Zespół dziecka
Zespół dziecka
maltretowanego
maltretowanego
Anna Krenska,
Anna Krenska,
Elżbieta Grześk
Elżbieta Grześk
Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i
Katedra i Klinika Pediatrii, Hematologii i
Onkologii
Onkologii
Collegium Medicum UMK
Collegium Medicum UMK
Artykuł 87.
Artykuł 87.
Rodzice i dzieci obowiązani są
Rodzice i dzieci obowiązani są
wspierać się wzajemnie.
wspierać się wzajemnie.
Artykuł 95.
Artykuł 95.
Władza rodzicielska obejmuje
Władza rodzicielska obejmuje
w szczególności obowiązek i prawo rodziców
w szczególności obowiązek i prawo rodziców
do wykonywania pieczy nad osobą
do wykonywania pieczy nad osobą
i majątkiem dziecka oraz do wychowania
i majątkiem dziecka oraz do wychowania
dziecka.
dziecka.
Artykuł 96.
Artykuł 96.
Rodzice wychowują dziecko
Rodzice wychowują dziecko
pozostające pod ich władzą rodzicielską i
pozostające pod ich władzą rodzicielską i
kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o
kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o
fizyczny
fizyczny
i duchowy rozwój dziecka i przygotować
i duchowy rozwój dziecka i przygotować
je do pracy dla dobra społeczeństwa
je do pracy dla dobra społeczeństwa
odpowiednio do jego uzdolnień.
odpowiednio do jego uzdolnień.
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy
Oficjalne statystyki sądowe
Oficjalne statystyki sądowe
rejestrują w kraju rocznie
rejestrują w kraju rocznie
zaledwie kilkaset zgłoszeń
zaledwie kilkaset zgłoszeń
przypadków znęcania się nad
przypadków znęcania się nad
dziećmi, jednak faktyczna ich
dziećmi, jednak faktyczna ich
liczba, według szacunkowych
liczba, według szacunkowych
danych, sięga 200 tysięcy.
danych, sięga 200 tysięcy.
1.
1.
Fizyczne
Fizyczne
: bicie, okaleczanie, trucie, duszenie
: bicie, okaleczanie, trucie, duszenie
2.
2.
Emocjonalne
Emocjonalne
: odtrącanie, ignorowanie,
: odtrącanie, ignorowanie,
osamotnienie, szantażowanie. niewłaściwe
osamotnienie, szantażowanie. niewłaściwe
przygotowywanie do życia w społeczeństwie
przygotowywanie do życia w społeczeństwie
3.
3.
Seksualne
Seksualne
: wykorzystywanie dzieci
: wykorzystywanie dzieci
i dorastającej młodzieży do praktyk seksualnych,
i dorastającej młodzieży do praktyk seksualnych,
których nie rozumieją w pełni, ani na które nie
których nie rozumieją w pełni, ani na które nie
mogą wyrazić świadomej zgody
mogą wyrazić świadomej zgody
4.
4.
Zaniedbywanie
Zaniedbywanie
: brak zapewnienia dziecku
: brak zapewnienia dziecku
podstawowych potrzeb (pożywienie, ubranie,
podstawowych potrzeb (pożywienie, ubranie,
schronienie, opieka medyczna, edukacja
schronienie, opieka medyczna, edukacja
i nadzór)
i nadzór)
Najczęstsze formy krzywdzenia
Najczęstsze formy krzywdzenia
dziecka:
dziecka:
Zespół dziecka potrząsanego
Zespół dziecka potrząsanego
1.
1.
Wiek dziecka poniżej 6 miesięcy
Wiek dziecka poniżej 6 miesięcy
2.
2.
Ciężkie uszkodzenie OUN (wylewy
Ciężkie uszkodzenie OUN (wylewy
podoponowe, obrzęk mózgu) przy braku
podoponowe, obrzęk mózgu) przy braku
lub niewielkich uszkodzeniach skóry
lub niewielkich uszkodzeniach skóry
głowy
głowy
3.
3.
Krwotoczna retinopatia
Krwotoczna retinopatia
4.
4.
Złamania przynasad kości długich
Złamania przynasad kości długich
5.
5.
Złamania śródstawowe
Złamania śródstawowe
Maltretowanie dzieci
Maltretowanie dzieci
występuje we wszystkich
występuje we wszystkich
grupach socjoekonomicznych
grupach socjoekonomicznych
i etnicznych
i etnicznych
Czynniki ryzyka krzywdzenia
Czynniki ryzyka krzywdzenia
fizycznego dziecka
fizycznego dziecka
Dotyczące rodziców:
ciąża niechciana, młody wiek, samotne
macierzyństwo, choroba psychiczna,
przemoc w domu, uzależnienia
(w warunkach polskich najczęściej
alkoholizm), krytyczna sytuacja w życiu
(utrata pracy, trudności finansowe)
Dotyczące dziecka:
ciąża mnoga, wcześniactwo,
wady wrodzone, opóźnienie umysłowe,
„trudny temperament”
Kiedy podejrzewamy fizyczne
Kiedy podejrzewamy fizyczne
maltretowanie dziecka?
maltretowanie dziecka?
1.
1.
Niewspółmierność między motywem
Niewspółmierność między motywem
konsultacji i obrazem klinicznym
konsultacji i obrazem klinicznym
2.
2.
Niespójność „zeznań” członków rodziny
Niespójność „zeznań” członków rodziny
3.
3.
Brak dokładnego opisu mechanizmu urazu
Brak dokładnego opisu mechanizmu urazu
4.
4.
Długi odstęp czasu między początkiem
Długi odstęp czasu między początkiem
zaburzeń a zgłoszeniem się do lekarza
zaburzeń a zgłoszeniem się do lekarza
5.
5.
Wiek dziecka poniżej 3 lat
Wiek dziecka poniżej 3 lat
6.
6.
W wywiadzie częsta zmiana lekarza
W wywiadzie częsta zmiana lekarza
leczącego dziecko - „próba zmylenia
leczącego dziecko - „próba zmylenia
tropu”
tropu”
7.
7.
Brak korelacji między etapem rozwoju
Brak korelacji między etapem rozwoju
dziecka a rodzajem urazu
dziecka a rodzajem urazu
Psychologiczne metody
Psychologiczne metody
rozpoznania zespołu dziecka
rozpoznania zespołu dziecka
krzywdzonego
krzywdzonego
1.
1.
Test zdań niedokończonych (test
Test zdań niedokończonych (test
Kostrzewskiego dla dzieci i Sacksa
Kostrzewskiego dla dzieci i Sacksa
dla młodzieży powyżej 16 roku życia)
dla młodzieży powyżej 16 roku życia)
2.
2.
Test oceny jawnego lęku i niepokoju
Test oceny jawnego lęku i niepokoju
3.
3.
Testy projekcyjne (rysunek - postać
Testy projekcyjne (rysunek - postać
człowieka, drzewo owocowe, rodzina,
człowieka, drzewo owocowe, rodzina,
zaczarowana rodzina)
zaczarowana rodzina)
Algorytm postępowania w
Algorytm postępowania w
przypadku podejrzenia zespołu
przypadku podejrzenia zespołu
dziecka maltretowanego
dziecka maltretowanego
•
ABC (upewnij się czy nie ma bezpośredniego
ABC (upewnij się czy nie ma bezpośredniego
zagrożenia życia)
zagrożenia życia)
•
Wywiad (data i miejsce zdarzenia, dane
Wywiad (data i miejsce zdarzenia, dane
rodziców i świadków, wywiad środowiskowy,
rodziców i świadków, wywiad środowiskowy,
sekwencja zdarzeń)
sekwencja zdarzeń)
•
Badanie przedmiotowe (ocena parametrów
Badanie przedmiotowe (ocena parametrów
rozwoju i zachowania się dziecka)
rozwoju i zachowania się dziecka)
•
Ew. powiadomienie sądu opiekuńczego, policji
Ew. powiadomienie sądu opiekuńczego, policji
lub pracownika socjalnego
lub pracownika socjalnego
•
Hospitalizacja dziecka
Hospitalizacja dziecka
Istotne elementy badania
Istotne elementy badania
klinicznego
klinicznego
•
Skóra: rozmieszczenie, rozmiar i stan gojenia
Skóra: rozmieszczenie, rozmiar i stan gojenia
obrażeń (diagram, dokumentacja fotograficzna)
obrażeń (diagram, dokumentacja fotograficzna)
•
Głowa: okulista, badania obrazowe (usg, rtg,
Głowa: okulista, badania obrazowe (usg, rtg,
tomografia komputerowa)
tomografia komputerowa)
•
Brzuch: usg (urazy brzucha są drugą co do
Brzuch: usg (urazy brzucha są drugą co do
częstości przyczyną zgonów dzieci
częstości przyczyną zgonów dzieci
maltretowanych)
maltretowanych)
•
Narządy moczowo-płciowe: diagnostyka
Narządy moczowo-płciowe: diagnostyka
w kierunku wykorzystywania seksualnego
w kierunku wykorzystywania seksualnego
(ginekolog, urolog)
(ginekolog, urolog)
•
Kończyny: diagnostyka obrazowa (cechy
Kończyny: diagnostyka obrazowa (cechy
przebytych urazów)
przebytych urazów)
Postępowanie uzupełniające
Postępowanie uzupełniające
•
Sprawdzenie przeszłości medycznej
Sprawdzenie przeszłości medycznej
dziecka
dziecka
i rodzeństwa
i rodzeństwa
•
Badanie rodzeństwa w ciągu 24 godzin od
Badanie rodzeństwa w ciągu 24 godzin od
przyjęcia dziecka
przyjęcia dziecka
•
Konsultacja psychologiczna (dziecko,
Konsultacja psychologiczna (dziecko,
rodzeństwo, rodzice)
rodzeństwo, rodzice)
