Historia rodziny

Cechy ludzkie

• Umiejętność wytwarzania narzędzi i posługiwania się

nimi

• Postawa wyprostowana i stałe poruszanie się na dwóch

kończynach

• Szeroki kąt widzenia umożliwiający nie tylko obserwację

w szerokim polu, ale i precyzyjne określenie odległości

• Podniesienie punktu obserwacji o prawie metr i

zwiększenie zasięgu widzenia

• Stan nieustannej gotowości do zapłodnienia u osobników

dorosłych obojga płci

• Wytwarzanie stałych, a nie czasowych struktur

rodzinnych

Ewolucja – sex – rodzina

Kryteria doboru – budowa ciała

•

Penis człowieka jest w porównaniu z innymi gatunkami naczelnych bardzo duży. U małp

naczelnych penis w stanie spoczynku jest prawie niewidoczny, co więcej poruszanie się

na czterech kończynach powoduje jego „ukrycie”

•

Rozmiar penisa miał i ma znaczenie w podświadomym doborze partnera przez kobiety.

Timothy Taylor w „Prehistory of sex” uważa, ze bardziej niż funkcje fizjologiczne penisa

człowieka znaczące było jego znaczenie symboliczne i jego ekspozycja związana z

postawa wyprostowaną. Jego widok był dla kobiet sygnałem seksualnym, także w

okresie braku erekcji. Rozrost męskiego penisa w ramach ewolucji w porównaniu z

innymi naczelnymi wskazuje, że mimo opinii, że wielkość penisa nie ma dla kobiet

znaczenia, jednak musiał już od wczesnych okresów ewolucji istnieć podświadomy

wybór partnerów lepiej „obdarzonych”

•

Piersi, pośladki i biodra kobiety od momentu przyjęcia postawy wyprostowanej są

podobnymi sygnałami seksualnymi posyłanymi mężczyźnie. U naczelnych nie

występują pełne duże piersi, co nie przeszkadza w niczym w ich funkcjonowaniu. Tak

samo jak u kobiet występuje laktacja i wystarczająca ilość pokarmu dla wykarmienia

potomstwa.

•

Wbrew pozorom to nie piersi są przekazicielem najsilniejszych bodźców seksualnych,

choć mogły wtórnie wskazywać na możliwość wykarmienia potomstwa (jednak wielkość

nie gra tu roli). Najważniejsze są biodra i pośladki. Pośladki człowieka są silnie

rozwinięte w stosunku do innych naczelnych. Ich rozwój jest związany z postawą

wyprostowaną i zdolnościami motorycznymi. Badania w różnych kulturach wskazują, że

biodra i pośladki wysyłają mężczyznom sygnały świadczące o sile organizmu i

płodności kobiety. Wydatne pośladki dają sygnał o posiadaniu pewnego zapasu

tłuszczu, co było wskaźnikiem zdrowia i płodności

•

Za kryterium atrakcyjności mężczyźni w różnych kulturach nawet nieświadomie

przyjmują proporcję obwodu talii do obwodu bioder jako 70 / 100. Takie proporcje miały

np. Wenus z Milo, Marilyn Monroe, Twiggy czy Sophia Loren. Mimo różnej budowy ciała,

wielkości biustu itd. wszystkie uchodziły za atrakcyjne, czyli zdrowe i płodne.

Skąd konieczność neotenii?

• Wstanie na dwie nogi znacznie zwęziło kanał rodny samicy aystralopiteka, co

wymusiło ustawienie dziecka w czasie porodu najlepiej głową w dół i twarzą

do pleców matki. W przeciwieństwie do naczelnych ustawienie płodu było

ważne, aby nie uszkodzić kręgosłupa dziecka.

• Pojawienie się Homo habilis z 750 cm pojemnym mózgiem sprawę utrudniło.

Głowa była zdecydowanie za duża. Zmniejszenie mózgu nie wchodziło w

rachubę, a powiększenie bioder zachwiać musiało równowagą postawy

wyprostowanej i ją uniemożliwić. Problem narastał u każdego kolejnego etapu

ewolucji aż do Homo sapiens neandertalensis z jego prawie 1300 cm

mózgiem (więcej niż Homo sapiens sapiens)

• Konieczna była neotenia, czyli wcześniejszy poród. Duży mózg można buyło

zachować za cenę braku spoistości czaszki, czyli konstrukcji z ruchomych

niezrośniętych płytek. Współczesne naczelne mają ich kilka, wiec mogły mieć

i australopiteki. Homo sapiens sapiens – rekordzista neotenii ma ich osiem .

• Gdyby człowiek rodził się na tym etapie rozwoju co naczelne, to ciąża kobiety

powinna trwać ok. 21 miesięcy, a wiec rodzimy się o rok „za wcześnie”

• Louis Bolk stwierdził, że „człowiek jest płodem naczelnych, który dojrzał

płciowo”

Konsekwencje neotenii

•

Nie tylko rodzimy się z większym mózgiem ale może on jeszcze rosnąć po urodzeniu

•

Centralna pozycja otworu wielkiego

•

Długie zrastanie się szwów czaszkowych

•

Cienkie kości czaszki – nie są tak twarde jak u innych naczelnych

•

Prosta budowa dłoni i stopy, prosty paluch u nogi (występuje u niemowląt naczelnych)

•

Brak kostnych wałów nadoczodołowych i kostnego grzebienia strzałkowego czaszki

•

Szersza głowa

•

Mniejsze zęby i ich późniejsze wyrzynanie się

•

Dłuższe życie – dłużej jesteśmy młodzi

•

Wydłużony okres zależności niemowlęcej

•

Długi okres dojrzewania poza macicą umożliwiający działanie na mózg licznych

bodźców zewnętrznych, co umożliwiło nie tylko uczenie się w miejsce zachowań

instynktownych, ale i radzenie sobie ze zmianami w otoczeniu

•

Długotrwała bezradność młodych osobników musiała wpłynąć na rozwój struktur

protorodzinnych

•

Konieczność pomocy przy porodzie

•

Stała płodność i przedłużony okres dorastania powodowały, że samice hominidów

musiały wychowywać więcej niż jedno dziecko na raz, a to implikowało konieczność

pomocy i opieki. Znalezienie partnera jako samca rozpłodowego było ważne, ale

powoli ważniejsze stawało się znalezienie partnerów solidnych i pomocnych w opiece

nad dziećmi, co sprzyjało zwiększaniu trwałości związków.

•

Długi okres wychowania wytwarzał emocjonalne stosunki między rodzicami i dziećmi

nieporównywalne z istniejącymi wśród innych naczelnych.

•

Dążenie hominidów do monogamii widoczne jest nawet w o wiele mniejszej liczbie

mitochondriów w plemnikach człowieka w porównaniu do np. szympansa. Samica

szympansa kopuluje w okresie rui z wieloma samcami, a więc powinny ją zapłodnić

plemniki o większym potencjale genetycznym. Samice australopiteków dokonywały

zapewne już wyboru, a późniejsze kobiety Homo sapiens sapiens dobierały partnerów

według określonych kryteriów przetrwania zachowując postawy bliskie monogamii, a

wiec rywalizacja plemników różnych osobników nie była konieczna.

Document Outline