background image

 

 

Hemostaza

Hemostaza jest procesem 
trójfazowym składającym się z:

hemostazy pierwotnej

krzepnięcia

fibrynolizy

background image

 

 

 

Krzepnięcie

Powstawanie skrzepu

Konsolidacja czopu płytkowego

za pomocą włóknika

background image

 

 

endothelium

błona
podstawowa

subendothelium

krew

Nienaruszony śródbłonek nie tworzy skrzeplin,

nie reaguje z płytkami ani z czynnikami krzepnięcia

ściana naczynia

Hemostaza

background image

 

 

endothelium

błona

podstawowa

subendothelium

krew

Gdy naczynie jest uszkodzone uwalniają się czynniki tkankowe zaś warstwa

podśródbłonkowa wyeksponowana jest na działanie płytek i czynników krzepnięcia

uszkodzenie ściany naczynia

płytki
czynniki

Hemostaza

background image

 

 

 

fibrynoliza

    rozpuszczenie skrzepu

ochrona przed zakrzepicą

Fibrynoliza

background image

 

 

 czynniki krzepnięcia
  fosfolipidy
       Ca ++

  AT III

białko C

białko S

+

_

tPA
uPA

PAI-1

antyplazmina

+

_

fibrynoliza

plazmina

FIBRYNA

Równowaga w układzie 

krzepnięcia

krzepnięcie

trombina

background image

 

 

                              

PŁYTKI KRWI = TROMBOCYTY – PLT

PŁYTKI KRWI = TROMBOCYTY – PLT

•       bezjądrzaste elementy morfotyczne krwi
•       powstają w szpiku w procesie trombopoezy z 
megakariocytów przy udziale    

        trombopoetyny, Il-3, 11

        czas przeżycia płytek – 8-12 dni (rozpad w ukł. s-ś śledziony 
i wątroby)

 

              wartości prawidłowe PLT              

PLT = 150 – 400 x 

10

3

/ul  (x 10

9

/l)

         poziom hemostatyczny płytek (najmniejsza liczba płytek 
warunkująca czynność   

                                           hemostatyczną płytek)               

PLT = 

35-40 x 10

3

/ul

  

      poziom zagrażający życiu                             

PLT    poniżej 10 x 

10

3

/ul  

      małopłytkowość

                                             PLT    poniżej 100 

x 10

3

/ul  

      

nadpłytkowość 

                                              PLT    powyżej 

600 x 10

3

/ul  

background image

 

 

         

FUNKCJE  PŁYTEK KRWI

FUNKCJE  PŁYTEK KRWI

background image

 

 

 

 

OSOCZOWE  CZYNNIKI  KRZEPNIĘCIA KRWI

OSOCZOWE  CZYNNIKI  KRZEPNIĘCIA KRWI

  Synteza genetycznie uwarunkowana, geny kodujące syntezę większości 

czynników zlokalizowane są na chromosomach autosomalnych, z wyjątkiem  

genów kodujących cz. VIII i IX – w chromosomie płciowym X

 

 

CZYNNIKI KONTAKTU

CZYNNIKI KONTAKTU

  Białka kofaktorowe , produkowane w wątrobie, niezbędne do aktywacji 
krzepnięcia w kontakcie z  

    ujemnie naładowanymi powierzchniami:  włókna kolagenu, kaolin, szkło

        

Czynnik XII

Czynnik XII            = cz. kontaktu   = cz. Hagemana

        

        

Prekalikreina

Prekalikreina        = Kalikreinogen = cz. Fletschera  – proenzym 

kalikreiny, 

                                                                                               -  aktywator cz. 
XII i plazminogenu

       

Wielkocząsteczkowy

Wielkocząsteczkowy

 

 

kininogen

kininogen   = cz. Fitzgeralda = HMWK  – kofaktor 

aktywacji cz. XII, XI         

                                  

        i  kalikreinogenu

       

Czynnik XI

Czynnik XI           = cz. Rosenthala = cz. przeciwhemofilowy- C

                                                     

CZYNNIKI ZESPOŁU PROTROMBINY

CZYNNIKI ZESPOŁU PROTROMBINY

   Synteza w hepatocytach przy udziale witaminy K jako kofaktora. 

        

Czynnik X

Czynnik X                  =  cz. Stuarta-Prowera

        

Czynnik IX

Czynnik IX                =  cz. Christmasa = cz. przeciwhemofilowy -B

      

 

 

Czynnik VII

Czynnik VII              =   Prokonwertyna = cz. stabilny

       

Czynnik II

Czynnik II                 =   Protrombina 

background image

 

 

                                          

                                          

CZ

CZ

YNNIKI  WRAŻLIWE  NA TROMBINĘ

YNNIKI  WRAŻLIWE  NA TROMBINĘ

 

         

         

C

C

zynnik XIII

zynnik XIII               =  czynnik stabilizujący fibrynę, 

transglutaminaza osoczowa
         

C

C

zynnik VIII

zynnik VIII               =  czynnik przeciwhemofilowy A, globulina 

antyhemofilowa
         

C

C

zynnik V

zynnik V

      =  proakceleryna

      

      

  

  

 

 

C

C

zynnik I

zynnik I                     =  fibrynogen 

               Dodatkowe czynniki:

       

Cz

Cz

ynnik III

ynnik III   = tromboplastyna tkankowa = czynnik tkankowy (TF) 

= białko integralne  
                               błon komórkowych m.in. fibroblastów, monocytów,   
makrofagów, rec. dla 
                               cz. VIIa

     

     

  

  

Cz

Cz

ynnik IV

ynnik IV -   jony Ca

2+ 

   

       

Cz.

Cz.

vWillebranda

vWillebranda    –   wyst. w osoczu i w płytkach krwi, ułatwia 

adhezję płytek  tworząc    
                                kompleks z cz. VIII, chroni go przed proteolityczną 
degradacją 

FFL

FFL- Fosfolipidy błon komórkowych płytek – fosfatydyloseryna 

background image

 

 

Zespół 
tenazy

Zespół 
protrombina
zy

background image

 

 

Monomery

 fibryny

Protrombina         Trombina   

Fibrynogen                   monomery

 fibryny

Rozpuszczalne
Polimery
fibryny

Formacja fibryny

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

background image

 

 

Protrombina         Trombina   

Fibrynogen                   monomery

 fibryny

Wiązania
krzyżowe

Formacja skrzepu

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

fibryna

XIII         XIIIa

XIII         XIIIa

background image

 

 

Stabilizowana
Fibryna powiązana 
wiązaniami krzyżowymi

Skrzep

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

fibrin

background image

 

 

Fibrynoliza

plazmina

plazmina

plazmina

plazmina

Moseson MW, J Lab Clin Med, 1990

background image

 

 

PRODUKTY  DEGRADACJI  

FIBRYNOGENU (FDP)

D-DIMER

E

Fragmenty zawierające D-DIMER

 Moseson MW, J Lab Clin Med, 1990

background image

 

 

D-DIMERY

 

TO  

PRODUKTY  ROZPADU  FIBRYNY

background image

 

 

D-DIMERY

 

TO  MARKERY  KRZEPNIĘCIA 

ZACHODZĄCEGO  IN VIVO

background image

 

 

OBECNOŚĆ  

D-DIMERÓW

  W  OSOCZU  ŚWIADCZY  O

RÓWNOCZESNEJ  AKTYWACJI 

KRZEPNIĘCIA  KRWI  I  FIBRYNOLIZY

background image

 

 

 

PODWYŻSZONY POZIOM D-DIMERÓW

CHOROBA ZAKRZEPOWO-ZATOROWA

ZESPÓŁ  WYKRZEPIANIA  WEWNĄTRZNACZYNIOWEGO

NOWOTWORY

ZAKAŻENIA

CHOROBA WIEŃCOWA I ZAWAŁ SERCA

REUMATOIDALNE  ZAPALENIE  STAWÓW

URAZY I OPERACJE

POSOCZNICA

CIĄŻA

OSOBY STARSZE

background image

 

 

WSKAZANIA  KLINICZNE  DO 

OZNACZENIA  POZIOMU  

D-

DIMERÓW

WYKLUCZENIE  ZAKRZEPICY  ŻYLNEJ  LUB  

TĘTNICZEJ

WYKLUCZENIE   ZATOROWOŚCI   PŁUCNEJ

ZESPOŁY  WYKRZEPIANIA  

WEWNĄTRZNACZYNIOWEGO (DIC)

background image

 

 

D-DIMER

   W   OSOCZU   TO  

NAJBARDZIEJ   PRZYDATNY  MARKER LABORATORYJNY

DO   BADAŃ  PRZESIEWOWYCH  U  OSÓB Z PODEJRZENIEM

 

ZAKRZEPICY   ŻYLNEJ

   LUB  

ZATOROWOŚCI  PŁUCNEJ

SZCZEGÓLNIE  W   WARUNKACH

 AMBULATORYJNYCH   LUB   W   IZBIE   PRZYJĘĆ

background image

 

 

Fibrynogen

Fibrynogen                      2 monomeryczne 
fragmenty D
       tzw.  

FDP

FDP

                                         1 dimeryczny fragment E   
 

Norma  FDP
  0 – 10ug/ml

Norma D-
dimerów
 do 200 ng/ml

  plazmina

FDP

FDP

DIC z hiperfibrynolizą

Pierwotna hiperfibrynoliza ! (po zabiegach na narządach z t-PA 
(płuca, macica, stercze)

Zakrzepica żył głębokich

Białaczki, nowotwory złośliwe

Zawał m. sercowego

Zator tętnicy płucnej

Leczenie np. streptokinazą
(wynik oznaczenia FDP obejmuje łącznie produkty degradacji 
fibrynogenu i fibryny)

stabilizowana fibryna

stabilizowana fibryna

           2 fragmenty D połączone wiąz. 

krzyżowym  przez cz. XIII

               1 fragment E          

    tzw. 

D- dimery

D- dimery

background image

 

 

                       

NATURALNE INHIBITORY KRZEPNIĘCIA 

NATURALNE INHIBITORY KRZEPNIĘCIA 

        utrzymanie płynności krwi krążącej oraz zapobieganie nadmiernemu 
narastaniu   

        czopu ostatecznego

        najważniejsze inhibitory:  Antytrombina III – AT III

                                                    Białko C (PC)

                                                   Białko S (PS) jako kofaktor białka C

                                                   Inhibitor zewnątrzpochodnego szlaku 
krzepnięcia –TFPI

                                              

ANTYTROMBINA  III

ANTYTROMBINA  III

     - synteza w wątrobie, w mniejszym stopniu w śródbłonku naczyń oraz  
w megakariocytach

     - należy do rodziny serpin  inaktywujących proteazy serynowe poprzez 
ich wiązanie w 

       kompleks stechiometryczny w stos. 1:1

   -  kofaktorem AT III jest heparyna, która tworząc z nią kompleks 
przyśpiesza reakcję  

      inaktywacji cz. krzepnięcia 1000 x.

                                                         Trombinę

                                                         cz. XIIa

      AT III inaktywuje :                  cz. XI a

                                                         cz. IX a

   cz. Xa,  (ostatnio uważa się, że również VIIa) 

background image

 

 

                                                                   

BIAŁKO C

BIAŁKO C

-          synteza formy nieaktywnej w  wątrobie przy udziale witaminy K 

 -         aktywacja białka C uruchamiana jest przez pojawienie się trombiny 
we krwi

 

                      trombina

wiąże się w kompleks z

                   trombomodulina

                   inaktywacja cz. VIII a

  Białko C                               APC + PS                          inaktywacja cz. V a

 

Niedobór białka C :

                         DIC

                         leczenie L-asparaginazą, doustnymi antykoagulantami

 

                                         

TFPI  

TFPI  

- inhibitor zewnątrzpochodnego szlaku 

- inhibitor zewnątrzpochodnego szlaku 

  

  

krzepnięcia

krzepnięcia

-         białko występujące  w osoczu w formie związanej z Lp

-         w obecności cz. Xa wiąże i inaktywuje kompleks TF – VII a

background image

 

 

ZASADY POBIERANIA KRWI DO BADAŃ UKŁADU KRZEPNIĘCIA

ZASADY POBIERANIA KRWI DO BADAŃ UKŁADU KRZEPNIĘCIA

 

RANO, NA CZCZO ( lub lekki posiłek beztłuszczowy)

 W WARUNKACH SPOKOJU, BEZ STRESU

 KREW ŻYLNA NA 3,2% CYTRYNIAN SODU

(1 cz. cytrynianu  - 9 cz. krwi )

 BEZ STAZY lub UCISK ok. 30 sek

 

OSTRE, DOŚĆ GRUBE IGŁY

 KREW PO ODRZUCENIU PIERWSZYCH  2-3 ML

 

PLASTIKOWE PROBÓWKI

 

BARDZO DELIKATNE MIESZANIE KRWI TUŻ PO POBRANIU

(3-4 krotne odwrócenie probówki do góry dnem - nie wolno spienić! )

 

                                             

NIEZWŁOCZNIE  ODWIROWAĆ PRÓBKĘ KRWI

(10 min – 3 tys. obrotów/min)

 

BADANIA WYKONAĆ W CIĄGU MAX  2 GODZIN OD POBRANIA

 

background image

 

 

        

BADANIA PRZESIEWOWE (PODSTAWOWE) I UZUPEŁNIAJĄCE 

BADANIA PRZESIEWOWE (PODSTAWOWE) I UZUPEŁNIAJĄCE 

 

 

DIAGNOSTYCE 

DIAGNOSTYCE 

                                            

                                            

ZABURZEŃ UKŁADU HEMOSTAZY

ZABURZEŃ UKŁADU HEMOSTAZY

       

NACZYNIOWE

NACZYNIOWE

            

Czas krwawienia metodą Ivy

                          Testy specjalistyczne – test oporności kapilarowej
                                                              - biopsja skóry
      

PŁYTKOWE

PŁYTKOWE

                  Czas krwawienia - BT
                  Liczba płytek krwi –PLT
                  Rozmaz krwi obwodowej

        

Badania czynnościowe: Adhezja i agregacja płytek

          Reakcja uwalniania 
          Ocena zawartości ziarnistości płytek
          Czas zużycia protrombiny

     

 

 

OSOCZOWE

OSOCZOWE

         

         Czas kaolinowo-kefalinowy – aPTT – (k-k) -czas częściowej 

tromboplastyny  po aktywacji    Czas protrombinowy – PT

         Czas trombinowy – TT
         Czas rekalcynacji – CT
         Fibrynogen
                    

Poszczególne czynniki krzepnięcia: VIII, VII, XIII

                       Krążące antykoagulanty
                       Inhibitory krzepnięcia:
                               Antytrombina III –AT III
                              Białko C, białko S
          

background image

 

 

CZAS KRWAWIENIA

CZAS KRWAWIENIA

Czas od chwili uszkodzenia naczynia do samoistnego ustania krwawienia

•        jest jednoznaczny z czasem trwania hemostazy pierwotnej
•        jest miarą: czasu utworzenia czopu płytkowego

                         skurczu naczyń 

                         adhezji i agregacji płytek do śródbłonka naczyń

•        próba czynnościowa płytek krwi zależna częściowo od stanu naczyń, 
nie zależy od  

          czynników krzepnięcia

•         metody oznaczania : 

                                             

Metoda Duke’a

                          

 

 Nakłucie skóry opuszki palca na głębokość 2-3 mm i pomiar czasu do 

momentu  zaprzestania wypływu krwi

   

                                  

Norma   - do 5 min

                                              

background image

 

 

                                  

Metoda Ivy z modyfikacją Mielke – met. 

Metoda Ivy z modyfikacją Mielke – met. 

zalecana 

zalecana 

Standaryzacja pomiaru – pomiar czasu wypływu krwi od momentu 
dokonania  nacięcia na 

skórze przedramienia o dł. 10 mm i głębokości ok. 2,5 mm (zestawy np. 
Simplate) przy ciśn. 

40 mmHg (ciśn. nadmuchane po założeniu opaski ciśnieniomierza) do 
braku śladu krwi na 

przykładanej do nacięcia bibule filtracyjnej.

                                                                                         

Norma – 2 – 10 

min 

                                                                                                         

(do 8 

min)             

          CZAS KRWAWIENIA

•   małopłytkowość
•   trombastenia Glanzmana (wrodzone zaburzenia agregacji płytek)
•   ch. von Willebranda
•   niektóre trombocytopatie
•   skazy krwotoczne z hipofibrynogenemią
•   po aspirynie

background image

 

 

 

 

                                                                                             HMWK 

                                 HMWK 

                                                                         kalikreina               prekalikreina   

              

 

             XII                              XIIa 

 

                                                            HMWK 

                                   XI                      XIa 

 

 

 

 

 

                IX                 IXa                              

                                                                                  

VIIIa, Ca

2+, 

fosfolipid 

 

 

                                            X   

 

Xa 

  

 

 

 

 

 

 

 

Va, Ca

2+

, fosfolipid 

                                                                                                                 

                             Protrombina   

 

Trombina 

 

                             Fibrynogen                     Fibryna

 

 

 

APTT 

–      ocena wewnątrzpochodnego układu aktywacji krzepnięcia   

KAOLIN 

KEFALINA 

Norma -   28 – 40 sec 

                 26 -- 37 sec

 

100 ul osocza 

100 ul kefaliny/kaolinu 

100 ul CaCl

2    

 

37 C –  3 - 5 min inkub.

 

background image

 

 

APTT  (począwszy od zmniejszenia aktywności któregoś czynnika poniżej 20-30%, 

 

 

 

szczególnie wrażliwy na  niedobór cz. VIII, IX, V 

 

 

           nie zależy od liczby płytek i cz. VII) 

 

 Hemofilia A (wrodzony niedobór lub zmniejszenie aktywności  cz.VIII) 

 Hemofilia B (wrodzony niedobór lub zmniejszenie aktywności  cz. IX) 

 Hemofilia C (wrodzony niedobór lub zmniejszenie aktywności  cz. XI) 

 Niedobór cz. XII, prekalikreiny, kininogenu, X, V, II, I 
 Choroba von Willebranda (niedobór antygenu vWF wyst. w kompleksie z cz. VIII) 

 Hipofibrynogenemia znacznego stopnia 

 Obecność inhibitorów krzepnięcia: heparyny, FDP, krążących antykoagulantów 

 Inne przyczyny: mocznica, białaczka 
 

N

   APTT 

 Naczyniowe i płytkowe skazy krwotoczne 

 Wybiórczy niedobór cz. VII

 

 

 Subkliniczna postać hemofilii 
 

APTT 

 Nadkrzepliwość 

 Niewłaściwe pobranie krwi (trudności w nakłuciu żyły – cz III) 

background image

 

 

PT – ocena zewnątrzpochodnego układu 

PT – ocena zewnątrzpochodnego układu 

krzepnięcia

krzepnięcia

               Czynnik VII

Czynnik VII a, cz. tkankowy (TF)
                                  Ca 

2+

      Czynnik X                      czynnik X a

                                                          czynnik Va, Ca 

2+, 

FL  

                      protrombina                      trombina

                                               fibrynogen                    fibryna

                                  

                                  

SPOSOBY  WYRAŻANIA  CZASU  PROTROMBINOWEGO

SPOSOBY  WYRAŻANIA  CZASU  PROTROMBINOWEGO

     tromboplastyna

   CZAS 

PROTROMBINOWY

Czas (sekundy)

11 – 13 sek
12 – 16 sek

WSKAŹNIK 

PROTROMBINOWY

PT prawidłowy   x 100 

              PT pacjenta

80 – 120 %

WSPÓŁCZYNNIK

PROTROMBINOWY - R

PT pacjenta

PT prawidłowy

0,85 – 1,15

INR – międzynarodowy

współczynnik   

znormalizowany

ISI

ISI – międzynarodowy 

indeks 

czułości

   0,9 – 1,25

100 ul osocza

100 ul 
tromboplastyny

100 ul CaCl

2

background image

 

 

PT 

 

  złożony niedobór cz. VII, V, X, II 

  przewlekłe ch. miąższu wątroby 

  awitaminoza K 
  hypo- dysfibrogenemia 

  obecność inhibitorów krzepnięcia – heparyna, FDP 

  ch. krwotoczne noworodków (niedobór wit. K, niedorozwój wątroby) 

  rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC) 
  krążące antykoagulanty u chorych z toczniem rumieniowatym 

  inne :białaczki, mocznica, leczenie salicylanami 

  leczenie antykoagulantami doustnymi 

 
 PT 

 zakrzepica  

 stany nadkrzepliwości m.in. ciężarnych i okołoporodowej 

 zwiększona aktywność cz. VII  

niewłaściwe przechowywanie próbki (powyżej 2 h w +4 ?C)

 

background image

 

 

TT –  ocena przejścia fibrynogenu w fibrynę – ocena drogi 
wspólnej

Norma TT 

ok. 15 sek

     
Trombina

 TT zależy od: stęż. Fbg, trombiny, aktywności AT III, prawidłowej stabilizacji  
fibryny

      

background image

 

 

      TT

      

   Hipofibrynogenemia np. w marskości wątroby, DIC i afibrynogenemii 0 g/l
        Dysfibrynogenemia
        Obecność inhibitorów trombiny np. leczenie heparyną
        Obecność inhibitorów polimeryzacji fibryny np. FDP
        Inne: mocznica, gammapatia monoklonalna
             TT

        Nadkrzepliwość

      TT               wykonać           

Czas reptylazowy

Czas reptylazowy

       pomiar czasu krzepnięcia osocza po aktywacji reptylazą (wyciąg z jadu 
węża)  - enzym o    działaniu podobnym do trombiny, ale niezależny od 
heparyny

                                                                                                 

norma – ok. 18 –

20 sek

   

        

TT   +         t.  reptylazowy                obecność FDP (hamują 

polimeryzację fibryny)

        TT   +    

N   

t.  reptylazowy               obecność heparyny (hamuje 

trombinę

              (nie hamuje reptylazy)

background image

 

 

 Glikoproteina syntetyzowana w wątrobie
•   niezbędna w procesie krzepnięcia do tworzenia czopu płytkowego 
(warunkuje agregację   płytek)   i  ostatecznego (tworzenie siatki 
fibrynowej)

•  Białko ostrej fazy, którego stęż. rośnie w początkowym okresie infekcji 
(wpływ na wzrost OB)

•  niezależny czynnik ryzyka choroby wieńcowej, zawału m. sercowego, 
udaru mózgu

    (bierze udział w transporcie chol i tworzeniu k. piankowatych, powoduje 
rozrost  mięśni gładkich –        zw. miażdżycorodny)

      wzrost między 3-5 dniem w zawale, stabilizacja w ciągu  20 dni

     im wyższy fbg, tym gorsze rokowanie w zawale

                          

                                                     

Norma  - 2,0 – 4,0 g/l           200-400 

mg/dl

   

Metody oznaczania fbg:  

    metoda chronometryczna Claussa 

  (ścisła korelacja między trombinowym czasem krzepnięcia i stężeniem  
fibrynogenu w osoczu)

    metoda kolorymetryczna z odczynnikiem  Folina i Ciocalteu

FIBRYNOGEN - FBG

FIBRYNOGEN - FBG

background image

 

 

                                                              

Fibrynogen

     DIC
•     pierwotna hiperfibrynoliza
•     wrodzony brak lub niedobór fbg
•    marskość wątroby i inne uszkodzenia czynności wątroby
•   ch. hematologiczne (AL, nk aplastyczna)
•    podczas leczenia streptokinazą

                                                            

Fibrynogen

   hiperfibrynogenemia przemijająca:                                     
Hiperfibrynogenemia dłużej trwająca

     III trymestr ciąży i  okres okołoporodowy                                  nowotwory 
złośliwe

     po zabiegach operacyjnych                                                           przewlekłe 
stany zapalne

•     zakrzepica                                                                                       
kolagenozy

    urazy i ostre stany zapalne, zwłaszcza zapalenie płuc                zespół 
nerczycowy

•    zawał serc

background image

 

 

ALGORYTM  CZASÓW

ALGORYTM  CZASÓW 

background image

 

 

 APTT        PT -  

N

,

   

TT  -

 N 

,

  

BT

 

-

 N          

niedobór cz. XII, XI, IX, VIII (hemofilia 

lub ch. vW), PK

                                                                          obecność krążącego 
antykoagulantu 

                                                  

próba korekcji APTT

                         

                         

 prawidłowa 

                                      

brak korekcji

         

niedobór czynników                             krążący antykoagulant 

(anty-VIII lub LA)

                                                                                                            

                                                                                                                                            
                                            

                           

oznaczyć poziom poj. czynników                                            

miano

  APTT        PT       TT – 

N

 

BT

  

-

N             

niedobór cz. II, V, X, VII  (choroby wątroby)

                                złożony niedobór cz. zależnych od witaminy K 

(znaczny)

                                zaburzenia po masywnych przetoczeniach

                                          

próba korekcji APTT                    oznaczyć poziom cz. 

II, V, VII, X

   APTT        PT       TT       BT –

 N       

      hypo- i  dysfibrynogenemie

                                                                        DIC

                                                                        ch. wątroby                                       

oznaczyć stęż. fibrynogenu

                                                                        aktywacja fibrynolizy                     

FDP

                                                                        wpływ heparyny                              

czas 

reptylazowy

 APTT – 

N   

PT       TT – 

N

,  BT – 

N            

niedobór cz. VII

                                                                         rozpoczęcie leczenia antykoagulantami 
doustnymi

 APTT-   

N

,  PT – 

N

,  TT-

 N

,   BT                

ch. von Willebranda

APTT – 

N

,    PT – 

N

,    TT- 

N

,  BT               

zaburzenia płytkowo-naczyniowe

background image

 

 

                                      

TROMBOFILIA – NADKRZEPLIWOŚĆ

TROMBOFILIA – NADKRZEPLIWOŚĆ

        Wrodzona lub nabyta skłonność do zakrzepów

       

przyczyny zaburzeń nabytych: 

                   obecność p/c antyfosfolipidowych (Lupus antykoagulant- LA)

                  nadpłytkowość

                  czerwienica prawdziwa

                  zwiększona aktywność inhibitorów fibrynolizy 

    

przyczyny wrodzonej trombofilii

 ( wyst. poniżej 40 r.ż., bez czynników 

ryzyka):

                  oporność na aktywne białko C (APC-R) – 12 –64 % częstość 
występowania

                  niedobór białka C                                      -   5 –8 %

                  niedobór białka S                                       -   5 – 8 %

                  niedobór AT III                                          -   2 – 4 %     

                                                                             

APC-R 

         zaburzenie związane z mutacją punktową w obrębie cz. V typu 
Leiden,

         zmieniony cz. V ma aktywność prokoagulacyjną, natomiast nie ulega 
proteolizie pod     

        wpływem  APC 

background image

 

 

                                             

PODZIAŁ  SKAZ  KRWOTOCZNYCH

PODZIAŁ  SKAZ  KRWOTOCZNYCH

 

                                                      

NACZYNIOWE

NACZYNIOWE

Wrodzone: 

Wrodzone: 

        wrodzona naczyniakowatość krwotoczna (ch. Rendu-Oslera)
        plamice we wrodzonych zaburzeniach tkanki łącznej np. zespół 

Marfana 

        samoistna hemosyderoza płuc
 

Nabyte:

Nabyte:

        zespół Schönleina-Henocha
        plamice w przebiegu zakażeń
        plamice w przebiegu amyloidozy
        plamica starcza, ortostatyczna, mechaniczna, polekowe, z 

zapaleniem naczyń włosowatych,

          szkorbut

-  rozpoznanie : przedmiotowe bad. lekarskie + wywiad rodzinny

                            wyniki testów z zakresu krzepnięcia krwi i hemostazy - 
norma

 

background image

 

 

                                                             

PŁYTKOWE

PŁYTKOWE

 

 Zmiany ilościowe:

A.  

Małopłytkowości - Trombocytopenie

Małopłytkowości - Trombocytopenie  

      a) zmniejszone wytwarzanie płytek

     wrodzone:    * wrodzona hipoplazja szpiku – zespół Fanconiego

       nabyte :      *  nk aplastyczna

                           *  aplazja megakariocytowa

                           *  nacieczenie szpiku kostnego (ALL, chłoniaki, gruźlica)

                           * zwłóknienie szpiku

                           * leki mielosupresyjne, zw. chemiczne, promienie 
jonizujące

        * nk megaloblastyczne, z niedoboru żelaza, nocna napadowa 

hemoglobinuria

                           * zakażenia wirusowe, niewydolność nerek

     

  b) nadmierne niszczenie płytek

       wrodzone: * samoistna autoimmunologiczna plamica małopłytkowa

       nabyte:  immunologiczne: * małopłytkowość poprzetoczeniowa, 
polekowa

                * autoimmunologiczna nk hemolityczna

                                                   * toczeń rumieniowaty układowy

               * wstrząs anafilaktyczny

background image

 

 

nieimmunologiczne: * DIC

                          *  zakażenia

                * zespół hemolityczno- mocznicowy

               * zakrzepowa plamica małopłytkowa

c)  nieprawidłowe rozmieszczenie płytek w ustroju

                                *  hipersplenizm

     d) utrata płytek

:    * krążenie pozaustrojowe, krwotoki

    

    

B. 

B. 

Nadpłytkowości

Nadpłytkowości

         pierwotne:  * samoistna,

                              * zespóły mieloproliferacyjne

          wtórne:      * stany zapalne (gruźlica, sarkoidoza, RKZ, wrzodziejące 
zap. jelita grubego)

                             *  ch. nowotworowe   

                *  po splenektomii i innych zabiegach pooperacyjnych

                             *  po krwotokach

                             *  w niedoborze żelaza

                             *  polekowa ( np. winkrystyna)

                            * powysiłkowa (trwająca ok. 15-30 min)

background image

 

 

Zmiany jakościowe (zaburzona czynność płytek)- TROMBOCYTOPATIE:

Zmiany jakościowe (zaburzona czynność płytek)- TROMBOCYTOPATIE:

 

 

 

 Wrodzone

a)  

  a) anomalie błony płytkowej

        * zespół Bernarda-Souliera (defekt kompleksu GP Ib/IX/V- 
płytkowy rec. dla cz.vW

             

                       zaburzona adhezja płytek 

krwi

       * trombastenia Glanzmanna ( defekt kompleksu GP IIb/IIIa – rec. 
dla fbg)

 

                                         zaburzona agregacja 

płytek krwi

       * defekt receptora kolagenu ( defekt GP Ia/IIa)   -     łagodna skaza 
krwotoczna

       * zespół Scotta   (zaburzenia prokoagulacyjnej czynności płytek)

    b) zaburzenia sekrecji ziarnistości płytkowych

 

 

B.    Nabyte : 

           * wpływ leków

           * ch. krwi (ALL, MDS, zespoły mieloproliferacyjne),

           * DIC

           * inne choroby np. mocznica, krążenie pozaustrojowe, przewlekłe 
ch. wątroby

 

background image

 

 

                                                             

OSOCZOWE

OSOCZOWE

    

 

 

Wrodzone

Wrodzone:

          * Ch. von Willebranda

          * Hemofilia A

          *Hemofilia B

         * A-, hipo-, dysfibrynogenemia

         * Niedobór pojedynczego cz. II, V, VII, X, XI, XII, XIII (występują 
rzadko)

     

     

Nabyte:  

Nabyte:  

a)       

a) niedobór witaminy K

              upośledzenie wytwarzania  wit. K

                                

 np. * ch. krwotoczna noworodków

  

            

upośledzenie wchłaniania wit.K 

                                            *kamica, nowotwór, zespół złego wchłaniania

              upośledzone wykorzystanie wit. K 

                                           * doustne antykoagulanty-pochodne 
dihydroksykumaryny

        b) zaburzenia krzepnięcia z powodu chorób wątroby

background image

 

 

ZESPÓŁ WYKRZEPIANIA ŚRÓDNACZYNIOWEGO - DIC -

ZESPÓŁ WYKRZEPIANIA ŚRÓDNACZYNIOWEGO - DIC -

(disseminated intravascular coagulation), koagulopatia ze 

zużycia,

nabyta afibrynogenemia)

- nabyty zespół zaburzeń krzepnięcia krwi , wtórny do podstawowej 
jednostki chorobowej

uogólniona wewnątrznaczyniowa aktywacja krzepnięcia prowadząca do  
wytworzenia złogów    fibryny z towarzyszącą lub zahamowaną wtórną 
aktywacją fibrynolizy

                                 Najczęstsze stany kliniczne prowadzące do DIC:

•      zakażenia: bakteryjne (posocznica), wirusowe, grzybicze, riketsjozy
•       powikłania ciąży i porodu
•       nowotwory: rak gruczołu krokowego, trzustki, płuc,okrężnicy
•       ch. ukł. krwiotwórczego:AML-M3, przełomy hemolityczne, hemoliza 
wewnatrznaczyniowa po 

         toczeniu nieprawidłowej krwi

•       choroby serca i naczyń krwionośnych: naczyniaki, zator tętnicy 
płucnej

•      rozległe uszkodzenia tkanek: oparzenia, zabiegi operacyjne
•      choroby wątroby
•       inne choroby: OZT, rozległa zakrzepica żył głębokich, odczyny 
alergiczne na leki

 

background image

 

 

                                             

OBJAWY KLINICZNE  DIC

OBJAWY KLINICZNE  DIC

      krwawienia z miejsc wkłuć do żyły

-         krwawienia z dróg rodnych, moczowych, z przewodu pokarmowego

-         wybroczyny na skórze, błonach śluzowych

-         krwotoki z ran operacyjnych i pourazowych

 + zakrzepica i uszkodzenie serca, płuc, nerek, wątroby, OUN (ostra 
postać DIC)

 + ogólne objawy : gorączka, kwasica, białkomocz, hipoksja 

                                         

BADANIA PODSTAWOWE W DIC

BADANIA PODSTAWOWE W DIC

           

    PT

PLT

    APTT

FBG

    TT

    FDP

    D-dimery

    + testy parakoagulacji

    rozmaz krwi obwodowej- schizocyty 50%, duże płytki, wzrost WBC i 
Ret,

    nk hemolityczna mikroangiopatyczna

background image

 

 

  

  

BADANIA UZUPEŁNIAJĄCE

BADANIA UZUPEŁNIAJĄCE

               AT III

               cz.  V, VIII

               białko C

                                                            

DIAGNOSTYKA pre-DIC

DIAGNOSTYKA pre-DIC

          Testy wczesnego ostrzeżenia – 7 dni przed wystąpieniem objawów DIC

    

Markery aktywacji hemostazy

                  SF     –  rozpuszczalna fibryna

                  TAT  – kompleks ATIII- trombina

                   PAP -  kompleks plazmina-antyplazmina

                   D- dimery

   Markery uszkodzenia śródbłonka

    

                  TM    – trombomodulina ( wzrost na 1 dzień przed objawami)

                  TPA   – tkankowy aktywator plazminogenu

                    PAI   - inhibitor aktywatora plazminogenu

                    vWF – cz. von Willebranda

background image

 

 

HHEMOFILIE  - skaza krwotoczna osoczowa

wwrodzone zaburzenie krzepnięcia krwi związane z chromosomem X 

(dziedziczenie recesywne         sprzężone z płcią - chorują chłopcy, kobiety są 

nosicielami, chorują przy spadku poziomu czynnika VIII poniżej 40 %):

             hemofilia A – wrodzony niedobór cz. VIII
             hemofilia B – wrodzony niedobór cz. IX
             hemofilia C – wrodzony niedobór cz. XI
 

H

H

EMOFILIA A

EMOFILIA A

  - 

  - wrodzony niedobór cz. VIIIstopień ciężkości choroby zależy 

od aktywności cz. VIII

Postać 

hemofilii

Aktywność cz. VIII 

w surowicy

Objawy

 

 

ciężka

 

poniżej 1 %

częste nawracające krwawienia do 
stawów (zniekształcenia), do 
mięśni i narządów wewnętrznych

 

średnio

 

ciężka

 

1 – 5 %

krwawienia samoistne (rzadko)
Ciężkie krwawienia po ekstrakcji 
zębów,
zabiegach chirurgicznych, krwiaki 

pourazowe

łagodna

5 – 15 %

Krwawienia po zabiegach, urazach 

subhemofilia

15 – 30 %

bezobjawowo

 

background image

 

 

                                       

Rozpoznanie hemofilii

Rozpoznanie hemofilii

-         objawy kliniczne + wywiad rodzinny

-         badania :

   

    APTT  -       !                -      sprawdzić aktywność cz. VIII

    PLT     -      

N                         

prawidłowa hemostaza pierwotna (brak 

wybroczyn na skórze)

    Czas krwawienia

     – N

    

PT

         -  N

 

                                         

Podanie dawki cz. VIII

 

                 

Dawka = m.ciała (kg) x pożądany wzrost aktywności (w 

%) x 0,5

 

Podanie preparatu – sprawdzenie APTT                      brak skrócenia

 

Obecność autoprzeciwciał  przeciw cz. 

VIII

 

lub krążącego antykoagulanta

background image

 

 

                                  CHOROBA  VON  WILLEBRANDA

  skaza osoczowa

  dziedziczona niezależnie od płci ( chorują K i M), autosomalnie, dominująco

  brak lub upośledzona funkcja podjednostki cz. VIII tzw. cz. vW

  vWF –synteza w śródbłonku naczyń i megakariocytach

  warunkuje adhezję płytek do włókien kolagenu

  niedobór cz. vW        defekt pierwotnej hemostazy        czas krwawienia

  objawy: krwawienia z dziąseł, błon śluzowych przew. pokarmowego, dr. oddechowych

          krwawienia po ekstrakcji, zabiegach operacyjnych

Hemofilia

  Ch. von Willebranda

Czas krwawienia

norma

PLT

norma

norma

APTT

niedobór

cz. VIII

cz. vW

Hemostaza

pierwotna

prawidłowa

upośledzona

Rodzaj dziedziczenia

sprzężona z płcią, z

chromosomem X

cecha niezależna od płci

wybroczyny

brak

obecne

          Czas krwawienia - cecha różnicująca

Badania dodatkowe w ch. vW

-  test aglutynacji płytek pod wpływem rystocetyny –u chorych na vW –upośledzona

aglutynacja

background image

 

 

Doustne 
antykoagula
nty

Heparyn
a

UFH – heparyna wielkocząsteczkowa, 
niefrakcjonowana

           SCHEMAT  DZIAŁANIA  HEPARYNY  I DOUSTNYCH  
ANTYKOAGULANTÓW

   Heparyny stosowane są u pacjentów: z żylną i tętniczą zakrzepicą

                                                                    w żylnej profilaktyce ch. 
zatorowo-zakrzepowej

   

Obie heparyny działają pośrednio poprzez wpływ na AT III (tworzenie 

kompleksu)

        

LMWH 

       

                                                                                     

UFH

                              

  hamowanie cz. Xa                                                             -hamowanie cz. Xa 
i trombiny

- brak konieczności monitorowania leczenia         -monitorowanie leczenia 
UFH poprzez  

APTT 

background image

 

 

      pobieranie krwi: bezpośrednio przed podaniem heparyny

                                po 4-5 godz – w  przypadku wlewu ciągłego

                                po 4 godz -   przy podaniu podskórnym

  terapeutyczne stęż. heparyny

 

– 

1,5 - 2,5

  x  wzrost APTT

 

w porównaniu z 

APTT  przed leczeniem

    

                                                    

– 1,5 – 3 x wzrost CT

    

w porównaniu z  CT   

przed leczeniem  

Objawy uboczne  UFH : małopłytkowość na poczatku leczenia, utajony wrzód 
żołądka lub 

                                          dwunastnicy, skaza krwotoczna, osteoporoza (po 
okresie 3 miesięcy)

                           (hirudyna -wyciąg ze ślinianek pijawek lekarskich  -działa 
bezpośrednio na AT III

                                                  

                                             

ANTYKOAGULANTY

ANTYKOAGULANTY

  

  

 DOUSTNE

 DOUSTNE

-    hamują  cykl przemian wit K         hamowanie produkcji  cz. wit. K 
zależnych   (II, VII, IX, X)

hamują produkcję białka C i S
monitorowanie leczenia poprzez pomiar PT                                 terapeutyczne 
stęż. leku 

  pobieranie krwi: bezpośrednio przed podaniem                                

INR – 2,0 

– 3,0

                 w 3, 5, 7 dniu leczenia,                                               

INR – 2,5-3,5  

(w ciężkich przypadkach)

                co tydzień w pierwszym m-cu leczenia

                co 2-3 tyg. w II i III m-c

                 co 4-6 tyg w okresie póżniejszym


Document Outline