Enterococcus spp. – paciorkowce kałowe

-

 ziarniaki Gram-dodatnie

-

 względne beztlenowce

-

 rosną na podłożach prostych

-

 nie wytwarzają katalazy

-

 nieruchliwe (wyjątki: E. gallinarum, E. casseliflavus)

-

  zdolne  do  wzrostu  w  temperaturze  10

o

C  i  45

o

C,  w  obecności  6,5% 

NaCl, w pH 9,6, w podłożu z 40% żółcią

-

 redukują błękit metylenowy

-

 hydrolizują eskulinę

-

 większość gatunków wytwarza aminopeptydazę leucynową (LAP)

-

 większość gatunków wytwarza aryloamidazę pyrolidynową (PYR)

-

 gatunki mające znaczenie kliniczne E. faecalis, E. faecium

 

 

Wybrane czynniki wirulencji

-

 

cytolizyna 

– 

białko 

zewnątrzkomórkowe 

o 

właściwościach  hemolizyn  (występuje  u  E.  faecalis  i 
wywołuje zakażenia o charakterze epidemicznym)

-

  substancja  agregująca  –  białko  powierzchniowe 
(występuje  u  E.  faecalis)  zwiększające  hydrofobowość 
powierzchni komórki

-

 żelatynaza

-

 hialuronidaza

-

 pozakomórkowe nadtlenki 

-

 zewnątrzkomórkowe białka powierzchniowe Esp

-

 wielooporność nabyta lub oporność naturalna

-

 śluz i biofilm bakteryjny

 

 

Źródłem zakażenia

- przewód pokarmowy człowieka, 
- 

zakażone 

przedmioty 

(termometry, 

stetoskopy, 

aparatura do pomiaru ciśnienia)

Może  nastąpić  wystąpić  zjawisko  kolonizacji  ran  u 
pacjentów z zaburzeniami krążenia i cukrzyków

 

 

Wytrzymałość:

Łatwość  przeżywania  w  suchym  i  wilgotnym  środowisku 
szpitalnym

Czynniki predysponujące do zakażenia:

- przyjmowanie leków immunosupresyjnych
- długotrwała terapia cefalosporynami
- długotrwała hospitalizacja
-  inwazyjne  procedury  medyczne  w  obrębie  jamy 
brzusznej

 

 

Chorobotwórczość

- zakażenia skóry i tkanek miękkich 
– zakażenia ran (szczególnie odleżyn),
- bakteriemie, 
- zakażenia układu moczowego, 
- zapalenie wsierdzia, 
- zakażenia mieszane w obrębie jamy brzusznej
Izolowane z płuc, ale nie wywołują choroby

 

 

Wybrane mechanizmy oporności

1. Enzymatyczna inaktywacja leku
Nabyta,  wysoka  oporność  enterokoków  na  amnioglikozydy 
(HLAR)
Oznaczanie 

oporności 

wysokiego 

stopnia 

metodą 

przeglądową (wykonujemy, gdy strefa wokół krążka wynosi 
7-9  mm)  na  podłożu  BHIA  z  gentamicyną  500  g/ml  lub 
streptomycyną  2000  g/ml,  zawiesina  bakteryjna  o 
gęstości 0,5 Mc Farlanda w ilości 10 l.
Uwaga!  W  przypadku  wystąpienia  wrażliwości  na 
gentamicynę  można  zastosować  leczenie  skojarzone  z 
penicyliną, ampicyliną, wankomycyna lub teikoplaniną.
HLAR  -  Enterokoki  oporne  na  wysokie  stężenie 
aminoglikozydów.

 

 

Wybrane mechanizmy oporności

2.  Brak  miejsca  docelowego  dla  leku  lub  jego  niskie 
powinowactwo  –  gatunkowo-specyficzne  (kodowane 
chromosomalnie)
Naturalna 

oporność 

enterokoków 

na 

penicyliny 

izoksazoliowe i cefalosporyny (PBP o niski powinowactwie 
do wymienionych -laktamów)

 

 

Wybrane mechanizmy oporności

3. Zmiany miejsca docelowego dla leku (oporność receptorowa)
Wytwarzanie 

prekursorów 

peptydoglikanu 

o 

niskim 

powinowactwie  do  wankomycyny  –D-Ala-D-mleczan  (VanA, 
VanB,  VanD)  lub  D-Ala–D-seryn  (VanC,  VanE)  zamiast  D-Ala_D-
alanin (szczepy wrażliwe).
Enzymy  te  kodowane  są  przez  zespoły  genów  gatunkowo-
specyficznych 

(kodowane 

chromosomalnie) 

lub 

nabyte 

(kodowane chromosomalnie lub plazmidowo).
Przykłądy:
a) 

naturalna 

oporność 

Enterococcus 

casseliflavus 

i 

Enterococcus  gallinarum  na  wankomycynę  (fenotyp  VanC), 
gatunki  te  często  rosną  na  podłożu  z  6  g/ml  wankomycyny 
(zakres MIC 232 g/ml 

 

 

Wybrane mechanizmy oporności

natomiast są wrażliwe  są na teikoplaninę

b)  nabyta  oporność  E.  faecium  i  E.  faecalis  i  innych 
enterokoków na wankomycynę
W  przypadku  uzyskania    wrażliwości  15-16  mm  dla 
wankomycyny 

w 

metodzie 

krążkowo-dyfuzyjnej 

oznaczamy 

wrażliwość 

na 

glikopeptydy 

metodą 

przeglądową, stosując podłoże 
BHIA  z  wankomycyną  6  g/ml,  zawiesina  bakteryjna  o 
gęstości 0,5 Mc Farlanda w ilości 10 l.

VRE - enterokoki oporne na wankomycynę.

 

 

Leczenie

Ciężkie  zakażenia

  enterokokowe  (np.  zpalenie  wsierdzia) 

leczymy 

penicyliną 

lub

 

ampicyliną 

skojarzoną 

z 

gentamycyną lub streptomycyną

. U chorych 

uczulonych na 

penicylinę

  alternatywę  stanowi 

imipenem,  kotrimoksazol, 

klarytromycyna, 

ofloksacyna, 

cyprofloksacyna

. 

W 

przypadku 

zapalenie  wsierdzia

  wskazane  jest  podawanie 

wankomycyny

,  o ile  wykazano wrażliwość bakterii. 

30-55% 

enterokoków

 

opornych

 

na  tetracykliny.  Dla  szczepów  VRE 

stosujemy 

linezolid, 

beta-laktam 

+ 

aminoglikozyd, 

chinupristyna/dalfoprisyna