Leki stosowane
przez
ratowników
medycznych
Damian
Marut
Leki stosowane
przez
ratowników
medycznych
Damian
Marut
Podstawa prawna
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia
14 stycznia 2009 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowego
zakresu medycznych czynności ratunkowych,
które mogą być podejmowane przez ratownika
medycznego
Kwas acetylosalicylowy
Zaliczany do NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych)
Działanie przeciwbólowe
Działanie przeciwzapalne
Działanie przeciwgorączkowe
Działanie antyagregacyjne: powoduje wydłużenie czasu
krzepnięcia i czasu krwawienia; lek należy odstawić przed
zabiegami operacyjnymi
Preparaty: Polopiryna S - tabl. 300mg, 500mg
Aspirin - tabl. 500mg
Acard - tabletki powlekane 75mg
Polocard - tabl. powlekane dojelitowe 15mg,
75mg
Kwas acetylosalicylowy
Początek działania po 15-30 minutach;
maksymalny efekt po 2-4 godzinach
Wskazania do stosowania:
Bóle różnego pochodzenia
Gorączka
Przeziębienia
Choroba reumatyczna
Prewencja wtórna zawału mięśnia sercowego
Zapobieganie zakrzepicy naczyń krwionośnych
Kwas acetylosalicylowy
Przeciwskazania:
Czynna choroba żołądka i/lub dwunastnicy
Stany zapalne przewodu pokarmowego
Nadwrażliwość na salicylany
Skazy krwotoczne
Ciąża, okres karmienia piersią i
dzieci do lat 12
Ketoprofen
Pochodna kwasu propionowego
Zaliczany do NLPZ
Działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne,
przeciwgorączkowe i antyagregacyjne
Łatwo przenika do jam stawowych
Ketoprofen
Wskazania:
Reumatoidalne zapalenie stawów,
zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i
inne choroby reumatoidalne
Nerwobóle (w tym rwa kulszowa)
Bóle pourazowe
Bóle innego pochodzenia (np. pooperacyjne)
Napady dny moczanowej (artretyzm)
Ketoprofen
Przeciwwskazania:
Nadwrażliwość na salicylany
Czynna choroba wrzodowa żołądka i/lub
dwunastnicy
Ciąża, okres karmienia piersią
Przeciwwskazany poniżej 16 r.ż.
Ketoprofen – dawkowanie
Przed zastosowaniem zawsze zapytaj o ewentualną
nadwrażliwość i/lub chorobę wrzodową p.
pokarmowego
Ketonal
- roztwór do wstrzykiwań – 50 mg/ml, amp.
2ml
i.m. – w duże partie mięśni, działa po 15-30min
i.v. – powoli, najlepiej w 100/250 ml NaCl, przez kilka
min
Ketonal forte - tabletki powlekane – 100mg – p.o.
Ketonal Lek – żel 2,5% - 25mg/g – na skórę
Inne preparaty: Febrofen, Ketores, Profenid…
Atropina
Alkaloid występujący w pokrzyku wilczej jagodzie
(Atropa belladonna)
Antagonista receptora muskarynowego
Zastosowanie:
Zatrucia lekami cholinomimetycznymi, związkami
fosforoorganicznymi
Bradykardia i zahamowanie zatokowe powodujące
niestabilność hemodynamiczną
Stany skurczowe mięśni gładkich
Diagnostyka okulistyczna (rozszerzenie źrenicy)
Premedykacja przedoperacyjna
Choroba lokomocyjna
Atropina
Atropina wg wytycznych ERC z 2010 nie jest już
standardowo zalecana w przypadku nagłego
zatrzymania krążenia w sytuacjach: Asystolii i PEA
(aktywność elektryczna bez tętna) o częstości zespołów
QRS <60/min.
Zalecana dawka wynosiła 3 mg dożylnie w postaci
bolusa
W bradykardii w dawkach po 0,5 mg do max. 3mg i.v.
Postać: amp. 1 ml, 0,5 mg /ml
1 mg / ml
Atropina
Atropina może być lekiem ratującym życie w zatruciach
fosforanami organicznymi, lub substancjami
wpływającymi na układ nerwowy
Atropinę należy podawać w przypadkach zatruć lekami
lub środkami blokującymi aktywność
acetylocholinesterazy :
leki podawane np. w ch. Alzheimera, Parkinsona
gazami bojowymi serii G, np.
sarin, tabun, soman
insektycydami organofosforanowymi
muskaryną zawartą w niektórych gatunkach
grzybów
W takich sytuacjach, aby uzyskać efekt kliniczny, może
okazać się konieczne powtarzanie dużych dawek
Atropina
Objawy zatrucia związkami fosforoorganicznymi:
Zwężenie źrenic
Ślinotok
Wzmożona potliwość
Łzawienie
Duszność
Bradykardia
Biegunki
Wymioty
Drgawki
Osłabienie
Zab. świadomości
Atropina
Dawka śmiertelna
u dorosłych około 100 mg
U dzieci nawet 10 mg może być śmiertelne
Przeciwskazania:
Jaskra
Choroba niedokrwienna serca
Zaburzenia rytmu z częstoskurczem
Zaparcia, zwężenia przewodu pokarmowego
Choroby gorączkowe
Przerost gruczołu krokowego
Obraz zatrutego atropiną:
czerwony jak burak,
rozpalony jak piec,
suchy jak pieprz,
ślepy jak nietoperz,
niespokojny jak tygrys w klatce.
Amiodaron
Lek przeciwarytmiczny klasy III
Mechanizm działania – głównie hamowanie
kanałów potasowych
Powoduje wydłużenie czasu repolaryzacji,
okresu refrakcji i czasu trwania potencjału
czynnościowego we wszystkich komórkach
mięśnia sercowego
Amiodaron - wskazania
Migotanie przedsionków: lek pierwszego wyboru u
chorych z migotaniem przedsionków i
niewydolnością serca;
Trzepotanie przedsionków
Tachyarytmie nadkomorowe: częstoskurcz
nadkomorowy i węzłowy
Zespół Wolffa-Parkinsona-White’a
dawka
300 mg
w 5% glukozie w ciągu
20-60 min.
(gdy brak niepokojących objawów) lub w ciągu
10-
20 min
. gdy pacjent
niestabilny
hemodynamicznie
(np. po nieudanych 3 próbach kardiowersji)
Amiodaron
W ratownictwie medycznym najważniejszym
wskazaniem jest migotanie komór i częstoskurcz
komorowy bez tętna – amiodaron jest obecny w
aktualnych wytycznych ALS
Amiodaron podaje się po 3 defibrylacji
Dawka dożylna: 300 mg do 20 ml 5% glukozy
można powtórzyć w dawce 150 mg
Postać: preparat
Cordarone
, amp. 3ml; 50 mg/ml
lub Amiokordin, amp. 3ml; 50 mg/ml
Amiodaron -
przeciwskazania
Bradykardia zatokowa
Blok zatokowo-przedsionkowy
Blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia
Choroby tarczycy – amiodaron ma strukturę
zbliżoną do tyroksyny
Choroby płuc – amiodaron może powodować
ciężkie alergiczne śródmiąższowe zapalenie płuc
Nie stosować równocześnie z innymi lekami
wydłużającymi QT – np. leki przeciwarytmiczne
klasy Ia i klasy III, leki przeciwpsychotyczne, leki
przeciwmalaryczne – ryzyko częstoskurczu typu
torsade de pointes
Captopril
Lek o działaniu hipotensyjnym z grupy
inhibitorów konwertazy angiotensyny;
Wpływa na działanie układu RAA;
Poprawia kurczliwość komór serca,
zmniejsza objawy kliniczne w zastoinowej
niewydolności serca;
Captopril - wskazania
nadciśnienie samoistnym i pochodzenia nerkowego;
Kryza nadciśnieniowa
w leczeniu nadciśnienia tętniczego w początkowa
dawka wynosi 12,5 – 25 mg s.l.
W kryzie nadciśnieniowej lek podaje się podjęzykowo
w dawce 12,5 lub 25 mg przy kontroli ciśnienia i
wydolności hemodynamicznej pacjenta;
Początek działania od kilku do kilkunastu min.
Szczyt działania hipotensyjnego występuje między 1-
1,5 h po przyjęciu leku.
Kaptopryl
Bezwzględnym
przeciwwskazaniem do podania leku
jest okres ciąży!!! Przyjmowanie kaptoprilu w ciąży
może spowodować ciężkie zaburzenia rozwojowe, a
nawet doprowadzić do śmierć płodu!!!
okres karmienia piersią;
nadwrażliwość na kaptopril lub inny inhibitor
konwertazy angiotensyny;
Uwaga na znaczne spadki ciśnienia tętniczego,
zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu z lekami
moczopędnymi;
Captopril
– tabletka, 12,5 lub 25 mg
Clemastine
Antagonista receptora histaminowego H
1
Lek przeciwhistaminowy I generacji:
Mała wybiórczość działania
Oprócz receptora H
1
blokuje również receptory
cholinergiczne, serotoninergiczne,
dopaminergiczne i adrenergiczne
Działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy,
chociaż słabiej niż inne leki I generacji
(działanie uspokajające)
Clemastine
Główne wskazanie to ostre, natychmiastowe
reakcje alergiczne, gdy niezbędne jest
podanie leków drogą pozajelitową
W stanach alergicznych z dominującym
świądem korzystne jest jej działanie
uspokajające
Jeżeli leki można podać doustnie, to lepiej
zastosować leki przeciwhistaminowe II
generacji (np. Cetyryzynę)
Clemastine
Szybki początek działanie
Znacznie dłuższy niż innych leków
przeciwhistaminowych I generacji czas działania
– do 12 godzin
Najczęściej stosowany lek przeciwhistaminowy
w nagłych odczynach alergicznych
Bardzo słaba skuteczność w astmie oskrzelowej,
gdzie skurcz oskrzeli jest wywołany przez wiele
różnych mediatorów zapalnych
Clemastine
Lek podaje się domięśniowo lub dożylnie
Dostępny w ampułkach 2mg/2ml
Przed podaniem i.v. należy rozcieńczyć 5%
roztworze glukozy lub 0,9% roztworze NaCl w
stosunku 1:5 oraz wstrzykiwać powoli przez
min. 2-3 min
Preparat :
Clemastinum
; amp 2 ml; 1
mg/ml;
Clonazepamum
Długo działająca pochodna benzodiazepiny
wykazująca silne działanie przeciwdrgawkowe, a
także działanie uspokajające, nasenne,
anksjolityczne i miorelaksacyjne;
Bezpośrednio zapobiega rozchodzeniu się w
mózgu sygnałów powstałych w czasie padaczki;
Skraca czas trwania drgawek;
Zapobiega powstaniu nowych napadów padaczki;
Po podaniu i.v. działanie występuje natychmiast i
utrzymuje się przez 2-3 h.
Clonazepamum -
Wskazania
Stosowany i.v. lub i.m. jako lek z wyboru we
wszystkich postaciach stanu padaczkowego,
Leczenie zaburzeń psychicznych: lęk napadowy,
leczenie chorych pobudzonych w psychozach,
Zaburzenia snu,
Tiki, drżenia,
Clonazepamum TZF
, amp 1 ml; 1 mg/ml,
Rivotril;
amp 1 ml; 1 mg/ml lub 2mg/ml;
Clonazepamum -
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na klonazepam, inne pochodne
benzodiazepiny;
ostra niewydolność oddechowa,
ciężka niewydolność wątroby i/lub nerek,
myasthenia gravis, (nużliwość mięśni)
ostre zatrucie alkoholem lub lekami
działającymi depresyjnie na OUN (innymi
lekami przeciwpadaczkowymi, nasennymi,
przeciwbólowymi, neuroleptycznymi,
przeciwdepresyjnymi lub preparatami litu)
Clonazepamum
W celu przerwania stanu padaczkowego:
Niemowlęta i dzieci: 0,5 mg w powolnym
wstrzyknięciu i.v.
Dorośli: 1 mg w powolnym wstrzyknięciu i.v., w
razie konieczności można powtarzać również we
wlewie i.v
Maks. dawka leku podawanego i.v. wynosi 13 mg/d
W czasie stosowania clonazepamu nie należy
prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń
mechanicznych w ruchu. W trakcie leczenia nie
wolno spożywać alkoholu.
Diazepam
Długodziałająca pochodna benzodiazepiny
Silne działanie przeciwdrgawkowe,
uspokajające, nasenne i miorelaksacyjne
(zmniejszenie napięcia mięśniowego)
Mechanizm działania: wpływ na receptory
benzodiazepinowe, i kanały chlorkowe
Diazepam - wskazania
Doraźne i krótkotrwałe leczenie nasilonego lęku
Leczenie objawów nagłego odstawienia alkoholu
Lek uspokajający w premedykacji
Leczenie stanów zwiększonego napięcia
mięśniowego
Pomocniczo jako lek przeciwdrgawkowy w
niektórych typach padaczki
Relanium inj
.; roz. do wstrz.; amp. 2ml; 5 mg/ml
Relsed
; wlewka doodbytnicza; 2,5 ml; 2 mg/ml
Diazepam - wskazania
W ratownictwie medycznym lek stosuje się
najczęściej w leczeniu stanu padaczkowego
Stany drgawkowe różnego pochodzenia np., urazy ;
Leczenie drgawek gorączkowych u dzieci:
Nie podawać p.o. u dzieci poniżej 3 r.ż.
Postaci p.r. nie stosować u noworodków, a zwłaszcza
u wcześniaków
U niemowląt do 6 m.ż. lek można podawać tylko w
stanach zagrożenia życia
Rzucawka ciężarnych
nerwica
Diazepam
W stanach nagłych lek można podawać doodbytniczo,
domięśniowo, dożylnie lub doszpikowo
Zwykle podaje się 5-10 mg, dawkę można powtarzać do
maksymalnie 30 mg
Przed podaniem i.v. wskazane jest rozcieńczenie 2 ml
roztworu diazepamu w 0,9% roztw. NaCl lub 5% roztw.
glukozy.
P.r. - W czasie podawania leku i przez 15 min po jego
podaniu chory powinien leżeć na brzuchu;
Dorośli: początkowo 5-10 mg, do dawki 30 mg,
Dzieci: 0,5 mg/kg mc, dawkę można powtórzyć po 15 min,
Diazepam -
przeciwwskazania
zespół bezdechu sennego,
przewlekła niewydolność oddechowa,
ciężka niewydolność wątroby,
ostre zatrucie alkoholem lub lekami działającymi
depresyjnie na OUN (ostrożnie u osób pod wpływem
alkoholu)
Jaskra
Podając dożylnie należy zachować szczególną ostrożność u
dzieci do 12. rż.
Po podaniu diazepamu i w ciągu 24 h po podaniu leku nie
należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać urządzeń
mechanicznych w ruchu.
Drotaverine -
No-Spa®
Wpływa rozkurczowo na mięśnie gładkie:
przewodu pokarmowego,
układu moczowo-płciowego,
układu oddechowego,
układu krążenia
drogi żółciowe
Działa bezpośrednio na mięśnie gładkie
niezależnie od lokalizacji
Drotaweryna - wskazania
stany skurczowe mięśni gładkich dróg
żółciowych w przebiegu kamicy lub stanów
zapalnych w obrębie pęcherzyka żółciowego;
stany skurczowe mięśni gładkich dróg
moczowych w kamicy nerkowej;
Kamica moczowodowa;
zapalenie pęcherza moczowego i bolesne
parcie na mocz;
bolesne miesiączkowanie, w zapaleniu
przydatków;
Drotaweryna
s.c lub i.m jednorazowa dawka wynosi od 40 do 80 mg,
którą można powtórzyć 2-3 razy na dobę do
maksymalnej dawki 240 mg;
i.v w ostrych stanach skurczowych typu napad kamicy
nerkowej lub żółciowej, dawkę 40-80 mg drotaweryny,
należy podać powolnie przez ok. 30 s., w pozycji
leżącej;
dawka u dzieci w wieku 3 do 6 lat wynosi 40 mg do
maksymalnej dawki 120 mg na dobę w 2-3 dawkach
podzielonych;
u dzieci po 6 roku życia można zastosować wyższe
dawki, 40 – 80 mg do 200 mg w ciągu doby
Drotaweryna -
przeciwwskazania
ciężka niewydolność wątroby, nerek lub
niewydolność serca;
blok przedsionkowo-komorowy II lub III°;
Po podaniu parenteralnym zwłaszcza
dożylnym, przez 1 godzinę przeciwwskazane
jest kierowanie pojazdami lub obsługiwanie
urządzeń mechanicznych będących w ruchu;
No-Spa
– rozt. do wstrzykiwań 20 mg/ml,
amp. 2 ml
Epinefryna (Adrenalina)
Amina sympatykomimetyczna, którą można
otrzymać syntetycznie
Pobudza receptory α
1
, α
2
, β
1
, β
2
i dopaminergiczne
Zwiększa siłę skurczu serca, pojemność minutową i
częstotliwość rytmu serca
Zmniejsza przepływ nerkowy, zwiększa ciśnienie
perfuzji mózgowej i wieńcowej
Jeden z najważniejszych leków w resuscytacji
krążeniowo-oddechowej w przypadku
zatrzymania krążenia niezależnie od
mechanizmu
Epinefryna - wskazania
Lek podawany w zatrzymaniu krążenia niezależnie
od mechanizmu:
VF/VT – podaj po 3 defibrylacji
Asystolia/PEA – podaj jak najszybciej
Podawaj 1mg co 3-5 minut (co dwa cykle RKO)
Lek pierwszego rzutu w leczeniu ciężkich postaci
anafilaksji
Lek drugiego rzutu w leczeniu wstrząsu
kardiogennego
Stosowany w leczeniu bradykardii opornej na
atropinę
Epinefryna
Dawkowanie:
W zatrzymaniu krążenia – amp. 1 ml;
1 mg/ml
dożylnie
lub doszpikowo
???Przy trudnościach w uzyskaniu dostępu
donaczyniowego lek można podać dotchawiczo –
2-3 mg
w 10 ml
wody do iniekcji???
W ciężkiej anafilaksji;
0,3-0,5 mg i.m.
można powtórzyć
po 5 min
W leczeniu bradykardii dawka 2µg - 10µg/min w ciągłym
wlewie
Inj. Adrenalini 0,1%,
amp, 1ml; 1 mg/ml, roztwór do
wstrzykiwań
Epinefryna -
przeciwwskazania
Zawał m. sercowego
Choroba niedokrwienna serca,
Wstrząs hipowolemiczny,
Przełom nadciśnieniowy,
Ciąża,
Flumazenil
Konkurencyjny antagonista receptora
benzodiazepinowego
W ciągu 30-60 sekund odwraca działanie
pochodnych benzodiazepiny
Wskazania:
Diagnostyka zatruć
Leczenie przedawkowania i zatrucia pochodnymi
benzodiazepiny
Postać:
Anexate
; roztwór do wstrzykiwań, 0,1
mg/ml, amp. 5 ml,
Flumazenil
Dawkowanie:
Dawka wstępna 0,2 mg
Jeżeli brak efektu po 60 sekundach, można podać
następne dawki do maksymalnie 2 mg
Nie ma potrzeby modyfikacji dawki u osób w podeszłym
wieku, z upośledzoną czynnością nerek lub wątroby (lek
jest dobrze tolerowany)
Objawy sugerujące zatrucie benzodiazepinami:
Senność
Zaburzenia koordynacji ruchowej
Zaburzenia orientacji i równowagi
Bóle głowy
Drżenia mięśniowe
Zaburzenia mowy
Flumazenil
Przeciwwskazania:
Nie wolno stosować u chorych na padaczkę
przewlekle leczonych pochodnymi
benzodiazepiny gdyż istnieje ryzyko
wystąpienia drgawek!!!
U najmłodszych należy stosować wyłącznie w
razie najwyższej konieczności.
Furosemidum
Lek o działaniu moczopędnym
powoduje wzrost wydalania sodu, potasu,
wapnia, magnezu, fosforanów i chlorków wraz
z wodą i silną diurezę
Początek działania po podaniu dożylnym już
po 5-15 minutach, maksimum po 30-60
minutach
Furosemid - wskazania
Obrzęki w niewydolności krążenia
Obrzęk płuc
Obrzęk mózgu
Zespół nerczycowy
Marskość wątroby
Przełom nadciśnieniowy
Zatrucia (wymuszanie diurezy)
Furosemid
Nie stosować przy hipokaliemii (biegunki, wymioty)
i przy zatruciu glikozydami naparstnicy (np.
digoksyna)
Dawkowanie:
Dawka domięśniowa i dożylna wynosi 20-40 mg
W obrzęku płuc 40 mg i.v. w dawce powtarzanej w
razie potrzeby
U dzieci powyżej 8. roku życia dawka nie powinna
przekraczać 0,5-1 mg/kg mc./d
Postać:
Furosemidum
- roztwór do wstrzykiwań,
10 mg/ml, amp. 2 ml,
Gliceroli trinitras-
Nitrogliceryna
Szybko i krótkotrwale rozszerza naczynia
krwionośne, przede wszystkim żylne;
Zmniejsza obciążenie wstępne i następcze, co
prowadzi do zmniejszenia zużycia tlenu w
mięśniu sercowym;
Zwiększa przepływ przez naczynia wieńcowe;
Obniża ciśnienie tętnicze;
Działanie utrzymuje się do 2 godzin
Nitrogliceryna
Podana podjęzykowo działa po 2-3 minutach,
podana w aerozolu po 1 minucie
Wskazania:
Przerywanie napadów niestabilnej choroby wieńcowej;
Leczenie ostrego obrzęku płuc;
Leczenie przełomu nadciśnieniowego
zmniejsza obszar niedokrwienia wokół miejsca
martwicy w zawale m. sercowego;
Ostre zatrucie kokainą i epinefryną
Skurcz przełyku
Kamica żółciowa (zwłaszcza w kurczu zwieracza
Oddiego wywołanego opioidami)
Nitrogliceryna -
przeciwwskazania
średnie ciśnienie tętnicze < 90 mm Hg
Przed podaniem koniecznie należy skontrolować
ciśnienie tętnicze!!!
Podejrzenie zawału prawej komory mięśnia
sercowego;
nadwrażliwość na preparat;
Toksyczny obrzęku płuc (np. zatrucie trującymi
gazami)
Przyjmowanie leków zwiększających potencję
np. Viagra, Maxigra, itp..
Nitrogliceryna
Dawkowanie:
Tabletki podjęzykowe w napadzie bólu dławicowego
0,5 mg s.l. w razie potrzeby powtórzyć po kilkunastu
minutach
Aerozol w napadzie bólu dławicowego 0,4 mg s.l.,
do 3 dawek w ciągu 15 minut
Postać:
Nitroglycerinum
- tabl. podjęzykowe, 0,5 mg
Nitromint
– aerozol, podjęzykow0, 4 mg/dawka
Hydrocortisonum
Główny kortykosteroid kory nadnerczy otrzymywany
syntetycznie
Działanie:
Przeciwzapalne
Przeciwalergiczne
Przeciwświądowe
Przeciwobrzękowe
Postać:
Corhydron 100
; proszek i rozp. do sporz.
roztw. do wstrzykiwań; 100 mg
Hydrocortison Valeant
; proszek i rozp. do sporz.
roztw. do wstrzykiwań; 100 mg
Hydrokortyzon
Wpływa objawowo na proces zapalny nie działając
na przyczynę
Zmniejsza gromadzenie leukocytów i ich adhezję do
śródbłonka
Zmniejsza odporność organizmu
Hamuje syntezę i uwalnianie różnych cytokin
zapalnych
Hamuje przepuszczalność naczyń włosowatych,
zmniejsza obrzęk
Hamuje procesy immunologiczne i wytwarzanie
przeciwciał
Hydrokortyzon
Wskazania:
Różne postaci wstrząsu
Choroby autoimmunologiczne
Choroby alergiczne (astma oskrzelowa, kontaktowe i
atopowe zapalenie skóry, odczyny polekowe, alergiczny
nieżyt nosa)
Obrzęk mózgu
Hiperkalcemia (np. w przebiegu chorób nowotworowych)
Plamice małopłytkowe
Pęcherzyce
Złuszczające zapalenie skóry
Łuszczyca
Hydrokortyzon
Dawkowanie
W stanach zagrożenia życia 100-500 mg/dawke i.v.
Dawkę można powtórzyć 1, 3, 6 i 10 godzin po
wstrzyknięciu, następnie co 8-12 godzin
Przy napadzie astmy podstawowym leczeniem jest
tlen i β-agoniści, ale należy pamiętać o szybkim
podaniu hydrokortyzonu (200 – 500 mg dożylnie),
gdyż istnieje ryzyko rozwoju gwałtownej reakcji
anafilaktycznej, a początek działania
kortykosterydów nawet po podaniu dożylnym może
wystąpić dopiero po 4-6 godzinach.
Hydrokortyzon
Działania niepożądane (przy przewlekłym stosowaniu):
Wzrost masy ciała
Sylwetka cushingoidalna (otyłość brzuszna, szczupłe kończyny)
Bawoli kark
Twarz „księżyc w pełni”
Osłabienie siły mięśniowej
Osteoporoza
Nadciśnienie tętnicze
Hiperglikemia
Zaburzenia miesiączkowania, hirsutyzm, impotencja
Zanik kory nadnerczy
Sinoczerwone rozstępy
Depresja lub euforia
Obrzęki
Zwiększona podatność na zakażenia
Methylprednisolonum
Glikokortykosteroid syntetyczny o silnym i
długotrwałym działaniu
W porównaniu z hydrokortyzonem
wykazuje szybsze i silniejsze działanie
przeciwzapalne;
Można przyjąć zasadę że dawka
metyloprednizolonu jaką należy podać jest
o ½ mniejsza niż dawka hydrokortyzonu w
analogicznym przypadku
Metyloprednizolon
W stanach zagrożenia życia:
Różne postaci wstrząsu: pourazowego,
pooperacyjnego, kardiogennego, anafilaktycznego,
poprzetoczeniowego, pooparzeniowego,
ostre odczyny uczuleniowe,
stan astmatyczny,
ostry obrzęk głośni,
zapalenie dróg oddechowych zagrażające
niedrożnością,
przy urazach rdzenia kręgowego
- 30 mg/kg we
wlewie i.v. przez 30 minut,
Magnesii sulfas
Magnez to drugi obok potasu najważniejszy
kation wewnątrzkomórkowy
Aktywator ok. 300 różnych enzymów
Podstawowy regulator cyklu komórkowego
Jon neurotropowy o działaniu uspokajającym
Hamuje skurcz mięśni gładkich;
Wzglednie bezpieczny lek;
Midazolam
Lek jest pochodną imidazo benzodiazepiny
Wykazuje szybkie i silne działanie nasenne,
uspokajające oraz także przeciwdrgawkowe;
Charakteryzuje się szybkim i krótkim działaniem;
Po podaniu domięśniowym lub dożylnym
występuje pełne uspokojenie oraz krótkotrwała
niepamięć następcza;
Po ok. 3 godzinach od podania, pacjent
odzyskuje pełną sprawność psychomotoryczną;
Midazolam -
wskazania
Uspokojenie przed zabiegami diagnostycznymi
i drobnymi zabiegami chirurgicznymi
wykonywanymi w znieczuleniu miejscowym;
W pomocy przedszpitalnej midazolam
wykorzystywany jest w przerwaniu stanu
padaczkowego;
Wykorzystywany w analgosedacji przed
wykonaniem kardiowersji lub stymulacji
przezskórnej
Midazolam
Dawka domięśniowa leku przeznaczona dla
dorosłych wynosi zwykle 0,07-0,1 mg/kg mc.,
uwzględniając wiek i stan ogólny chorego,
przeważnie podaje się ok. 5 mg;
Dawka dla dzieci nie powinna przekraczać 0,15-
0,2 mg/kg mc. drogą domięśniową;
Dożylna dawka nasycająca u dorosłych wynosi
0,1 – 0,3 mg/kg
. Dawkowanie powinno zostać
zmniejszone w przypadku chorych z hipowolemią
lub będących w stanie hipotermii.
Midazolam -
przeciwwskazania
Nadwrażliwość na benzodiazepiny lub
którykolwiek składnik preparatu.
Ostra niewydolność oddechowa,
wstrząs,
śpiączka,
myasthenia gravis,
Midazolam -
przeciwwskazania
środek należy podawać szczególnie ostrożnie
pacjentom z POCHP
ostre zatrucie alkoholem z objawami zahamowania
podstawowych funkcji życiowych,
Nie należy pić alkoholu przed podaniem leku ani
przez 8 godzin po jego podaniu
Dormicum
– roz. do wstrz., 1 mg/ml, amp. 5 ml
Midanium
– roz. do wstrz., 5 mg/ml, amp. 1 i 3 ml
Sopodorm
– roz. do wstrz., 2, 5 lub 15 mg/amp
Midazolam -
działania
niepożądane
zahamowanie ośrodka oddechowego,
zaburzenia oddychania, a nawet bezdech,
wahania ciśnienia krwi i częstości tętna;
nudności, wymioty,
ból głowy, kaszel,
nadmierne uspokojenie, senność;
W przypadku przedawkowania do najpoważniejszych
objawów nalezą: śpiączka, zanik odruchów, depresja
krążeniowo-oddechowa do śmierci włącznie
Odtrutka - flumazenil
Siarczan magnezu -
wskazania
Hipomagnezemia (drżenia, ataksja, oczopląs,
drgawki, zaburzenia rytmu serca, NZK):
Utrata przez przewód pokarmowy
Poliuria
Niedożywienie
Złe wchłanianie
Alkoholizm
Hipokalcemia (parestezje, tężyczka, drgawki, blok
PK, NZK) – tylko w razie konieczności
przewlekła niewydolność nerek,
Przedawkowanie blokerów kanału wapniowego
Rabdomioliza
Siarczan magnezu -
wskazania
Hipomagnezemia - Mg
2+
< 0,6 mmol/l
Zagrażający życiu napad astmy oskrzelowej - jako lek
drugiego rzutu - 2g 50% MgSO
4
w czasie 1o-2o minut
Stan przedrzucawkowy i rzucawka - siarczan magnezu
skutecznie zapobiega wystąpieniu około połowy
przypadków rzucawki u pacjentek z objawami stanu
przedrzucawkowego w okresie porodu i bezpośrednio
po nim;
Hipokaliemia;
Injectio Magnesii Sulfurici
, 200 mg/ml, amp. 10 ml
Siarczan magnezu -
wskazania
Nagłe zatrzymanie krążenia:
VF/VT z towarzyszącą hipomagnezemią
Torsade de pointes
Migotanie przedsionków
Zatrucie digoksyną
Dawkowanie zatrzymaniu krążenia
Zwykle 2g 50% MgSO
4
w czasie 1-2 minut,
dawkę można powtórzyć po 15 minutach
Lidocaini hydrochloridum
Lek antyarytmiczny
Zmniejsza automatyzm komór
Hamuje aktywność zdepolaryzowanych,
arytmogennych tkanek minimalnie wpływając
na aktywność elektryczną tkanek
prawidłowych
Lidokaina/lignokaina
Wskazania:
Oporne na leczenia VF/VT (tylko gdy amiodaron nie
jest dostępny)
Komorowe zaburzenia rytmu serca po przedawkowaniu
glikozydów naparstnicy (digoksyna)
Dawkowanie: 100mg, w razie potrzeby można
dodatkowo podać bolus 50 mg
Nie przekraczać 300 mg w czasie 1 godziny leczenia
Można podawać dożylnie, dotchawiczo, doszpikowo
Lidokaina/lignokaina
Lignocainum Hydrochloricum 1%
amp. 2 ml
lub fiolka 20 ml,
Lignocainum Hydrochloricum 2%
amp. 2ml
lub fiolka 20 ml, Polfa Warszawa
Ile to mg?
Morphine sulphate
Lek o silnym działaniu przeciwbólowym z grupy
opioidów;
Czysty agonista receptora opioidowego
może być podawana podskórnie, domięśniowo,
dożylnie…
Po podaniu dożylnym działa już po 2 minutach;
po podaniu i.v. maks. efekt występuje po ok. 30
minutach i utrzymuje się do ok. 4 godzin.
Działanie można podzielić na ośrodkowe i
obwodowe.
Morfina
Działanie ośrodkowe:
Silne działanie przeciwbólowe
Depresja ośrodka oddechowego
Działanie hipotermiczne
Działanie hipotensyjne
Spowolnienie procesów myślowych
Zmniejszenie uczucia lęku
Zwężenie źrenic
zmiany w sferze emocjonalnej – poprawa nastroju z
euforią włącznie oraz działanie
pobudzające ośrodek wymiotny.
Morfina
Działanie obwodowe
działanie obkurczające na mięśnie gładkie
przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i
moczowych,
spowolnione opróżnienia żołądka, spowolnienie
perystaltyki jelit, zaparcia;
Uwalnianie histaminy (spadek RR, świąd skóry,
rozszerzenie naczyń krwionośnych oraz skurcz
oskrzeli)
Morfina
Podstawowym wskazaniem jest leczenie bólu:
Pourazowego
Zawałowego
Nowotworowego
okołooperacyjnego
Korzystne działanie w obrzęku płuc
wywołanym niewydolnością lewokomorową;
Uwaga na kolkę watrobową i zapalenie
trzustki
Morfina -
przeciwwskazania
ostra i przewlekła niewydolność oddechowa;
zatrucie środkami narkotycznymi i atropiną;
astma oskrzelowa;
okres karmienia piersią;
stany spastyczne jelit, dróg moczowych i
żółciowych
zatrucie alkoholem
Morfina
Lek można podawać:
s.c
.;
i.m
. - 0,1-0,15 mg/kg m.c
i.v
- 0,05-0,1 mg/kg m.c. lek należy
rozcieńczyć w do 10 ml i podawać w dawkach
frakcjonowanych 2-3 mg co 5 minut,
Morphini Sulfas WZF
; 10 mg/ml, amp. 1ml
Morfina działania
niepożądane
depresja ośrodka oddechowego
skurcz oskrzeli;
bradykardia, hipotensja, hipotonia ortostatyczna;
zaburzenia sprawności psychicznej, senność,
nudności, wymioty
odczyny alergiczne
W przypadku ostrego zatrucia morfiną lub innym
opioidem, objawiające się śpiączką, bezdechem,
zwężeniem źrenic, zapaścią krążeniową oraz drgawkami
należy jak najszybciej podać nalokson w dawce 0,4-2 mg
dożylnie;
Nalokson
Czysty antagonista receptorów opioidowych;
Odwraca działanie opioidów;
Sam nie wykazuje istotnego działania
farmakologicznego
Nie powoduje wystąpienia tolerancji ani
zależności lekowej
Początek działania do 2 minut od podania
dożylnego
Nalokson
Wskazania:
Diagnostyka różnicowa śpiączek i ostrych
zatruć opioidami
Leczenie zatruć i przedawkowania opioidów
(zwężone źrenice, niewydolność oddechowa,
bezdech, śpiączka, zapaść krążeniowa, drgawki)
Odwracanie działania opioidów zastosowanych
w czasie znieczulenia ogólnego
Odwracanie depresji oddechowej u noworodka
na skutek podania opioidów rodzącej
Nalokson
Może być podawany
dożylnie, domięśniowo , podskórnie,
dotchawiczo i donosowo.
1-dawka
400 ug dożylnie
800 ug domięśniowo
800 ug podskórnie
2 mg donosowo
1 – 2 mg dotchawiczo
Naloxonum Hydrochloricum
- roztwór do
wstrzykiwań, 0,4 mg/ml
Nalokson
Silne zatrucie opioidami może wymagać
miareczkowania naloksonu do dawki
całkowitej nawet
6 – 10 mg.
- czas działania : 45 – 70 min.
Depresja oddechu po przedawkowaniu
opioidów może trwać 4-5 h. Dlatego należy
podawać następne dawki naloksonu do
momentu, kiedy opioidy przestaną działać.
Nalokson
działanie niepożądane
nudności, wymioty,
wzrost ciśnienia krwi,
tachykardia,
ostra lewokomorowa niewydolność serca z
obrzęk płuc włącznie,
zaburzenia rytmu serca mogące doprowadzić
aż do migotania komór oraz pobudzenie.
Zespół odstawienny
Salbutamol
Wybiórczy agonista receptorów β
2
adrenergicznych, które umiejscowione są w
większości w oskrzelach i macicy;
Efekt działania:
Rozszerzenie oskrzeli
Zmniejszenie napięcia i zahamowanie
czynności skurczowej macicy;
Zwiększa oczyszczanie śluzowo-rzęskowe
Zmniejsza przepuszczalność naczyń
krwionośnych
Salbutamol
Podany w nebulizacji zaczyna działać już po 5
minutach, silniej działa na oskrzela i powoduje
mniej nasilone objawy niepożądane niż w
postaci dożylnej, czy doustnej
Działania niepożądane:
Ból głowy
Pobudzenie
Drżenia mięśniowe
Tachyarytmie
Niedokrwienie m. sercowego
Salbutamol
Wskazania:
Przerywanie napadów astmy oskrzelowej
Inne stany przebiegające ze skurczem oskrzeli (np.
POChP, anafilaksja)
Zagrażający poród przedwczesny
Dawkowanie:
W celu przerwania nagłego skurczu oskrzeli 2,5 – 5
mg w nebulizacji, można powtórzyć po 4 godzinach
Dawka i.v. wynosi 0,25-0,5 mg w ciągu 5 min.
rozcieńczyć w roztworze 5% glukozy.
We wlewie kroplowy z szybkością 5-20 µg na minutę
Salbutamol-
przeciwwskazania
świeży zawał serca oraz wszystkie postacie OZW
Ostrożnie podawać w przypadku
nadciśnienia tętniczego,
tachykardii oraz zaburzeń rytmu serca.
nadczynności tarczycy,
niewyrównanej glikemi
Salbutamol WZF
- 0,5 mg/ml, amp. 1ml, rozt. do iniekcji
Ventolin
- płyn do inhalacji z nebulizatora, 1 lub 2
mg/ml, amp. 2,5ml
Metoclopramidum
Pobudza czynność skurczową górnego odcinka
przewodu pokarmowego (działanie
prokinetyczne)
Zamyka zwieracz wpustu, przyspiesza
opróżnianie żołądka, rozluźnia odźwiernik i
nasila perystaltykę dwunastnicy
Nie wpływa na wydzielanie soku żołądkowego
Metoklopramid
Wskazania:
Wymioty różnego pochodzenia (z wyjątkiem
wymiotów towarzyszącym zaburzeniom błędnika)
Zaburzenia czynności motorycznej przewodu
pokarmowego (refluks żołądkowo-przełykowy i
atonia żołądka
Przeciwskazania:
Krwawienie z przewodu pokarmowego
Niedrożność przewodu pokarmowego
Karmienie piersią
Metoklopramid
Drogi podania: dożylna, domięśniowa,
doszpikowa, doustna
Dawkowanie: 10 mg; doustnie 5-10 mg
Metoclopramidum
- roztwór do wstrzykiwań, 5
mg/ml, amp. 2 ml
Glukagon
Hormonem polipeptydowym wytwarzanym przez
komórki α wysp trzustkowych
Ma taką samą budowę u wszystkich ssaków
(otrzymywany z trzustek wołowych i wieprzowych)
Efekty działania:
Przemiana węglowodanów – zwiększenie glikemii
poprzez uwolnienie glukozy z glikogenu wątrobowego;
Przemiana tłuszczów – wzrost uwalniania kwasów
tłuszczowych i ich utleniania
Zwiększenie wydzielania hormonów – insuliny,
katecholamin, hormonu wzrostu
Inne – działanie osłabiające perystaltykę przewodu
pokarmowego; dodatni efekt ino-, chrono- i
batmotropowy; działanie moczopędne i sodopędne
Glukagon
Wskazania:
Ciężka hipoglikemia, zwłaszcza z utratą przytomności
(pod warunkiem zachowania rezerwy glikogenu w
wątrobie)
Zatrucia lekami β-adrenolitycznymi (skurcz oskrzeli,
bradykardia, bloki przedsionkowo-komorowe,
niewydolność krążenia, zaburzenia widzenia)
Przygotowanie do badań diagnostycznych (zwiotczenie
dwunastnicy)
Dawkowanie:
Hipoglikemia: 1 mg preparatu (rozpuszczony w
dołączonym rozpuszczalniku) domięśniowo
Zatrucie lekami β-adrenolitycznymi: 5-10 mg
Płynoterapia
Ratownik medyczny może stosować
krystaloidy (glukoza 5%, płyn
wieloelektrolitowe, płyn Ringera, 0,9% NaCl)
Podstawowe wskazanie do płynoterapii to
wyrównywanie strat płynowych, do których
może dojść w wyniku:
Krwotoków
Oparzeń
Biegunek
Urazów
Chorób nerek, itd.
Glukoza 5%
1 ml roztworu zawiera 50 mg glukozy
łatwo przechodzi przez wszystkie przedziały
płynowe
nie nadaje się do uzupełniania hipowolemii
stosowana w odwodnieniu, kiedy utrata wody
przewyższa utratę elektrolitów
Krystaloidy
0,9% NaCl ; PWE ; Płyn Ringera (mleczan Ringera)
podstawowe płyny w wyrównywaniu hipowolemii
osmolarność 270 - 300 mOsm/l, skład zbliżony do
płynu śródmiąższowego,pH-7,4
są płynami z wyboru w początkowej fazie
wyrównywania niedoborów lub przy utracie krwi
nie przekraczającej 20%
Należy je podawać w stosunku
1:4
, czyli dla
wyrównania
500 ml krwi – 2000 ml
krystaloidów
Płyn Ringera najbardziej wskazany w dużych
utratach płynów w wyniku oparzeń lub
hiperkaliemią z współistniejącą rabdomiolizą.
Krystaloidy - skład
PWE (płyn wieloelektrolitowy):
Chlorek sodu
Chlorek potasu
Chlorek wapnia
Chlorek magnezu
Octan sodu
Cytrynian sodu
Woda do iniekcji
Płyn Ringera:
Chlorek sodu
Chlorek potasu
Chlorek wapnia
Woda do iniekcji
0,9% NaCl
Chlorek sodu
Woda do iniekcji
Płynoterapia
Pacjent odwodniony (utrata płynów 6-8%
masy ciała):
Apatia
Suchość błon śluzowych
Pomarszczony, suchy język
Tachykardia 100-120/min.
Ciśnienie krwi może być prawidłowe
Oliguria
Z reguły wymaga przetoczenia 4-6 litrów
płynów
Glukoza 20%
1 ml roztworu zawiera 200 mg glukozy
Stosowana w celu uzupełnienia niedoborów
energetycznych oraz przede wszystkim w leczeniu
hipoglikemii
Nie przekraczać
0,5 g glukozy/kg mc./godz
. oraz 6,0
g glukozy/kg mc./dobę
Objawy hipoglikemii:
Zimna, blada, spocona skóra
Drżenia mięśniowe
Uczucie głodu
Zawroty głowy, zaburzenia przytomności
Zaburzenia widzenia
Hipotermia
Tlenoterapia
Metoda terapeutyczna polegająca na
wykorzystywaniu tlenu w leczeniu poprzez
zwiększenie stężenia tlenu w powietrzu
wdechowym
Celem tlenoterapii jest utrzymanie PaO
2
na
poziomie najbardziej zbliżonym do prawidłowego
(około 13 kPa lub 100mm Hg) lub utrzymanie
wartości saturacji (SpO
2
) na pulsoksymetrze w
zakresie 97-100%.
U pacjentów z POCHP, wysokie stężenia tlenu
mogą osłabić napęd oddechowy. W tej grupie
dąży się do utrzymania PaO
2
na poziomie 8 kPa
(60 mm Hg) i saturacji na poziomie 90-92% SpO
2
.
Tlenoterapia
Tlenoterapię wykorzystuje się w leczeniu chorób i stanów
w których dochodzi do hipoksji (niedotlenienia) tkanek,
czyli przede wszystkim niewydolności oddechowej
Bezwględnym wskazaniem do tlenoterapii jest obniżenie
ciśnienia parcjalnego tlenu we krwi tętniczej w spoczynku
<60 mmHg, co odpowiada zmniejszeniu wysycenia tlenem
hemoglobiny krwi tętniczej <90%
Przykłady wskazań do tlenoterapii to:
Niewydolność wentylacyjna płuc
Zmniejszona ilość hemoglobiny
Niewydolność i zwolnienie krążenia
Zaburzenia wymiany gazowej na poziomie
komórkowym
Ostre stany zagrożenia życia, tj. wstrząs, zator
tętnicy płucnej, NZK, zawał serca, zatrucia
Techniki podawania tlenu
1. Metody niskoprzepływowe :
wąsy tlenowe są dobrze tolerowane przez
pacjentów
•
Stężenie podawanego tlenu zależy od:
•
przepływu tlenu (jego dostarczania w l/min)
•
objętości oddechowej poszkodowanego
•
częstości oddechów
•
przestrzeni bezużytecznej (nie biorącej udziału w oddychaniu; im
szybszy i płytszy oddech tym większa przestrzeń bezużyteczna;
tym mniej tlenu dociera do pęcherzyków płucnych)
•
Stężenie tlenu jakie można osiągnąć za pomocą wąsów tlenowych
wynosi
Litry/min
Stężenie
tlenu
1
24 %
2
28 %
4
36 %
5
40 %
8
50 %
Tlenoterapia
proste maski tlenowe
•
nie należy stosować za ich pomocą
przepływów niższych niż 5/min, ponieważ
może to doprowadzić do akumulacji powietrza
wydychanego pod maską oddechową;
•
gorzej tolerowane przez pacjentów niż np.
wąsy
Litry/min
Stężenie
tlenu w
mieszaninie
5 do 6
40 %
6 do 7
50 %
7 do 8
60 %
Tlenoterapia
maski tlenowe częściowo–zwrotne
•
są wyposażone w worek rezerwuarowy
wypełniony 100% tlenem
•
Worek nie powinien podczas wdechu się
opróżniać całkowicie.
Litry/min
Stężenie
tlenu w
mieszaninie
7
70 %
10
80 %
15
90-95 %
?