BLIZNY
BLIZNY
BLIZNY
BLIZNY
Dlaczego występują ?
Dlaczego występują ?
Są końcowym etapem gojenia u ssaków,
Są końcowym etapem gojenia u ssaków,
jest ceną za przetrwanie
jest ceną za przetrwanie
(nie występują w okresie embrionalnym
(nie występują w okresie embrionalnym
i u bezkręgowców)
i u bezkręgowców)
ok. 100 mln blizn każdego roku
ok. 100 mln blizn każdego roku
11 mln keloidów
11 mln keloidów
4 mln blizn pooparzeniowych
4 mln blizn pooparzeniowych
Blizny nawet małe –oceniane
Blizny nawet małe –oceniane
prze
prze
nas jako mało istotne mogą
nas jako mało istotne mogą
powodować:
powodować:
- negatywne doznania estetyczne
- negatywne doznania estetyczne
- zniekształcenia
- zniekształcenia
- uporczywe swędzenia
- uporczywe swędzenia
- tkliwosć i ból
- tkliwosć i ból
- zaburzenia snu, depresje
- zaburzenia snu, depresje
- przewlekły stress
- przewlekły stress
- obniżone poczucie własnej
- obniżone poczucie własnej
wartosci
wartosci
Klasyfikacja blizn
Klasyfikacja blizn
Vancouver Scar Scale
Vancouver Scar Scale
•
Blizna dojrzała-
Blizna dojrzała-
jasna , płaska
jasna , płaska
•
Blizna niedojrzała- czerwona ,swędząca, bolesna,
Blizna niedojrzała- czerwona ,swędząca, bolesna,
lekko uniesiona
lekko uniesiona
•
Blizna liniowa przerostowa
Blizna liniowa przerostowa
- czerwona , uniesiona,
- czerwona , uniesiona,
pojawia się kilka tygodni po zabiegu, boli , swędzi,
pojawia się kilka tygodni po zabiegu, boli , swędzi,
powiekszaja się przez 3-6 miesiecy, potem
powiekszaja się przez 3-6 miesiecy, potem
zmniejszają, może dojrzewać do 2 lat
zmniejszają, może dojrzewać do 2 lat
•
Rozległa blizna przerostowa
Rozległa blizna przerostowa
-np. pooparzeniowa, jw.
-np. pooparzeniowa, jw.
•
Bliznowiec mniejszy-
Bliznowiec mniejszy-
uniesiony, wykracza poza
uniesiony, wykracza poza
normalna tkankę, może się rozwijać do 1 roku od
normalna tkankę, może się rozwijać do 1 roku od
urazu i nie cofa się samoistnie
urazu i nie cofa się samoistnie
•
Bliznowiec większy-
Bliznowiec większy-
duże uniesienie > 0,5 cm , boli ,
duże uniesienie > 0,5 cm , boli ,
swędzi, może się rozszerzać przez lata
swędzi, może się rozszerzać przez lata
Co wpływa na gojenie?
Co wpływa na gojenie?
•
Geny
Geny
•
Zaburzenia w tworzeniu kolagenu mogą wywoływać
Zaburzenia w tworzeniu kolagenu mogą wywoływać
infekcje, zaburzenia odżywiania, choroby wątroby,
infekcje, zaburzenia odżywiania, choroby wątroby,
cukrzyca, leki, niedobory witaminy C (nieprawidłowy
cukrzyca, leki, niedobory witaminy C (nieprawidłowy
kolagen), wit A (hamuje szybkosć gojenia , niedobór
kolagen), wit A (hamuje szybkosć gojenia , niedobór
Cynku (hamuje naskórkowanie i proliferacje
Cynku (hamuje naskórkowanie i proliferacje
fibroblastów)
fibroblastów)
•
Ukrwienie ( miażdżyca )
Ukrwienie ( miażdżyca )
•
Palenie papierosów
Palenie papierosów
•
Miejsce urazu (ramię, płatek ucha , kl. piersiowa,
Miejsce urazu (ramię, płatek ucha , kl. piersiowa,
powieka, skóra owłosiona głowy)
powieka, skóra owłosiona głowy)
•
Wiek ( u młodych blizny przerostowe)
Wiek ( u młodych blizny przerostowe)
•
Grupa krwi A predysponuje do bliznowców i hipertrofii
Grupa krwi A predysponuje do bliznowców i hipertrofii
•
Rasa czarna
Rasa czarna
•
Kierunek rany
Kierunek rany
•
Technika operacyjna ( napiecie, delikatnosć )
Technika operacyjna ( napiecie, delikatnosć )
Blizna hipertroficzna , a
Blizna hipertroficzna , a
keloid
keloid
•
Blizna przerostowa
Blizna przerostowa
Między 10-30 rż
Między 10-30 rż
autosomalny domin. lub reces.
autosomalny domin. lub reces.
Uszy- płatki, barki, plecy, ramię-
Uszy- płatki, barki, plecy, ramię-
bok
bok
Zwykle poprzedzone przykurczami
Zwykle poprzedzone przykurczami
w stawach najbardziej ruchomych
w stawach najbardziej ruchomych
Nadmierna synteza kolagenu i
Nadmierna synteza kolagenu i
zmniejszona jego degradacja
zmniejszona jego degradacja
Zwykle w ciagu 6-8 pierwszych
Zwykle w ciagu 6-8 pierwszych
tygodni rozwijaja się przez 0,5
tygodni rozwijaja się przez 0,5
roku i później dojrzewają 1-2 lat
roku i później dojrzewają 1-2 lat
Mogą też samoistnie zanikać
Mogą też samoistnie zanikać
Ilosć fibroblastów większa niż w
Ilosć fibroblastów większa niż w
bliznowcu
bliznowcu
Synteza kolagenu 30 x wieksza
Synteza kolagenu 30 x wieksza
Nie wystaje poza brzegi
Nie wystaje poza brzegi
blizny
blizny
•
Bliznowiec
Bliznowiec
Między 10-30 rż
Między 10-30 rż
autosomalny domin. lub reces
autosomalny domin. lub reces
Występuje jak obok
Występuje jak obok
Częsciej u kobiet, u murzynów
Częsciej u kobiet, u murzynów
Guz z tk łącznej , nie ma włókien
Guz z tk łącznej , nie ma włókien
sprężystych , meszków
sprężystych , meszków
włosowych, gruczołów
włosowych, gruczołów
W miejscu urazu lub bez przyczyny
W miejscu urazu lub bez przyczyny
Po pewnym czasie od zagojenia
Po pewnym czasie od zagojenia
Ilosć fibroblastów, miofibroblastów ,
Ilosć fibroblastów, miofibroblastów ,
naczyń wzrasta,a kolagen
naczyń wzrasta,a kolagen
grubieje
grubieje
Raczej nie cofa się samoistnie
Raczej nie cofa się samoistnie
Synteza kolagenu 20 x wieksza
Synteza kolagenu 20 x wieksza
Na komórkach sródbłonka receptory
Na komórkach sródbłonka receptory
CXCR2
CXCR2
Rozrasta się poza brzegi
Rozrasta się poza brzegi
blizny
blizny
Keloidy
Keloidy
nie powstają:
nie powstają:
na dłoniach
na dłoniach
podeszwach
podeszwach
na śluzówkach
na śluzówkach
Leczenie
Leczenie
•
trudne , efekty różne
trudne , efekty różne
lepiej stosować profilaktykę (szybko
lepiej stosować profilaktykę (szybko
usunąć szwy, zastosować ucisk,
usunąć szwy, zastosować ucisk,
unieruchomienie)
unieruchomienie)
•
Chirurgiczne
Chirurgiczne
•
Farmakologiczne
Farmakologiczne
•
Fizyczne ( lasery, rtg-terapia,
Fizyczne ( lasery, rtg-terapia,
krioterapia, kompresja, jontoforeza,
krioterapia, kompresja, jontoforeza,
fototerapia itp. )
fototerapia itp. )
Leczenie chirurgiczne
Leczenie chirurgiczne
•
Tylko blizny dojrzałe
Tylko blizny dojrzałe
•
Nawroty 80 %( od 45 )
Nawroty 80 %( od 45 )
•
Przeszczepy, plastyki miejscowe, płatowe,
Przeszczepy, plastyki miejscowe, płatowe,
•
Szwy bez napięcia
Szwy bez napięcia
•
Lepiej łączyć metody np. z radioterapią
Lepiej łączyć metody np. z radioterapią
(nawroty 10%)
(nawroty 10%)
•
Połączenie ze sterydoterapią w iniekcjach
Połączenie ze sterydoterapią w iniekcjach
(nawroty w 50%)
(nawroty w 50%)
•
Szew śródskórny
Szew śródskórny
•
Opatrunki silikonowe
Opatrunki silikonowe
Sterydoterapia
Sterydoterapia
•
Iniekcje w bliznę
Iniekcje w bliznę
•
Opatrunki zewnętrzne ze sterydów
Opatrunki zewnętrzne ze sterydów
•
Triamcinolon-lek I rzutu (powodzenie 50-
Triamcinolon-lek I rzutu (powodzenie 50-
100%, nawroty 9-50 % )
100%, nawroty 9-50 % )
•
Wyniki lepsze w skojarzeniu z leczeniem
Wyniki lepsze w skojarzeniu z leczeniem
chirugicznym . i krioterapią
chirugicznym . i krioterapią
•
Nie w bliznach pooparzeniowych
Nie w bliznach pooparzeniowych
Terapia uciskowa
Terapia uciskowa
•
24-30 mmHg przez 6-12 miesięcy
24-30 mmHg przez 6-12 miesięcy
•
24 godz na dobę, u dzieci krócej
24 godz na dobę, u dzieci krócej
•
Masaże,
Masaże,
•
Ubrania uciskowe szyte , gotowe
Ubrania uciskowe szyte , gotowe
•
Grube żele silikonowe
Grube żele silikonowe
•
Tylko na zagojone rany
Tylko na zagojone rany
Radioterapia
Radioterapia
•
Efekt przy monoterapii 10-94 %
Efekt przy monoterapii 10-94 %
•
Nawroty 50-100%
Nawroty 50-100%
•
1500-2000 radów 5-6 sesji
1500-2000 radów 5-6 sesji
wczesnych
wczesnych
•
Tylko u dorosłych i opornych na inne
Tylko u dorosłych i opornych na inne
leczenie
leczenie
Laseroterapia
Laseroterapia
•
Mieszane rezultaty
Mieszane rezultaty
•
Lasery CO2 o wysokiej energii skuteczne w
Lasery CO2 o wysokiej energii skuteczne w
bliznach po zabiegach, po urazach,
bliznach po zabiegach, po urazach,
potrądzikowych, nieskuteczne w bliznach
potrądzikowych, nieskuteczne w bliznach
pooparzeniowych
pooparzeniowych
•
Lasery argonowe nieskuteczne
Lasery argonowe nieskuteczne
•
Lasery neodymowo-itrowo-glinowo-
Lasery neodymowo-itrowo-glinowo-
granatowe-60% skutecznosć po 1-sesji
granatowe-60% skutecznosć po 1-sesji
•
Najlepiej sterydy + laser
Najlepiej sterydy + laser
•
Blizny dojrzałe nie reaguja na lasery
Blizny dojrzałe nie reaguja na lasery
Krioterapia
Krioterapia
•
Spłaszczenie blizn w 51-74%
Spłaszczenie blizn w 51-74%
•
Skuteczna w trądziku
Skuteczna w trądziku
•
Efekt uboczny-trwały zanik
Efekt uboczny-trwały zanik
pigmentacji lub nadmierna
pigmentacji lub nadmierna
pigmentacja
pigmentacja
•
Zaniki skóry, bóle
Zaniki skóry, bóle
•
Tylko do małych blizn
Tylko do małych blizn
Dermabrazja
Dermabrazja
mechaniczna
mechaniczna
•
Ścieranie mechaniczne, efekt
Ścieranie mechaniczne, efekt
wygładzenia blizny
wygładzenia blizny
Plastry
Plastry
•
Mech. nieznany ale działa korzystnie
Mech. nieznany ale działa korzystnie
•
6 tygodni
6 tygodni
•
Na powierzchniach stawowych
Na powierzchniach stawowych
•
Gorsza niż silikony
Gorsza niż silikony
Żele silikonowe
Żele silikonowe
•
Dermatix
Dermatix
•
Veraderm
Veraderm
Leki stosowane
Leki stosowane
miejscowo
miejscowo
•
Wyciagi z cebuli Contractubex,
Wyciagi z cebuli Contractubex,
Cepan,
Cepan,
•
Wit E, alantoina,
Wit E, alantoina,
•
Maści heparynowe
Maści heparynowe
Metody
Metody
fizykoterapeutyczne
fizykoterapeutyczne
•
Hydroterapia
Hydroterapia
•
Masaż !- najprostszy , zmiękcza
Masaż !- najprostszy , zmiękcza
bliznę
bliznę
•
Elektrostymulacja
Elektrostymulacja
•
Ultradźwięki
Ultradźwięki