K.Wardzińska, K. Rapczyński

dr inż. Katarzyna Halicka

Politechnika Białostocka

Wydział Zarządzania

Katedra Informatyki Gospodarczej i Logistyki

Prognozowanie Gospodarcze, Ćwiczenia
3

Prognozowanie

Gospodarcze

Ćwiczenia 3

W grudniu 2011 r. sprzedaż chleba

w piekarni ROGAL wyniesie 200 ton.

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

Przykład prognozy

Polecenie:

Podaj swój przykład prognozy i uzasadnij

Obiekt

Piekarnia ROGAL

Zjawisko

Sprzedaż chleba

Zmienna

Ilościowa, 200ton

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

Kryterium
podziału

Rodzaje prognoz

Horyzont
czasowy



Długoterminowe, średnioterminowe,

krótkoterminowe



Perspektywiczne,

ponadperspektywiczne



Operacyjne, strategiczne

Charakter lub
struktura



Proste, złożone



Ilościowe, jakościowe

Zakres ujęcia



Całościowe, częściowe

Metoda

opracowania



Indukcyjne, dedukcyjne

Cel lub funkcja



Aktywne, pasywne



Ostrzegawcze, badawcze, normatywne

Stopień

szczegółowości



Ogólne, szczegółowe

Zadanie

Które z niżej wymieniony prognoz są prognozami

krótko-, średnio- lub długoterminowymi:

–

W grudniu 2011 r. w Białymstoku spadnie
śnieg;

–

W 2013 r. inflacja w Polsce wyniesie 8%;

–

W grudniu 2011 r. stopa oprocentowania
kredytu
w NBP spadnie o 1,5%.

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

Uzasadnij swoje odpowiedzi.

Zadanie

Które z niżej wymieniony prognoz są prognozami

ilościowymi, a które jakościowymi:

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

–

W 2012 r. wzrośnie sprzedaż laptopów w

Polsce;

–

W 2012r. w polskich restauracjach cieszyły

się będą popularnością tajskie potrawy;

–

W 2012 r. sprzedaż komputerów osobistych

w Polsce wyniesie 14 tys.-15 tys. sztuk.

Uzasadnij swoje odpowiedzi.

Zadanie

Które z niżej wymienionych zjawisk są zjawiskami

złożonymi, a które prostymi:

– Warunki materialne ludności Polski;

– Liczba studentów rozpoczynających studia

na Politechnice Białostockiej;

– Jakość kształcenia studentów Politechniki

Białostockiej;

– Wielkość produkcji fabryki samochodów

osobowych.

Uzasadnij swoje odpowiedzi.

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

Kryterium podziału: cel lub funkcja

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

aktywna

Podkreśla niezbędność podejmowania

określonych działań

pasywn

Nie sugeruje żadnych działań związanych

z kierunkiem rozwoju określonych zjawisk

ostrzegawcza

Ostrzega przed nadejściem

niepożądanych zdarzeń

badawcz

Obrazuje stan nauki w określonej dziedzinie,

poddawana ocenom i weryfikacji

normatyw

Wskazuje na najbardziej pożądane wariant i

kształt przyszłości

– W 2009 r. na polskich drogach będzie o 20%

więcej samochodów w stosunku do roku
bieżącego;

– W grudniu 2008 r. Wigilię w gronie rodzinnym

spędzi 90% Polaków;

– W lipcu 2009 r. co czwarty Polak spędzi wakacje

poza granicami kraju.

Zadanie

Które z niżej wymienionych prognoz są prognozami

pasywnymi, a które aktywnymi:

Uzasadnij swoje odpowiedzi

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

Zadanie

Które z niżej wymienionych prognoz mogą być
prognozami

samorealizującymi się,

które

samounicestwiającym

się:

- W grudniu bieżącego roku wzrośnie liczba
osób korzystających z komunikacji miejskiej w
Białymstoku.
- Rekordowa liczba turystów odwiedzi Sopot
w lipcu 2009 roku.

Prognoza

samorealizująca się

samounicestwiająca się

Rodzaje szeregów czasowych

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

 Czasowe:



jednowymiarowe



wielowymiarowe

 Przekrojowe:



jednowymiarowe



wielowymiarowe

 Przekrojowo-

czasowe

zmiennych

obiektów

w czasie

1 zmienna, 1 obiekt

zmiennych, 1 obiekt

jeden okres

1 zmienna,

obiektów

zmiennych,

obiektów

Prognozowanie Gospodarcze,
Ćwiczenia 3

Zadanie

Jaki typ szeregu jest potrzebny by opisać:

– Ceny 1m

mieszkania w Białymstoku w latach

1990-2005,

– Kurs dolara w wybranych miastach w Polsce

obowiązujący 20.08.2004 r.,

– Liczba mieszkańców w wybranych miastach

Polski
w 2005r.,

– Liczbę dzieci uczęszczających do żłobka,

przedszkola
i szkoły podstawowej w województwach Polski
w 2003r.,

Uzasadnij swoje odpowiedzi.

Składowe szeregów czasowych

Każdy rzeczywisty szereg czasowy obrazujący

pewne zjawisko gospodarcze jest złożeniem
dwóch składowych:



składowej systematycznej, będącej

wynikiem oddziaływania stałego zestawu
bodźców na zmienną prognozowaną,



składowej przypadkowej (nieregularnej,

składnika losowego), będącej efektem
oddziaływania przyczyn
o charakterze losowym.

Prognozowanie gospodarcze

Składowe szeregów czasowych

Składowa systematyczna występuje zazwyczaj w

postaci:



trendu

trendu – powolnych, regularnych i
systematycznych zmian określonego zjawiska,
obserwowanych w dostatecznie długim
przedziale czasu, wyraża on długookresową
skłonność do jednokierunkowych zmian (wzrostu
lub spadku) wartości badanej zmiennej;



stałego (średniego) poziomu

stałego (średniego) poziomu – wartości
prognozowanej zmiennej oscylują wokół
pewnego stałego poziomu;



składowej okresowej

składowej okresowej (periodycznej).

Prognozowanie gospodarcze

Składowe szeregów czasowych

Składową okresową (periodyczną)

Składową okresową (periodyczną) można wyrazić w

postaci:



wahań cyklicznych – długookresowych, rytmicznych wahań
zmiennej wokół tendencji rozwojowych lub stałego przeciętnego
poziomu, wahania cykliczne (koniunkturalne) obrazują
powtarzające się po sobie okresy ożywienia i recesji w
gospodarce trwające od kilku do kilkunastu lat, starzenie się
powstawanie nowych technologii;



wahań sezonowych – wahań zmiennej wokół tendencji
rozwojowych lub stałego przeciętnego poziomu występujących
jako powtarzające się dość regularne zmiany ilościowe w
przebiegu zjawisk w tych samych jednostkach kalendarzowych
zamykające się w czasie nie przekraczającym jednego roku, ich
źródłem są na przykład zmiany pór i miesięcy roku, dni
tygodnia, cyklu dnia i nocy;

Prognozowanie gospodarcze

Relacje pomiędzy poszczególnymi komponentami szeregu



Postać

addytywna

gdzie:
Y

- wartość zmiennej Y w momencie lub okresie t,

- wartość składowej systematycznej opisana funkcją trendu w

momencie lub okresie t,

- wartość składowej systematycznej wyrażona przez składnik

sezonowy w momencie lub okresie t,

- wartość składowej systematycznej wyrażona przez składnik

cykliczny w momencie lub okresie t,

- wartość składowej losowej w momencie lub okresie t.

Prognozowanie gospodarcze





Relacje pomiędzy poszczególnymi komponentami szeregu



Postać

multiplikatywna:



Postać

mieszana:

Prognozowanie gospodarcze











Dekompozycja szeregu czasowego

Wyodrębnienie elementarnych składowych

systematycznych

i składowej przypadkowej z analizowanego

szeregu czasowego.

Najpopularniejszym, najprostszym, skutecznym i

zarazem najmniej kosztownym sposobem dekompozycji

szeregów czasowych jest

analiza graficzna

analiza graficzna.

Pierwszym krokiem do przeprowadzenia dekompozycji

jest sporządzenie wykresu badanego szeregu

czasowego. Na jego podstawie prognosta identyfikuje

komponenty wchodzące w skład analizowanego

szeregu.

Prognozowanie gospodarcze

Dekompozycja szeregu czasowego

Wyodrębnienie elementarnych składowych

systematycznych

i składowej przypadkowej z analizowanego

szeregu czasowego.

Najpopularniejszym, najprostszym, skutecznym i

zarazem najmniej kosztownym sposobem dekompozycji

szeregów czasowych jest

analiza graficzna

analiza graficzna.

Pierwszym krokiem do przeprowadzenia dekompozycji

jest sporządzenie wykresu badanego szeregu

czasowego. Na jego podstawie prognosta identyfikuje

komponenty wchodzące w skład analizowanego

szeregu.

Prognozowanie gospodarcze

Dekompozycja szeregu czasowego

Formalnym narzędziem dekompozycji szeregu czasowego

jest filtracja. Wykorzystywane są do tego celu m.in. modele
średniej ruchomej oraz modele wygładzania wykładniczego
służące wyodrębnianiu trendu z szeregu czasowego.

Składowe szeregu czasowego można rozpoznawać również

poprzez analizę przebiegu funkcji autokorelacji i autokorelacji
cząstkowej.

Kolejna metodą identyfikacji składowych w szeregu

czasowym jest analiza widmowa. Ciąg obserwacji tworzących
szereg jest analizowany w dziedzinie częstotliwości.

Najnowsze techniki dokonywania dekompozycji szeregu

czasowego bazują na metodach sztucznej inteligencji.

W wyniku właściwie przeprowadzonej dekompozycji

prognosta może dokonać racjonalnego wyboru metody
prognozowania.

Prognozowanie gospodarcze

Document Outline