Chemioterapia
przeciwbakteryjna-wiadomości
ogólne
Chemioterapia
przeciwbakteryjna-wiadomości
ogólne
Leki przeciwko
drobnoustrojom
Selektywna toksyczność
(Ehrlich)
IV główne mechanizmy
-hamowanie syntezy ściany komórkowej
-upośledzenie przepuszczalności błony
-blokowanie syntezy białek
-zaburzenie syntezy kwasów nukleinowych
ANTYBIOTYK –substancja pochodzenia
biologicznego zdolna do zniszczenia albo
zatrzymania rozwoju drobnoustrojów
Jakie to są leki?
Przeciwbakteryjne
Przeciwgrzybicze
Przeciwwirusowe
Przeciwpierwotniakowe
Przeciwrobacze
Definicja problemów i pojęć
Co to jest ANB?
Kiedy stosować ANB?
Jak długo stosować ANB?
Jakie są zasady skojarzonego
stosowania ANB?
Dlaczego występuje oporność na
ANB i jak z nią walczyć?
1928 –
Fleming
discovered
penicillin,
produced
by
Penicillium.
1940 –
Howard
Florey and
Ernst Chain
performed
first clinical
trials of
penicillin.
Figure 20.1
Jak to się zaczęło?
Table 20.1
Skąd pochodzą ANB?
Table 20.2
ZAKRES DZIAŁANIA
Działania leków
przeciwbakteryjnych
Szerokie spektrum
Nadkaźenia (superinfekcje)
Bakteriobójcze
Bakteriostatyczne
Mechanizmy działania
Figure 20.2
MECHANIZMY
Mechanizmy-2
Figure 20.4
PROBLEMY
CHEMIOTERAPII
Zakres działania
Typ działania
Siła działania
Oporność
Przetrwanie
Kryteria stosowania
HOST (Patient)
PATHOGEN
DRUG
Pharmacology
[PK-PD]
Pathogenesis
a. Resistance
b. Secondary products of
bacterial destruction
-Cidal/Static Effects
a. Selective toxicity
b. Effects on non-
pathogenic flora
Host may
Respond with:
a. Active Immunity
b. Passive Immunity
c. Overt Disease
a. Allergy
b. Toxicity
Microbes may Respond with:
1
Od czego zależy
skuteczność leczenia
zakażenia?
L
o
g
C
F
U
(
#
b
a
c
te
ri
a
)
BACTERIOSTATIC
TIME
BACTERIOCIDAL
-DRUG
*
PODZIAŁ ANB
BACTERIOSTATIC:
BACTERIOCIDAL:
•
Sulfonamides
•
Trimethoprim
•
Chlorampheni
col
• Tetracycline
•
Erythromycin
• Quinolones
• Penicillins
•
Cephalosporin
s
•
Aminoglycosid
es
(most)
LECZENIE
EMPIRYCZNE
OPARTE NA ANB-iogramie
DISK DIFFUSION ASSAY
*
Metody precyzyjne diagnozy
MIC
MBC
*
SIG
BIB
*
SYNERGISM
Sometimes limited
entry
Sometimes no killing at a given
concentration
Two different action mechanisms
Increased uptake of aminoglycoside
A
B
Oporność powstaje kiedy:
Stosujemy za niską
dawkę
Za duże odstępy
pomiędzy dawkami
Za krótkie leczenie
Zapobieganie oporności
Odpowiednie
dawkowanie i dobór
terapii
Leczenie skojarzone
PROBLEM-szczepy szybko
nabiwające oporność
MRSA
Pneumococci
Enterococci - VRE
Extended Spectrum Beta-
lactamases - ESBL
MRSA Sensitivity
Vancomycin – 100%
Teicoplanin – 100%
Linezolid – 100%
Netilmicin – 100%
Rifampicin – 99%
Fusidic acid – 80%
Trimethoprim – 50%
Gentamicin – 75%
Chloramphenicol – 100%
Moxifloxacin – 70%
Nitrofurantoin – 80%
Zasady optymalnej terapii
ANB
MBC
(stosunek MBC/MIC ≥32),
antybiotyk bakteriobójczy
staje się bakteriostatyczn
MIC
MAC
PAE
Eagle Phenomenon
Aminoglikozydy- większe dawki a rzadziej-lepsza
skuteczność i mniejsza toksyczność
Dobór ANB według;
Bacterial spectrum
Concentration at site
Administration/absorption
Proven efficacy
Duration of action
Toxicity
Excretion
Cost
Jak długo stosować?
Optymalne działanie leku należy
oczekiwać kiedy nastąpy stan
równowagi stężenia w osoczu
(steady-state-ss)
po 5 t1/2
Amoksycylina-po 1 dniu;
Doksycyklina po 5 dniach!!!
Kojarzenie ANB
Bakteriobójczy+Bakteriobójczy
Bakteriostatyczny + Bakteriostatyczny
Dodatek inhibitorów beta-laktamazy:
-kwas klawulanowy, sulbaktam,
tazobaktam
Bakteriobójczy +
Bakteriostatyczny
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
TORTORA • FUNKE •
CASE
Profilaktyka zakażeń w
CHIRURGII
Kiedy, co i jak długo
Zabiegi „brudne”, neutropenia,
immunosupresja
Cefazolina, Ceftriakson, Cefuroksym,
Amoksycylina+ kwas klawulanowy
do 24 g po zabiegu
Należy zaprzestać
podawanie ANB
profilaktyki (24) g od
zakończenia
zabiegu!!
Leki przeciwbakteryjne
wpływające na syntezę ściany
komórkowej
Penicyliny
Beta-laktamy
Cefalosporyny
Karbapenemy
Vancomycin
Mechanizmy wytwarzania się
oporności
-lactamase activity
Hydrolyzes cyclic amide bond of -lactam
ring
Usually acquired by transfer of plasmids
Decreased permeability to drug
Altered penicillin binding proteins
May require greater antibiotic
concentrations
Inhibitory -laktamazy
Clavulanic acid: product of streptomyces clavuligerus
Irreversibly binds -lactamases and inactivates them
Augmentin: amoxicillin + clavulanic acid
Timentin: ticarcillin + clavulanic acid
Unasyn: ampicillin + sulbactam
Often used for otitis media, sinusitis, human and animal bites
Allergic Reactions
Acute (< 30 min)
Urticaria, angioedema, bronchoconstriction, GI, shock
Accelerated (30 min-48 hrs)
Urticaria, pruritis, wheezing, mild laryngeal edema, local inflammatory reactions
Delayed (> 2 days)
Skin rash
Oral glossitis, flurred tongue, black and brown tongue, cheilosis, severe stomatitis with
loss buccal mucosa
Działania uboczne ANB
Uczulenia i działania toksyczne
Uczulenia: wstrząs anafilaktyczny/zespół
Choigne
Leczenie uczuleń:
Umiarkowane: Difenhydramina 25-50 mg
IV/IM/PO
Poważne (wstrząs anafilaktyczny): Adrenalina
0.03-0.05 mg i.m. i.v.
Testy skórne: benzylpenicilloyl-polylysine ???
(fałszywie + i -, możliwość wstrząsu po
teście)
Działania toksyczne ANB
Disulfiram-like effect
Cefamandole, cefoperazone when ingested
with alcohol block second step in oxidation and
aldehyde accumulation
Bleeding
Cefamandole, cefoperazone- anti-vitamin K
effects
Renal, hepatic dysfunction
Działania toksyczne ANB -2
Epigastric distress
Nausea, vomiting, pain, diarrhea
Cholestatic jaundice
When estolate form is used
Ototoxicity
High doses
Nalizm
Copyright © 2004 Pearson Education, Inc., publishing as Benjamin Cummings
TORTORA • FUNKE •
CASE
Racjonalizm w stosowaniu
antybiotyków
Dlaczego potrzebne jest racjonalne
podejście do antybiotyków?
Od historii do teraźniejszości
Obraz epidemiologiczny świata zmienił się radykalnie po
odkryciu i upowszechnieniu: szczepionek, antybiotyków
i insektycydów [przełom XIX i XX].
Wielu badaczom wydawało się że, ludzkość zostanie
uwolniona od chorób zakaźnych i zakażeń. Do końca lat
siedemdziesiątych XX w – trwa okres „euforii i
entuzjazmu”.
Uwaga naukowców skierowała się na choroby niezakaźne
Intensywna gospodarka, niszczenie środowiska,
nadużywanie leków przeciwdrobnoustrojowych,
zakłóciły równowagę mikrobiologiczną świata.
Pojawiają się nowe choroby [AIDS, SARS] w tempie -
1/rok.
Dlaczego potrzebne jest racjonalne
podejście do antybiotyków?
Sytuacja aktualna
Linie lotnicze przewożą ponad 2 biliony osób rocznie
– umożliwiając gwałtowne rozpowszechnianie się
czynników etiologicznych infekcji.
Nawrót chorób, które były opanowane - cholera,
gruźlica, meningokokowe zapalenie opon m - rdz.,
błonnica
Zakażenia szpitalne nowego typu - wywołane przez
drobnoustroje względnie chorobotwórcze lub
saprofityczne oporne na antybiotyki.
Szerzą się choroby drogą naruszania ciągłości tkanek
– procedury inwazyjne.
Obserwuje się stale narastąjącą ewolucję oporności
drobnoustrojów na leki.
Dlaczego konieczne jest racjonalne
podejście do antybiotyków?
1929 – odkrycie penicyliny; w 1946 r w UK było 14%
S. aureus opornych; w 1959 - 59%; w 1990 - w
szpitalach 95%.
Szczepy wielooporne! MRSA, ESBL, HLAR, VRE, MBL
Przyczyny szerzenia się oporności: zbyt duża
konsumpcja leków, błędy w terapii [antybiotyk, dawka,
czas ]
Rezultaty oporności: większe ryzyko niepowodzenia
terapeutycznego, wydłuża się czas kuracji pacjenta
oraz czas jego zakaźności, większe koszty leczenia.
Dlaczego konieczne jest
racjonalne podejście do
antybiotyków?
Problem spadku skuteczności antybiotyków przybrał
wymiar globalny. Brak radykalnych działań
interwencyjnych może doprowadzić do sytuacji
sprzed ery antybiotykowej.
Dokument WHO z 2001 i dyrektywa Unii Europejskiej
z 2002 zobowiązują kraje członkowskie do
wprowadzenia programów ograniczających
powstawanie i szerzenie się drobnoustrojów
antybiotykoopornych
W Polsce w 2004 został powołany Narodowy
Program Ochrony Antybiotyków
Jak realizować zasadę
racjonalnego stosowania
antybiotyków?
Zespóły ds. Szpitalnej Polityki Antybiotykowej
Opracowywanie Receptariusza Szpitalnego
Wprowadzanie szybkich testów diagnostycznych w
podstawowej opiece zdrowotnej (Bakteria czy wirus?
Gr+/-)