Układ Limbiczny

Układ Limbiczny

Układ rąbkowy  

Układ brzeżny 

 Analizator emocjonalny  

Mózg trzewny 

• W skład układu limbicznego 

wchodzą:

•  struktury zlokalizowane na podstawnej 

i przyśrodkowej powierzchni półkul 
mózgowych zaliczane poprzednio do 
węchomózgowia

• zespół jąder podkorowych.

• Struktury korowe

– Opuszka węchowa
– Guzek węchowy
– Płat gruszkowaty
– Hipokamp
– Zakręt hipokampa
– Zakręt obręczy
– Kora w okolicy

• Pól wyspy
• Płata skroniowego
• Zakrętów 

oczodołowych

• Struktury podkorowe

– Ciała migdałowate
– Przegroda przezroczysta
– Niektóre jądra

• Wzgórza
• Podwzgórza
• Śródmózgowia

Funkcje układu limbicznego

• Analizuje znaczenie emocjonalne bodźców.
• Kontroluje wyrażanie emocji.
• Uczestniczy w kodowaniu śladów pamięci 

świeżej i uczenia się.

• Uczestniczy w regulacji rytmów 

biologicznych takich jak czuwanie lub sen.

• Kieruje czynnościami popędowo-

emocjonalnymi.

– Pobieranie pokarmu, agresja, obrona, popęd 

seksualny

Funkcje korowych struktur 

układu limbicznego

    Wpływy ze strony korowych ośrodków związane są 

z  pobudzeniem układu siatkowatego lub ze wzrostem 
aktywności jąder podwzgórza.

• Zakręt obręczy, tylna część zakrętów 

oczodołowych oraz biegun przedni płata 
skroniowego stanowią tzw. Mózg trzewny.

– Wpływają na aktywność ruchową.
– Regulują aktywność układu autonomicznego 

i wydzielanie dokrewne.

– Kierują czynnościami popędowo-emocjonalnymi.

Drażnienie ośrodków 

korowych prowadzi do:

• Różnokierunkowych zmian w czynnościach 

wegetatywnych. (zmiany akcji serca, 
zmiany ciśnienia krwi, zmiany 
w czynnościach motorycznych 
i wydzielniczych przewodu pokarmowego)

• Drażnienie przedniego bieguna płata 

skroniowego wyzwala reakcje agresywne
i obronne, uczucie niepokoju, strachu 
czasami napady padaczkowe

• Wycięcie zakrętu obręczy wywołuje 

niepokój ruchowy, nadpobudliwość, 
agresywność.

• Uszkodzenia zakrętów oczodołowych 

i przedniego bieguna płata skroniowego 
prowadzą do wzrostu aktywności płciowej, 
nasilenia poszukiwania pokarmu.

• Hipokamp ma związek z reakcjami 

czuwania i orientacji. Uczestniczy 

w procesach zapamiętywania oraz w fazie 

płytkiej (REM) snu. Działa hamująco na 

układ siatkowaty.

– Drażnienie hipokampu powoduje utratę 

oddechu i utratę świadomosci.

– Hipokamp wykazuje właściwości bioelektryczne 

w postaci fal τ o  amplitudzie do 500 mV. Fale 

te są wynikiem krążenia impulsu po 

zamkniętych kręgach neuronalnych.

Pola czuciowe 

i kojarzeniowe 

kory mózgu

Zakręt obręczy

Zakręt hipokampa
i hipokamp

sklepienie

Ciała suteczkowate
podwzgórza

Jądro przednie

wzgórza

Funkcje podkorowych 

struktur układu 

limbicznego

• Podwzgórze ma wpływ na wiele czynności 

wegetatywnych.

• Ciała migdałowate

– zbudowane są z wielu jąder:

• Filogenetycznie starsze – węchomózgowie
• Filogenetycznie młodsze – impulsy głównie z hipokampa 

i płata gruszkowatego

– Uczestniczą w analizie bodźców pod kątem ich 

znaczenia emocjonalnego.

– Regulują czynności wegetatywne i reakcje 

motywacyjno-popędowe ( pokarmowe, seksualne)

– Pełnią rolę w zachowaniu ochronnym (ucieczka), 

czynnościach seksualnych i macierzyńskich.

• Drażnienie ciała migdałowatego wywołuje 

efekty:

– Wegetatywne
– Somatyczne (przeciwstronne ruchy gałek 

ocznych, żucie, połykanie)

– Dokrewne (wpływ na wydzielanie hormonów 

przysadki)

– Zmiany w zachowaniu (wściekłość, agresja, 

strach)

• Usunięcie ciał migdałowatych powoduje 

obniżenie agresywności oraz wzrost 
pobudliwości płciowej.

Kręgi funkcjonalne 

w układzie limbicznym

• Między neuronami układu siatkowatego 

śródmózgowia, a układem limbicznym 

krążą impulsacje za pośrednictwem sieci 

neuronalnych przebiegających przez 

podwzgórze. Dzięki temu impulsy 

aferentne ze śródmózgowia biegnące do 

układu limbicznego pobudzają też ośrodki 

podwzgórza. Po dotarciu do układu 

limbicznego zostają one przekształcone 

w eferentne impulsy modulujące zwrotnie 

czynności podwzgórza i hamujące ośrodki 

układu siatkowatego śródmózgowia. 

• Wyróżnia się szereg kręgów 

limbiczno-śródmózgowych np.

– Krąg Papeza
– Krąg Nauty

• Układy nagrody i kary to neuronalne sieci 

wielosynaptyczne znajdujące się w: 

– ścianach bocznych komory III

– pęczku przyśrodkowym przodomózgowia

– istocie szarej okołokomorowej 

• Przekazują one pobudzenie do różnych struktur 

mózgowych za pomocą neuronów:

– katecholaminrgicznych i dopaminergicznych – układ 

nagrody (zdobywania)

– cholinergicznych – układ kary (unikania)

• Układy nagrody i kary kierują w dużym stopniu 

zachowaniem zwierzęcia. Znajdują się one 

w równowadze dopóki nie pojawi się potrzeba 

biologiczna (np. uczucie zimna, głodu itp.). W takim 

przypadku następuje zmiana zachowania mająca na 

celu zaspokojenie potrzeby. 

Przykładem kręgu funkcjonalnego 
jest układ nagrody i kary.

• Popędy to wewnętrzne źródło działania 

zwierzęcia. Uruchamiają aktywność organizmu 

ukierunkowaną na zaspokojenie danej potrzeby 

biologicznej lub unikanie zagrożenia. Po ich 

zaspokojeniu w pracy organizmu następują 

zmiany. Pojawiają się też subiektywne odczucia – 
emocje.

 

– W emocjach wyróżniamy:

• → aspekty subiektywne (przyjemne lub przykre 

doznania)

• → aspekty obiektywne (zmiany zachowania)

• Zachowanie popędowo-emocjonalne to złożona 

czynność odruchowa. Od zwykłego odruchu 

odróżnia je to, że jest ono wynikiem 

wewnątrzustrojowych zmian fizjologicznych – 
popędów.

 

Dziękujemy za 

Dziękujemy za 

uwagę 

uwagę 



