Dieta w ciąży i przed
Dieta w ciąży i przed
poczęciem
poczęciem
Justyna Dziki
Justyna Dziki
Marta Klusek
Marta Klusek
Dieta w ciąży i przed
Dieta w ciąży i przed
poczęciem
poczęciem
Justyna Dziki
Justyna Dziki
Marta Klusek
Marta Klusek
Sposób żywienia kobiet przed
Sposób żywienia kobiet przed
ciążą oraz w czasie jej trwania
ciążą oraz w czasie jej trwania
ma ogromny wpływ nie tylko na
ma ogromny wpływ nie tylko na
przebieg ciąży, ale również na
przebieg ciąży, ale również na
zdrowie dziecka. Kobiety
zdrowie dziecka. Kobiety
planujące macierzyństwo
planujące macierzyństwo
powinny więc znać zasady
powinny więc znać zasady
właściwego odżywiania się.
właściwego odżywiania się.
Dla rozwoju płodu
Dla rozwoju płodu
najważniejszymi
najważniejszymi
składnikami
składnikami
odżywczymi są:
odżywczymi są:
kwas foliowy
kwas foliowy
żelazo
żelazo
jod
jod
cynk
cynk
niezbędne nienasycone
niezbędne nienasycone
kwasy tłuszczowe
kwasy tłuszczowe
Już przed planowaną ciążą należy
Już przed planowaną ciążą należy
się do niej przygotować,
się do niej przygotować,
wprowadzając odpowiednie
wprowadzając odpowiednie
zmiany w sposobie żywienia i
zmiany w sposobie żywienia i
trybie życia. Konieczne jest
trybie życia. Konieczne jest
urozmaicanie jadłospisu i
urozmaicanie jadłospisu i
korzystanie z jak największej
korzystanie z jak największej
ilości różnych produktów - w ten
ilości różnych produktów - w ten
sposób znacznie zmniejszy się
sposób znacznie zmniejszy się
ryzyko wystąpienia niedoborów
ryzyko wystąpienia niedoborów
składników odżywczych.
składników odżywczych.
Planując ciążę należy przede wszystkim
Planując ciążę należy przede wszystkim
zabezpieczyć się przed niedoborem kwasu
zabezpieczyć się przed niedoborem kwasu
foliowego, należącego do witamin z grupy
foliowego, należącego do witamin z grupy
B. Groźne są jego niedobory nie tylko w
B. Groźne są jego niedobory nie tylko w
czasie ciąży, ale również przed
czasie ciąży, ale również przed
zapłodnieniem. Naukowcy stwierdzili
zapłodnieniem. Naukowcy stwierdzili
bowiem, że niskie spożycie kwasu foliowego
bowiem, że niskie spożycie kwasu foliowego
powoduje zwiększone ryzyko urodzenia
powoduje zwiększone ryzyko urodzenia
dziecka z wrodzoną wadą układu
dziecka z wrodzoną wadą układu
nerwowego i liczne komplikacje w przebiegu
nerwowego i liczne komplikacje w przebiegu
ciąży. Wady te powstają bardzo wcześnie,
ciąży. Wady te powstają bardzo wcześnie,
bo już na przełomie 3. i 4. tygodnia ciąży,
bo już na przełomie 3. i 4. tygodnia ciąży,
kiedy przyszła kobieta najczęściej nie jest
kiedy przyszła kobieta najczęściej nie jest
jeszcze świadoma swojego stanu.
jeszcze świadoma swojego stanu.
Zapotrzebowanie na kwas foliowy w okresie
Zapotrzebowanie na kwas foliowy w okresie
ciąży wzrasta 2-4 krotnie. Dlatego dieta
ciąży wzrasta 2-4 krotnie. Dlatego dieta
kobiet ciężarnych powinna być szczególnie
kobiet ciężarnych powinna być szczególnie
bogata w produkty zawierające duże ilości
bogata w produkty zawierające duże ilości
tej witaminy, a więc:
tej witaminy, a więc:
•
Ziarna zbóż
Ziarna zbóż
•
Brukselkę
Brukselkę
•
Kalafior
Kalafior
•
Szpinak
Szpinak
•
Pomarańcze
Pomarańcze
•
Drożdże
Drożdże
•
Wątrobę
Wątrobę
Podawanie kobietom planującym
Podawanie kobietom planującym
ciążę 0,4 mg kwasu foliowego
ciążę 0,4 mg kwasu foliowego
dziennie i kontynuowanie jego
dziennie i kontynuowanie jego
podawania w pierwszym trymestrze
podawania w pierwszym trymestrze
ciąży pozwala zmniejszyć ryzyko
ciąży pozwala zmniejszyć ryzyko
wystąpienia wad ośrodkowego
wystąpienia wad ośrodkowego
układu nerwowego nawet o 30-50%.
układu nerwowego nawet o 30-50%.
•
Ważnym zagadnieniem przed i w czasie ciąży
Ważnym zagadnieniem przed i w czasie ciąży
jest również odchudzanie się. Obecnie wiele
jest również odchudzanie się. Obecnie wiele
kobiet dba o swoją sylwetkę, stosując różnego
kobiet dba o swoją sylwetkę, stosując różnego
rodzaju diety odchudzające, często źle
rodzaju diety odchudzające, często źle
zbilansowane i prowadzące do niedoborów
zbilansowane i prowadzące do niedoborów
składników odżywczych. Dlatego też nie
składników odżywczych. Dlatego też nie
należy się odchudzać nie tylko w czasie ciąży,
należy się odchudzać nie tylko w czasie ciąży,
ale również krótko przed jej początkiem.
ale również krótko przed jej początkiem.
Stwierdzono bowiem, że kobiety, które zbyt
Stwierdzono bowiem, że kobiety, które zbyt
mało przybywają na wadze, często rodzą
mało przybywają na wadze, często rodzą
dzieci z małą masą urodzeniową.
dzieci z małą masą urodzeniową.
•
W okresie ciąży przybieranie na
W okresie ciąży przybieranie na
wadze jest jak najbardziej
wadze jest jak najbardziej
prawidłowym zjawiskiem.
prawidłowym zjawiskiem.
Jednakże przyrost masy ciała w
Jednakże przyrost masy ciała w
czasie całej ciąży nie może
czasie całej ciąży nie może
przekroczyć zalecanych norm.
przekroczyć zalecanych norm.
Masa ciała
Masa ciała
przed ciążą
przed ciążą
Zalecany
Zalecany
minimalny
minimalny
przyrost
przyrost
masy ciała
masy ciała
Zalecany
Zalecany
maksymaln
maksymaln
y przyrost
y przyrost
masy ciała
masy ciała
Prawidłowa
Prawidłowa
(BMI* 18-25)
(BMI* 18-25)
11,5 kg
11,5 kg
16 kg
16 kg
Otyłość
Otyłość
(BMI >25)
(BMI >25)
7 kg
7 kg
11,5 kg
11,5 kg
Niedobór
Niedobór
masy
masy
ciała (BMI
ciała (BMI
<18)
<18)
12,5 kg
12,5 kg
18 kg
18 kg
*
*
BMI
BMI
– wskaźnik masy ciała
– wskaźnik masy ciała
wyliczany według prostego
wyliczany według prostego
wzoru:
wzoru:
BMI = masa ciała w kg/(wzrost w
BMI = masa ciała w kg/(wzrost w
m)
m)
2
2
Przybieranie na wadze ma
Przybieranie na wadze ma
swoje przyczyny związane z
swoje przyczyny związane z
fizjologią ciąży. Są to:
fizjologią ciąży. Są to:
•
Waga dziecka – 2,5-4 kg
Waga dziecka – 2,5-4 kg
•
Powiększanie się ciężarnej
Powiększanie się ciężarnej
macicy z ok.50 g (przed ciążą) do
macicy z ok.50 g (przed ciążą) do
ok.1 kg (przed porodem).
ok.1 kg (przed porodem).
•
Tworzenie się płynu owodniowego
Tworzenie się płynu owodniowego
– do 1-1,5 litra pod koniec ciąży.
– do 1-1,5 litra pod koniec ciąży.
•
Powiększenie się piersi w związku z
Powiększenie się piersi w związku z
rozwojem gruczołów mlecznych i
rozwojem gruczołów mlecznych i
przygotowaniem ich do
przygotowaniem ich do
wytwarzania mleka.
wytwarzania mleka.
•
Łożysko w ciąży donoszonej waży
Łożysko w ciąży donoszonej waży
ok. 0,5 kg.
ok. 0,5 kg.
•
W okresie ciąży dochodzi do
W okresie ciąży dochodzi do
nagromadzenia w organizmie
nagromadzenia w organizmie
większej ilości wody i płynów
większej ilości wody i płynów
ustrojowych.
ustrojowych.
SKŁADNIKAMI
SKŁADNIKAMI
PRAWIDŁOWEJ DIETY SĄ:
PRAWIDŁOWEJ DIETY SĄ:
1.
1.
Węglowodany
Węglowodany
– podstawowe źródło
– podstawowe źródło
energii, 40 dag/dzień. (produkty
energii, 40 dag/dzień. (produkty
zbożowe, ziemniaki, kasza, ryż,
zbożowe, ziemniaki, kasza, ryż,
warzywa, owoce).
warzywa, owoce).
2.
2.
Białka
Białka
– składnik budulcowy
– składnik budulcowy
niezbędny do prawidłowego
niezbędny do prawidłowego
wzrostu dziecka (mleko i jego
wzrostu dziecka (mleko i jego
przetwory, jaja, chude mięso,
przetwory, jaja, chude mięso,
ryby, drób, rośliny strączkowe,
ryby, drób, rośliny strączkowe,
produkty zbożowe).
produkty zbożowe).
3.
3.
Tłuszcze
Tłuszcze
– tworzą zapasy
– tworzą zapasy
energetyczne zużywane w
energetyczne zużywane w
przerwach między posiłkami.
przerwach między posiłkami.
Najważniejsze są tłuszcze
Najważniejsze są tłuszcze
zawierające tzw. nienasycone
zawierające tzw. nienasycone
kwasy tłuszczowe potrzebne do
kwasy tłuszczowe potrzebne do
prawidłowego rozwoju mózgu i
prawidłowego rozwoju mózgu i
narządu wzroku u dziecka;
narządu wzroku u dziecka;
znajdują się głownie w olejach
znajdują się głownie w olejach
roślinnych i rybach morskich.
roślinnych i rybach morskich.
4.
4.
Witaminy
Witaminy
– zapewniają właściwy
– zapewniają właściwy
przebieg wielu procesów
przebieg wielu procesów
metabolicznych w organizmie,
metabolicznych w organizmie,
zwiększają jego odporność i są
zwiększają jego odporność i są
niezbędne do prawidłowego
niezbędne do prawidłowego
rozwoju dziecka. Jednak nadmiar
rozwoju dziecka. Jednak nadmiar
niektórych witamin może być
niektórych witamin może być
szkodliwy i dlatego stosowanie
szkodliwy i dlatego stosowanie
wszelkich preparatów
wszelkich preparatów
witaminowych w ciąży powinno być
witaminowych w ciąży powinno być
skonsultowane z lekarzem.
skonsultowane z lekarzem.
Witamina
Witamina
A
A
– mięso, mleko, masło, ryby, żółtko
– mięso, mleko, masło, ryby, żółtko
jaja, marchew, ciemnozielone warzywa liściaste
jaja, marchew, ciemnozielone warzywa liściaste
Witamina
Witamina
D
D
– tłuste ryby, wątroba, żółtko jaja
– tłuste ryby, wątroba, żółtko jaja
Witamina
Witamina
E
E
– oleje roślinne, kasza, jaja,
– oleje roślinne, kasza, jaja,
warzywa
warzywa
Witamina
Witamina
C
C
– czarna porzeczka,
– czarna porzeczka,
truskawki
truskawki
,
,
owoce cytrusowe, cebula, kapusta, sałata,
owoce cytrusowe, cebula, kapusta, sałata,
szpinak, papryka, pietruszka
szpinak, papryka, pietruszka
Witaminy grupy
Witaminy grupy
B
B
– brukselka, kalafior,
– brukselka, kalafior,
drożdże, czekolada, kasza, ryby, szpinak,
drożdże, czekolada, kasza, ryby, szpinak,
mięso, mleko
mięso, mleko
5.
5.
Minerały
Minerały
– ich rola w
– ich rola w
prawidłowym funkcjonowaniu
prawidłowym funkcjonowaniu
organizmu jest niezastąpiona,
organizmu jest niezastąpiona,
wchodzą w skład enzymów i
wchodzą w skład enzymów i
płynów ustrojowych. Są to:
płynów ustrojowych. Są to:
wapń, fosfor, magnez, sód,
wapń, fosfor, magnez, sód,
potas, chlorki, jod, żelazo, cynk,
potas, chlorki, jod, żelazo, cynk,
miedź, selen, mangan, chrom,
miedź, selen, mangan, chrom,
fluor.
fluor.
Przyszła mama powinna:
Przyszła mama powinna:
Urozmaicać posiłki, stosować
Urozmaicać posiłki, stosować
pełnowartościowe produkty
pełnowartościowe produkty
spożywcze – w ten sposób pokryje
spożywcze – w ten sposób pokryje
zapotrzebowanie na wszystkie
zapotrzebowanie na wszystkie
składniki odżywcze
składniki odżywcze
Unikać nadmiaru soli i cukru
Unikać nadmiaru soli i cukru
Tłuszcze zwierzęce zastąpić oliwą,
Tłuszcze zwierzęce zastąpić oliwą,
olejami roślinnymi i tłustymi rybami
olejami roślinnymi i tłustymi rybami
morskimi (NKW).
morskimi (NKW).
Wypijać od 1,5 do 2 litrów płynów
Wypijać od 1,5 do 2 litrów płynów
dziennie, tj. 6 do 8 szklanek, a w dni
dziennie, tj. 6 do 8 szklanek, a w dni
upalne jeszcze więcej
upalne jeszcze więcej
Unikać napojów gazowanych, kawy,
Unikać napojów gazowanych, kawy,
mocnej herbaty i oczywiście napojów
mocnej herbaty i oczywiście napojów
alkoholowych
alkoholowych
Pamiętać o piciu soków owocowych i
Pamiętać o piciu soków owocowych i
warzywnych, mleka a także kefirów i
warzywnych, mleka a także kefirów i
jogurtów
jogurtów
Należy pamiętać, że
Należy pamiętać, że
prawidłowe
prawidłowe
wykorzystanie
wykorzystanie
składników pożywienia
składników pożywienia
jest możliwe wtedy, gdy
jest możliwe wtedy, gdy
posiłki zostaną
posiłki zostaną
właściwie rozłożone.
właściwie rozłożone.
Przerwy między
Przerwy między
posiłkami w ciągu dnia
posiłkami w ciągu dnia
nie powinny być
nie powinny być
dłuższe niż 4 do 6
dłuższe niż 4 do 6
godzin, ponieważ
godzin, ponieważ
rosnące dziecko
rosnące dziecko
intensywnie czerpie
intensywnie czerpie
składniki odżywcze.
składniki odżywcze.
Spożywaj 5 do
Spożywaj 5 do
6 posiłków
6 posiłków
dziennie
dziennie
Dzienne
Dzienne
zapotrzebowani
zapotrzebowani
e energetyczne
e energetyczne
– 100%
– 100%
śniadanie
śniadanie
25%
25%
2 śniadanie
2 śniadanie
10%
10%
obiad
obiad
30%
30%
podwieczorek
podwieczorek
5%
5%
kolacja
kolacja
20%
20%
posiłek przed
posiłek przed
snem
snem
10%
10%
A więc:
A więc:
DIETA W CIĄŻY POWINNA
DIETA W CIĄŻY POWINNA
BYĆ TAKA JAK DIETA
BYĆ TAKA JAK DIETA
SPORTOWCA:
SPORTOWCA:
LEKKA
LEKKA
UROZMAICONA
UROZMAICONA
WYSOKOWARTOŚCIOWA
WYSOKOWARTOŚCIOWA
BOGATA W
BOGATA W
NAJCENNIEJSZE
NAJCENNIEJSZE
SKŁADNIKI ODŻYWCZE
SKŁADNIKI ODŻYWCZE
SMACZNA
SMACZNA
Dziękujemy za uwagę.
Dziękujemy za uwagę.