Bezdomność można określić jako sytuację osób, które 
w danym czasie nie posiadają i własnym staraniem 
nie mogą zapewnić sobie takiego schronienia, które 
mogłyby uważać za swoje i które spełniałoby 
minimalne warunki, pozwalające uznać je za 
pomieszczenie mieszkalne 

względnie trwała sytuacja człowieka 
pozbawionego dachu nad głową albo 
nieposiadającego własnego mieszkania.

Lub:

Bezdomność  jawna:

Brak własnego mieszkania i 
jakiegokolwiek innego 
schronienia 
przeznaczonego i 
przystosowanego do 
zamieszkania przyczyną 
zaakceptowania życia bez 
dachu nad głową

Bezdomność utajona:

Ocenia się posiadane lokum 
które nie spełnia kryterium 
minimalnych standardów 
mieszkaniowych

 Pozorna lub autentyczna  
      akceptacja stanu 
rzeczy

Wzbudza poczucie 
dyskomfortu sprzeciw wobec 
panujących warunków

Tzw. giganci

Mieszkańcy 
slumsów, ruder, 
pensjonariusze 
różnego rodzaju 
instytucji

Przyczyny bezdomności:

Z przyczyn wynikających:

1.  Z sytuacji społeczno-ekonomicznej kraju, w tym wzrostu bezrobocia, 

postępującej likwidacji hoteli robotniczych, braku miejsc w szpitalach, 
zakładach opiekuńczych, domach pomocy społecznej, braku opieki nad 
wychowankami domów dziecka, po ukończeniu 18 lat, braku ośrodków dla 
nosicieli wirusa HIV. 

2.   Z sytuacji prawnej, polegającej na możliwości wyeksmitowania lokatora 

"donikąd" za zaległości w opłatach czynszowych.

•

Z przyczyn związanych z patologiami, w tym z powodu alkoholizmu, 
przestępczości, odrzucenia lub braku opieki ze strony najbliższych, 
rozwodu lub trwałego rozpadu więzi formalnych lub nieformalnych, 
prostytucji kobiet, przemocy w rodzinie.

•

Z przyczyn natury socjopsychologicznej, w tym świadomego wyboru innego 
sposobu życia, odrzucenia obowiązującego systemu wartości. 

•

 Przyczyn osobowościowych, w tym poczucia niższości, osamotnienia, 
wstydu, przekonania o złej naturze świata i ludzi.  

Oraz przyczyny leżące po samej stronie bezdomnych:

•

Czynniki związane z zakłóconym procesem socjalizacji w grupach 
pierwotnych, w tym złego przygotowania do samodzielnego życia, 
brakiem możliwości samodzielnego mieszkania, niemożnością 
zamieszkania z najbliższymi po rozwodach, separacjach, powrotach z 
więzienia.

•

Przyczyny związane z nieumiejętnością przystosowania się do 
sytuacji społeczno-ekonomicznej, w tym poddawanie się 
przedmiotowemu traktowaniu przez pracodawców, brakiem 
możliwości zatrudnienia się za godziwą płacę. 

•

przyczyny związane z nieprzystosowaniem się do sytuacji 
obyczajowo-kulturowej, w tym traktowanie współmałżonków jako 
własności, rozwody, niełożenie na rodzinę. 

•

przyczyny związane z piciem i nadużywaniem alkoholu. 

Według materiałów rządowych, 
najczęstszymi powodami bezdomności są:

* rozpad rodziny,

* eksmisje,

* powrót z zakładu karnego bez możliwości 
zamieszkania,

* brak stałych dochodów,

* przemoc w rodzinie,

* brak tolerancji społecznej,

* uzależnienia,

* likwidacja hoteli pracowniczych,

* opuszczenie domu dziecka,

* powrót ze szpitala psychiatrycznego, uchodźstwo. 

L.p.

Źródło informacji

Liczba bezdomnych 

1

2

2

*

Raport NIK

18 000

*

Raport województw

17 500

*

„Informacja  w  sprawie  działań 
pomocy  społecznej  w  okresie  zimy 
1997 r.”  - opracowana przez MPiPS

 
 

Od 40 000  do  80 000

*

Opracowanie 

Rady 

Naczelnej 

Polskiego 

Komitetu 

Pomocy 

Społecznej

 

58 700

*

Badania Akademii Ekonomicznej
w Poznaniu

 

Od  35 000  do 40 000

*

Dane  opracowane  na  podstawie 
świa-dectw  NFI  odebranych  przez 
osoby bez stałego zameldowania

 
 

30 000

*

Dane Rządowego Centrum Informa-
tycznego PESEL

 

173 500

*

Dane MONAR-u

250 000

*

Szacunki 

innych 

organizacji 

pomocowych

300 000

*

Badania 

instytutu 

Socjologii 

Uniwersytetu Wrocławskiego

 

500 000

Brak jest dokładniejszych informacji o skali zjawiska 
bezdomności w Polsce. Liczbę osób bezdomnych określa 
się od 30 do nawet 300 tysięcy. Jedynym miarodajnym 
źródłem wiedzy w tym zakresie jest liczba osób, którym 
formalnie udzielona została pomoc przez ośrodki pomocy 
społecznej. Liczba ta ulega okresowym zmianom, 
oscylując wokół wartości 30 tysięcy. 

Natomiast ze sprawozdań nadsyłanych przez organizacje 
pozarządowe do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej 
w związku z udzieloną dotacją na pomoc osobom 
bezdomnym wynika, iż udzielają one pomocy ok. 80-130 
tys. osobom. Szacunkowe dane określające liczbę 
bezdomnych na 300 tysięcy pochodzą od Stowarzyszenia 
Monar

Pomoc bezdomnym

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, pomoc bezdomnym należy do 
zadań własnych gminy. Pomoc ta może mieć formę udzielenia 
schronienia, posiłku, ubrania, a także zasiłku celowego na leczenie. 
Gminy mogą zlecać wykonywanie tych zadań organizacjom 
pozarządowym. Jednymi z najbardziej znanych ogólnopolskich 
organizacji specjalizujących się w tym zakresie są Towarzystwo 
Pomocy im. Św. Brata Alberta oraz założone przez Marka Kotańskiego 
Stowarzyszenie „Monar” i jego wyspecjalizowana jednostka 
organizacyjna „Markot”.

Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej opracowano resortowy 
Program „Bezdomność”, w którym zostały uwzględnione działania o 
charakterze:
* profilaktycznym – zapobiegające utrwalaniu się i poszerzaniu 
zjawiska bezdomności, skierowane do najbardziej zagrożonych 
bezdomnością grup społecznych
 *osłonowym – zapobiegające degradacji biologicznej i społecznej osób 
bezdomnych z zastosowaniem standardowych rodzajów i form 
świadczeń pomocy społecznej oraz podstawowych elementów pracy 
socjalnej
 *aktywizującym, zmierzające do wyprowadzania z bezdomności 
konkretnych osób i grup społecznych, rokujących perspektywy 
przezwyciężenia tej sytuacji.