background image

 

 

Historia 
hotelarstwa

Mgr Jarosław Herbert
Wydział WF UR

background image

 

 

Jest związana z historią migracji ludności.

Przyczyny migracji 

ekspansja terytorialna (wojny, 
krucjaty),

 

dyplomacja (misje, poselstwa),

 

wymiana 

handlowa,

indywidualne potrzeby wynikające z 
celów o charakterze religijnym, 
zdrowotnym i dla przyjemności

.

background image

 

 

Pierwsze podróże 
turystyczne

Indywidualne piesze wędrówki, głównie 

pielgrzymki

w Grecji od VIII w. p.n.e.

w Egipcie od IV w. p.n.e.

w Indiach, w IV w. p.n.e. istniało 12 
szlaków pielgrzymkowych 

background image

 

 

Najstarsze dowody na istnienie 

zorganizowanych noclegów

Odnaleziony obiekt hotelarski:

ruiny gospody w Ur,  3000 lat p.n.e
 państwo Sumerów,  w dorzeczu 

Eufratu i Tygrysu

Wzmianki o prawie gościnności:

Kodeks Hammurabiego2000 lat 

p.n.e. Babilon

background image

 

 

Starożytna Grecja

stoa - czasowe siedziby kupców (VI w. p.n.e.), 

pandoktia - gospody państwowe w miastach 

greckich (IV w. p.n.e.) 
świadczące usługi

 

noclegowe

 

i

 

żywieniowe

 

wznoszone w miejscowościach: 

o właściwościach leczniczych

 

(np. Epidauros, 

zajazd na 100 miejsc noclegowych),

 

kultu religijnego

 

(np. Delfy),

igrzysk sportowych

 

(np. Olimpia).

background image

 

 

Bliski Wschód

karawanseraj - forma domu 
zajezdnego dla kupców i wędrowców od 
II tysiąclecia p.n.e)  Liban, Syria, Irak, 
Egipt.

Budowane:

wzdłuż szlaków podróżnych, w 
odległości około jednego dnia podróży,

 w większych osiedlach, zwłaszcza o 
charakterze handlowym. 

background image

 

 

Bliski Wschód

Upowszechnienie 

karawanserajów

 – 

w okresie rozkwitu kultury arabskiej 
(IX - XIV wiek).
 
Wchodziły w skład tzw. 

medresy 

muzłumańskiej

 przy meczetach 

wzdłuż szlaków wędrownych krajów 
południowo-zachodniej Azji.

background image

 

 

Starożytny Rzym

Rozwój organizacji noclegów związany z 

rozwojem

podmiejskich miejscowości o 

dominującej funkcji turystycznej, 

służących 

wypoczynkowi

 

mieszkańców Rzymu czy Pompejów 

miejscowości wykorzystujących walory 

zdrowotne

 źródeł mineralnych

background image

 

 

Starożytny Rzym 

Formy obiektów noclegowych

Gospody  dla  podróżnych

  -  na  wzór 

domów bogatych patrycjuszy, zawierały

 pokoje noclegowe, 

 jadalnia, 

 pomieszczenia do kąpieli i masażu, 

 ogrody z sadzawkami i fontannami,

 nadzorowane przez edyli.

np.  dom  gościnny  na  Polu  Marsowym  w  Rzymie, 

przeznaczony  dla  przedstawicieli  obcych  państw  (V  wiek 
p.n.e).

 

background image

 

 

Starożytny Rzym

Mansiones,  stationes

  -  wygodne 

gospody państwowe oddalone o 1 dzień 

podróży  końmi  przy  głównych  szlakach 

komunikacyjnych  z  Rzymu  do  Azji 

Mniejszej  lub  Galii  (63  r  p.n.e  do  14  r 

n.e.). 

Powstanie zawodu „hotelarza”: 

caupo

 – prowadzący gospodę, 

stabularius

 – prowadzący gospodę z 

gospodarstwem rolnym.

background image

 

 

Starożytny Rzym

  Ekonomiczna  rola  gospód  w  gospodarce 

znalazła 

odzwierciedlenie 

zarządzeniach  władz  municypalnych, 
dotyczących: 

odpowiedzialności 

za 

rzeczy 

gości 

wniesione do gospody

oznakowania nazwą szyldem gospody,

powołania  inspektorów  i  edyli,  zwanych 

curiosi 

cursus  publici”,

  do  kontroli 

dokumentów  podróżnych  oraz  jakości 
świadczonych usług w gospodach. 

background image

 

 

Średniowiecze

Noclegi dla podróżujących pielgrzymów, kupców, żaków, kuglarzy

Początkowo gościna udzielana nieodpłatne 
(w klasztorach, organizacjach cechowych, dworach książęcych).

Sobór w Nicei w 325 roku, zalecał urządzenie w każdym 

mieście tzw. 

xenodochium 

czyli gospód dla podróżnych.

Edykt  Karola  Wielkiego  (742-814),  nakładał  na  kościoły  i 

klasztory  obowiązek  utrzymywania 

hospicjów

,  udzielających 

podróżnym  i  pielgrzymom  noclegów,  wyżywienia,  opieki 

lekarskiej i kąpieli.

 

Szwajcaria  –  największy  rozwój  hospicjów    dzięki    temu 

najstarsze w Europie tradycje hotelarskie. 

Później - rozwój zakładów hotelarskich obliczonych na zysk. 

background image

 

 

Era nowożytna

Rozwój i podnoszenie poziomu usług hotelarskich 

wskutek

 wzrostu wymagań podróżnych,

postępu technicznego oraz 

zmian w sposobie i tempie podróżowania:

Hotel (franc.) – pierwotnie;
   

rodzaj pałacu, miejskiej rezydencji arystokracji

a następnie 
 

budynek,  którego  właściciel  trudnił  się  zawodowo 

wynajmowaniem 

pokoi 

noclegowych 

przygotowywaniem wyżywienia dla podróżnych.

 

Pierwowzór współczesnego hotelu - druga połowa XVIII 

wieku.

background image

 

 

Era nowożytna

W związku z rozwojem komunikacji dyliżansowej 

powstały  stacje  pocztowe  z  wymianą  koni, 

zajazdem lub bufetem. 

Pierwsze -  w końcu XVII wieku w Anglii
Wprowadzono 

 

„booking 

office”

czyli 

rejestrowanie się przed przyjazdem. 

Specyficzny  typ  zajazdu  pocztowego  lub 

dyliżansowego  w  XVIII  wieku  rozpowszechnił 

się także we Francji, a później w całej Europie. 

background image

 

 

Era nowożytna

Rozbudowa  kolei  żelaznych  (XIX  w.) 

doprowadziła  do  powstania  typu 

hoteli 

dworcowych  TERMINUS

,  położonych  w 

okolicach 

stacji 

kolejowych, 

przeznaczonych na krótkie pobyty.

Powstawały  też  hotele-pałace  dla  bardzo 

zamożnych: 

RITZ 

(1898, 

Francja),

 

ASTORIA, 

CLARIDGE’S, SAVOY.

background image

 

 

Era nowożytna

W  Ameryce  hotelarstwo  zaczęło  się  rozwijać  od 

razu na poziomie wieku XVIII.

 

Saloony

 – gospody-zajazdy 

pełniące funkcje:

hoteli,

 

ośrodków życia towarzyskiego i  gospodarczego, 

czasem również kulturalnego.

W  Bostonie  powstał  „Tremont”  (1829),  pierwszy  z 

pokojami tylko  1- i 2- osobowymi, wyposażony w 

łazienki.

Z  USA  wywodzą  się  pierwsze  systemy  hotelowe 

(1940 – Hilton i Sheraton, 1952 – Holiday Inn).

background image

 

 

Polska

W  1187  roku  rycerze  zakonni  Joannici  założyli 

w  Poznaniu  klasztor  i 

hospicjum 

zwane 

komandorium.

Król 

Kazimierz  Wielki

,  doceniając  rolę  i 

znaczenie  usług  gospodnich  dla  ekonomiki 

kraju, 

stanął 

obronie 

karczmarzy 

nakazując  w 

Statucie  Wiślickim  (1374  r.)

 

„aby  nikt  karczmarzom  gwałtu  czynić  nie 

śmiał”.

Karczmy  i  zajazdy  budowali  i  prowadzili 

głównie szlachcice oraz zakonnicy.

background image

 

 

Polska

Najstarszy zajazd na ziemiach polskich 

(XV w.) - 

gospoda Pod Modrym 

Fartuszkiem w Toruniu.

Zachowane  zajazdy  z  XVII  wieku: 

Duszniki, Prudnik, Skrzynne, Myślenice. 

Większość  z  ponad  300  zajazdów 

miejskich  i  przydrożnych  pochodzi  z 

XVIII i XIX wieku. 

background image

 

 

Polska

Polskie karczmy najczęściej znakowano 

wiechami

.

Nadawane nazwy charakteryzowały je jako

miejsca wypoczynku

 (np. „Popas”, „Czekaj”) 

lub 
były związane z 

celem podróży

 (np. „Rzym”)

 
W XVIII i XIX wieku powstawały  liczne zajazdy, 

zajazdy wiejskie („Austeria”), domy zajezdne 
w miastach.

background image

 

 

Polska

Zajazd w Małaszewie
LEGENDA:
1. SIEŃ, 
2. IZBA KARCZEMNA,
3. SKŁADZIK, 
4. POKÓJ GOŚCINNY, 
5. MIESZKANIE KARCZMARZA, 
6. MIESZKANIE KARCZMARZA, 
7. CHLEW, 
8. STAJNIA WOZOWNIA, 
9. OBORA

background image

 

 

Polska

Zajazd „Pod Kogutem”, Grodzisk 

background image

 

 

Polska

„Austeria” (zajazd)
LEGENDA:
1. WJAZD, 
2. SKLEPY, 
3. SALE SZYNKOWE, 
4. ZESPÓŁ MIESZKANIOWY, 
5. POKOJE GOŚCINNE (piętro), 
6. TABOR, KONIE

background image

 

 

Polska

W XVIII wieku w miastach powstawały 

domy zajezdne.

Najstarszy  wielki  obiekt  hotelarski  - 

„Marywil”,

  zbudowany  w  latach 

1686-1695  z  inicjatywy  królowej 

Marysieńki Sobieskiej 

w Warszawie.

background image

 

 

Polska

background image

 

 

Polska

Najstarszy  hotel  w  Polsce  - 

„Bazar”

  w 

Poznaniu

  (1842)  -  ośrodek  walki  o 

polskość na terenie zaboru pruskiego. 

Warszawie

  na  przełomie  XIX  i  XX  wieku 

istniało 18 hoteli, m.in. 

„Europejski” 

(1877) 

„Bristol”

 (wybudowany w 1899 roku),

 

„Polonia”

 (1913), 

Łodzi

 – 11

background image

 

 

Polska

okresie 

międzywojennym 

powstawało  wiele 

prywatnych  hoteli  i 

pensjonatów

szczególnie 

miejscowościach 

letniskowych 

uzdrowiskowych. 

np. 

pensjonat 

„Patria”

 

Krynicy, 

którego 

właścicielem był Jan Kiepura.

Powstały  przedsiębiorstwa 

„Orbis”  i 

„Gromada”.

Zbudowano nowoczesny hotel 

„Polonia”

 

w Poznaniu (603 łóżka) 

background image

 

 

Polska

Po  II  Wojnie  Światowej  w  Polsce 

funkcjonowało  kilka  hoteli,  które 
przejął 

Centralny 

Zarząd 

Przedsiębiorstw Usługowych 

„Orbis”.

 

W latach 1949-70 powstało w Polsce 

zaledwie 10 hoteli.

background image

 

 

Polska

W  latach  70.  -  dynamiczny  rozwój 

hotelarstwa,  zwłaszcza  od  momentu   

dopuszczenia  na  rynek  polski  kapitału 

zagranicznego i  systemów hotelowych,  jak 

francuski 

Novotel

amerykański 

Inter-

Continental Holiday Inn. 

W latach 1973-82 powstało 26 hoteli.

Obok 

Orbisu

  funkcjonowały  w  Polsce  hotele, 

należące  do  przedsiębiorstw 

„Gromada”

  i 

„Turysta”.

 

background image

 

 

Polska

W  latach  80.  pojawiły  się  na  polskim 

rynku 

hotelarskim 

takie 

systemy 

hotelowe jak 

Mariott (amer.), 

Rogner International („Jan III Sobieski”
 (austr.)

Vienna  International  Hotel  („Amber 
Baltic”
 w Międzyzdrojach) (austr.) 

Trusthouse Forte („Bristol”) (ang.) 

 Pullman („Altea”) (franc.)

background image

 

 

Polska

Import budownictwa na potrzeby rozwoju 

bazy  noclegowej  był  związany  z 

budową 

hoteli 

dla 

turystów 

dewizowych,  które  oferowały  usługi 

hotelarskie po bardzo wysokich cenach, 

np.  hotel  „Forum”  budowany  przez 

firmę  szwedzką,  a  następnie  włączony 

do  sieci  Inter-Continental,  czy  hotel 

„Victoria”.


Document Outline