Eugeniusz Moczuk

Uniwersytet Rzeszowski

 

Nauki pomocnicze prawa – 

systematyka zagadnienia

 

 

Nauki prawne należą do nauk 

humanistycznych, korzystając w dużej 

mierze z nauk empirycznych

 

Wśród nauk prawnych, ze względu na 

metodę wymienić można:

a) nauki teoretyczne

b) nauki praktyczne

c) nauki pomocnicze

 

 

Do nauk teoretycznych prawa zaliczyć 

można:

a) teorię prawa, która zajmuje się prawem 

jako zjawiskiem społecznym w ogólności, 

wyjaśnianiem tego, co to jest prawo

b) historię prawa, czyli badaniem 

konkretnych praw i państw, które istniały i 

funkcjonowały w przeszłości. Zadaniem 

historii prawa jest badanie prawidłowości, 

jakie wystąpiły w rozwoju prawa w 

przeszłości

 

  

 

 

Naukami praktycznymi prawa są:

a) dogmatyka prawnicza, której zadaniem jest 

wyjaśnianie znaczenia norm zawartych w 

obowiązujących przepisach prawnych. W tym 

przypadku istotna jest umiejętność 

interpretacji norm prawnych przy użyciu 

odpowiednich dyrektyw interpretacyjnych. Do 

zadań dogmatyki prawniczej należą: a) 

egzegeza – czyli wyjaśnianie przepisów 

prawnych przy użyciu dyrektyw 

interpretacyjnych w celu ustalenia znaczenia 

zawartych w nich norm, czyli analizowanie 

przepisów prawnych i wysnuwanie 

odpowiednich wniosków, b) systematyka, czyli 

logiczne porządkowanie norm prawnych, c) 

synteza, czyli ustalanie zasad naczelnych dla 

danej instytucji prawnej, gałęzi prawa lub 

systemu prawnego

b) polityka prawa, której zadaniem jest 

prognozowanie tego, jakie prawo powinno być, 

jak powinno być sformułowane, aby było 

efektywne

 

 

Nauki pomocnicze prawa, do których zaliczyć 

można:

logikę, ekonomię, etykę prawniczą, psychologię 

prawa, socjologię prawa, kryminalistykę, 

kryminologię, medycynę sądową.  

 

 

Można także mówić o:

a) Naukach współpracujących z prawem, są 

nimi:medycyna sądowa, psychiatria sądowa, 

kryminologia, kryminalistyka, wiktymologia, 

suicydologia, psychologia kryminalistyczna, 

psychiatria sądowa,  socjologia prawa 

b) Naukach uzupełniających prawo, są nimi: 

etyka prawnicza i filozofia prawa, logika 

prawnicza, informatyka prawnicza, łacina dla 

prawników, archeologia prawna, nauka o 

bezpieczeństwie, nauka o policji, problemy 

patologii społecznej

 

 

 

Nauki pomocnicze prawa, są to osobne 

dziedziny nauki, z których metod i 

wyników badań korzystają prawnicy i 

prawo

 

 

 

Wśród nauk pomocniczych prawa 

wymienić można: 

medycynę sądową – naukę o skutkach 

czynów przestępczych dla jednostki, w tym 

także w stosunku do osób nie żyjących 

kryminologię – naukę o przyczynach zjawisk 

przestępczych 

kryminalistykę – naukę o technikach 

popełniania przestępstw 

wiktymologię – naukę o ofierze przestępstwa 

suicydologię – naukę o samobójstwach 

psychologię kryminalistyczną – naukę o 

zachowaniach psychologicznych 

przestępców 

psychiatrię sądową – naukę o zaburzeniach 

psychicznych osób, w tym przestępców 

 

 

socjologię prawa – czyli wykorzystywaniem 
metod i technik badań socjologicznych dla 

badania prawa 

problemy patologii społecznej 

naukę o policji – naukę o całokształcie 

oddziaływania policji na życie społeczne 

naukę o bezpieczeństwie – naukę o wpływie 

bezpieczeństwa na życie społeczne 

archeologię prawną – to nauka o wyszukiwaniu 

materialnych zabytków, mających znaczenie z 

punktu widzenia prawa 

etykę prawniczą i filozofię prawa 

logikę prawniczą 

informatykę prawniczą 

łacinę dla prawników