Model IS-LM

Wzajemne oddziaływanie 

procesów gospodarczych

Podsumowanie 

makroekonomii

 

 

J.R. Hicks

• Tworzy podstawy modelu IS-LM w 

latach trzydziestych XX wieku

• W tym czasie ekonomia neoklasyczna 

musi opierać się zarzutom Keynesa

• Hicks chce pogodzić obie teorie – 

synteza neoklasyczna

• W 1937 roku pisze artykuł 

zawierający zarys modelu IS-LM

 

 

Charakterystyka modelu

• Wzajemne oddziaływanie procesów na 

rynku towarowym i pieniężnym

• Stopa procentowa  (rynek pieniężny) 

oddziaływuje na rynek towarowy i 
dochód narodowy przez kształtowanie 
popytu

• Z drugiej strony dochód narodowy 

wpływa na rynek pieniężny i stopę 
procentową

 

 

Model IS-LM

• Pokazuje również  rolę polityki 

pieniężnej i fiskalnej w 
kształtowaniu stopy procentowej i 
dochodu narodowego (Keynes)

 

 

Równowaga na rynku  

towarowym  - krzywa IS

• Wymaga spełnienia warunku I = S
• Krzywa IS – linia wyznaczająca 

takie kombinacje dochodu 
narodowego (Y) i stopy  
procentowej (r), które zapewniają 
równość inwestycji i oszczędności

 

 

Krzywa IS

• IS – bo planowane I muszą się 

równać planowanym S 
(równowaga na rynku dóbr)

0

 r

1

Y

r

IS

 r

2

 Y

1

 Y

2

IS`

 

 

Krzywa IS

• Pokazuje,że równowaga popytu i 

podaży na rynku towarowym może 
wystąpić przy różnych poziomach 
dochodu narodowego i 
odpowiadających im poziomach stopy 
procentowej

• Jest opadająca – niższym poziomom r 

odpowiadają wyższe poziomy Y,  jeśli 
ma wystąpić równowaga

 

 

Dla niższych poziomów 

stopy procentowej

• mamy odpowiednio wyższe 

inwestycje, osiągnięcie równowagi 
wymaga odpowiednio wyższych 
oszczędności, a te wystąpią przy 
wyższym poziomie dochodu 
narodowego

 

 

Nachylenie krzywej IS

• jak jest stroma?

• zależy od wrażliwości popytu inwestycyjnego i 

autonomicznego konsumpcyjnego na zmiany 

stopy procentowej

• im większy będzie spadek popytu 

inwestycyjnego i autonomicznego 

konsumpcyjnego pod wpływem wzrostu stopy 

procentowej – większy będzie również spadek 

poziomu dochodu narodowego zapewniającego 

równowagę – krzywa IS będzie bardziej plaska

• jeśli zmiany r wywołują  nieznaczne 

przesunięcia krzywej popytu globalnego, 

minimalnie wpłyną na poziom dochodu 

odpowiadającego równowadze –krzywa IS 

będzie bardzo stroma.

 

 

Przesunięcia krzywej IS

• krzywa pokazuje wpływ tylko stopy 

procentowej  na przesunięcia 
krzywej popytu globalnego i 
zmiany dochodu 

• wszystkie inne czynniki, które 

przesunęłyby krzywą popytu 
globalnego, wywołują także 
przesunięcia krzywej IS

 

 

IS a AD

a)

Y

Y

AD

r

0

0

45˚

AD

1

AD

2

IS

r

1

r

2

Y

1

Y

2

E

2

E

1

b)

E

2

E

1

 

 

IS przesunie się w górę

• kiedy wzrośnie optymizm 

przedsiębiorców – zwiększy się 

autonomiczny popyt inwestycyjny

• kiedy zwiększy się autonomiczny 

popyt konsumpcyjny

• kiedy państwo zwiększy wydatki
• wtedy następuje przesunięcie 

krzywej IS w górę przy danej stopie 

procentowej

 

 

Przesunięcie IS

a)

Y

Y

AD

r

0

0

45˚

AD

1

AD

2

IS

1

r

1

Y

1

Y

2

E

2

E

1

b)

E

2

E

1

IS

2

 

 

Przesunięcie IS

a)

Y

Y

AD

r

0

0

45˚

AD

1

AD

2

IS

1

r

1

Y

1

Y

2

E

2

E

1

b)

E

2

E

1

IS

2

AD

3

IS

3

Y

3

E

3

E

3

 

 

Ruch wzdłuż krzywej IS

• informuje o zmianach dochodu 

zapewniającego równowagę, 

spowodowanych przesunięciami krzywej AD 

na skutek zmian stopy procentowej

• każda inna przyczyna przesunięcia AD 

wywołuje przesunięcie IS

• przesunięcie w dół krzywej AD musi 

wywoływać przesunięcie w dół krzywej IS

• ruch w dół wzdłuż krzywej IS odpowiada 

przesunięciu w górę krzywej AD 

spowodowanym wyłącznie wzrostem stopy 

procentowej 

 

 

Krzywa  LM

• Pokazuje równowagę na rynku 

pieniężnym – realny popyt na 
pieniądz równa się realnej podaży 
pieniądza

• Wyznacza takie kombinacje r  i Y , 

które zapewniają taką równowagę

 

 

Krzywa LM

• Jest wznosząca się – wyższym 

poziomom r odpowiadają wyższe 
poziomy Y

0

 r

1

Y

r

 r

2

 Y

1

 Y

2

LM

 

 

krzywa LM i krzywa popytu 

na pieniądz

a)

0

0

realne zasoby  
   L
pieniądza

Y

r

r

LM

r

1

r

2

LL

1

LL

2

E

1

E

2

E

1

E

2

Y

1

Y

2

b)

L

1

 

 

zakładając

• stałą realna podaż pieniądza L

1

, 

dla danego Y

1

 krzywa popytu na 

pieniądz przebiega jako LL

1

, r 

zapewniająca równowagę E

1

 to r

1

• jeśli Y zwiększy się do Y

2

, krzywa 

popytu na pieniądz przesunie się 
do LL

2

, a r do r

2

 –równowaga w E

2

 

 

nachylenie LM

• stroma – gdy popyt na pieniądz słabiej 

reaguje na dana zmianę stopy 
procentowej, większy potrzebny będzie 
wzrost stopy r dla zrealizowania 
wzrostu popytu wywołanego danym 
przyrostem Y

• płaska – gdy jest silna reakcja 

zapotrzebowania na pieniądz na zmiany 
r lub słabsza reakcja na zmiany Y

 

 

przesunięcia krzywej LM

• ruch wzdłuż krzywej LM – wyższej 

stopie r odpowiadać musi wyższy 

dochód –wtedy można osiągnąć 

równowagę realnego popytu na 

pieniądz ze stała jego podażą

• zwiększenie realnej podaży pieniądza 

–LM przesuwa się w prawo

• ograniczenie realnej podaży 

pieniądza –LM przesuwa się w lewo

 

 

krzywa LM i krzywa popytu 

na pieniądz

a)

0

0

realne zasoby  
   L
pieniądza

Y

r

r

LM

r

1

r

2

LL

1

E

1

E

2

E

1

E

2

Y

1

Y

2

b)

L

1

E

3

r

3

 

 

równowaga na rynkach dóbr 

i pieniądza

oba rynki znajdują się w równowadze w 

punkcie E

0

 r

1

Y

r

 r

2

 Y

1

 
Y

2

LM

IS

 r

e

E

 
Y

3

 

 

równowaga na obu 

rynkach

• rynek dóbr znajduje się w 

równowadze we wszystkich 
punktach krzywej IS

• rynek pieniądza znajduje się w 

równowadze we wszystkich 
punktach krzywej LM

• oba rynki jednocześnie znajdują się 

w równowadze w punkcie E

 

 

Polityka fiskalna przesuwa 

IS

oba rynki znajdują się w równowadze w 

punkcie E

0

 r

1

Y

r

 r

2

 Y

1

 Y

2

LM

IS

 r

e

E

IS`

LM`

E

1

E

2

Y

 

 

Ekspansywna polityka 

fiskalna

• Np. wzrost wydatków państwa przez emisję 

obligacji, przesuwa krzywą IS nie zmieniając 
LM (E

1

) – dochód wzrasta do  Y

1

- częściowo 

wypierane są inwestycje prywatne i 
autonomiczny popyt konsumpcyjny,

• Jeśli rząd jednocześnie zwiększy podaż 

pieniądza – krzywa LM również się 
przesunie (zapobieganie wzrostowi r) – E

2, 

dochód wzrasta do Y

2- 

nie ma już efektu 

wypierania

 

 

Polityka pieniężna przesuwa 

LM

oba rynki znajdują się w równowadze w 

punkcie E

0

 r

1

Y

r

 r

2

 Y

3

LM

IS

 

E

LM`

E

3

Y

 

 

Polityka pieniężna przesuwa 

krzywą LM

• Zwiększenie podaży pieniądza spowoduje 

przesunięcie LM w prawo- nowa 

równowaga E

3

• Wymaga to obniżenia stopy procentowej, 

żeby skłonić ludzi do utrzymywania 

większych zasobów pieniężnych

• Wywoła to wzrost wydatków 

konsumpcyjnych i inwestycyjnych, wzrost 

dochodu i popytu na pieniądz

• W punkcie równowagi E

3 

mamy nowy 

poziom dochodu i stopy procentowej