background image

 

 

ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE

1.

1.

 

 

Zatrudnienie i funkcje zatrudnienia

Zatrudnienie i funkcje zatrudnienia

2.  Rynek pracy i jego podstawowe elementy

2.  Rynek pracy i jego podstawowe elementy

3. Pojęcie bezrobocia , jego rodzaje i 

3. Pojęcie bezrobocia , jego rodzaje i 

sposoby pomiaru 

sposoby pomiaru 

4. Wskaźniki bezrobocia

4. Wskaźniki bezrobocia

background image

 

 

     

TO PRACA OSÓB, KTÓRYCH STOSUNEK DO PRACODAWCY  OPARTY JEST NA 

UMOWIE NAJMU, MIANOWANIU  LUB     WSPÓŁUŻYTKOWANIU  ŚRODKÓW   
PRODUKCJI.

 

U W A R U N K O W A N I A  KSZTAŁTOWANI A     SIĘ 

ZATRUDNIENIA

   DEMOGRAFICZNE

DEMOGRAFICZNE

  

WPŁYWAJĄ        NA 

WIELKOŚĆ   I  STRUKTURĘ 
 ZASOBÓW SIŁY 
ROBOCZEJ
OBEJMUJĄ  ZJAWISKA:

  

-rodność

  - płodność
  - umieralność niemowląt 
  - przyrost naturalny
  - emigracja ludności
  - imigracja ludności

        SPOLECZNE

SPOLECZNE

 

WYNIKAJĄ ZE 

STOSOWANEJ POITYKI 
ORAZ OSIĄGNIĘTEGO 
POZIOMU POSTĘPU 
SPOŁECZNEGO
OBEJMUJĄ KWESTIE:

- wymiar  nominalnego  czasu  
pracy
- zakres  świadczeń  społ.
- warunki   przechodzenia  na  renty 
 i  emerytury
- dostępność  kształcenia
- skala  zatrudnienia  i bezrobocia
- zasiłki  dla  bezrobotnych
- zakres form pomocy  społecznej
 -możliwości pracy  w niepełnym  
wymiarze

       

EKONOMICZNE

EKONOMICZNE

DETERMINUJĄ  PRZYROST 

DOCHODU NARODOWEGO I 
WZROSU GOSPODARCZEGO 

 

 

POWODUJA, ŻE 

ZATRUDNIENIE JEST:

- najważniejszym  czynnikiem   

produkcji

- źródłem dochodów   

pracowniczych w         formie   
plac

- wpływa na warunki  równowagi  

gospodarczej

WYRAŻA  W  DANEJ  GOSPODARCE  OKREŚLONĄ   LICZBĘ   OSÓB   
WYKONUJĄCYCH  PRACĘ    NA    PODSTAWIE  OBOWIĄZUJĄCYCH  NORM  
PRAWNYCH  I  UJAWNIONYCH
    W  STATYSTYKACH  ZATRUDNIENIA,  UBEZPIECZEŃ I  ORGANIZACJI  
ZWIĄZKOWYCH

        

TO:  PRACA, ROBOTA, ZAJĘCIE

TO:  PRACA, ROBOTA, ZAJĘCIE

 

 

,CZYNNOŚĆ, WYSIŁEK

,CZYNNOŚĆ, WYSIŁEK

background image

 

 

Ludność w kraju

                                                       Ludność w wieku przed                                               

i po produkcyjnym

Zatrudnieni

 Bezrobotni 

Aktywni zawodowo   siła robocza

siła robocza

(labour force)

Bierni zawodowo

Ludność w wieku produkcyjnym

background image

 

 

Zatrudnienie 

1. w szerokim znaczeniu 

oznacza wykonywanie wszelkiej 
pracy społecznie użytecznej, 

2. w węższym znaczeniu – 

wykonywanie pracy na podstawie 
umowy najmu, mianowania lub 
współużytkowania środków 
produkcji.

background image

 

 

Funkcje zatrudnienia w gospodarce

Funkcje zatrudnienia w gospodarce

:

-po pierwsze -  ekonomiczna

ekonomiczna.

 Jej istota 

sprowadza się do roli zatrudnienia jako czynnika 
tworzenia i wzrostu produktu społecznego.

po drugie - dochodowa

dochodowa

. Oznacza to, iż 

zatrudnienie stanowi dla podstawowej masy 
gospodarstw domowych źródło uzyskiwania 
dochodów, niezbędnych dla zaspokojenia potrzeb.

- po trzecie - społeczna

społeczna

. Poprzez zatrudnienie 

nawiązują się i rozwijają społeczne więzi między 
różnymi grupami społecznymi, dokonuje się 
indywidualny rozwój osobowości ludzkiej, 
realizuje się społeczna użyteczność działalności 
jednostek i grup społecznych. 

background image

 

 

CZYNNI (AKTYWNI) ZAWODOWO

    

SPADEK 

SPADEK 

WIELKOŚCI

WIELKOŚCI

        

        

ZATRUDNIENIA

ZATRUDNIENIA

  

zwolnienia 

aktualnie 

         

pracujących

WZROST  

WZROST  

WIELKOŚCI

WIELKOŚCI

    

    

ZATRUDNIENIA

ZATRUDNIENIA 

     znalezienie pracy 

przez  do-

 tychczasowych 

bezrobotnych

    ZATRUDNIENI

    PRACUJĄCY

  BEZROBOTNI

NIE  PRACUJĄCY 

ALE

AKTYWNIE 

POSZUKU-

JĄCY  PRACY

WZROST  
WIELKOŚCI
         BEZROBOCIA

zgłoszenie 

zamiaru

podjęcia 

pracy

przez osoby  

do-

tychczas 

nieaktywne

zawodowo

 

ZMIANA MIEJSCA 

PRACY WEWNĄTRZ

PRACUJĄCYCH 

ZWIĘKSZENIE
WIELKOŚCI
ZATRUDNIENI
A

podjęcie 

pracy

przez 

osoby 

dotychczas 

nieaktywn

e

MOGĄCY PRACOWAĆ - ALE NIE PRACUJĄCY, 

NIE  MUSZĄCY PRACOWAĆ 

I NIE POSZUKUJĄCY PRACY 

ZMNIEJSZENI
E
ZATRUDNIENI
A

całkowite (emeryci, renciści)

lub czasowe (urlopowani, 

uczący się... (zaprzestanie

pracy)

    BIERNI (NIEAKTYWNI) ZAWODOWO

ZMNIEJSZENI

E

WIELKOŚCI

BEZROBOCIA

porzucenie 

zamiaru

poszukiwania 

pracy

background image

 

 

Ilość osób przechodzących w pewnym okresie z 
jednego zasobu do innego (w ciągu miesiąca 
czy też kwartału) określamy mianem 

strumienia

.

Strumień odpływu z zasobu 

zatrudnienia

:

- osoby zwolnienie z pracy w ramach zwolnień    
 grupowych;
- osoby zwolnione z pracy w trybie 
indywidualnym;
- osoby odchodzące z pracy dobrowolnie.

Strumień napływu do zasobu 

bezrobocia:

- osoby wchodzące na rynek pracy po raz 
pierwszy;
- ktoś, kto ponownie podjął starania znalezienia 
pracy (na razie bezskutecznie).

Strumień odpływu z zasobu 

bezrobocia:

- bezrobotni, otrzymujący pracę;
- bezrobotni odchodzący z zasobu siły roboczej.

background image

 

 

Wielkość zasobu bezrobocia zmienia się w zależności od 
różnicy między strumieniami napływu i odpływu.
Wzrost zasobu bezrobocia może oznaczać różną 
sytuację na rynku pracy. 

Po pierwsze, może być wynikiem wysokich 

napływów do zasobu bezrobocia i nieco niższych, ale też 
dość wysokich odpływów z zasobu bezrobocia. Sytuacja 
taka oznacza, że bezrobocie jest zasobem dynamicznym, 
ci zaś, którzy do niego napływają przebywają w nim 
stosunkowo krótko.

Po drugie może wynikać z dosyć umiarkowanych 

napływów i bardzo niskich odpływów z zasobu bezrobocia. 
Bezrobocie jest wówczas zasobem stagnacyjnym, ci zaś, 
którzy do niego napływają przebywają w nim stosunkowo 
długo.

background image

 

 

Do aktywnych zawodowo (zasobów siły 

roboczej) zaliczamy te osoby w wieku 
produkcyjnym, które są zdolne do pracy i 
gotowe do jej podjęcia na typowych warunkach 
(zwłaszcza placowych) dla danej gospodarki.

Współczynnik aktywności zawodowej

Współczynnik aktywności zawodowej

:

Az = S r / L p

Az = S r / L p

    (54% w Polsce), 

Gdzie: Sr

Sr

-siła robocza, L p

L p

 - ludność w wieku 

produkcyjnym.

Wysokość współczynnika zależy od:

•  poziomu i zmiany stawek płac,

• preferencje jednostek w zakresie kształcenia,

• modelu rodziny,

• liczby dzieci w rodzinie i sposobu ich 

wychowania,

• możliwości znalezienia pracy. 

background image

 

 

Bierni zawodowo - wszyscy ci, którzy 

mogliby pracować, ale nie pracują i nie 
poszukują pracy. Ta grupa ludzi charakteryzuje 
się tym, że w każdej chwili może wejść na rynek 
pracy i powiększyć siłę roboczą.

Sr

Sr

 = Z

Z

 + B

B

;

 B

B

 = Sr

Sr

 – Z

Z

;                

Az = S r / L p

Az = S r / L p

 

 Sr

Sr

 = A

A

 

 

z

z

  L

L

 

 

p

p

;         

  B

B

 

 

= A

A

 

 

z

z

  L

L

 

 

p

p

 - 

Z

Z,

gdzie Z

Z

- liczba zatrudnionych, B

B

- liczba 

bezrobotnych.

R

R

ozmiary bezrobocia zależą

ozmiary bezrobocia zależą

 od

 od

:

1.współczynnika aktywności zawodowej;
2.liczby ludności w wieku produkcyjnym;
3.rozmiarów zatrudnienia;
4.kosztów bycia bezrobotnym. 

background image

 

 

Koszty bycia bezrobotnym oceniamy 

przez: 

Współczynnik zastąpienia

Współczynnik zastąpienia

    =

         wysokość zasiłków dla 

wysokość zasiłków dla 

bezrobotnych

bezrobotnych

                           poziom płac netto

                           poziom płac netto

Współczynnik charakteryzuje koszt 

bycia bezrobotnym, czym jest on 

niższy, tym poszukiwanie pracy są 

intensywniejsze

Wskaźnik zatrudnienia

Wskaźnik zatrudnienia

 =

                  

zatrudnieni

zatrudnieni

                ludność w wieku 

                ludność w wieku 

produkcyjnym

produkcyjnym

 

background image

 

 

Proces gospodarowania siłą roboczą obejmuje cztery 
główne problemy:

 proces odnowy siły roboczej

. Jest to proces zastępowania siły roboczej, 

która ubywa z procesu pracy z różnych, m. in. naturalnych, przyczyn. Chodzi 
nie tylko o zastępowanie ubywającej siły roboczej pod względem ilościowym, 
ale także pod względem kwalifikacji, poziomu wiedzy itd., jest to  
reprodukcja prosta siły roboczej
;

 proces przyrostu siły roboczej

, w którym dokonuje się zwiększenie ilości 

stosowanej siły roboczej i jej poziomu jakościowego. Jest to więc proces 
reprodukcji rozszerzonej siły roboczej
. Teoretycznie ujmując polityka 
społeczno-gospodarcza winna poprzez odpowiednie mechanizmy zapewnić 
niezbędny ilościowo i jakościowo przyrost zasobów siły roboczej. 
Doświadczenie wykazuje, że więcej w tej dziedzinie mają do powiedzenia 
żywiołowe procesy demograficzne, niż wszelkie przedsięwzięcia, mające 
stymulować procesy ludnościowe. Można stwierdzić, że to nie przyrost siły 
roboczej dostosowuje się do potrzeb rozwoju społeczno-gospodarczego, lecz 
na odwrót, żywiołowe procesy demograficzne dyktują określone wymagania 
w polityce społeczno - gospodarczej;

 proces alokacji siły roboczej

, czyli proces rozmieszczania istniejących 

zasobów pracy odpowiednio do potrzeb produkcji dóbr i usług, a więc 
zarówno w przekroju gałęziowym jak i przestrzennym (między poszczególne 
rejony wykorzystania);

 proces wykorzystania siły roboczej

, odbywający się w poszczególnych 

podmiotach gospodarowania w procesie produkcji dóbr i usług. Jest to złożony 
proces, obejmujący system organizacyjny przedsiębiorstwa, a więc 
wkraczający w sferę kierowania zasobami ludzkimi; system motywacyjny, 
stwarzający niezbędne bodźce do pracy; system doskonalenia zawodowego 
siły roboczej itp. 

background image

 

 

Dwie formy pomiaru bezrobocia:

Dwie formy pomiaru bezrobocia:

a)

a)

metoda wykorzystywana w statystyce urzędów 

metoda wykorzystywana w statystyce urzędów 

pracy

pracy

;

Zgodnie z tą metodą bezrobotnymi są to osoby:

•  zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia 

w   ramach stosunku pracy;

•  pozostające bez pracy i nie uczące się w 

szkołach, z wyjątkiem szkół wieczorowych 
i zaocznych;

• zarejestrowane w urzędzie pracy, jeżeli:

1. ukończyli 18 lat;
2. nie ukończyły 60 lat (kobiety), lub 65 lat (mężczyźni);
3. nie nabyli prawa do emerytury
4. nie są właścicielami lub posiadaczami gospodarstwa 

rolnego

5. nie prowadzą pozarolniczej działalności gospodarczej 

background image

 

 

b)

b)

 

 

metoda wykorzystywana do badania aktywności 

metoda wykorzystywana do badania aktywności 

ekonomicznej ludności

ekonomicznej ludności

 

 

(BAEL)

(BAEL)

BAEL

BAEL

 

 

są w Polsce wprowadzone przez GUS od maja 1992r. 

Zgodnie z metodyką Międzynarodowej Organizacji Pracy. 

Zgodnie z metodyką BAEL pracującymi są osoby, które w 

badanym tygodniu wykonywały prace zarobkową, tzn. prowadziły 
własną działalność gospodarczą (zatrudniając co najmniej 1 
pracownika najemnego), pracowały na własny rachunek, były 
zatrudnione w charakterze pracownika najemnego na podstawie 
stosunku pracy, pomagały bez umownego wynagrodzenia w 
prowadzeniu rodzinnej działalności gospodarczej lub uczyły się 
zawodu, otrzymując wynagrodzenie. Osoby, które aktualnie nie 
pracowały z powodu urlopu, choroby, strajku, przerwy w działalności 
zakładu, pogody, są również zaliczane do pracujących.
Zgodnie z tą metodą bezrobotnymi są osoby:
- w okresie badanego tygodnia nie pracowały (nawet przez okres 1 
godziny);
- aktywnie poszukują pracy (przez 4 tygodnia, wliczając badany);
- są gotowe podjęć prace w badanym lub następnym tygodniu.
Do bezrobotnych zalicza się także osoby, które znalazły prace i 
czekają na jej rozpoczęcie (do 30 dni).

background image

 

 

Zgodnie z tą metodą bezrobotnymi są osoby:

   - w okresie badanego tygodnia nie 

pracowały (nawet przez okres 1 
godziny);
- aktywnie poszukują pracy (przez 4 
tygodnia, wliczając badany);
- są gotowe podjęć prace w badanym 
lub następnym tygodniu.

Do bezrobotnych zalicza się także osoby, 

które znalazły prace i czekają na jej 
rozpoczęcie (do 30 dni).

background image

 

 

Różnica w danych wynika stąd, że:

1. nie wszyscy zainteresowani pracą i 
pragnący ją podjąć rejestrują się w 
urzędach pracy;

2. rejestrują się osoby, które chcą 
jedynie przez pewien czas otrzymać 
zasiłek dla bezrobotnych;

3. część osób zarejestrowanych 
podejmuje pracę na 

„czarno”.

background image

 

 

Stan pełnego zatrudnienia

 oznacza taki 

stan, kiedy wszyscy poszukujący pracy mogą ją 
znaleźć w normalnym czasie. Nie oznacza to, że 
stopa bezrobocia równa się zero i na rynku pracy 
nie ma ludzi poszukujących pracy.

Bezrobotnym długookresowym

 jest 

osoba, która pozostaje trwale bez pracy rok, lub 
dłużej.

Stopa bezrobocia =                   

Stopa bezrobocia =                   

B / S r

B / S r

 

 

                                                     

                                                     

100

100

B  

B  

liczba bezrobotnych; 

Sr

Sr

 - siła robocza

.

background image

 

 

Bezrobocie 

jako kategoria makroekonomiczna - to 

zjawisko gospodarcze charakteryzujące się tym, że 
większa lub mniejsza liczba osób zdolnych do pracy i 
poszukujących pracy nie znajduje zatrudnienia.

Miarą bezrobocia jest stopa bezrobocia.

 

Oblicza się ją, jako stosunek liczby bezrobotnych do liczby 
ludzi stanowiących siłę roboczą (zasoby siły roboczej) i 
wyraża w procentach.

Bezrobotnym 

jest zaś osoba, która nie pracuje 

obecnie (w danym momencie), chce pracować aktywnie 
szuka pracy, ale nie może otrzymać zatrudnienia przy 
istniejących stawkach płac lub też oczekuje na powrót do 
pracy (została czasowo zwolniona i oczekuje na wezwanie 
do pracy, albo też ma się zgłosić do pracy w oznaczonym 
terminie).

 

 

Bezrobotnymi

Bezrobotnymi

 

są  ludzie w wieku zdolności do 

pracy i posiadający tę zdolność, ale z różnych 
powodów nie mogący jej znaleźć.

background image

 

 

W teorii i praktyce ekonomicznej wyróżnia się wiele 

rodzajów bezrobocia .

 Najczęściej dokonuje się podziału bezrobocia na: 

cykliczne, strukturalne i frykcyjne

cykliczne, strukturalne i frykcyjne

Bezrobocie cykliczne

Bezrobocie cykliczne

 zaliczane jest do 

najważniejszych rodzajów bezrobocia. Jest ono 

wynikiem spadku zagregowanego popytu w 

gospodarce. Związane jest ono z faktem, iż popyt 

na pracę jest popytem pochodnym i jego wielkość 

zależy od popytu na produkty wytwarzane dzięki 

zatrudnieniu.

Bezrobocie strukturalne

Bezrobocie strukturalne

, to zjawisko zmniejszania 

zatrudnienia wskutek ograniczenia produkcji 

spowodowanej zmianami strukturalnymi w 

gospodarce. Wiąże się ono z niedostosowaniem 

popytu do podaży siły roboczej, w wyniku 

nierównomiernego wzrostu gospodarczego. 

Powstaje ono na skutek zmian struktury 

przemysłowej gospodarki, prowadzącej do utraty 

pracy przez ludzi posiadających zawody 

wykorzystywane w zanikających gałęziach 

przemysłu. Spowodowane jest ono przede 

wszystkim brakiem kapitału lub złymi proporcjami 

w rozmieszczeniu zasobów produkcyjnych 

gospodarki .

background image

 

 

Bezrobocie 

frykcyjne 

jest 

zjawiskiem 

spowodowanym  nieustannymi  przemieszczeniami  siły 
roboczej  na  rynku  pracy  w  układach  przestrzennych 
(między 

regionami 

gospodarczymi), 

układach 

rzeczowych 

(między 

sektorami, 

działami 

przedsiębiorstwami),  w  układach  pionowych  (związanych 
ze zmianą stanowisk pracy w obrębie zawodu, w związku 
z  awansami,  degradacją  lub  stabilizacją  zawodową)  i  w 
układach  poziomych  (w  których  dokonywane  są 
przesunięcia 

między 

poszczególnymi 

zawodami 

specjalizacjami). 

Ma 

ono 

charakter 

nieunikniony. 

Bezrobotnymi  stają  się  bowiem  ludzie  zmieniający  pracę, 
wchodzący  na  rynek  pracy  lub  też  powracający  na  rynek 
pracy  (np.  matki  po  urlopach  wychowawczych).  Są  nimi 
również  ludzie  wykazujący  brak  mobilności  -  czyli 
niemożliwość 

lub 

niechęć 

do 

zmiany 

miejsca 

zamieszkania  w  celu  uzyskania  pracy,  powodowane 
przede  wszystkim  problemami  mieszkaniowymi,  a  także 
względami rodzinnymi.

background image

 

 

Ze  zjawiskiem  bezrobocia  frykcyjnego

bezrobocia  frykcyjnego

  związana 

jest  naturalna  stopa  bezrobocia

naturalna  stopa  bezrobocia

.  Opisuje  ona  bowiem 

poziom  bezrobocia  istniejący  przy  pełnym  zatrudnieniu, 

czyli  w  sytuacji  występowania  w  gospodarce  bezrobocia 

frykcyjnego. 

Bezrobocie 

frykcyjne 

łącznie 

bezrobociem 

Bezrobocie 

frykcyjne 

łącznie 

bezrobociem 

strukturalnym stanowi bezrobocie naturalne

strukturalnym stanowi bezrobocie naturalne

W  teorii  i  praktyce  często  używa  się  także  pojęcia 

bezrobocie  normalne

bezrobocie  normalne

,  które  obejmuje  obok  bezrobocia 

frykcyjnego, także bezrobocie dobrowolne i sezonowe.

Bezrobocie  dobrowolne

Bezrobocie  dobrowolne

  to  zjawisko  niepodejmowania 

pracy  z  powodu  nieodpowiednich  warunków  pracy  lub  z 

innych  względów.  Wiąże  się  ono  z  brakiem  potrzeby 

podjęcia pracy i zapewnienia lepszych warunków życia.

Bezrobocie  sezonowe

Bezrobocie  sezonowe

,

,

  to  zjawisko  będące  wynikiem 

osłabienia  (redukcji)  popytu  na  pracę  z  powodów 

naturalnych,  podyktowanych  porą  roku.  Dotyczy  ono 

zwłaszcza  rynku  pracy  w  rolnictwie,  budownictwie  i 

transporcie.

W  sytuacji,  kiedy  bezrobocie  normalne  nie  przekracza  3 

do  4,5%  zasobów  siły  roboczej,  uznaje  się,  że  w 

gospodarce został osiągnięty stan pełnego zatrudnienia.

background image

 

 

Bezrobocie przymusowe

Bezrobocie przymusowe

 jest zjawiskiem, gdy określona 

liczba  osób  poszukuje  pracy,  chce  pracować  przy 

jakiejkolwiek cenie siły roboczej, ale nie może jej znaleźć. 

Brak  tego  typu  bezrobocia  oznacza  istnienie  ogólnej 

równowagi  na  rynku  pracy,  przy  przewadze  popytu  nad 

podażą siły roboczej.

Innymi 

rodzajami 

bezrobocia 

są: 

chroniczne, 

chroniczne, 

nieefektywnego popytu, klasyczne, płynne, jawne i 

nieefektywnego popytu, klasyczne, płynne, jawne i 

ukryte oraz technologiczne.

ukryte oraz technologiczne.

Bezrobocie chroniczne

, to zjawisko na konkurencyjnym 

rynku  pracy  spowodowane  utratą  lub  niemożliwością 

otrzymania  pracy  przez  osoby,  z  powodów  od  nich 

niezależnych  (jak:  podeszły  wiek,  zły  stan  zdrowia, 

przeszłość polityczna).

Bezrobocie  nieefektywnego  popytu

  spowodowane 

niedostatecznym  popytem  na  dobra,  które  mogą  być 

wytwarzane  przy  pełnym  wykorzystaniu  siły  roboczej. 

Stanowi  ono  różnicę  między  liczbą  osób  poszukujących 

pracy  i  liczbą  stanowisk  pracy.  Wyjaśnia  się  je  zmianami 

struktury  produkcji,  powodującymi  przesunięcia  popytu  z 

jednych do drugich rodzajów prac. Widzi się w nim cenę, 

jaką trzeba płacić za obniżanie inflacji.

background image

 

 

Bezrobocie płacowe

 (zwane także klasycznym), to 

zjawisko na rynku pracy spowodowane ograniczaniem 
zatrudnienia na skutek zbyt wysokich płac realnych. 
Spowodowane jest ono wymuszaniem przez związki 
zawodowe wysokiego poziomu płac w skali krajowej, bez 
brania pod uwagę różnic, jakie występują w układach 
regionalnych i gałęziowych.

Bezrobocie jawne

, to ten rodzaj bezrobocia, 

którego poziom jest określany na podstawie prawnych 
regulacji tej kwestii w danym kraju. W Polsce do 
bezrobotnych (zgodnie z Ustawą o zatrudnieniu z dnia 29 
grudnia 1989r.) zalicza się osoby zdolne i gotowe do 
pracy, pozostające bez pracy i zarejestrowane w biurach 
pracy, jeżeli nie pobierają emerytury, nie są właścicielami 
lub posiadaczami gospodarstw rolnych oraz nie prowadzą 
działalności gospodarczej.

Bezrobocie ukryte

, to zjawisko związane z taką 

sytuacją zatrudnienia, gdy ludzie pozostają w stosunku 
pracy, mimo braku ekonomicznego uzasadnienia takiej 
sytuacji.

background image

 

 

Bezrobocie naturalne

Bezrobocie naturalne

 (normalne), które 

towarzyszy stanowi równowagi na rynku pracy, 
nazywane jest bezrobociem równowagi lub 
bezrobociem naturalnym, znajduje ono wyraz w 
nadwyżce liczby osób poszukujących pracy nad liczbę 
osób akceptujących oferty pracy przy określonej 
stawce, (rys.). obejmuje obok bezrobocia 
frykcyjnego, także bezrobocie dobrowolne
sezonowe i strukturalne

Naturalna stopa bezrobocia jest to stopa 

Naturalna stopa bezrobocia jest to stopa 

bezrobocia występująca wówczas, gdy rynek 

bezrobocia występująca wówczas, gdy rynek 

pracy znajduje się w równowadze. Idea 

pracy znajduje się w równowadze. Idea 

naturalnego bezrobocia została rozwinięta na 

naturalnego bezrobocia została rozwinięta na 

gruncie teorii naturalnej stopy bezrobocia, 

gruncie teorii naturalnej stopy bezrobocia, 

sformułowanej przez 

sformułowanej przez 

M.Fredmana 

M.Fredmana 

i

i

 E.S.Phelpsa

 E.S.Phelpsa

.

.

background image

 

 

Amerykanin Edmund Phelps

Edmund Phelps

 został laureatem Nagrody Nobla 

w dziedzinie ekonomii. Szwedzka Królewska Akademia Nauk 
przyznała tę nagrodę za badania w dziedzinie polityki 
makroekonomicznej. Edmund Phelps

Edmund Phelps

 już ponad 40 lat temu 

przedstawił swoją propozycję tak zwanej 

naturalnej stopy 

bezrobocia

Według niej rząd ma ograniczone możliwości 

działania krótkookresowego na stopę bezrobocia, ponieważ 
nawet przy dużych wydatkach na aktywne zwalczanie stopy 
bezrobocia, to bezrobocie w dłuższym okresie wróci do 
naturalnego poziomu
 Z badań noblisty wynika, że efektem 
ubocznym takich działań będzie wyższa inflacja. 
Edmund Phelps 
jest wykładowcą ekonomii politycznej na Uniwersytecie Columbia w 
Nowym Jorku. Ma 74 lata, urodził się 26 lipca 1933 roku. Szwedzka 
Królewska Akademia Naukowa przyznała Phelpsowi w 2006 r. nagrodę 
Nobla za analizę międzyokresowych zależności w polityce 
makroekonomicznej. W uzasadnieniu werdyktu napisano, że Edmund 
Phelps pogłębił nasze rozumienie relacji między krótko - i 
długoterminowymi efektami polityki makroekonomicznej. 
Podkreślono, że amerykański ekonomista wyjaśnił wpływ decyzji 
gospodarczych na życie przyszłych generacji i pokazał, że najbardziej 
istotna dla zrównoważenia dystrybucji dóbr między pokoleniem 
przyszłym i obecnym jest równowaga między inflacją i bezrobociem.

background image

 

 

Nagrodę profesor Phelps otrzymał za analizę 

międzyokresowych zależności w polityce ekonomicznej. Z badań 
noblisty wynika, że pewne działania polityków mogą mieć jedynie 
krótkookresowy wpływ na koniunkturę. Natomiast negatywne efekty 
tych działań mogą się uwidocznić w dłuższym okresie rozwoju 
gospodarczego .

Chodzi o to, że krótkim okresie można obniżyć bezrobocie 

kosztem zwiększenia inflacji. Jednak w długim okresie może to okazać 
się niekorzystne. Gospodarka bowiem w następnych latach będzie 
musiała ponosić koszty redukcji tej inflacji. 

Badania Phelpsa znalazły praktyczne zastosowanie w dyskusji 

nad niezależnością banku centralnego. Wynikało z niej bowiem, że 
banki centralne powinny prowadzić politykę monetarną niezależną od 
polityków. Wyniki badań profesora Phelpsa wskazywały, że choć w 
krótkim okresie można ograniczyć naturalne bezrobocie, to 
utrzymanie go na niskim poziomie w dłuższym okresie czasu, bez 
przeprowadzenia potrzebnych regulacji na rynku pracy, jest 
niemożliwe.

background image

 

 

Naturalna stopa bezrobocia

LD

E

. .

.

.

.

F

C

B

A

LF

AJ

w

2

W
*

N

2

N
*

N

1

Liczba pracowników

P

ła

ca

 r

e

a

ln

a

background image

 

 

 LD popyt na pracę, 

LF wielkość zasobu siły roboczej,

 AJ liczbę pracowników skłonnych przyjąć ofertę pracy 

przy różnych stawkach płacy realnej.

 AJ przebiega na lewo od LF, ponieważ:

AJ przebiega na lewo od LF, ponieważ: 

a) niektórzy spośród wchodzących do zasobu siły roboczej 

zmieniają właśnie pracę; 

b) część ludzi szuka lepszą pracą. Kiedy rynek pracy 

zostaje zrównoważony (punkt E).

c) odcinek EF oznacza naturalny poziom bezrobocia

naturalny poziom bezrobocia

tzn. liczbę osób należących do zasobu siły roboczej, lecz 
nie chcących podjąć pracę za płacę równowagi  
w*. N* 
oznacza poziom pełnego zatrudnienia.

background image

 

 

Jeśli  siła  związków  zawodowych 
będzie 

wystarczająca 

dla 

otrzymania  stawki  płac 

w

2

,  w 

długim  okresie  rynek  pracy 
znajdzie się w punkcie

 A

 i miara 

naturalnego 

bezrobocia 

AC

 

wskaże 

wielkość 

bezrobocia 

wybranego  kolektywnie  przez 
siłę roboczą forsującą płacę 

w

2

background image

 

 

Bezrobocie ukryte

Bezrobocie ukryte

 - to jest zjawisko 

związane z taką sytuacją zatrudnienia, 
gdy ludzie pozostają w stosunku 
pracy, mimo ekonomicznego 
uzasadnienia takiej sytuacji. 
Zmniejszenie liczby pracowników w 
przedsiębiorstwie nie powoduje 
zmniejszenie rozmiarów jego 
produkcji.

Bezrobocie jawne

Bezrobocie jawne

 - to ten rodzaj 

bezrobocia, którego poziom jest 
określany na podstawie prawnych 
regulacji w danym kraju.

background image

 

 

Krzywa Beveridge’a

Krzywa Beveridge’a

Wyjaśnia zależności między bezrobociem a 
wolnymi miejscami pracy.

Zgodnie z tą krzywą jeśli wzrostowi bezrobocia 
towarzyszy spadek liczby wolnych miejsc pracy, 
to mamy do czynienia z istnieniem negatywnego 
szoku ogólnej aktywności i dominacją bezrobocia 
związanego z nadwyżką globalną podaży pracy 
nad popytem na pracę. Natomiast gdy wzrost 
bezrobocia łączy się ze wzrostem liczby wolnych 
miejsc pracy, to przyczyn wzrostu bezrobocia 
można doszukiwać się w tzw. szoku 
realokacyjnym, wskazującym na istotną rolę 
bezrobocia, związanego z niedopasowaniami 
strukturalnymi.

background image

 

 

Krzywa Beveridge’a

Krzywa Beveridge’a

V = U

45º

A

B

C

T

X

U

t

U

1

Bezrobocie 
(U)

0

W

a

k

a

ty

 (

V

)

background image

 

 

Prawo Okuna

Prawo Okuna

Jest to ścisła matematyczna zależność pozwalająca 

ustalić, jak zmiany w poziomie PKB spowodowane 
zmianami popytu wpłyną na zmiany w poziomie 
bezrobocia Jeśli stopa bezrobocia nie pokrywa się z 
poziomem naturalnej stopy bezrobocia, to wówczas 
rzeczywisty PKB nie pokrywa się także z potencjalnym 
PKB.  Trzypunktowa ujemna luka produkcyjna 
wywołuje jednopunktowy wzrost bezrobocia.

(Y – Y*) / Y* = - 3 (u – u*)

(Y – Y*) / Y* = - 3 (u – u*)

Y

Y

 – realny PKB; Y*- 

Y*- 

potencjalny PKB;

(Y – Y*) / Y*

(Y – Y*) / Y*

 -luka PKB; 

u – u*- 

u – u*- 

różnica między rzeczywistą i naturalną stopą bezrobocia

Spadek bezrobocia o 1% wymaga wzrostu PKB o trzy (2,0; 
2,5; 2,7) procenty. Relacja 3:1 jest tu 

 

swoistą przekładnią 

transformacyjną poziomu wahań PKB na poziom wahań w 
bezrobociu.

background image

 

 

                              

Barometr Ofert 

Pracy. 

Nowy wskaźnik, który na podstawie ogłoszeń 

o pracę pozwala przewidywać trendy na rynku 
pracy. Podobne działają od lat w USA i Kanadzie. 

Barometr Ofert Pracy poprawiał się już od 

września 2002 r. Ale dopiero z początkiem tego 
roku przyrost ogłoszeń o wolnych miejscach pracy 
stał się dynamiczny. Było to widać na rynku: 
pojawiły się nowe miejsca pracy (o przyroście 
informują głównie przedsiębiorcy z sektora 
handlu), a stopa bezrobocia nieco spadła - do 
18,9 proc. ( wrześniu 2004 r.)

background image

 

 

W większości poszczególnych województwach 
lokalne barometry ofert pracy w ostatnich 
miesiącach się pogarszały. 

Największe szanse na poprawę na rynku pracy mają województwa 

mazowieckie, wielkopolskie i dolnośląskie

. W tych województwach 

najdłużej obserwowaliśmy systematyczny przyrost liczby ogłoszeń o wolnych 
miejscach pracy. I w tych województwach ostatnie załamanie ilości ogłoszeń 
jest najmniejsze. 

podlaskim 

widoczne są również pewne symptomy poprawy na rynku 

pracy: doszło do niewielkiego wzrostu liczby zatrudnionych. To województwo 
ma jeden z najniższych wskaźników bezrobocia -

15,6 proc

.

W województwach 

pomorskim, świętokrzyskim, 

zachodniopomorskim i łódzkim

 wzrost barometru ofert pracy 

utrzymuje się już od dłuższego czasu, ale nie ma żadnych symptomów 
poprawy - jeśli chodzi o wielkość zatrudnienia. Być może to tych regionów 
dotyka w największym stopniu zjawisko bezrobocia strukturalnego.

Najostrzejszy spadek regionalnych barometrów w ostatnich miesiącach 
wystąpił w województwach: 

lubelskim, podkarpackim i lubuskim

Najgorsze perspektywy rysują się dla lubuskiego, gdzie barometr spadł 
najmocniej, a wcześniej szedł w górę dużo wolniej niż w innych 
województwach. A to województwo już ma jeden z najwyższych wskaźników 
stopy bezrobocia w kraju - 

26 proc.

 we wrześniu.

background image

 

 

background image

 

 

background image

 

 

Bezrobocie

Bezrobocie

 

Ostatni miesiąc

2007.02

Miesiąc 

wcześniej

2007.01

Rok wcześniej

2006.02

Stopa 

bezrobocia [%]

14.9

15.1

18.0

Liczba 

bezrobotnych

2 331 100

2 365 800

2 865 900

Nowi 

zarejestrowani

260 200

211 500

 Stopa bezrobocia - udział zarejestrowanych bezrobotnych w 
cywilnej  ludności aktywnej   zawodowo 

 Liczba bezrobotnych - liczba bezrobotnych zarejestrowanych na 
koniec miesiąca 

 Nowo zarejestrowani - liczba nowych bezrobotnych 
zarejestrowanych w ciągu miesiąca 

background image

 

 

Praca dla Polaków w UE bez 

Praca dla Polaków w UE bez 

ograniczeń

ograniczeń

• Irlandia,
• Szwecja,
• Wielka Brytania,
• Finlandia, 
• Grecja, 
• Hiszpania, 
• Portugalia
•  Włochy,

background image

 

 

ZEZWOLENIA NA PRACE WYDANE POLAKOM

ZEZWOLENIA NA PRACE WYDANE POLAKOM

 

(2006)

(2006)

• NIEMCY - 411 400 
• WIELKA BRYTANIA - 169 700
• IRLANDIA - 80 000 
• WŁOCHY - 62 000
•  HISZPANIA - 18 000
• SZWECJA - 4 500
• Dania - 5069 (2002)
• Holandia - ok. 10000 (2003) 


Document Outline