1
EKONOMIA KEYNESOWSKA
1
EKONOMIA KEYNESOWSKA
2
Plan zajęć
Warunki zewnętrzne
Sylwetka Johna Maynarda Keynesa
Teoria rozwoju gospodarki w stanie nierównowagi
Rynek dóbr i usług – konsumpcja, oszczędności,
inwestycje i popyt globalny
Mnożnik keynesowski
Teoria interwencjonizmu państwowego
Zmienne zależne i niezależne
Porównanie ekonomii klasycznej i keynesowskiej
Podsumowanie – znaczenie teorii Keynesa.
3
Okres historyczny
Od lat 30-tych XX wieku
Do lat 70-tych XX wieku
4
Warunki zewnętrzne (1/2)
Sytuacja gospodarcza:
1.
Powszechna zamożność obywateli
2.
Nierównomierna alokacja majątku
3.
Powszechne przekonanie o możliwości
wzbogacenia się przez zakup akcji
4.
Kryzys bankowy – wielki kryzys giełdowy
w październiku 1929 r. – kryzys
gospodarczy
5
Warunki zewnętrzne (2/2)
Przebieg i skutki kryzysu:
Spadek wartości dochodu narodowego z 87 mld
(1929 r.) do 39 mld (1933 r.)
Wzrost bezrobocia z 2 mln (1929 r.) do 14 mln
(1933 r.)
Likwidacja 9 mln rachunków oszczędnościowych
Bankructwo 85 tys. przedsiębiorstw
Spadek wartości płac o 40%, dywident o 56%, a
przeciętnego wynagrodzenia o 60%
Długotrwałość kryzysu
6
Sylwetka Johna Maynarda
Keynesa
Syn znanego ekonomisty,
zaprzyjaźnionego z innymi
znamienitymi ekonomistami np.z A.
Marshallem. Staranie wykształcony,
odrzucił teorię ojca.Studiował w
Cambridge, gdzie uznano go za
dyletanta. Mało interesował się teorią
ekonomii, bardziej strona praktyczną.
Sprawował liczne urzędy państwowe
m. in. pracował w Urzędzie do spraw
Indii. Został redaktorem „Economic
Journal”. Wykładowcą w Cambridge.
Podczas I wojny światowej pracował
w Ministerstwie Skarbu i wykupił
część obrazów z fancuskiej galerii
narodowej.
7
Teoria rozwoju gospodarki w
stanie nierównowagi
Powrót do koncepcji Malthusa (ogólnego
przesytu), czyli potraktowanie oszczędzania
jako źródła nierównowagi w gospodarce
Oszczędzanie połączone z równoczesnym
inwestowaniem nie powodowało kryzysu. Z
czasem (od połowy XIX w.) oszczędzanie
zostało oddzielone od inwestowania i było
realizowane przez inne grupy ludności.
8
Przyczyny kryzysu
gospodarczego
1.
Nadmierne oszczędzanie polegające
na zamrażaniu środków pieniężnych,
które zakłóca przepływ dochodów i
spowalnia ruch okrężny
2.
Zmniejszone zainteresowanie
przedsiębiorstw inwestowaniem, w
wyniku pesymistycznych zapatrywań w
przyszłość, niskiego popytu, inflacji, itp.
9
Kryzys
W gospodarce rynkowej nie istnieje
jakiekolwiek zabezpieczenie przed
kryzysem, bowiem w fazie
najgłębszej recesji nie ma nadmiaru
oszczędności
1
0
Wpływ na rynek
„Ludzkie potrzeby są zawsze tak wielkie jak
marzenia. Gospodarka nie służy ich
zaspokajaniu, wytwarza dobra by zaspokoić
popyt; ten jest zaś równie mały jak
zawartość portfela. Bezrobotni z
ekonomicznego punktu widzenia znaczą tyle
co zero; równie dobrze mogliby znajdować
się na księżycu, tak mały jest ich wpływ na
rynek”
1
1
Wnioski
1.
Gospodarka znajdująca się w stanie recesji
może w niej trwale pozostawać
2.
Koniunktura gospodarcza zależy od
inwestycji – spiralę koniunktury nakręca
wzrost nakładów inwestycyjnych)
3.
Inwestycje są kategorią niepewną w
gospodarce, ze względu na „ogólny przesyt”
czyli nasycenie rynku dobrami i usługami
1
2
Teoria interwencjonizmu
państwowego
Keynes odchodzi od liberalizmu
państwowego i postuluje aktywną
gospodarczo politykę państwa.
Zalecane środki interwencjonizmu dzieli na
bezpośrednie i pośrednie, w zależności od
stopnia zaangażowania się państwa w
działalność gospodarczą.
Państwo stosując te środki stara się wpłynąć
na przebieg koniunktury gospodarczej.
1
3
Pośrednie środki interwencji
państwa
1.
Manipulowanie stopą procentową –
działanie w kierunku jej obniżenia, aby
relatywnie wzrosła krańcowa rentowność
kapitału i przez to został pobudzony
kapitał inwestycyjny. Obniżenie stopy
procentowej może odbywać się drogą
obniżenia stopy dyskontowej lub
zwiększenia ilości pieniądza w obiegu.
1
4
Pośrednie środki interwencji
państwa
Przeprowadzanie zmian w podziale dochodu
narodowego – zakłada wprowadzenie progresywnego
opodatkowania wysokich dochodów i przerzucenia
uzyskanych tą drogą środków na świadczenia socjalne,
głównie zasiłków dla bezrobotnych.
Keynes podkreśla, że w okresie kryzysów środki te
mogą być niewystarczające, dla wyprowadzenia
gospodarki z kryzysu.
Wtedy państwo powinno wystąpić w roli przedsiębiorcy,
prowadząc roboty publiczne o charakterze inwestycji
społecznie użytecznych, np.. Budowa dróg, mostów,
kolei.
1
5
Przeprowadzanie zmian w
podziale dochodu
narodowego
Inwestycje publiczne mogą mieć też charakter
społecznie nieużyteczny, np. kopanie dołów i ich
zasypywanie.
W okresie kryzysu gospodarczego nie będą one stratą,
bowiem uruchamiają środki, które bez nich byłyby
niewykorzystane i powodują zwiększenie zatrudnienia.
Inwestycje publiczne powinny być finansowane z
długu publicznego – państwo emituje obligacje i
sprzedaje je obywatelom, w ten sposób gromadzi ich
oszczędności.
1
6
Teoria interwencjonizmu
państwowego a inflacja
Keynes odrzuca pogląd, że wzrost ilości pieniądza w obiegu
prowadzi zawsze do zjawisk inflacyjnych.
Wskazuje, ze wzrostowi emisji pieniądza i wzrostowi popytu,
który jest finansowany ta drogą odpowiada wzrost podaży
towarów, które dotychczas leżały w magazynach.
Kolejnej emisji pieniądza i kolejnemu wzrostowi popytu
odpowiadać będzie pełniejsze wykorzystanie mocy
wytwórczych, a więc wzrostowi popytu będzie odpowiadał
wzrost podaży.
Zjawiska inflacyjne wystąpią dopiero wówczas, gdy wzrost
popytu natrafi na bariery pełnego wykorzystania mocy
wytwórczych i wówczas na skutek niemożliwości szybkiego
dopasowania podaży do popytu wystąpi inflacja.
1
7
Sposób uzdrowienia
gospodarki
Kuracja gospodarcza polega na wprowadzeniu
celowych wydatków państwa, mających na
celu pobudzenie gospodarki.
W USA wprowadzono prace interwencyjne:
sprzątanie, budownictwo dróg, mostów, domów,
portów, lotnisk, itp. Podtrzymano siłę nabywczą
ludności, pobudzono konsumpcję, stworzona
warunki do rozwoju przedsiębiorstw. Zanotowano
wzrost dochodu i spożycia o 50%.
1
8
Zmienne zależne i niezależne
Keynes wyróżnił 5 zmiennych zależnych i 3
zmienne niezależne
1
9
Zmienne zależne
1.
Dochód narodowy - podstawowa zmienna
zależna, jego poziom decyduje o rozmiarach
innych zmiennych.
2.
Zatrudnienie – zależne od dochodu, zgodnie z
popytową teorią kształtowania się dochodu
narodowego.
3.
Konsumpcja
4.
Inwestycje
5.
Oszczędności
2
0
Zmienne niezależne
1.
Psychologiczna skłonność do konsumpcji
– wpływa na rozmiary popytu
konsumpcyjnego.
2.
Krańcowa rentowność kapitału – wpływa
na rozmiary popytu inwestycyjnego.
3.
Stopa procentowa
2
1
Psychologiczna skłonność do
konsumpcji
Skłonność do konsumpcji ujmowana jest jako właściwa danej
jednostce skłonność do wydawania części swojego dochodu
Prawem psychologii jest to, ze ludzie przeznaczają na
konsumpcję tylko część swoich dochodów, a pozostałą część
oszczędzają.
Wraz ze wzrostem dochodów relatywnie maleje skłonność
do konsumpcji, a rośnie skłonność do oszczędzania..
Niepełne zatrudnienie i niepełne wykorzystanie mocy
wytwórczych ma związek z niedostosowanym popytem
ekwiwalentnym (konsumpcyjnym i inwestycyjnym),
względnie z kombinacją tych czynników.
Teoria Keynesa ma charakter psychologiczny.
2
2
Krańcowa rentowność
kapitału
Rentowność, opłacalność , zyskowność.
Związana jest również z prawem psychologicznym.
Przedsiębiorcy inwestują w najbardziej rentownych
lokatach, a więc możliwie nowych inwestycjach,
zależnych od krańcowej rentowności lokat
inwestycyjnych.
Krańcowa rentowność kapitału wspólnie z
poziomem stopy procentowej decyduje o popycie
inwestycyjnym.
2
3
Stopa procentowa
Wspólnie z krańcową rentownością
kapitału określa rozmiar inwestycji.
Dzieje się tak poprzez porównanie
wielkości stopy procentowej z krańcową
rentownością kapitału.
2
4
Stopa procentowa, a
krańcowa rentowność
kapitału.
Gdy stopa procentowa jest > od krańcowej
rentowności kapitału → przedsiębiorcy nie
opłaca się pożyczać pieniędzy i inwestować.
Gdy stopa procentowa jest < od krańcowej
rentowności kapitału → przedsiębiorcy
opłaca się zaciągać kredyty i pożyczki w
bankach. Dzieje się tak do momentu
zrównania krańcowej rentowności kapitału
ze stopa procentową.
2
5
Mnożnik inwestycyjny
Keynesa
Służy do dokładniejszego wyjaśnienia
związku między inwestycjami, a
przyrostem dochodu narodowego.
Oparł go na mnożniku zatrudnienia.
2
6
Mnożnik zatrudnienia
Wskazuje, że w przypadku wystąpienia bezrobocia
nie jest konieczne, aby państwo zatrudniało
wszystkich bezrobotnych w ramach robót
publicznych.
Każdy przyrost zatrudnienia przy robotach
publicznych powoduje wzrost popytu
konsumpcyjnego.
Aby zaspokoić ten wzrost popytu konsumpcyjnego
wzrasta produkcja dóbr inwestycyjnych.
2
7
Mnożnik inwestycyjny
Jest stosunkiem zmiany dochodu
narodowego do zmiany czynnika, który tę
zmianę wywołał.
Czynnikiem tym mogą być tylko wielkości
autonomiczne.
2
8
Zasadnicze części modelu
klasycznego
1. Klasyczna teoria wyznaczania zatrudnienia
i produkcji
2. Prawo rynków J. B. Saya
3. Ilościowa teoria pieniądza
4. Bezrobocie
2
9
Klasyczna teoria wyznaczania
zatrudnienia i produkcji
AD = I(r) +C(r) = Y
Y – C(r) = S(r)
S(r) = I(r)
Gdzie: AD – planowany popyt globalny na
dobra, I – wydatki inwestycyjne, C –
wydatki konsumpcyjne, S – oszczędności,
r – stopa procentowa, Y- dochód
narodowy, produkcja.
3
0
Keynesowska teoria
wyznaczania zatrudnienia i
produkcji
Zasada efektywnego popytu
(J. M. Keynesa)
W
gospodarce
zamkniętej
z
wolnymi
mocami
wytwórczymi poziom produkcji i perz to też
zatrudnienia, wyznaczany jest przez planowane łączne
wydatki, na które składają się wydatki konsumpcyjne
sektora
gospodarstw
domowych
i
wydatki
inwestycyjne sektora przedsiębiorstw.
AD = C +I =Y
Gdzie: AD – planowany popyt na dobra, C – wydatki
konsumpcyjne, I – wydatki inwestycyjne, Y – produkcja
3
1
Ilościowa teoria pieniądza
(w ekonomii klasycznej)
„Większa czy mniejsza podaż pieniądza nie
pociąga za sobą żadnych skutków,
ponieważ ceny towarów są zawsze
proporcjonalne do obfitości pieniądza”
David Hume
3
2
Równanie Fischera
M V = P Y,
Gdzie: M – podaż pieniądza, V – szybkość
dochodowa obiegu pieniądza, P – ceny, Y
– łączny produkt, P Y – wartość
nominalnego dochodu narodowego
3
3
Bezrobocie
1.
Bezrobocie klasyczne – spowodowane
działalnością związków zawodowych lub
wprowadzaniem cen minimalnych i
maksymalnych.
2.
Bezrobocie keynesowskie
(koniunkturalne) – spowodowane
niedostosowaniem się popytu
globalnego do globalnej podaży.
3
4
Podsumowanie – znaczenie
teorii Keynesa
Wznawia analizę całej gospodarki, czyli w skali
makro.
W pełni rozwija popytową teorię kształtowania się
dochodu narodowego.
Jego teoria pokazuje szereg realnych prawidłowości
gospodarki kapitalistycznej, m. in. rozwija tezę, że
głównym czynnikiem kształtującym koniunkturę jest
popyt inwestycyjny.
Teoria Keynesa dostarczyła realne środki radzenie
sobie państwa z kryzysem gospodarczym.
3
5
Podsumowanie – znaczenie
teorii Keynesa
Braki teorii Keynesa wynikają z ujęcia
psychologicznego niektórych zmiennych.
Teoria Keynesa ma rewolucyjny charakter
w ekonomii zachodniej i jest podstawa
rozważań analizy dynamicznej.