Dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
Dr n.med. Małgorzata
Łukowicz
ZŁAMANIA PRZECIĄŻENIOWE (fractura lenta, stress
fracture) są rezultatem powtarzających się nadmiernych
obciążeń narządu ruchu
występują najczęściej w obrębie kończyn dolnych:
-
najczęściej złamania w wyniku przeciążenia trzonów II i III
kości śródstopia
-
w guzie piętowym kości piętowej
-
kości piszczelowej
-
szyjce kości udowej
w obrębie tułowia – wyrostki kolczyste kręgów
OBRAZ KLINICZNY
bóle nasilające się podczas wysiłku – objaw dominujący
obrzęk
bolesność uciskowa
bólowe ograniczenie zakresu ruchów
żywa bolesność podczas próby obciążenia kończyny
OBRAZ RADIOLOGICZNY
jednoczesna obecność szczeliny złamania i nowej tkanki
kostnej
złamanie przeciążeniowe kości śródstopia (fractura lenta
metatarsi, stress fracture of metatarsals) – nazywane są
także złamaniami marszowymi (występują często u
żołnierzy)
dolegliwości bólowe w czasie chodzenia
w
miejscu
złamania
wyczuwalne
twarde
zgrubienie
wczesne badanie radiologiczne może nie wykazać
złamania (widoczne po około 3 tygodniach)
z reguły nie występuje przemieszczenie odłamów
złamanie przeciążeniowe kości piszczelowej
(fractura lenta tibiae, tibial stress fracture)
-
występuje
przeważnie
u
lekkoatletów
w
obwodowej części kości piszczelowej
-
tancerzy baletowych w proksymalnej części
piszczeli
-
u osób ze znacznym ograniczeniem zakresu
ruchów stawu kolanowego - w obrębie bliższej
części kości piszczelowej
złamanie
przeciążeniowe
kości
strzałkowej
(fractura lenta fibulae, stress fracture of fibula) –
najczęściej występuje u biegaczy trenujących na
twardej nawierzchni
miejsce złamania to najczęściej obwodowa część
kości strzałkowej
złamanie przeciążeniowe szyjki kości udowej
(fractura lenta colli femoris, stress fracture of
femoral neck)
jest
to
rzadka
lokalizacja
złamań
przeciążeniowych
złamanie może obejmować część lub całą
szerokość szyjki kości udowej
szczelina złamania na całej długości - stwierdza
się zazwyczaj zagięcie szpotawe szyjki
Do zlamań awulsyjnych czyli
załamań z oderwania
dochodzi z powodu
dysproporcji między siła
mięśni, wytrzymałością
ścięgien i odpornością ich
przyczepów.
Szczególnie często w
balecie, cyrku, sporcie
wyczynowym.
Występują w typowych
miejscach
Nagłe oderwanie lub na
podłożu zmienionej
patologicznie kości
ZESPÓŁ BOLESNEGO BARKU PŁYWAKA (czynnościowa
niestabilność stawu ramiennego u pływaków)
OBRAZ KLINICZNY
ból odczuwany szczególnie po wyrzucie ręki (przywiedzione
i skręcone do wewnątrz ramię dochodzi przy pociąganiu na
wysokość barku)
przy pełnym rozluźnieniu mięśni (zwłaszcza w znieczuleniu)
stwierdza się test szuflady przedniej połączony często ze
słyszalnym trzaskiem
zwykle dochodzi do zniszczenia przedniego obrąbka
stawowego panewki przy zachowaniu funkcji innych
elementów stawu
mogą występować „myszki stawowe” oraz odczynowe
zapalenie skóry
w diagnostyce należy uwzględnić schorzenia:
-
zespół górnego otworu klatki piersiowej
-
spondyloza szyjna
-
usidlenie nerwu nadłopatkowego
-
zapalenie stożka rotatorów lub któregoś z jego elementów
-
zapalenie ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego
ramienia
-
zespół ciasnoty stawu podnaramiennego
należy wykluczyć:
-
bóle spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi
zniekształcającymi stawu barkowo-obojczykowego
ŁOKIEĆ TENISISTY (epicondylitis lateralis humeri)
występuje w następstwie przeciążenia mm. prostowników
nadgarstka i palców
można go zakwalifikować do grupy entezopatii – choroba
spowodowana uwalnianiem się z podłoża chrzęstno-
kostnego pojedynczych włókien i komórek do ścięgien, co
jest przyczyną:
-
obrzęku
-
pogrubienia i bolesności przyczepów
-
w obrębie ścięgien może dojść do kościotworzenia
i powstawania tzw. entezofitów
-
odczuwalny silny ból w okolicy początków mięśni przy
nadkłykciu bocznym
choroba występuje częściej u mężczyzn i zwykle wiąże się
z wykonywanym zawodem (masażysta, stomatolog,
skrzypek, tenisista)
ZESPÓŁ BÓLOWY BOCZNEGO PRZEDZIAŁU STAWU
ŁOKCIOWEGO (ŁOKIEĆ TENISISTY)
ból w rzucie głowy k. promieniowej, stawu ramienno-
promieniowego, nadkłykcia bocznego lub w miejscu wejścia n.
radialis prosterior pod m. supinator
w rzadkich przypadkach – ból rozlany, chory nie może go
umiejscowić
osłabiona siła chwytu
różnie zaznaczona męczliwość ręki
ból z przeniesienia przy wyproście palców i nadgarstka
TECHNIKA BADANIA KLINICZNEGO (chory podczas
badania siedzi przy stole naprzeciw badającego)
Badanie ma określić:
-
tkliwość palpacyjną okolicy nadkłykcia bocznego
-
tkliwość nad rzutem n. radialis posterior – 4-5 cm obwodowo
od nadkłykcia
-
stopień bolesności przy czynnym odwracaniu i nawracaniu
przedramienia wobec stosowanego oporu
-
siłę chwytu obu rąk
badanie dotyczy obu kończyn – ręka zdrowa służy jako
punkt odniesienia
PRZYKURCZ DUPUYTRENA – przykurcz
rozcięgna dłoniowego
Cechy:
bliznowacenie rozcięgna dłoniowego z następczym
przykurczeniem palców
Trzy zasadnicze teorie powstawania
przykurczu Dupuytrena:
1.
Teoria genetycznego uwarunkowania (występowanie
rodzinne 25-60%)
2.
Teoria powinowactwa nerwowego (powinowactwo zmian
w obrębie palca małego i serdecznego z nerwem
łokciowym)
3.
Teoria urazowa (tzw. urazy zawodowe – narażenia na
urazy, przeciążenia i mikrourazy w czasie pracy)
zmiany patologiczne w obrębie rozcięgna dłoniowego
można podzielić na trzy fazy:
1.
FAZA PROLIFERACJI – w obrazie przeważają fibroblasty
z dużą tendencją do rozplemu i form nietypowych
(zdarzają
się
rozpoznania
histopatologiczne
mięsakowłókniaka)
2.
FAZA PRZEROSTU ROZCIĘGNA – (stadium przykurczeń)
powstają główne przykurczenia w stawach (w obrazie
histopatologicznym przeważają fibrocyty)
3.
FAZA KOŃCOWA (ZBLIZNOWACENIA) – przykurcz jest
utrwalony i nie wykazuje tendencji do progresji (w obrazie
histopatologicznym – zbite bezkomórkowe pasma
włókniste
o minimalnym unaczynieniu)
zmiany towarzyszące w przebiegu przykurczu
Dupuytrena
obniżenie czucia w obrębie opuszek palców
parestezje
zaburzenia ukrwienia
przykurcz często występuje u osób chorych na
cukrzycę, padaczkę, alkoholizm
STADIUM 0
-
stwierdza się ciągnięcie skóry
lub wyczuwa pasmo podskórne
-
brak przykurczu palców
STADIUM I
-
zajęcie głównie włókien
podłuznych rozcięgna
-
przykurcz w stawach
śródręczno-paliczkowych do 30°
-
stawy miedzypaliczkowe wolne
STADIUM II
-
wyraźny zgięciowy przykurcz w
stawach śródręczno-
paliczkowych i
międzypaliczkowych bliższych
-
suma kątów przykurcza
mniejsza niż 90°
STADIUM III
-
przykurcz obejmuje warstwy
głębsze rozcięgna
-
suma kątów powyżej 90°
-
ręka zwężona, ograniczenia
odwodzenia palców
STADIUM IV
-
przykurcz jak w stadium III
-
objawy zajecia procesem
bliznowatym więzadła
Landsmera oraz rozciegna
prostowników
-
przeprost w stawie
paliczkowym
ZESPÓŁ BOLESNOŚCI WYROSTKA RYLCOWATEGO
KOŚCI PROMIENIOWEJ (styloiditis radii) – zniekształcające
zapalenie wyrostka rylcowatego powstaje w wyniku zmian
przeciążeniowo-gośćcowych
bóle okolicy nadgarstka (zwłaszcza przy odchylaniu
łokciowym
i promieniowym)
wyrostek rylcowaty żywo bolesny na ucisk
w obrazie radiologicznym – delikatne dziobowate
zniekształcenie i wydłużenie wyrostka rylcowatego
ZESPÓŁ DE QUERVAINA (tendovaginitis stenosans m.
abductoris pollicis longi et extensoris pollicis brevis)
dolegliwości bólowe podobne do występujących w zespole
bolesności wyrostka rylcowatego k. promieniowej
nasilenie bólu głównie przy ruchach wyprostowania
i odwodzenia kciuka
w obrębie ścięgien stwierdza się pogrubienie, wyczuwalne
nierówności
skóra ponad ścięgnami prostownika krótkiego i odwodziciela
kciuka może być obrzęknięta
utrudniony chwyt i inne czynności ręki
charakterystyczny ból przy ruchu ulnaryzacji (palec wraz
z kciukiem zwinięte w pięść)
TEST VON FINKELSTEINA
kciuk chorego układa
się na jego dłoni i
nastepnie nad nim
zamyka pozostałe palce
w pięść
czynna lub bierna
ulnaryzacja ręki
wywołuje ból
MODYFIKACJA TESTU
VON FINKELSTEINA
(MUCKART)
przyciśnięcie jedynie
kciuka do wskaziciela
i wykonanie ulnaryzacji
ręki
PALEC TRZASKAJACY, PALEC ZAKLESZCZONY
(tendovaginitis stenosans)
choroba wywołana guzkowatym pogrubieniem ścięgna, co
ogranicza jego poślizg
trudność w zginaniu palca i często niemożność następczego
wyprostu
choroba występuje w przebiegu gośćca reumatoidalnego
oraz
u niemowląt (zaliczana do wad wrodzonych)
najczęściej obejmuje zginacze palca serdecznego i małego,
a u dzieci kciuka
badając palpacyjnie ścięgno stwierdza się guzkowate,
często bolesne pogrubienie u wejścia do pochewki
włóknistej
NADGARSTEK WIOŚLARZA – zapalenie pochewek
ścięgnistych ścięgien prostowników promieniowych
nadgarstka
choroba najczęściej występuje u wioślarzy, kajakarzy i osób
podnoszących ciężary
OBRAZ KLINICZNY (około 7 cm dogłowowo od guzka
Listera)
ból, obrzęk
uczucie trzeszczenia
tkliwość dotykowa nad odpromieniową powierzchnią
nadgarstka
KOLANO SKOCZKA – uszkodzenie więzadeł rzepki w
wyniku powtarzających się mikrourazów z powodu
biomechanicznych przeciążeń
OBRAZ KLINICZNY - I FAZA
kłujący ból zlokalizowany w okolicy podrzepkowej,
występujący po wysiłku i ustępujący po kilkugodzinnym
odpoczynku
uczucie pełności i ucisku w okolicy dolnego brzegi rzepki
wrażenie niepewności i „uciekania” kolana
OBRAZ KLINICZNY - II FAZA
ból pojawia się już na początku treningu, ale po ogrzaniu
tkanek ustępuje na czas wysiłku
ROZCIĘGNO PODESZWOWE
– utworzone przez mocne pasma
łącznotkankowe, ma początek na guzowatości kości piętowej, rozdziela się
dystalnie na 5 pasm, które przyczepiają się u podstawy paliczków
bliższych poszczególnych palców
przy nadmiernej pronacji stopy rozcięgno podczas fazy obciążania
i odbicia podlega przeciążeniom, które mogą spowodować
entezopatię
u osób, które nie uprawiają sportów, najczęstszym czynnikiem
etiologicznym są prawdopodobnie urazy
z czasem dodatkowo może rozwinąć się ostroga piętowa, która
może nasilać ból
największe dolegliwości bólowe i sztywność stopy występują rano,
zaraz po wstaniu, a podczas ćwiczeń – na początku treningu
