciągnięcie liny: suma 

wyników członków grupy działających 

samodzielnie była większa niż wyników 

tych samych osób działających w grupie)

• Dynamika stosunków grupowych (wpływ 

społeczny): polaryzacja grupowa, myślenie 

grupowe, jazda na gapę

• Obniżenie motywacji w wyniku 

przebywania w grupie (próżniactwo 

społeczne)

 

 

Maksymalizacja efektywności grupy

• Ważność zadania

• Znaczenie grupy dla jej członków

• Świadomość oceny w grupie

• Kultura (kolektywizm)

• Złożoność zadań, podnosząca zaangażowanie grupowe

• Kompensacja wyników mniej zdolnych członków grupy 

przez zdolniejszych

• Przekraczanie własnych deficytów w celu dorównania 

lepszym członkom grupy (proces porównań 

społecznych)

• Rywalizacja międzygrupowa

• Technika delficka (maksymalne oddzielenie od siebie 

członków grupy pracujących nad wspólnym zadaniem)