Trzy teorie osobowości – Trzy punkty widzenia, rozumienia i opisu człowieka Psychoanalityczna koncepcja Zygmunta Freuda Analityczna koncepcja Carla G. Junga Fenomenologiczna teoria Carla rogersa

Psychoanalityczna koncepcja Zygmunta Freuda

Dogmaty podejścia psychoanalitycznego:

DETERMINIZM.

Zachowania i przeżycia człowieka zdominowane są przez siły na które nie mamy

znaczącego wpływu. Podstawowa walka o kształt naszego życia rozgrywa się w pierwszych

latach dzieciństwa.

KONFLIKT

. Człowiek jest polem nieustannych konfliktów: a. między strukturami (id –superego), b.

między popędami (libido –tanatos), c. między własnymi potrzebami i normami kultury i

środowiska. Konflikty wiążą się silnie z lękiem.

NIEŚWIADOMOŚĆ.

Olbrzymia cześć procesów psychicznych i doświadczeń ukryta jest w

nieświadomości. Istotna dla rozumienia człowieka i jego zachowań jest wiedz, że w

nieświadomości ukryte są wszystkie wyparte treści; doświadczenia okresu przedwerbalnego,

nieakceptowane środowiskowo pragnienia, mechanizmy obronne, nakazy, zakazy (siła superego

wypracowana przez introjekcję). Ujawnienie tych treści – urojenia, halucynacje, pomyłki, sny i

terapia…

Struktury budujące osobowość.

Kilka cech charakteryzujących

. Najstarsza struktura; czysty popęd do…, brak zahamowań, energia.

EGO

. Wieczny rozjemca ID i SUPEREGO; ograniczenie gratyfikacji do sprzyjających okoliczności,

stosowanie mechanizmów obronnych, spychanie do nieświadomości elementów nie dających się

pogodzić

SUPEREGO

. Najmłodsza struktura; bezwzględny moralista…, dostosowanie działań do wymogów

środowiska, kultury, własnych – introjekcyjnie przekazanych – standardów moralnych

Psychoanalityczna koncepcja Zygmunta Freuda

Podstawowe pojęcia

POPĘD.

Pomost pomiędzy psychika, a biologią – jest przyczyna aktywności

Podstawowy cel wszystkich działań to rozładowanie napięcia spowodowanego popędem do…

Popęd do – rodzi napięcie – rozładowanie napięcia – emocje pozytywne

Popęd do – brak możliwości rozładowania - emocje negatywne – uruchomienie machiny ego

mechanizmami obronnymi

Popędy; libido - „życia” - tanatos – „śmierci”

KATEKSJA.

Wyobrażenia psychiczne zostają naładowane energią popędową. Możliwość

łączenia się z obiektami i/lub ich reprezentacjami.

ZASDA ZACHOWANIA ENERGII

. Energia popędowa skierowana na coś… zmniejsza jej

proporcję kierowana na coś innego (np. miłość to przelanie libido z Siebie na Kogoś)

LĘK.

Wynik konfliktów jakie nieustannie dotykają człowieka.

Pierwotnie – wynik spętanego libido. W ciągu życia dojrzałego – konflikt części strukturalnych

osobowości i konflikt między tym co Chcę, a tym na co mi Pozwala środowisko.

Lęk realistyczny – konkretne zagrożenie. Lęk neurotyczny – przed tym, że popędy wymkną

się nam z pod kontroli. Lęk moralny – przed karą, za wymknięcie się popędów z pod

kontroli lub/i bezradności i niedoskonałości w obliczu wymagań superego

INTROJEKCJA.

Nieświadome przyjmowanie ludzkich postaw i poglądów. Spełnia on funkcję

mechanizmu rozwojowego i obronnego.

Psychoanalityczna koncepcja Zygmunta Freuda

Rozwój psychoseksualny

Popęd – libido – „wędruje” po ciele. W zależności od okresu dojrzewania spełnia on inne

funkcje i wymusza określone reakcja. Prawidłowy rozwój związany jest z pozytywnym

rozwiązaniem wszystkich konfliktów z jakim wiąże się wędrówka libido a wpływ

otoczenia a aktywność dziecka. Konflikt wiąże się oczywiście z frustracja związana z

brakiem możliwości rozładowania napięcia – zablokowaniem popędu. W oryginalnym,

pierwszym opisie procesu libido = popęd seksualny.

I FAZA ORALNA (od urodzenia do 2 roku ż.) Libido – usta.

Całkowita zależność od

otoczenia. Kluczowa rola karmienia piersią. Fiksacja; a. oralno-bierna – łatwowierność /

potrzeba opieki, beztroska, b. oralno-sadystyczna – kłotliwośc, zachłanność, nieufność.

II FAZA ANALANA (2-3 rok ż. ) Libido – okolice odbytu.

Związane z pierwszym

poczuciem kontroli nad sobą –swoim ciałem i wymogami otoczenia. Trening czystości.

Fiksacja; a. analno-retencyjny –upór, skąpstwo, pedanteria, b. analno-espulsywny –

bałaganiarstwo, wybuchowość, skłonność do destrukcji.

III FAZA FALLICZNA (3-5 rok ż.) Libido – okolice genitalne.

Dostrzeganie

odmienności swojego ciała. Kompleks Edypa [!]. Fiksacja; a. osobowość falliczna

mężczyzn – pragnienie potwierdzenia męskości np. przelotne związki – nie wiązanie

się, b. osobowość falliczna kobiet – skupienie na seksualności – atrakcyjności i

potwierdzenie jej w relacjach z partnerami ale bez wchodzenia w kontakty seksualne

IV FAZA LATENCJI

Etap przejściowy, gdzie libido inwestuje się w naukę, zabawę.

IV FAZA GENITALAN (okres dojrzewania).

Wchodzenie w dojrzałe relacje społeczne i

partnerskie wymusza określenie podstawowych wartości, dróg jakimi się będzie

podążało i celów; miłość, praca, sposoby rozwiązywania konfliktów wewnętrznych.

Analityczna koncepcja Carla G. Junga

Podstawowe pojęcia

NIEŚWIADOMOŚĆ ZBIOROW.

Genetycznie / kulturowo przekazywana wiedza – struktura wiedzy. Jest

ukryta w nieświadomości.

ARCHETYP

. Jest to „forma”; komponent natury człowieka / predyspozycja do spostrzegania świata w

określony sposób / wrodzona ale plastyczna umiejętność interpretacji inf. Do „formy” tej można wlać

różną treść - zależnie od doświadczeń indywidualnych, historycznych, środowiskowych – lecz zawsze

będzie ona dla nas prezentowała pewien wzór, postać bardziej zrozumiałą i mogącą odnosić się do

szerszej wiedzy o świecie. Np. Stary Mędrzec / Wielka Matka / Anima-Animus / Maska / Cień

ZASADY - RÓWNOWAŻENIA (ekwiwalencji) / SAMOREGULACJI

: jeżeli jakieś pragnienie zostało

wyparte, stłumione pojawia się zastępcza forma jego wyrażenia: a. osobiste wyrażanie w innej formie

b. udostępnianie innych form wyrażenia przez kulturę i środowisko.

KOMPLEKSY

. Energia psychiczna + idee + emocje – tworzą specyficzne konstelacje. Wokół osoby i/lub

aktywności. Świadome lub częściowo zanurzone w nieświadomości.

INTEGRACJA PRZECIWIEŃSTW

. Proces na przestrzeni życia zmierzający do godzenia wew. Sprzeczności.

Wymaga świadomego wysiłku. Np. obejmowanie świadomością treści Cienia.

INDYWIDUACJA. Proces rozwojowy – KLUCZ DO PRAWIDŁOWEGO ROZWOJU

– praca nad rozwojem

wszystkich aspektów osobowości (świadomych i nieświadomych), nad ich wyważeniem i integracją.

JAŹŃ

. To centralny archetyp osobowości – miejsce, w którym przenika się cała struktura osobowości , cała

jej zawartość (świadoma i nieświadoma), a także to co na nią wpływa i kształtuje – zewnętrzne wpływy.

{

Jest to „klucz” spinający konstrukcje katedry}

Analityczna koncepcja Carla G. Junga

Typy osobowości

POSTAWY:

Ekstrawersja – Introwersja

FUNKCJE PSYCHICZNE

: Przetwarzanie inf.; myślenie – uczucia / Odbiór inf. ; percepcja – intuicja.

TYP OSOBOWOŚCI to dominująca postawa + dominująca funkcja

Dodatkowo każdy typ osobowości ma

aktywną funkcje wspierającą.

Można więc określić 16 konstelacji osobowościowych.

Np. Ekstrawertyk z d.f. percepcji i w.f.

uczuć. Czyli osoba otwarta na doswiadczenia podatny na wrażenia zmysłowe i

silnie jej przeżywający.

Co podzieliło Freuda i Junga ?

Fragment jednego z ostatnich listów Junga do

Freuda:

„

Czy mogę Panu powiedzieć kilka szczerych słów?

[…] Jestem na tyle obiektywny by przejrzeć

Pańskie małe sztuczki […]. Widzi Pan, mój

drogi profesorze, dopóki wciska mi Pan tez

bzdury, mam gdzieś moje symptomatyczne

zachowania: wydają się one niczym w

porównaniu z ogromną belką w oku mego

brata Freuda.”

Czy są Państwo w stanie znaleźć jakieś powody

dlaczego ci dwaj giganci myśli

psychologicznej nie mogli do końca, razem,

łącząc wysiłki szukać odpowiedzi na

pytania – kim właściwie jest człowiek.

Od lewej góra: Brill, Jones, Ferenczi
Od lewej dół: Freud, Stanley, Jung

Co podzieliło Freuda i Junga ?

Szukając powodów merytorycznych trzeba wymienić co najmniej dwa :

Podstawowy – różnica zdania co do istotnej roli libido jako popędu

seksualnego i jako takiego wpływu na cała strukturę osobowości

Różnica zdania dotycząca świadomego kierowania swoim rozwojem i

ukierunkowywania aktywności popędowej.

……

Fenomenologiczna teoria Carla Rogersa

Podstawowe pojęcia i założenia

Natura ludzka jest dobra

. To proces i struktura / To całość, która występuje jednak w częściach / Cześć Ja może być uświadomiona

Ja jako struktura.

Ja realne< > Ja idealne

. Od relacji między tymi dwoma postaciami Ja zależy jakość

naszych kontaktów z samym sobą i otoczeniem.

SAMOAKCEPTACJA

. Jeżeli w relacji Ja r. i J i. jest harmonia; pozytywny wpływ na rozwój osobisty i

adaptacje do otoczenia.

PODEJŚCIE FENOMENOLGICZNE

. W analizie osobowości człowieka niezbędne jest równoważne

traktowanie ciała i umysłu. Ciało ma b. ważny wpływ na to jak odbieramy nasze stany psychiczne.

SUBCEPCJA

. Brak odbioru PRZEKAZU SYMBOLICZNEGO istotnych informacji wew. i zew. (ze środowiska)

powoduje przeniesienie percepcji na poziom nieświadomy. Ważną rolę odgrywa tu ciało, które jako

pierwsze daje sygnały o nowym – ważnym stanie.

SPÓJNOŚĆ

. Dostrojenie doświadczeń (zew. i wew.) DO poziomu świadomości i DO komunikacji ze światem i

sobą – PRZEKAZU SYBMBOLICZNEGO.

SAMOURZECZYWISTNIENIE

. Wrodzona dyspozycja do odkryci, przepracowania i życia z własnymi

POTENCJONALNOŚCIAMI (wew. możliwościami, umiejętnościami, najważniejszymi potrzebami). Proces

ten może być zakłócony i zablokowany przez wpływ środowiska; a. prosty – zakazy, wymagania, b.

bardziej złożony – normy przekazane introjekcyjnie

ORGANIZMICZNY PROCES WARTOŚCIUJĄCY

. Polega na wyłapywaniu ze strumienia doświadczeń wew. i

zew. Takich, które są przydatne w procesie SAMOURZECZYWISTNIENIA. Na bazie tych doświadczeń

kształtuje się swoje postępowanie i kierunek działania. Dwa wymogi: świadomość i spójność.

Document Outline