FUNKCJE WĄTROBY

Anna Nowak gr. 
I

Maria Żywicka 
gr. I

 

 

PRZEMIANA 

WĘGLOWODANOWA

 

Glikogeneza – magazynowanie 

glikogenu
 Glikogenoliza – rozkład glikogenu
 Glukoneogeneza
 Zamiana galaktozy i fruktozy na 
glukozę
 Tworzenie wielu ważnych związków z 
pośrednich produktów metabolizmu 
cukrów
 „Buforowanie” stężenia glukozy we 
krwi

 

 

PRZEMIANA 

WĘGLOWODANOWA

„

Buforowanie” stężenia glukozy we 

krwi to zapobieganie większym 

odchyleniom stężenia glukozy w 

okresie trawiennym (zwiększenie) i 

międzytrawiennym (zmniejszenie).

W czasie wchłaniania węglowodanów z 

jelit, gdy wzrasta stężenie glukozy we 

krwi wątroba magazynuje jej nadmiar w 

postaci glikogenu, który w okresie 

międzytrawiennym służy jako źródło 

glukozy, zapobiegając hipoglikemii. 

Ponadto glukoza może być wytwarzana 

na drodze glukoneogenezy, w miarę 

spadku jej stężenia poniżej 

prawidłowego.

 

 

ZABURZENIA

 

W przypadku uszkodzenia 

hepatocytów zostają upośledzone 
procesy glikogenezy i glukoneogenezy
 W ostrym miąższowym uszkodzeniu 
wątroby na skutek upośledzonej 
glukoneogenezy występuje duża 
skłonność do hipoglikemii
 Przewlekłe stany zapalne wątroby 
predysponują o wystąpienia 
nietolerancji glukozy

 

 

PRZEMIANY TŁUSZCZÓW

 

Hydroliza tłuszczów obojętnych do 

kwasów tłuszczowych (w niewielkim 
stopniu)
 -oksydacja kwasów tłuszczowych
 Tworzenie ciał ketonowych 
(wykorzystywane m.in. przez serce, 
nerki)
 Synteza cholesterolu, fosfolipidów 
(głównie lecytyna) i trójglicerydów 
 Synteza lipoprotein, zwłaszcza LDL 
i HDL
 Tworzenie tłuszczów z 
węglowodanów i białek przy 
nadmiernej ich podaży

 

 

CHOLESTEROL

• Wątroba odgrywa główną rolę  w 
syntezie endogennego cholesterolu z 
octanów, w jego magazynowaniu, 
estryfikacji, przeprowadzaniu w kwasy 
żółciowe i wydzielaniu do żółci

• Dziennie wytwarza się „de novo” ok. 3 g 
czyli 2% całkowitej puli

• Biosyntezę regulują mechanizmy 
homeostatyczne zależne od ilości kw. 
żółciowych i cholesterolu powracających 
z jelit do wątroby

• Cholesterol wydziela się czynnie do 
żółci, w której utrzymuje się w roztworze 
dzięki rozpuszczalności w mieszanych 
micelach utworzonych z kw. żółciowych i 
fosfolipidów

 

 

PRZEMIANY BIAŁEK

 

Deaminacja oksydatywna 

aminokwasów z tworzeniem 
ketokwasów i amoniaku
 Transaminacja umożliwiająca 
wejście aminokwasów do cyklu Krebsa
 Wzajemne zamiany aminokwasów  i 
synteza niektórych aminokwasów oraz 
substancji z nich pochodzących 
(glutamina, tauryna)
 Synteza ok. 85% białek osocza w 
ilości ok. 100g/d

 

 

PRZEMIANY BIAŁEK

Wątroba syntetyzuje

:

 

albuminy, 

 białka nośnikowe – apolipoproteiny, 
transkortynę, białka wiążące: tyroksynę, 
retinol, witaminę B

12

, Cu, Fe, 

hemoglobinę, hem i in.
 niektóre czynniki krzepnięcia krwi – 
fibrynogen, protrombina, czynnik VII, IX i 
X
 czynniki fibrynolizy –białko C i S
 inhibitory enzymów proteolitycznych - 


1

-antytrypsyna, inhibitor 

2

-

makroglobuliny
 LCAT i cholinesterazę nieswoistą

 

 

ZABURZENIA

• 

hipoalbuminemia – prowadzi do 

obrzęków

• spadek produkcji czynników 
krzepnięcia – wydłużenie czasów 
protrombinowego(służy do 
monitorowania chorób wątroby) i 
kaolinowo-kefalinowego

• wrodzony niedobór 



1

-

antytrypsyny  prowadzi o 
degradacji zrębu tkanki płucnej 

 

 

PRZEMIANA 

AZOTOWA

Amoniak jest produktem 

deaminacji aminokwasów, 

usuwanym z ustroju przez 

produkcję mocznika w wątrobie.

W ciężkich uszkodzeniach wątroby 

zmniejsza się stężenie mocznika a 

zwiększa amoniaku (wzrost koreluje 

z ciężkością choroby). Prowadzi to 

do encefalopatii i śpiączki 

wątrobowej.

 

 

PRZEMIANY HEMU

Układ siateczkowo-śródbłonkowy 

wątroby (także śledziony) 

uczestniczy w przekształcaniu 

hemu do bilirubiny.

Hem pochodzący z hemoglobiny 

stanowi 70-80%, a z innych białek 

(katalaza, mioglobina, cytochromy) 20-

30%.

W hepatocytach zachodzi proces 

sprzęgania bilirubiny z kwasem 

glukuronowym. Produkt w postaci 

mono- i diglukuronianów bilirubiny 

jest wydzielany do żółci w ilości 0,5-

2,0 g/d

 

 

PRZEMIANY HEMU

HEM

BILIWERDYN

A

BILIRUBIN

A

Kompleks bilirubiny z albuminą

Kompleks bilirubiny z 
ligandyną

Mono- i diglukuroniany 
bilirubiny

Ukł. 
siateczkowo-
śródbłonkowy

osocze

hepatoc
yt

 

 

Skład żółci wątrobowej

WYTWARZANIE ŻÓŁCI

97%

3%

woda
składniki stałe

 

 

WYTWARZANIE ŻÓŁCI

Składniki stałe żółci

64%

17%

18%

8%

2%

1%

kwasy żółciowe
elektrolity
fosfolipidy
cholesterol
bilirubina
białko

 

 

Żółć zawiera 4 rodzaje kwasów żółciowych: 

powstające w hepatocytach pierwotne kw. żółciowe 

– cholowy i chenodeoksycholowy oraz powstałe 

w jelicie, w wyniku dehydroksylacji bakteryjnej, 

wtórne kwasy żółciowe – deoksycholowy i 

litocholowy.

Wtórne kw. żółciowe (głównie deoksycholowy) 

wracają za pośrednictwem krążenia wrotnego 

do wątroby, gdzie po sprzężeniu z glicyną lub 

tauryną są ponownie wydalane do żółci.

Część wtórnych kw. żółciowych ulega zamianie 

pod wpływem bakterii jelitowych lub w 

wątrobie w trzeciorzędowe kw. zółciowe (m.in. 

ursodeoksycholowy).

KWASY ŻÓŁCIOWE

 

 

KRĄŻENIE KWASÓW 

ŻÓŁCIOWYCH

WĄTROBA

cholesterol

Nowo utworzone 
kwasy żółciowe

Pula kwasów 
żółciowych krążąca 
6-12 razy na dobę

JELITA

PRZEWOD
Y 
ŻÓŁCIOW
E

ŻYŁA 
WROTN
A

Cholesterol w 
lipoproteinach

KREW

Wydalanie 
kw. 
żółciowych

 

 

KWASY ŻÓŁCIOWE

• 

Pula kwasów żółciowych jest 

względnie stała 4-8g gdyż ich 
wydalanie z organizmu (0,2-0,8g/d) 
jest stale uzupełniane syntezą 
wątrobową

• W stanach upośledzonego 
wchłaniania soli żółciowych z jelit 
lub zewnętrznej przetoki żółciowej 
wątroba wzmaga ich syntezę 10-20 
razy

 

 

PRZEMIANA 

HORMONALNA

 

Inaktywacja hormonów (kortyzol, 

aldosteron, estrogeny i niektóre 
hormony peptydowe: insulina, 
glukagon)
 Synteza białek nośnikowych dla 
hormonów
 Wydzielanie somatomedyny i 
erytropoetyny wątrobowej

 

 

ZABURZENIA

 

Upośledzona inaktywacja aldosteronu 

– pośrednia przyczyna obrzęków 
wątrobowych
 Zmniejszona inaktywacja estrogenów 
– feminizacja
 Zmniejszenie frakcji białek 
nośnikowych hormonów – wzrost 
aktywnej frakcji hormonów w surowicy 
– objawy kliniczne sugerujące 
nadmierne ich wydzielanie

Zaburzenia te mogą występować w 

przebiegu marskości wątroby.

 

 

PRZEMIANA WITAMIN

 

Magazynowanie witamin – B

12

 i A

 powstawanie aktywnych 
metabolitów wit. D (25-hydroksylacja)

 

 

ZABURZENIA

Hipowitaminozy będące skutkiem 
upośledzenia:

 

magazynowania (B

12

, A)

 hydroksylacji (D)
 syntezy białek nośnikowych np. 
transkobalaminy i białka wiążącego 
retinol (B

12

 i A)

 syntezy i wydzielania żółci – 
zmniejszenie wchłaniania tłuszczów a 
w konsekwencji witamin w nich 
rozpuszczalnych (A, D, E, K)

 

 

 

Synteza białek nośnikowych: 

ceruloplazminy (Cu) i transferyny (Fe)
 Spichrzanie żelaza w postaci ferrytyny 
(Fe połączone z apoferrytyną

) 

PRZEMIANA PIERWIASTKÓW 

ŚLADOWYCH

 

 

ZABURZENIA

 niedobór ceruloplazminy – 
choroba Wilsona – nadmierne 
odkładanie Cu głównie w wątrobie 
i mózgu
 wrodzony defekt biosyntezy 
transferyny jest przyczyną 
hemochromatozy

 

 

GOSPODARKA WODNO – 

ELEKTROLITOWA I RKZ

 

Oczyszczanie krwi z kwasu 

mlekowego i pirogronowego
 Synteza kwasu acetooctowego i -

hydroksymasłowego

ZABURZENIA

 

oczyszczania – kwasica mleczanowa

 nadmierna synteza ketokwasów – 
kwasica ketonowa

 

 

PROCESY DETOKSYKACJI

Związków endogennych

 pochodnych aminokwasów 
aromatycznych (indol, skatol)
 kwasów organicznych

Związków egzogennych

 leków (alkaloidy, sulfonamidy, barbiturany, 
preparaty hormonalne)
 substancji pochodzenia roślinnego (alkaloidy, 
terpeny, barwniki)
 związków organicznych stanowiących 
zanieczyszczenia pokarmów (bawniki), 
powietrza (węglowodory aromatyczne), wody 
(fenol)

 

 

PROCESY DETOKSYKACJI

Odbywają się na 
drodze:

• 

sprzęgania z kwasem glukuronowym i 

siarkowym

• acetylacji
• metylacji
• połączenia z glicyną

Procesy te mają na celu zwiększenie 

rozpuszczalności toksycznych dla 

organizmu związków, a tym samym 

ułatwienie ich wydalenia z organizmu.

 

 

FUNKCJE 

IMMUNOLOGICZNE

Komórki Browicza-Kupffera pochłaniają 

(fagocytoza) resztki komórek 

ustrojowych,komórek nowotworowych, 

zdenaturowanych białek,kompleksów 

immunologicznych, lipoprotein o małej 

gęstości i cząsteczek 

wirusów,bakterii,grzybów,pasożytów i 

prezentują ich antygeny.Wytwarzają też 

czynniki prozapalne (TNF,interleukiny).

Wątroba odgrywa znaczącą rolę w 

odpowiedzi na ciężkie procesy infekcyjne.

 

 

INNE FUNKCJE WĄTROBY

 

wpływ na obieg krwi w ustroju 

(obszerne koryto naczyń krwionośnych 
ma zdolność pomieszczenia dużej 
objętości krwi; krążenie wrotne może 
dodatkowo pomieścić 200-400ml krwi 
przy zwiększeniu ciśnienia w żyle 
wątrobowej, we wstrząsie przy 
pobudzeniu ukł. sympatycznego może 
nastąpić przepompowanie ok. 1 l krwi do 
krążenia ogólnego)
 rola w termoregulacji (narząd o 
najwyższej temperaturze)
 narząd krwiotwórczy w życiu 
płodowym