Opracowanie: Karolina 

Rogulka

GR. E WSF

 

 

Pojęcie odruchu

Pojęcie odruchu

• Odruch to utrwalony, 

automatyczny i 

powtarzalny sposób 

reagowania na 

elementarne bodźce. 

Odruchy zachodzą z 

udziałem centralnego 

układu nerwowego, 

lecz bez udziału 

świadomości. 

Wyróżniamy odruchy 

warunkowe i 

bezwarunkowe.

 

 

Podział ogólny odruchów

Podział ogólny odruchów

• Odruch warunkowy – 

wykształca się przy 

współudziale dośrodkowego 

układu nerwowego (kora 

mózgowa) i w ciągu życia 

indywidualnego w wyniku 

procesów uczenia się. Są to 

odruchy, które powstają na 

skutek skojarzeń bodźców 

ze świata zewnętrznego z 

odruchami 

bezwarunkowymi. Brak 

skojarzeń przez pewien czas 

powoduje osłabienie bądź 

wygaśnięcie.

 

 

............

............

• Odruch bezwarunkowy – 

reakcja wrodzona (odruch), 

automatyczna, zachodzi przez 

pobudzenie odpowiednich 

receptorów zakończeń 

nerwowych nerwów 

czuciowych oraz pobudzenie 

organów efektorowych 

(głównie mięśni) poprzez 

nerwy ruchowe lub 

autonomiczne. Reakcja 

odruchowa przebiega bez 

uświadomienia, to znaczy, że 

nerwy wywołują odruch 

(pobudzają mięśnie) przed 

powiadomieniem mózgu.

 

 

Przykłady odruchów: 

Przykłady odruchów: 

1)warunkowych    

1)warunkowych    

2)bezwarunkowych

2)bezwarunkowych

• obgryzanie paznokci, 

przedmiotów

• tresura
• nauka
• rodzaje zachowań
• wydzielanie śliny 

wskutek zapachu

• pływanie
• mówienie

• odruch akomodacji oka
• odruch krztuśny (ang. gag 

reflex)

• odruch nurkowania (ang. 

Mammalian diving reflex)

• odruch przedsionkowo-

oczny (ang. Vestibulo-
ocular reflex)

• odruch ścięgna Achillesa
• odruch rzepkowy, inaczej 

odruch kolanowy (ang. 
Patellar reflex)

• odruch źreniczny

 

 

Podsumowanie różnic

Podsumowanie różnic

Odruchy 

bezwarunkowe

Odruchy 

warunkowe

Wrodzone

Nabyte

Gatunkowe

Indywidualne

Zamykają się na niższych 

odcinkach osi mózgowo-
rdzeniowej

Zamykają się na poziomie 

kory mózgowej

Dojrzałe w okresie 
urodzenia lub dojrzewają w 

krótkim czasie po urodzeniu

Tworzą się przez przetarcie 
określonych dróg w układzie 

nerwowym

Istnieją stale

Istnieją zmienne

Najprostszy sposób 
odpowiedzi układu 
nerwowego

Złożona odpowiedź układu 
nerwowego

 

 

Podział odruchów ze 

Podział odruchów ze 

względu na:

względu na:

a) lokalizację ośrodków 

analitycznych:

•

-rdzeniowe – ośrodek w rdzeniu 

kręgowym

•

-mózgowe – ośrodek w mózgu

b) receptory:

•

eksteroreceptywne (odruch 

ścierania, doświadczenie 

Trucka)

•

interoreceptywne

•

proprioreceptywne (odruch na 

rozciągnięcie, odruch kolanowy)

 

 

..................

..................

c) budowę luku odruchowego:
• odruchowe dwuneuronowe = monosynaptyczne = własne - 

występuje stały, niezależny od siły bodźca czas odruchu, małe 

opóźnienie ośrodkowe, trudno podlega zmęczeniu, przy wzroście 

siły bodźca nie rozszerzają się inne mięśnie, receptor i efektor 

znajdują się w jednym narządzie.np. odruch więzadła rzepki, 

odruch ścięgna Achillesa, odruch mięśnia dwugłowego ramienia, 

odruch mięśnia trójgłowego.

• odruchowe wieloneuronowe = polisynaptyczne = obce – receptor 

i efektor znajdują się w różnych narządach, czas odruchu jest 

długi, opóźnienie ośrodkowe jest bardzo wyraźne, łatwo przestają 

występować pod wpływem zmęczenia, zależą od wpływów z 

narządowych odcinków osi mózgowo – rdzeniowej, skurcze 

mięśni w tych odruchach mają charakter skurczów tężcowych i 

ze wzrostem siły bodźca obejmują coraz większą liczbę mięśni, 

reakcje odruchowe pełnią funkcje obronne i lokomocyjne.