Schemat efektu szklarniowego
Promienie słońca
(promieniowanie świetlne są
przekształcane w promienie
podczerwone. Część
promieniowania absorbują
rośliny i gleba, a część jest
odbita, ale nie może ponownie
wyjść na zewnątrz
pomieszczenia.
Efekt: wzrost
temperatury wewnątrz
pomieszczenia
Schemat efektu szklarniowego na Ziemi
W ciągu ostatnich 130 lat stężenie CO
2
w
dolnej części atmosfery systematycznie
wzrasta. Są też dowody na globalny
wzrost temperatury na Ziemi.
Trwają debaty, czy wzrost temperatury
jest spowodowany wzrostem stężenia
gazów cieplarnianych
Dyskusje klimatyczne
Dyskusje klimatyczne
13 – 24 listopada 2000 odbyła się w Hadze VI
Międzynarodowa Konferencja Klimatyczna na której
poruszono problemy globalnego ocieplenia klimatu.
Niestety nie osiągnięto porozumienia, ponieważ państwa
wysoko uprzemysłowione (USA), nie były gotowe do
podjęcia zobowiązań ograniczenia emisji CO
2
. Z badań
rozwoju przemysłu
jasno wynikało, że to właśnie USA
emituje najwięcej gazów cieplarnianych do atmosfery.
Od kilku lat trwa dyskusja, czy globalne ocieplenie klimatu
wynika przede wszystkim z działalności ludzkiej, czy też z
powodu naturalnych (cyklicznych) zmian klimatu.
Ostatnio naukowcy z IPPC (International Panel of Climate
Change) przedstawili komputerową symulację zmian
klimatu. Wykazała ona, że skok temperatury w I połowie
XX w. był w dużej mierze wynikiem naturalnej zmienności
klimatu. Natomiast obecny skok temperatury wydaje się
być efektem emisji gazów cieplarnianych. Poza tym
temperatura na świecie wzrasta szybciej niż dotąd sądzono
+ 0,25
o
C co 10 lat
Cykliczne zmiany klimatu
Cykliczne zmiany klimatu
Średnia roczna temperatura na Ziemi wynos obecnie
+
15,5
o
C.
Na początku naszej ery na Bliskim Wschodzie było
nieznacznie cieplej (śr. Temp.
+17,5
o
C
, co korzystnie
wpłynęło na rozwój cywilizacji greckiej i rzymskiej.
W latach 0 – 800 n.e. nastąpił okres ochłodzenia (śr.
temp.
+ 10,0
o
C
)
W latach 800 – 1400 n.e. nadszedł czas zwany Optimum
Średniowiecznym, gdy śr. temp. wyniosła
+ 16,2
o
C
W całej Polsce, a nawet w południowej Szwecji bardzo bujnie
rosłą winorośl, a brzegi Grenlandii porośnięte były bujnymi
krzewami i trawami.
Sama nazwa
GRENLANDIA
znaczy
ZIELONY KRAJ
bowiem tak
Wikingowie nazwali tę wyspę, gdy ją po raz pierwszy zasiedlili w
1000 r n.e.
W latach 1400 – 1900 n.e. nastąpiła kolejna „ MAŁA
EPOKA LODOWCOWA”, czyli ponowne oziębienie klimatu,
a najzimniej było w latach 1600, 1700 oraz 1850.
Podczas szczególnie srogich zim Morze Bałtyckie
zamarzało, co dało możliwość przejścia go „po lodzie”
wojskom szwedzkim, gdy prowadzili wojnę z Polską i
Rosją.
Liczne dowody można znaleźć w przekładach polskiej
literatury np. w swoich pamiętnikach Jan Chryzostom
Pasek pisze o karczmie położonej na środku Bałtyku.
Dlatego ponowne ocieplenie klimatu mona traktować jako
„odwilż” po poprzednim ochłodzeniu, co jak wskazują
obserwacje powtarza się cyklicznie
Aktywność słońca a klimat
Aktywność słońca a klimat
Nieznaczne zmiany klimatu mogą być zapewne związane
z aktywnością słoneczną, której jednym z przejawów i
powszechnie stosowanym miernikiem jest liczba plam
na Słońcu
W
czasach
„MAŁEJ
EPOKI
LODOWCOWEJ”
przypadającej na lata 1400- 1900, aż dwa razy nie
obserwowano plam na Słońcu. W latach 1645 – 1715
miało miejsce minimum Maundera, a w latach 1460 –
1540 miniumum Spörera
Należy jednak pamiętać, że plamy na Słońcu odkryto
dopiero w roku 1610, a ic systematyczne zliczane jest
prowadzone od 1826 roku. Można jednak dokonać
pośrednich
obliczeń
aktywności
naszej
Gwiazdy
dziennej, nawet dla okresów, gdy o istnieniu plam
jeszcze nie wiedziano.
Przykładem tych szacunkowych obliczeń mogą być
obserwacje Zórz Polarnych, które podczas niskiej
aktywności Słońca nie występują. Tak więc za pomocą
różnych metod udało się określić aktywność Słońca
podczas średniowiecznego ocieplenia 800 – 1200 n.e.
oraz podczas grecko – rzymskiego optimum.
KLIMAT
KLIMAT
EKOLOGI
EKOLOGI
A
A
POLITYK
POLITYK
A
A
Prezydent Bush ogłosił, że Rząd USA nie będzie honorował ustaleń
Protokołu z Kioto zobowiązującego państwa uprzemysłowione do
redukcji emisji gazów szklarniowych. USA produkuje 25%
światowego CO
2
freon CFC 11
rodnik freonowy
CFC 11
tlen
singletowy
tlenek chloru
atom chloru
tlen O
2
atom chloru
ozon O
3
+
tlen O
2
Chlorofluorowęglowodory CFC (FREONY)
Chlorofluorowęglowodory CFC (FREONY)
• Stosowane w latach 30 – tych jako alternatywny środek
chłodniczy zamiast CCl
4
, SO
2
, NH
3
• Po wstępnych badaniach uzyskały pozorną „przyjazność” dla
środowiska
• Stosowane powszechnie do:
rozpylaczy aerozolowych (31% CFC w ozonosferze)
przy produkcji sztywnych piankowych izolacji i opakowań
(50% CFC)
stosowane
w
urządzeniach
chłodniczych
i
klimatyzacyjnych
• Charakteryzuje je wysoka trwałość – niektóre z nich są
obecne w atmosferze nawet do 130 lat.
• Są nierozpuszczalne w wodzie (deszcze nie mogą ich
wymyć)
• Mają wysoką lotność (są to dodatkowe cechy gazów
cieplarnianych
5
5
4
4
4
4
4
4
1, 2, 3
1, 2, 3
1, 2, 3, 6
1, 2, 3, 6
111 lat
111 lat
90 lat
90 lat
74 lat
74 lat
67 lat
67 lat
8 lat
8 lat
110 lat
110 lat
1.
lodówki
1.
lodówki
4.
4.
rozpuszczalniki
rozpuszczalniki
2. aerozole
2. aerozole
5. gaśnice
5. gaśnice
3.
urządzenia
klimatyzacyjne
3.
urządzenia
klimatyzacyjne
6.
6.
wytwarzanie pianek
wytwarzanie pianek
ZWIĄZKI NISZCZĄCE POWŁOKĘ OZONOWĄ
ZWIĄZKI NISZCZĄCE POWŁOKĘ OZONOWĄ
ŚRODKI PRZYCZYNIAJĄCE SIĘ DO
ŚRODKI PRZYCZYNIAJĄCE SIĘ DO
NISZCZENIA WARSTWY OZONOWEJ
NISZCZENIA WARSTWY OZONOWEJ
Spadek ilości ozonu
Wzrost natężenia
promieniowania
ultrafioletowego
10%
25%
45%
500%
70%
1200%
SKUTKI NISZCZENIA OZONU
SKUTKI NISZCZENIA OZONU
STRATOSFERYCZNEGO
STRATOSFERYCZNEGO
• Wzrost docierającego do Ziemi promieniowania
nadfioletowego UVA i UVB (dł. fali 280 – 320 nm)
• Negatywne skutki zdrowotne dla ludzi (od łagodnych
form poparzeń do śmiertelnej postaci czerniaka
złośliwego), choroby oczu, zaćmy.
• Choroby skórne zwierząt domowych i hodowlanych
wypasanych na otwartej przestrzeni (bydło rogate, owce,
konie, kozy).
• Redukcja wydajności fotosyntezy u roślin uprawnych
(chwasty są bardziej odporne).
• Spadek wydajności fotosyntezy planktonu roślinnego
mórz i oceanów (spadek wiązania CO
2
Jest to niewidzialne promieniowanie elektromagnetyczne o
długości fali od 10 nm do 400 nm. W zależności od długości
fal wyróżnia się promieniowanie typa A (UVA), typu B (UVB) i
typu C (UVC).
Promieniowanie ultrafioletowe
Promieniowanie ultrafioletowe
Promieniowanie UVB Jest ono odpowiedzialne za pojawianie
się rumienia i oparzeń słonecznych, a także powoduje
pigmentację czyli efekt opalonej skóry. Promieniowanie UVA
nie powoduje powstawania rumienia i poparzeń, natomiast
powoduje pigmentację skóry czyli opaleniznę oraz jak się
okazało
w
ostatnim
czasie
to
ono
jest
głównie
odpowiedzialne za tzw. fotostarzenie się oraz zmiany
nowotworowe skóry.
Promieniowanie ultrafioletowe wchodzi w skład promieniowania
widzialnego.
Ultrafiolet ma najistotniejszy wpływ na naszą skórę i proces
opalania.
Pochłanianie promieniowania ultrafioletowego przez atmosferę
Pochłanianie promieniowania ultrafioletowego przez atmosferę
UVC – 99,9 %
UVB – 95,0%
UVA – 5,00 %
UVA I fale długie 340-400 nm
UVA II fale krótkie 320-340 nm
Słońce – potężny ładunek
promieniowania ultrafioletowego
Solarium terapia zastępcza?
Czerniak złośliwy
Jednostki DOBSONA
Jednostki DOBSONA
• Jest to miara wysokości słupa ozonu (O
3
) w atmosferze.
1 DOBSON = WARSTWA OZONU O
GRUBOŚCI 0,01 mm
(w warunkach ciśnienia atmosferycznego
panującego nad powierzchnią morza)
W niczym nie zakłóconych warunkach atmosfera zawiera
200 – 500 DU ozonu. Niestety w rejonach
ANTARKTYDY WARSTWA TA ZMNIEJSZYŁA SIĘ DO 100
DU
Większość ozonu powstaje na równiku. Tam jest również
najsilniejsze promieniowanie UVC. Następnie ozon przemieszcza
się w kierunku biegunów, gdzie jego warstwa ulega rozrzedzeniu.
Stężenie ozonu zmienia się w przeciągu roku, dlatego bardzo
trudno jest go monitorować.
Grudzień 1999
Grudzień 2002
Grudzień 2004
Zawartość Ozonu O
Zawartość Ozonu O
3
3
w atmosferze nad
w atmosferze nad
terenem Polski
terenem Polski
Odchylenia średnich miesięcznych całkowitej
Odchylenia średnich miesięcznych całkowitej
zawartości ozonu w roku 2003 od średniej z lat
zawartości ozonu w roku 2003 od średniej z lat
1964-2002
1964-2002
Wpływ gazów cieplarnianych na globalne
Wpływ gazów cieplarnianych na globalne
ocieplenie klimatu.
ocieplenie klimatu.
W atmosferze jest najwięcej CO
W atmosferze jest najwięcej CO
2
2
, ale inne gazy silniej
, ale inne gazy silniej
pochłaniają promieniowanie ultrafioletowe. Do 2010 r. te
pochłaniają promieniowanie ultrafioletowe. Do 2010 r. te
nawet mniej powszechne gazy będą odpowiedzialne za
nawet mniej powszechne gazy będą odpowiedzialne za
połowę przyrostu temperatury, która będzie się zwiększała
połowę przyrostu temperatury, która będzie się zwiększała
o ile nie podejmie się środków zaradczych
o ile nie podejmie się środków zaradczych
Powierzchnia (w m
Powierzchnia (w m
3
3
) potrzebna do wyprodukowania
) potrzebna do wyprodukowania
1 GW energii w ciągu 30 lat
1 GW energii w ciągu 30 lat
W USA oceniono, że zapotrzebowanie na energię elektryczną może
W USA oceniono, że zapotrzebowanie na energię elektryczną może
być zaspokojone przez ogniwa słoneczne na powierzchni 59 tyś. km
być zaspokojone przez ogniwa słoneczne na powierzchni 59 tyś. km
2
2
(powierzchnia zaledwie 2 x większa niż lotniska wojskowe USA
(powierzchnia zaledwie 2 x większa niż lotniska wojskowe USA
Koszt produkcji energii odnawialnej stale zmniejsza się.
Koszt produkcji energii odnawialnej stale zmniejsza się.
Za energią odnawialną przemawia możlwość decentralizacji źródeł
Za energią odnawialną przemawia możlwość decentralizacji źródeł
(ograniczenie strat związanych z przesyłaniem, uniezależnieniem
(ograniczenie strat związanych z przesyłaniem, uniezależnieniem
się od małych regionów i populacji lokalnych)
się od małych regionów i populacji lokalnych)
Lokalne źródła energii odnawialnej można łątwiej wkomponować w
Lokalne źródła energii odnawialnej można łątwiej wkomponować w
krajobraz, zajmują mniejszą powierzchnię niż duże zakłady
krajobraz, zajmują mniejszą powierzchnię niż duże zakłady
wydobywcze, nie trzeba przeznaczać miejsca na składowanie
wydobywcze, nie trzeba przeznaczać miejsca na składowanie
odpadów.
odpadów.