FINANSE

Etymologia pojęcia



Pojęcie

„finanse”

pojawiło się już w

średniowieczu. Określenia takie jak:

finis i financia pecunaria

były

synonimem zobowiązań pieniężnych

wynikających z wyroków sądowych

(grzywny, kary).

Współczesne rozumienie

finansów

Zasoby pieniężne

(aktywa finansowe)

znajdujące się w dyspozycji różnych

podmiotów.



- Płynność



- Ekonomiczna struktura

Współczesne rozumienie

finansów

Zjawiska i procesy podziału oraz

wymiany

, dokonujące się za

pośrednictwem ruchu pieniądza.

Zjawiska finansowe

(strumienie

finansowe)

Kryterium przedmiotowe

Kryterium podmiotowe

Przedmiotowa klasyfikacja zjawisk

finansowych

1. Przychody i wydatki realne

(materialne, wzajemne,

ekwiwalentne, odpłatne, kształtowane przez mechanizm

rynkowy)

2. Przychody i wydatki redystrybucji budżetowej

(nieodpłatne, bezzwrotne, kształtowane przez normy

prawne)

3. Przychody i wydatki redystrybucji poza

budżetowej

(lokowanie zasobów stanowiących szeroko

rozumiane oszczędności i ich wycofywaniu)

4. Przychody i wydatki kredytowe

(związane z

udzielaniem i spłatą kredytów).

Współczesne rozumienie finansów

Płaszczyzny finansów

Tworzenie pieniądza

Przemieszczanie pieniądza

Zatrzymywanie pieniądza

Budżetowanie

Funkcje pieniądza

miernik wartości

Pieniądz ujawnia się w postaci ceny, której

miarą są narodowe (obecnie i

międzynarodowe) jednostki pieniężne.

Cena informuje o ilości jednostek

pieniężnych, jakie trzeba zapłacić za

nabycie określonego towaru lub

świadczonej usługi - określonemu towarowi

odpowiada określona liczba jednostek

pieniężnych.

Funkcje pieniądza

Środek cyrkulacji (środek wymiany)

To n

ajstarsza funkcja pieniądza –

pośrednictwo w transakcjach, w

których dochodzi do równoczesnego

wzajemnego przekazania towaru i

pieniądza pomiędzy uczestnikami

wymiany.

wymiany.
Pieniądz jako środek cyrkulacji
ułatwia wymianę towarów.

Funkcje pieniądza

środek płatniczy (środek odroczonej płatności)

pełni tą funkcję z chwilą, gdy władza państwowa

nada mu moc zwalniania z ekonomicznych

zobowiązań (z tytułu zaciągniętego kredytu,

należnego podatku, składki ZUS lub kary

pieniężnej itp.).

Jako środek płatniczy pieniądz rozwinął się w

wielu formach o charakterze bezgotówkowym

np. weksli, czeków, a także w formie zapisów

dokonywanych przez bank na kontach

uczestników procesu likwidacji zobowiązań

(pieniądz bankowy) w wyniku ich poleceń

poprzez przelewy lub inne dyspozycje.

Planowanie finansowe



Przewidywanie przebiegu zjawisk na

podstawie analizy zaszłości i stanu

istniejącego, przy uwzględnieniu

uwarunkowań dotyczących stanu

przyszłego.

Polityka finansowa



Świadome kierowanie przyszłym

przebiegiem zjawisk finansowych

poprzez dokonywanie wyboru zarówno

celów, które mają być osiągnięte, jak i

sposobów lub metod ich realizacji.



Wyodrębnia się politykę finansową

makroekonomiczną i mikroekonomiczną.



Kształt polityki finansowej zależy od realizowanej

strategii rozwoju.

Makroekonomiczna polityka

finansowa

Polityka pieniężna



Całokształt rozwiązań i

działań

podejmowanych przez

bank centralny w celu

zaopatrzenia

podmiotów

gospodarujących w

pieniądz i kredyt , w

taki sposób, aby

sprzyjało to

utrzymaniu stabilnego

poziomu cen.

Polityka fiskalna



Wszystkie posunięcia

rządu w sferze

dochodów,

przychodów,

wydatków i rozchodów

publicznych w celu

wywarcia wpływu na

sytuację społeczną i

gospodarczą kraju.

Gospodarka finansowa



Wszystkie formy działania w

obszarze zjawisk finansowych, w

szczególności działania związane z

przygotowaniem różnego rodzaju

operacji pieniężnych, z faktyczną

realizacja tych operacji oraz ich

prognozowaniem i planowaniem.

Zarządzanie finansami



Proces decyzyjny podporządkowany

realizacji celu głównego , opierający się na

wykorzystaniu różnego rodzaju

instrumentów, technik, kryteriów i reguł do

sterowania przebiegiem procesów i zjawisk

związanych z gromadzeniem i

wydatkowaniem zasobów pieniężnych, w

sposób umożliwiający ich racjonalne

zagospodarowanie

Podstawowe rodzaje pieniądza



pieniądz gotówkowy

• pieniądz kruszcowy (banknoty i monety)

• pieniądz metalowy (bilon)

• pieniądz papierowy (bilety)



pieniądz bezgotówkowy

• czeki

• weksle

• obligacje

• bony

• karty płatnicze i kredytowe

• pieniądz bankowy

• pieniądz elektroniczny



pieniądz międzynarodowy

Pieniądz bezgotówkowy

Zapis (wkład) na rachunku bieżącym w banku, którym klient

może w każdej chwili dysponować za pomocą czeków, poleceń

przelewu, kart płatniczych, itp.

Warunkiem powstania były deponowane w bankach banknoty i

otwierane rachunki (tworzenie wkładu pierwotnego), co

powoduje przekształcenie pieniądza gotówkowego w taką

samą ilość pieniądza bezgotówkowego.

Posiadanie rachunków bankowych przez podmioty gospodarcze

daje możliwość dokonywania między nimi rozliczeń

bezgotówkowych. Przychody ze sprzedaży to księgowania na

„dobro rachunku” (uznanie rachunku). Wydatki natomiast

ewidencjonowane są w „ciężar rachunku” (obciążenie

rachunku).

Pieniądz bezgotówkowy



W celu zachowania wypłacalności banki tworzą niezbędną

rezerwę, a nadwyżkę przeznaczają na kredyty.

K - kredyty

R - rezerwy

D - depozyt

K + R = D

Aktywa Pasywa

K (7.000) + R (3.000) D (10.000)

W obrocie jest 17.000

Transakcją polegającą na udzieleniu klientowi kredytu w formie

otwarcia rachunku bankowego nazywamy tworzeniem wkładu

pochodnego.

Wkłady pochodne zwiększają podaż pieniądza.

Agregaty pieniężne

l. Mo - baza monetarna (zasób pieniądza wielkiej mocy). To

suma pieniądza gotówkowego poza kasami oraz depozyty

w banku centralnym i banku komercyjnym (gotówka +

wpłaty do-banku).

2. M1 - suma pieniądza gotówkowego poza kasami banku

oraz depozyty przedsiębiorstw na rachunkach bieżących

oraz środki na rachunkach ludności.

3. M2 -suma agregatu M1 powiększona dodatkowo o inne

depozyty krótkoterminowe np. wkłady na książeczkach

oszczędnościowych.

4. M3 - suma agregatu M2 oraz długoterminowe depozyty

bankowe .

5. L- suma agregatu M3 oraz wartość papierów

wartościowych - bonów skarbowych oraz obligacji skarbu

państwa.

System pieniężny

Forma organizacji

obiegu pieniężnego

, na

którą składa się określona jednostka

monetarna, jej stosunek do złota i do

innych walut, zasady emisji oraz stopień

swobody wymiany waluty krajowej na złoto

i inne waluty.

Obieg pieniądza

, ruch pieniądza związany

z wymianą dóbr i usług oraz regulowaniem

zobowiązań.

Systemy pieniężne



1. Złoty standard



2. Waluta pozłacana



3. Waluta manipulowana



4. System z Bretton Woods



5. Europejski wąż walutowy



6. Europejski system walutowy



7. Unia monetarna

Złoty standard

(1844-

1914)



Cechy złotego standardu:



- parytety walut określane w złocie



- parytety stałe



- kursy wymienne walutowe wynikały

z relacji parytetowych i też stałe



- pełna swoboda przewozu złota przez

granicę



- pełna wymienialność banknotów na

złoto

Szkoła obiegowa



Dla utrzymania wyżej wymienionych cech banknoty muszą

mieć pełne pokrycie w złocie. Nadmierna ilość pieniądza w

stosunku do ilości złota wywołuje wzrost cen.



Wzrost cen skutkuje zmniejszeniem eksportu i

zwiększeniem importu, pogorszeniem bilansu płatniczego,

odpływem złota i koniecznością zmniejszenia ilości

pieniądza w obiegu (to polityka drogiego pieniądza czyli

wysokich stóp procentowych, wysoko oprocentowanych

kredytów, spadeku produkcji, wzrostu bezrobocia).

Zwolennikiem szkoły obiegowej był Peel. W tzw. akcie Peela

ustanowiono, że każde powiększenie ilości pieniądza musi

odpowiadać regułom szkoły obiegowej. Reguły szkoły

obiegowej dotyczyły tylko obiegu gotówkowego. Bank

Angielski w czasach kryzysu odstępował od tych reguł.

Szkoła bankowa

Nie ceny zależą od podaży pieniądza, ale wielkość

tej podaży jest zdeterminowana poziomem cen i

ilością transakcji w sferze produkcji oraz obrotu

towarowego. Zwiększanie ilości pieniądza

powinno dokonywać się w trybie dyskonta i

redyskonta krótkoterminowych weksli kupieckich

spełniających dwa zasadnicze wymagania:



a) opiewać na rzeczywiste transakcje



b) powinny być wykupywane przez wystawcę.

w terminie

SYSTEM WALUTY POZŁACANEJ



To okres między wojnami, za wyjątkiem wielkiego kryzysu. Wojna

spowodowała wzrost wydatków na cele publiczne (zbrojeniowe), ilość

pieniądza w obiegu okazała się niewystarczająca, kraje zaczęły

emitować pieniądze bez pokrycia konsekwencją czego była inflacja.

Po wojnie chciano uzyskać taki sam ład pieniężny. Okazało się to

niemożliwe ze względu na odpływ dużej ilości złota do Stanów

Zjednoczonych.



Występowały dwie odmiany waluty pozłacanej, zgodnie z uchwałami

konferencji w Genui z 1922 roku:

•

- sztabowo-złota ( Francja i Anglia),

•

- dewizowo-złota.



Podstawą systemu były dewizy, rozumiane jako rezerwy walutowe,

składające się częściowo ze złota, częściowo z walut zagranicznych,

które w dowolnym momencie mogły być w zagranicznych bankach

wymienione na złoto w sztabach.



Anglia powróciła do przedwojennego parytetu funta co spowodowało

spadek konkurencyjności towarów angielskich na ryku

amerykańskim. Oznaczało to prowadzenie polityki drogiego

pieniądza.

SYSTEM WALUTY KIEROWANEJ

(MANIPULOWANEJ)

Cechy:



- zawieszenie wymienialności banknotów na złoto



- wycofanie z obiegu złotych monet



- rozluźnienie związku między złotem i rozmiarami emisji,

uzależnionej od polityki monetarnej poszczególnych państw



- przyznanie władzom monetarnym prawa do wywierania

wpływu na stan rezerw monetarnych i poziom kursów

walutowych poprzez reglamentację bądź interwencje na

rynku pieniężnym.

WSPÓŁCZESNY SYSTEM WALUTY

KIEROWANEJ

Zasady ustanowione na konferencji w Bretton

Woods w 1944 roku:



- parytety walut wyznaczane w złocie i dolarach



- zmiany parytetów dokonywane rzadko, w uzgodnieniu z

Międzynarodowym Funduszem Walutowym



- rozmiary emisji ustalane przez władze monetarne krajów członkowskich



- kursy walut ustabilizowane, a odchylenia od kursów centralnych -,+ 1%

od kursu centralnego



- w obrotach między krajami waluta krajowa wymieniana na waluty obce,

a nie na złoto



Powody załamania systemu:



Kursy walutowe nie odpowiadały relacjom siły nabywczej. Uczynienie z ,

dolara waluty kluczowej spowodowało wielki „głód” na tą walutę. Szerokie

zaspokajanie tego głodu doprowadziło do stale powiększającego się

ujemnego salda w bilansie płatniczym USA i wzrost braku zaufania do

dolara.



Przez kilka lat zwiększała się presja banków europejskich na dewaluację tej

waluty. W roku 1971 USA ugięły się pod tą presją w obliczu kryzysu

naftowego na Bliskim Wschodzie. Cena dolara wzrosła z 35$ do 42,2 $ za

uncję.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy

Cele:



utrzymanie względnej stabilności walut,



tworzenie warunków ułatwiających

wymianę dóbr, usług i kapitału



łagodzenie zakłóceń równowagi bilansów

płatniczych i wspieranie rozwoju

EUROPEJSKI WĄŻ WALUTOWY

Był prototypem Europejskiego

Systemu Walutowego, zaczął

funkcjonować w 1968r.

Kraje europejskie ustaliły, że

wzajemne ich kursy będą odchylać

się o +/- 1,125% od kursu

centralnego, a w stosunku do dolara

określiły pasmo odchyleń +/- 2,25%.

EUROPEJSKI SYSTEM

WALUTOWY

Główne elementy, funkcjonujące od 1979 roku:



- europejska jednostka walutowa (ECU)



- mechanizm kursowo-interwencyjny



ECU - koszyk złożony z określonej ilości walut. Ilość ta była

proporcjonalna do potencjału gospodarczego każdego kraju.

Ilość każdej waluty w ECU była stała natomiast zmieniała

się waga w koszyku w zależności od zmian kursów innych

walut. Każda waluta miała ustalony kurs centralny wobec

ECU. Kursy centralne stanowiły podstawę ustalania

centralnych kursów bilateralnych tzw. kursów krzyżowych

(crossowych). Początkowo skala odchyleń kursów

bilateralnych rynkowych od bilateralnych centralnych

wynosiła -,+ 2,25%, a od sierpnia 1993r. -,+ 15%. System

ten przyczynił się do wyrównania poziomu gospodarczego,

swobody obrotu oraz stabilizacji kursów walut.

EUROPEJSKA MONETARNA

UNIA

W skład unii walutowej weszły kraje, które były zainteresowane

przyjęciem wspólnej waluty i spełniły 5 tzw. kryteriów zbieżności:



inflacja nie wyższa niż o 1,5 pkt. proc. średniej stopy inflacji w

trzech krajach Unii Europejskiej, gdzie inflacja była najniższa,



długoterminowe stopy procentowe nie przekraczające więcej niż o

2 pkt. proc. średniej stóp procentowych w 3 krajach UE o

najniższej inflacji,



deficyt sektora finansów publicznych nie wyższy niż 3% PKB,



dług publiczny nie większy niż 60% PKB,



stabilny kurs wymiany waluty w ciągu ostatnich 2 lat.

KORZYŚCI DLA CZŁONKÓW



spadek inflacji i stabilizacja kursów walutowych,



zbieżność stóp procentowych,



eliminacja ryzyka walutowego,



zredukowanie kosztów związanych z wymianą walut,



większa efektywność i płynność rynków finansowych,



wyrównanie poziomu cen na terenie UWG,



ułatwienia w podróżowaniu,



ułatwienie przedsiębiorcom z terenów UWG ekspansji na rynki

krajów sąsiadujących.

Złoto stało się nową globalną

walutą

Gold is the new global currency Gold is the new

global currency



Był taki czas, kiedy złoto było pieniądzem. W dzisiejszych niepewnych

czasach, żółty metal znowu powrócił do mody. Cena kruszcu wzrosła do

rekordowo wysokiego poziomu po zabójstwie Benazir Bhutto, przywódczyni

opozycji w Pakistanie, które spowodowało nasilenie niepokojów o światową

gospodarkę.



Urok złota tkwi między innymi w jego tradycyjnym statusie bezpiecznej

lokaty. Utrzymuje wartość, kiedy wszystko inne wydaje się być ryzykowne.

Jednak ważniejsze czynniki stojące za wzrostem ceny bieżącej to

deprecjacja dolara oraz perspektywa negatywnego z punktu widzenia

inwestorów kursu polityki stóp procentowych w USA.

Lepszym sposobem myślenia o złocie jest ten, jaki stosowały kiedyś banki

centralne, jeszcze zanim Ameryka odeszła od standardu złota: nie jako

surowca ale waluty. Tak długo jak dolar pozostaje słaby, złoto dalej będzie

zyskiwało na wartości.

Złoto stało się nową globalną

walutą

Gold is the new global currency Gold is the new

global currency



Argumenty za dalszym wzrostem ceny surowca są nie do odparcia. W dalszym

ciągu wydaje się być tani, pomimo wspinaczki, jaką odbył od poziomu około 250

dolarów za uncję w 1999 roku, kiedy banki centralne wyprzedawały swoje rezerwy.

Ówczesna decyzja Wielkiej Brytanii o sprzedaży 60 procent swoich oficjalnych

rezerw wydaje się wynikiem szczególnie złej oceny.

Jeszcze długa droga, zanim ceny zbliżą się do uwzględnionego o inflację

rekordowego poziomu z roku 1980, kiedy radzieckie czołgi dokonały inwazji na

Afganistan. Poniedziałkowa cena 859 dolarów za uncję to mniej niż połowa poziomu,

który złoto osiągnęło w tamtym czasie. Może zdrożeć do 1000 dolarów i w dalszym

ciągu będzie w dolnym przedziale tego, co niektórzy analitycy nazywają skalą

bezpieczeństwa.

Złoto zyskuje również z powodu dywersyfikacji inwestycji poza rynkiem akcji.

Surowce stały się odrębną klasą aktywów, z miliardami dolarów wypompowywanych

w exchange traded funds (ETF). Popyt na biżuterię być może osłabł w Azji, jednak

na Bliskim Wschodzie konsumpcja pozostaje dosyć silna. Spadek wydobycia w

Republice Południowej Afryki pomoże wesprzeć wzrost cen bieżących złota.

Złoto stało się nową globalną

walutą

Gold is the new global currency Gold is the new

global currency



Zdaniem wielu inwestorów główną przyczyną wzrostu atrakcyjności złota

jako lokaty kapitału, jest związek pomiędzy dolarem i reakcją światowych

banków centralnych na kryzys kredytowy.

Agresywne cięcia stóp przez Rezerwę Federalną USA w reakcji na kryzys na

rynku kredytów spowodowały poważne ryzyko wysokiej inflacji w Ameryce.

To z kolei powoduje ryzyko poważnego spadku wartości dolara, co sprawia,

że złoto zyskuje na atrakcyjności jako zabezpieczenie kapitału.

Największe gospodarki światowe doświadczyły gwałtownego wzrostu

podaży gotówki w ostatnich latach - o jakieś 10 procent i więcej rocznie.

Fed pozostaje największym na świecie posiadaczem rezerw w złocie,

jednak podaż metalu rośnie w tempie zaledwie 1,5 procenta rocznie. Jeśli

ilość złotej waluty jest ograniczona, jego wartość, nie tylko względem

dolara ale również funta i euro, powinna rosnąć.

Złoto stało się nową globalną

walutą

Gold is the new global currency Gold is the new

global currency



Ponadto nagła obniżka stóp procentowych w USA - eksperci rynków

finansowych spodziewają się kolejnej o pół punktu procentowego w

tym miesiącu - oznacza, że niska rentowność inwestycji w złoto ma

mniejsze znaczenie. W przeszłości być może nie było ono dobrym

zabezpieczeniem przed inflacją, jednak wzrost cen konsumpcyjnych

w połączeniu ze stagnacją gospodarczą sprawiają, że złoto jest

obecnie lepszym zabezpieczeniem kapitału.

Wzrost cen kruszcu świadczy o nerwowych nastrojach wśród

inwestorów. To ważna wiadomość dla banków centralnych

rozważających cięcia stóp procentowych. Fed musi pokazać, że nie

jest gotów pozwolić inflacji rozwinąć skrzydła. Keynes nazywał złoto

barbarzyńską relikwią. Nie do końca jest ona przestarzała. Jednak w

interesie biznesu i konsumentów jest, by fani wzrostu jego ceny

mylili się.

www.ft.com

PRZYCHODOWE

Cena

Pieniężne wyrażenie wartości towaru,

usługi, innego pieniądza, czynników

wytwórczych.

Przychód pieniężny

Zewnętrzny wyraz efektów działalności

– wpływy pieniężne.

DOCHODOWE

Dochód

Dodatni rezultat zastosowanych w procesie

gospodarczym czynników wytwórczych

( ziemi, pracy, kapitału rzeczowego i

finansowego).

Zysk

Nadwyżka przychodów nad kosztami ,

powiększona o koszt alternatywnego

wykorzystania kapitału i ryzyko

związane z utratą zaangażowanego

kapitału.

DOCHODOWE

Procent

Dochód z kapitału pożyczkowego

występujący w formie odsetek i

dyskonta.

Renta pieniężna

Dochód otrzymywany w długim

okresie, regularnie, z różnych

tytułów (ulokowanego kapitału

finansowego, wydzierżawionej

ziemi).

Renta pieniężna

- ekonomiczna

Nadwyżka, którą właściciel osiąga z tytułu

zastosowania zasobów ponad alternatywny koszt

ich zastosowania

- z kapitału

Rodzaj stałego dochodu, realizowany prze

właściciela tego kapitału głównie w formie

odsetek.

- społeczna

Dożywotne świadczenie należne pracownikowi po

przepracowaniu określonej ustawowo liczby lat i

po osiągnięciu wymaganego wieku.

WYDATKOWO-KOSZTOWE

Wydatek

- w ujęciu ekonomicznym

Nabycie cząstki dochodu

narodowego.

- w ujęciu rachunkowym

Kwota pieniędzy rozdysponowana

w związku z różnymi

transakcjami.

WYDATKOWO-KOSZTOWE

Kosz

Utożsamiany z pojęciem kosztu alternatywnego, zwanym

kosztem utraconych możliwości.

Koszty w krótkim okresie dzieli się na

koszty stałe

(ich

wielkość nie zmienia się wraz ze zmianą wielkości

produkcji) i

koszty zmienne

(podlegają zmianom wraz ze

zmianą rozmiaru produkcji).

Wszystkie koszty w długim okresie są kosztami zmiennymi.

Suma kosztów stałych i zmiennych stanowi

koszt

całkowity

, który podzielony przez ilość wyrobów, informuje

o wysokości

kosztu jednostkowego

Koszt krańcowy

informuje, o ile zmienią się koszty

całkowite w przypadku zmniejszenia lub zwiększenia

produkcji o jednostkę.

WYDATKOWO-KOSZTOWE

Amortyzacja

Amortyzacja jest uogólnieniem

ruchu okrężnego wartości środka

trwałego i kosztu, który nie stanowi

wydatku pieniężnego. Spełnia

funkcje: przychodową, kosztową,

odtworzeniową, umorzeniową.

DŁUŻNE

Pożyczka pieniężna

Kategoria oznaczająca przełamywanie bariery

ograniczoności pieniądza warunkująca krążenie dóbr

i pieniądza, co warunkuje wzrost gospodarczy i

ogólny rozwój.

Kredyt

Szczególna formą pożyczki, zarezerwowana

wyłącznie dla kapitałów uzyskiwanych przejściowo od

banków

tylko ze środków pieniężnych przez nie

wyemitowanych i wykreowanych i spełniająca

funkcję: emisyjną, kreacji pieniądza, dochodową,

lokacyjną i kontrolną.

DŁUŻNE

Deficyt finansowy

Ujemne saldo pieniężne jakiegokolwiek

bilansu w okresie najwyżej jednego roku.

najważniejszych

instrumentów

najważniejszych

instrumentów

dłużnych należy

deficyt sektora finansów

publicznych

– ekonomiczny i formalny wynik

działalności władzy publicznej w sferze

finansów oraz bilansu płatniczego – ujemny

wynik przepływów związanych z transakcjami

monetarnymi kraju, z wyjątkiem przelewów

międzynarodowych rezerw monetarnych.

DŁUŻNE

Dług finansowy

Stanowi pieniężne zobowiązanie

jakiegoś podmiotu do zapłaty tego

długu w określonych wielkościach oraz

terminach. Źródłem długu są przede

wszystkim zaciągnięte pożyczki lub

skumulowane deficyty z poprzednich

okresów.

DŁUŻNE

Dług publiczny

Zobowiązania

finansowe

władz

Zobowiązania

finansowe

władz

publicznych oraz innych związków i

instytucji publiczno – prawnych, powstałe

głównie z tytułu pożyczek i kredytów

zaciągniętych

różnych

podmiotów

zaciągniętych

różnych

podmiotów

krajowych oraz zagranicznych.

Podstawową przyczyną powstawania są

deficyty budżetowe i zaciągnięte w

związku z nimi pożyczki, które ulegają

kumulacji i przekształcają się w dług

publiczny.

PUBLICZNOPRAWNE



Podatek

Pieniężne, przymusowe, ogólne,

nieodpłatne i bezzwrotne świadczenie

na rzecz państwa lub innych związków

publiczno – prawnych np.

samorządów.



Opłata

Pieniężne, przymusowe, szczególne,

odpłatne i bezzwrotne świadczenie na

rzecz państwa lub innych związków

publiczno – prawnych np.

samorządów.

Document Outline