Woski Dentystyczne

Woski Dentysyczne

•

Woski posiadają różnorodne
aplikacje w protetyce.

Składniki wosków

dentystycznych

Woski
naturlane

Woski
syntetyczne

Dodatki

•

Mineralne

•

Roślinne

•

Owady

•

Zwierzęta

•

Acrawax C

•

Aerosol O T

•

Castorwax

•

Aldo 33

•

Kwas

stearynowy

•

Oleje

•

Barwniki

•

Żywice

Woski naturalne



Kompleksy związków organicznych o
dużych masach cząsteczkowych.
Właściwości różnią się pomiędzy partiami
surowca



Pierwsze składniki wosków używanych w
dentystyce.



Konieczność mieszani różnego typu
surowców z różnych partii w celu uzyskania
pożądanych właściwości.

Woski naturalne

•

Woski mineralne

•

Parafina

•

Ozokeryt

•

Cerezyna

•

Wosk Montana

Parafina

• Parafina (z łac. parum affinis – "niskie

powinowactwo") – mieszanina stałych

alkanów

(powyżej 15 atomów węgla w cząsteczce),

wydzielana z ciężkich

frakcji

o temperaturze

wrzenia ponad 350 °C (i pozostałości po

destylacji)

ropy naftowej

, z frakcji

smół

wytlewnych z

węgla brunatnego

lub syntetycznie.

Zależnie od stopnia

rafinacji

jasnożółta do białej,

ma postać krystalicznego

wosku

(tłusta w

dotyku), nierozpuszczalna w wodzie i

etanolu

, lecz

rozpuszczalna w wielu innych rozpuszczalnikach

organicznych (np. w

terpentynie

eterze

Ozokerty

• Ozokeryt, dawniej: wosk ziemny –

mieszanina stałych wielkocząsteczkowych

węglowodorów

, głównie n- i

izoparafinowych. Nazwa została nadana

przez E.F. Glockera w 1833 r.

• Właściwości fizyczne:

• Barwa: żółta do czerwonobrunatnej

• Temperatura topnienia: 50-100 °C

• Nierozpuszczalny w wodzie, a rozpuszczalny

w rozpuszczalnikach węglowodorowych

Cerezyna

• Cerezyna –

rafinowany

wosk ziemny

, otrzymywany głównie

z pozostałości po

destylacji

ropy naftowej

• Cerezyna używana m.in. do wyrobu

i jako materiał izolacyjny. Chemicznie jest to

mieszanina wyższych

parafin

(

węglowodorów

wielkocząsteczkowych).

• Właściwości

• biała, lub bezbarwna, bezwonna masa, przypominająca

wosk pszczeli

• nierozpuszczalna w wodzie, rozpuszczalna w

rozpuszczalnikach organicznych

• temperatura topnienia: 68-72 °C, w cieple jest plastyczna

• stapia się jednorodnie z woskami

Kwas stearynowy

• Kwas stearynowy (z

gr.

stear – łój, tłuszcz), kwas oktadekanowy –

, jeden z nasyconych

składnik

• Właściwości:

• białe, krystaliczne lub bezpostaciowe ciało stałe;

• słabo rozpuszcza się w wodzie;

• nie ulega dysocjacji jonowej;

• rozpuszcza się w alkoholu etylowym

• rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych;

• spala się żółtym płomieniem, ale zapala się dopiero po podgrzaniu, co

oznacza, że palą się jego pary;

• reaguje z wodorotlenkiem sodu. Produktami tej reakcji są sól (stearynian

sodu – mydło sodowe) i woda:

– C17H35COOH + NaOH → C17H35COONa + H2O

• Kwas stearynowy występuje w postaci

estru

gliceryną

tłuszczach

zwierzęcych, a także w mniejszym stopniu w roślinnych. Otrzymuje się go

w wyniku

hydrolizy

tłuszczów zwierzęcych w wysokiej temperaturze i pod

zwiększonym ciśnieniem. Jest używany do produkcji

oraz do zmiękczania

Woski pochodzenie

zwierzęcego

•

wosk pszczeli

•

lanolina

•

spermacet

(olbrot)

Lanolina

• Lanolina jest

woskiem

zwierzęcym

otrzymywanym podczas czyszczenia wełny

owczej (tzw. "tłuszczopotem owczym"). Stanowi

mieszaninę

(m.in. z

). Ma postać

żółtawej, lepkiej masy tworzącej z wodą

emulsję

Ponieważ bardzo dobrze wchłania się przez skórę

wykorzystuje się ją do produkcji środków

kosmetycznych oraz w

recepturze aptecznej

przemysłowej produkcji farmaceutycznej jako

podłoże do przyrządzania półstałych postaci leku,

m.in.

maści

, kremy itp.

Olbrot

• Spermacet, olej spermacetowy, olbrot (

łac.

cetaceum)

– półpłynna substancja występująca w głowie, a dokładniej -

w olbrzymim zbiorniku nad prawym przewodem

nosowym

kaszalota

• Spermacet swą płynną konsystencję zachowuje tylko

wewnątrz

kaszalota

, ewentualnie w temperaturze ciała

zwierzęcia

. Po zetknięciu z

powietrzem

zastyga. Ze

spermacetu produkowano kiedyś świece, maści, kremy,

leki, kredki, a nawet

atrament

. Olej ten był w

XIX

i na

początku

wieku najlepszym smarem maszynowym. Z

czasem został zastąpiony olejami roślinnymi i

syntetycznymi. Obecnie stosowany jest jeszcze w

przemyśle farmaceutycznym. Z dużego kaszalota można

uzyskać nawet 2 tony oleju spermacetowego.

Wosk pszczeli

• Wosk pszczeli, zwany czasami żółtym (

łac.

Cera flava),

jest

substancją

wydzielaną przez

pszczoły

, która służy im do

budowania plastrów w

ulu

• Wosk produkowany jest przez

gruczoły woskowe

znajdujące

się na spodniej części odwłoka pszczoły robotnicy. Produkcja

wosku zależy od jej wieku. Największa jest w trzecim

tygodniu życia pszczoły.

• W temperaturze pokojowej jest ciałem stałym. Topi się przy

62-72 °C (w zależności od składu). Wydzielony na

powierzchni odwłoka pszczoły ma barwę białawą i jest nieco

przezroczysty. Ciemniejsze zabarwienie wosku plastra

spowodowane jest domieszką kitu pszczelego oraz

zanieczyszczeniami. W miarę upływu czasu wosk w plastrze

zmienia barwę na ciemnozółtą a nawet ciemnobrązową

Woski pochodzenie

roślinnego

•

olej jojoba

•

carnauba

•

kandelila

Olej jojoba

• Olej jojoba (wym. żożoba albo chochoba

[1]

) -

ciekły

wosk

o złoto-żółtym zabarwieniu,

otrzymywany z wycisku nasion krzewu

jojoba

(

Simmondsia chinensis

Buxus chinensis

). W

niskich temperaturach (poniżej 7°C) może

zastygać. Jest bardzo odporny na

utlenianie

i na

ciepło (do 300°C). zawiera głównie

palmitynian

cetylu

(o bardzo cennych własnościach

natłuszczających i odżywczych, zbliżonych do

oleju wielorybiego

skwalen

(który występuje w

naturalnym płaszczu tłuszczowym skóry,

chroniący przed utratą wody),

alkohole alifatyczne

fitosterole

, bogaty w

witaminę F

Wosk karnauba

• Carnauba – także karnauba, (

łac.

Cera Carnauba) jest

naturalnym

woskiem

roślinnym pozyskiwanym z liści

kopernicji

palmy

Copernicia cerifera, rosnącej w

Brazylii

• Wydziela się w postaci drobnych łusek z liści palmowych.

Ma barwę od jasnozielonawej do brudnoszarej, a po

oczyszczeniu żółtawą lub białą. Topi się w temperaturze od

80 do 85°C. Ma ciężar właściwy 0,990-0,999. Jest

najtwardszym ze znanych obecnie wosków naturalnych.

Używany jest do utwardzania wosku pszczelego, w

konserwacji dzieł sztuki, a także do produkcji "złotych

misiów"

Haribo

oraz bialej otoczki/glazury tic-taców.

Rozpuszcza się w

benzenie

, benzynie oraz wrzącym

eterze

alkoholu.

Woski syntetyczne

•

Duża powtarzalność brak
zanieczyszczeń.



Woski polietylenowe



Woski Polyoxyethylene glycol



Uwodornione woski



Estry kwasów tłuszczowych i alkoholi
(fatty alcohol + acid)

Dodatki

•

Talk kreda kaolin-

zwiekszenie

temperatury mięknięcia i twardość
wosków

•

Oleje wazelinowe

– uplastycznienie

wosków.

•

Oleje silikonowe

– nabłyszczają i dają

łatwość polerowania.

Żywice

•

Większość żywic naturalnych
uzyskiwana jest z drzew lub roślin.

•

Nierozpuszczalność w wodzie

•

Zwiększenie twardości przyczepności,
i temperatury topnienia

Właściwości

wosków

Zakres temperatur

mięknięcia

•

Woski zawierają różne typy cząsteczek
o różnej masie cząsteczkowej Dlatego
też mówimy o pewnym przedziale
temperatur w których dany wosk
mięknie

Rozszerzalność termiczna

•

Woski posiadają największy
współczynnik ekspansji termicznej
Dlatego też nie pasująca proteza w
głównej mierze może być wynikiem złej
pracy z woskiem.

Właściwości mechaniczne

•

Moduł elastyczności i odporność na
zgniatanie są bardzo małe w stosunku
do innych materiałów stosowanych w
technice i bardzo ściśle zależą od
temperatury

Moduł Younga

• Moduł Younga (E) – inaczej

moduł odkształcalności

liniowej albo moduł

sprężystości podłużnej (w

układzie jednostek SI

) – wielkość

określająca sprężystość materiału.

Wyraża ona, charakterystyczną

dla danego materiału, zależność

względnego odkształcenia liniowe

ε materiału od

naprężenia

σ,

jakie w nim występuje w zakresie

odkształceń sprężystych.

•

• Jednostką modułu Younga jest

paskal, czyli N/m2.

• Moduł Younga jest hipotetycznym

naprężeniem, które wystąpiłoby

przy dwukrotnym wydłużeniu

próbki materiału, przy założeniu,

że jej przekrój nie ulegnie zmianie

(założenie to spełnione jest dla

hipotetycznego materiału o

współczynniku Poissona υ = 0).

• Guma0,01–0,10

• Polietylen

(LDPE)0,2

• Polipropylen

(PP)1,5–2,0

• Szkło (SiO2,

Na2CO3, CaCO3)72

• Mosiądz (Cu, Zn) i

Brąz (Cu, Sn)103–

124

• Tytan (Ti)105–120

Płynięcie

•

zjawisko przemieszczania się
względem siebie cząstek
materiału pod wpływem
obciążenia, dające w efekcie
trwałe odkształcenia;

•

Zależy od temperatury wosku.

•

Zwiększa się kiedy temperatura zbliża
się do punktu mięknięcia.

Residual

stress

Plastyczność

•

Zwiększa się kiedy wzrasta
temperatura

•

Woski z miższą temperaturą mięknięcia
posiadają większą plastyczność.

•

Bardzo czyste woski są kruche

Pamięć kształtu

Woda temperatura 24 C

Woski dentystyczne -

podział

•

Woski Pattern waxes

•

Woski Processing waxes

•

Woski wyciskoweImpression
waxes

Pattern wax

•

Generalnie używane do formowania
zadanych kształtów i konturów
przyszłych uzupełnień, które zostaną
zastąpione bardziej odpornym
materiałem

Pattern wax

Inlay waxes

Baseplate waxes

Casting waxes

Woski pomocnicze

(

Processing wax

)

•

Używane jako materiały pomocne w
różnego typu konstrukcjach w
gabinecie i pracowni

Processing waxes

1.Boxing waxes

2.Utility waxes

3.Sticky waxes

4.Carding waxes

Woski wyciskowe

•

Używane do pobierania wycisków
w ustachUsed for taking
impression within the mouth.

– Rejestracja zwarcia
– Woski korekcyjne

Korecta wax

Alu wax

Inlay pattern wax

•

Patryca woskowa jest pierwszą
konstrukcją jaką wykonuje się która ma
odwzorować kształt i zarys brakującego
zębów lub tkanek miękkich .

Inlay pattern wax

•

Model patryca jest zatapiany w masę
osłonową

•

Wosk jest następnie zamieniany poprzez
wypalanie na metal

Inlay pattern wax

Inlay wax

Składniki

Parafina
Wosk
mikrokrystaliczny
Cerezyna

Wosk Careneubla
Wosk pszczeli

Woski inlay są produkowane w
kolorach

ciemnoniebieskim i

zielonym lub purpurowy

Płynność może być zmniejszana
poprzez dodatek

carnueba wax

lub poprzez dodatek wosków o
wysokich temperaturach
mięknięcia.

Inlay waxes :

Właściwości

ANSI/ADA Specification No. 4 for
dental inlay casting wax.

Type I wax

wosk twardy przeznaczony

do wykonywania i modelowania patryc w
ustach

Type II wax

bardziej miękki

przeznaczony do laboratorium
dentystycznego

Ekspansja

termiczna

Płynność

Temperatura pracy z takim woskiem nie
może być za wysoka aby nie spowodować
podrażnienia lub umartwienia zęba.

W temperaturze jamy ustnej woski I typu
nie mogą płynąć aby zminimalizować
możliwość przemieszczenia tego wosku
podczas wyjmowania z jamy ustnej.

Woski odlewnicze

Patryca dla metalu w protezach
szkieletowych lub podobnych struktur są
wykonywane z tego typu wosków

Woski dlewnicze- Skład

Skład zbliżony do wosków na
nakłady (inlay waxes).

Woski odlewnicze -

właściwości

Federal specification No U-W -140 for
casting wax

Płynność

- maximum,

10 %

- minimum,

60 %

Złamanie

brak przełamania w

temparturze

Ławo przyjmują żądany kształt w
temperaturze 40

- 45

Dobrze odwzorowują powierzchnię do
której zostaną dociśnięte

Nie powinny pękać podczas
ochładzania

Odparowują w temperaturze około
500

C, nie pozostawiając pozostałości

poza węglem

Właściwości

Wosk na płyty

(

Baseplate wax

)

Nazwa wywodzi się z zastosowania
kiedy to jest stosowany do
modelowania powierzchni płyty
protezy osiadającej

Kolor różowy płytki o

kaliborowanej grubości.

Służy jako materiał do wytworzenie
konturu protezy i mocowania zębów

Baseplate wax

Baseplate wax :

Skład

70-80 % paraffina lub cerezyna
Niewielki dodatki innych wosków small.
Typowa ramowa kompozycja

– 80% cerezyna - 12% wosk pszczeli
– 2.5% carnuaba
– 3% naturalne żywice
– 2.5% wosk mikrokrystaliczny lub

syntetyczny

Baseplate wax :

Właściwości

ANSI/ADA Specification No.24

– Typ I

- Miękki do formowania pobrzeży

i licówek

– Typ II

- Średniotwardy nakłady w

temperaturze jamy ustnej

– Typ III

– Twardy nakłady w ciepłych

krajach

Linowa rozszerzalność temperaturowa

-40

0.8%

Zmiękczone płytki powinny dobrze
przylegać ale oderwać się w łatwy sposób
od powierzchni palców
Nie wykazywać właściwości drażniących w
obrębie jamy ustnej
W łatwy sposób ulęgać przecięciu za
pomocą narzędzia np. noża w
temperaturze

Wymagania szczegółowe

Gładka powierzchnia po delikatnym

ogrzaniu palnikiem
Nie zostawiać pozostałości na

powierzchni zębów akrylowych lub

porcelanowych
Kolor wosku nie może się z niego

wydzielać lub barwić powierzchni gipsu
Brak adhezji do innych płytek wosku i

papieru separującego podczas

długotrwałego przechowywania

Wymagania szczegółowe cd

Boxing wax

Służą do uformowania modelu gipsowego
w wyciskach przy bezębiu całkowitym

Boxing wax:

Właściwości

Federal specification No U-W -138
Gładka i świecąca powierzchnia po
ogrzaniu palnikiem
Początek mięknięcia w

zachowanie kształtu w temperaturze

Łatwo przyklejają się do gipsu za
pomocą gorącego narzędzia

Woski użytkowe (

Utility wax

)

Różnorodne zastosowania
Składają się głównie z wosku
pszczelego, olejów i innych bardzo
miękkich wosków

Utility wax:

łaściwości

Federal Specification No U-W- 156
Miękkie

Lepkie

, dobra adhezja

Wosk lepki (

Sticky wax

)

Bardzo miękki kiedy mięknie i ściśle
przylegający do powierzchni na którą
został naniesiony.
W temperaturze pokojowej kruchy i nie
lepki

Żywica & żółty wosk pszczeli

są głównymi

skłądnikami tego typu wosków.

Sticky wax :

łaściwości

Federal Specification No.U-W-

00149a

Lepki kiedy zostanie stopiony
Dobrze przylega
Pozostałość po spaleniu nie większa

0.2%

Skurcz nie większy niż

0.5%

w przedziale

28 C

Woski wyciskowe korekcyjne

Używane jako ostateczna warstwa na
materiale wyciskowym do rejestracji
tkanek miękkich.
Składają się z wosków i cząsteczek metali
– parafina, cerezyna i wosk pszczeli

Płynność w

100 %

Corrective impression wax

Woski do rejestracji zgryzu

Używane do artykulatorów jako
odzwierciedlenie warunków
przestrzennych pomiędzy szczęką
a żychwą
Składają się z wosku pszczelego i
węglowodorów parafiny i cerezyny
mogą zawierać cząstki aluminium
lub miedzi