Slajd 1

Jak wychowywać człowieka, aby

wybierał on drogi postępowania, które

prowadzą do rozwoju i szczęścia tak

jego, jak i innych ludzi oraz, aby chciał i

umiał przeciwstawiać się temu, co

prowadzi do degradacji? Wobec

konieczności odpowiedzi na te pytanie

staje, w pierwszym rzędzie rodzina, a

obok niej szkoła, która z natury rzeczy

winna wspierać jej wychowawczą rolę

[ Jan Paweł II ]

Szkoła w systemie

edukacji /od 1.09.1999 r.



Placówki wychowania przedszkolnego dla dzieci w

wieku 3-6 lat, w tym roczne przygotowanie do szkoły

dzieci 6-letnich, które, poczynając od roku szkolnego

2004/2005, będzie nie tylko prawem, lecz także

obowiązkiem każdego z nich;



Sześcioletnie szkoły podstawowe z podziałem na dwa

cykle dydaktyczne: nauczanie w pełni zintegrowane w

klasach I-III, tj. bez wyodrębniania tam

poszczególnych przedmiotów nauczania- za

wyjątkiem lekcji religii/etyki- oraz nauczanie blokowe

w klasach IV-VI, tzn. z uwzględnieniem różnego

rodzaju przedmiotów nauczania, jak język polski,

matematyka, wychowanie fizyczne itp.;

Szkoła w systemie

edukacji /od 1.09.1999 r.



Trzyletnie gimnazja, które podobnie jak szkoły

podstawowe są obowiązkowe dla wszystkich uczniów

( uczniowie w ten sposób zobowiązani są oni do

uczęszczania do szkoły przez 9 lat, a nie jak dawniej

przez 8 lat);



Trzyletnie licea ogólnokształcące i trzyletnie licea

profilowane oraz czteroletnie technika i dwu- lub

trzyletnie zasadnicze szkoły zawodowe;



Szkoły policealne (w tym również m.in. dla absolwentów

techników) techników uzupełniające licea

ogólnokształcące, a także uzupełniające technika po

ukończeniu zasadniczej szkoły zawodowej.

Szkoła jako instytucja

kształcenia i wychowania



Zajmuje się „kształceniem i

wychowaniem dzieci, młodzieży i

dorosłych, stosownie do przyjętych

w danym społeczeństwie celów i

zadań oraz koncepcji oświatowo-

wychowawczych i programów”.

Szkoła jako środowisko

wychowawcze



Szkoła w odróżnieniu od rodziny funkcjonuje

w warunkach wyraźnie

zinstytucjolizowanych, tj. bywa powołana i

poddawana kontroli przez odnośne władze

państwowe, a przynajmniej w ścisłym z nimi

porozumieniu i za ich zgodą.

Środowisko

wychowawcze szkoły



stanowi dla uczniów zbiór pewnych

elementów społecznej i

instytucjonalnej rzeczywistości



primum non nocere

Odpowiedzialność za realizację

programu oraz prawidłowe

funkcjonowanie szkoły ponoszą:



dyrektor szkoły



zastępcy dyrektora



rada pedagogiczna



rodzice i opiekunowie uczniów

(coraz częściej)

Elementy szkoły jako

środowiska wychowawczego



Programy



Plansze



Wyznaczone cele



Działania zaplanowane, zamierzone



Metody wychowawcze



Treści nauczania, kształcenia



Wiedza naukowa



Wiedza ogólna, całościowa /z różnych dziedzin/



Uspołecznianie dzieci



Wdrażanie do życia kulturalnego

Zadania szkoły



eliminowanie czynników lękotwórczych



zastąpienie metod polegających na przekazywaniu i

utrwalaniu wiadomości metodami wymagającymi

prowadzenia dialogu między nauczycielami i uczniami,

jak również pomiędzy samymi uczniami



zastąpienie zadań odtwórczych, zadaniami twórczymi,

które wymagają innowacyjnych postaw oraz zachowań



powiększenie zakresu samorządności i autonomii

uczniów



zmiana stylu kierowania na drodze wewnątrzszkolnych

dyskusji oraz samokształcenia nauczycieli



uznanie w praktyce zasady jedności kształcenia i

wychowania, co objawiało by się traktowaniem

rozwoju osobowości jako procesu integralnego

Funkcje pełnione przez

szkołę



dydaktyczna (kształcąca),



wychowawcza,



opiekuńcza.

Zakres funkcji

dydaktycznej



umożliwienie zdobycia wiedzy i

umiejętności niezbędnych do

uzyskania świadectwa dojrzałości;

Funkcja opiekuńczo-wychowawcza

szkoły powinna przejawiać się w

następujących kierunkach:

1.W odniesieniu do dziecka



zapewnienie bezpieczeństwa osobistego w szkole i w

drodze do szkoły



ochrona zdrowia dziecka



niesienie pierwszej pomocy



zapewnienie realizacji obowiązku

szkolnego(wyrównywanie opóźnień w nauce)



zaspakajanie podstawowych potrzeb biologicznych



roztaczanie opieki nad dzieckiem w czasie pracy

zawodowej rodziców



organizowanie dzieciom czasu wolnego(zapewnienie

właściwych styczności z wartościami kulturowymi,

ograniczanie styczności ze zjawiskami

patologicznymi.

Funkcja opiekuńczo-wychowawcza

szkoły powinna przejawiać się w

następujących kierunkach:

2. W odniesieniu do rodziny dziecka



udzielanie materialnej pomocy rodzinie w

miarę możliwości finansowych szkoły.



udzielanie pomocy w rozwiązywaniu

trudności wychowawczych w rodzinie (złe

warunki rodzinne dziecka, sytuacja

materialna, układ stosunków rodzinnych,

stopień odpowiedzialności rodziców)



podnoszenie kultury pedagogicznej rodziców



organizowanie życia społeczno-kulturalnego

rodziców

Funkcja opiekuńczo-wychowawcza

szkoły powinna przejawiać się w

następujących kierunkach:

3. W odniesieniu do środowiska

zamieszkania.



inspirowanie urządzeń rekreacyjnych i

kulturalno-oświatowych w rejonie szkoły



podnoszenie poziomu kultury

pedagogicznej społeczności lokalnej



organizowanie wolnego czasu lokalnej

społeczności



zwalczanie negatywnych zjawisk,

aspołecznych zachowań oraz wszelkiej

patologii

Zadania te szkoła realizuje najczęściej

przez prowadzenie :



świetlic,



bibliotek,



czytelni,



klubów,



różnych zespołów i kół zainteresowań,



organizacje uczniowskie,



masowe formy pracy kulturalnej( imprezy),



inspirowanie uczestnictwa w zajęciach

prowadzonych przez pozaszkolne placówki

oświatowe,



obozy i kolonie letnie,



wycieczki.

Dezorganizacja w

funkcjonowaniu szkoły

Głównymi przyczynami w złym

funkcjonowaniu wielu szkół są m.in.:



preferowanie funkcji kształcącej kosztem

niedoceniania funkcji wychowawczej,



przeładowane programy nauczania,



stosowanie w nadmiarze tradycyjnych

metod nauczania,



przestarzała organizacja procesu nauczania



braki w należytym przygotowaniu kadry

nauczycielskiej.

Metody naprawy

szkolnictwa



Unowocześnienie metod nauczania i

wychowania



Świadome i celowe odwoływanie się

do doświadczeń niektórych szkół

zorganizowanych według

odmiennych projektów

edukacyjnych

Rola wychowawcy



nauczyciel - wychowawca



„

Na ogół uważa się za skuteczne takie

wychowanie, w efekcie którego uzyskuje się

określone produkty wychowania: nawyki

postawy, przekonania itp. Traktuje się więc

wychowanie jako zorganizowaną czynność

ludzką, w wyniku której osiągnąć się

powinno konkretne, takie czy inne wartości”.

Rola wychowawcy



nie można określić konkretnych

kompetencji bądź zamkniętego systemu

zasad i metod działania



realizacja zamierzonych celów przez szkołę

wymaga uwzględnienia całokształtu

wpływów na ucznia, gdyż ograniczenie się

do organizowania procesów dydaktyczno -

wychowawczych jedynie na terenie szkoły

jest niewystarczające

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Nauczyciel i uczeń nie znają się bliżej.

Istnieją między nimi tylko kontakty

formalne. Nie ma kontaktu uczuciowego.

Zachowany jest stosunek nadrzędności i

podrzędności między nimi.

Próba nawiązania kontaktu z uczniem

przez nauczyciela. Brak jeszcze kontaktu

emocjonalnego ze strony ucznia.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Wyjście ucznia z inicjatywą i

poszukiwanie kontaktu z

nauczycielem, próba zwrócenia na

siebie uwagi, natomiast uwaga

skierowana na innych uczniów lub na

własny plan, niedostrzeganie ucznia.

Nadal kontakt jednostronny, formalny i

brak kontaktu uczuciowego w

pozytywnym znaczeniu.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Dążenie obu stron do kontaktu; próby

udane, kontakty istnieją z obu stron, choć

niezbyt częste, ale się stale pogłębiają.

Coraz większy stopień zaufania do siebie,

lepsza znajomość możliwości ucznia i

wymagań nauczyciela. Wzajemne

poznawanie się w toku pracy szkolnej,

optymalny model stosunków między

nauczycielem a uczniem.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Pogorszenie się kontaktów między

nauczycielem a uczniem, drobne

wykroczenia regulaminowe ucznia

prowadzą do uprzedzenia

nauczyciela do ucznia, ale kontakt

emocjonalny nie ulega przerwaniu,

sytuacja niepożądana, ale jeszcze

znośna.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Sytuacja trudna: próba straszenia ucznia

przez nauczyciela, stawianie ocen

niedostatecznych z przedmiotu,

obniżanie ocen ze sprawowania, za

surowe kary w stosunku do przewinień,

brak nagród w postaci pochwały,

ograniczenie praw i swobód ucznia,

rozluźnienie się emocjonalnego stosunku

i uprzedzenia ucznia do nauczyciela. Jest

to jednostronne zaburzenie w kontaktach

nauczyciel - uczeń. Cierpi uczeń.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Silne zaburzenie w kontaktach między

nauczycielem a uczniem; brak wnikliwych

spostrzeżeń ze strony nauczyciela,

obiektywizmu z jego strony w ocenie

ucznia. Nauczyciel i uczeń pozostają

silnym konflikcie i antagoniźmie. Sytuacja

trudna dla obu stron; nieudany efekt

oddziaływania wychowawczego

nauczyciela na ucznia, emocjonalne

oddalenie się ucznia od nauczyciela.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Podjęcie próby przywrócenia

równowagi w stosunkach między

uczniem a nauczycielem. Zmiany

metod wychowawczych i rewizja

własnego stanowiska wobec ucznia.

Poszukiwanie bliższych kontaktów z

uczniem. Sytuacja wychowawcza

ulega stopniowej poprawie.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

Wystawienie ucznia na próbę przez

nauczyciela; odmówienie mu racji,

chęć podporządkowania sobie ucznia,

wiara we własną nieomylność

nauczycielską, brak wysiłku ze strony

nauczyciela w kierunku poprawy

stosunków między nim a uczniem lub

lekceważenie całej sprawy. Uczeń

próbuje wznowić kontakt i przywrócić

równowagę.

10 przykładów interakcji i stosunków

społecznych w relacjach nauczyciel -

uczeń:

10.

Dążenie obu stron do poprawienia

wzajemnych stosunków; dojrzałość,

rozsądek i doświadczenie nauczyciela

oraz jego kultura i takt, świadomość

pedagogiczna, głębsze poznanie ucznia.

Po stronie ucznia; świadomość własnych

zadań, poznawanie nauczyciela, wiara w

ludzką dobroć, życzliwość i przyjaźń. Jest

to sytuacja najkorzystniejsza (T. Marzec

1987).

Uczniowie



podmiotowość ucznia łączy się

przede wszystkim z życzeniowymi

zdaniami typu;

- żeby uczeń stał się kimś (w

opozycji do czymś),

- żeby stawał się i kształtował jako

osoba,

Klasa szkolna jako środowisko

społeczne i wychowawcze



"Klasa jest zespołem składającym się z

uczniów wzajemnie na siebie

oddziaływujących, którzy różnią się

zajmowanymi w nim pozycjami i rolami

oraz mają wspólny system wartości i norm

regulujących ich zachowanie w istotnych

dla klasy sprawach (M. Łobocki,

wychowanie w klasie szkolnej. Z zagadnień

dydaktyki grupowej, Warszawa 1974, WSiP

s. 15 )

Andrzej Janowski wymienia następujące

specyficzne cechy klasy szkolnej jako

grupy społecznej:

- Niedobrowolny przydział uczniów, niejako

przymusowa przynależność do określonego

zespołu.

- Klasa jest częścią struktury organizacyjnej szkoły.

Wiele działań jest w niej z góry określonych

poprzez rytm życia i działań szkoły jako całości.

- Struktura nieformalna klasy w dużym stopniu

może tworzyć się spontanicznie, w wyniku

wzajemnych kontaktów uczniów.

- W zespole klasowym tworzą się mniejsze grupy

koleżeńskie, w których porozumiewanie się jest

znacznie ułatwione.



Układ miejsc, jakie zajmują

poszczególni członkowie grupy

względem siebie, nazywamy

strukturą grupy



Miejsce jednostki w tej strukturze

określamy jako

pozycję jednostki.

(A.Janowski, Psychologia społeczna a

zagadnienia wychowania.

Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk

1980, s.98-99 )

Zbigniew Zaborowski wyróżnia kilka

rodzajów stosunków społecznych w

klasie szkolnej



Pomiędzy poszczególnymi jednostkami

zachodzą

kontakty interpersonalne,

czyli interakcje



W procesie wykonywania wspólnych zadań

kształtują się

stosunki rzeczowe



Na podłożu wizji osobistych, emocjonalnych

kontaktów pomiędzy uczniami powstają

stosunki osobowe,

wśród nich -

koleżeński i przyjacielskie.



W klasie szkolnej mają również miejsce

stosunki międzygrupowe

. Mogą one

polegać na współpracy lub

współzawodnictwie pomiędzy grupami

wewnątrz klasy.

Document Outline