Niektóre metody porozumiewania się

Surdopedagogika

jest działem pedagogiki specjalnej,

zajmującym się teorią

i praktyką kształcenia osób z wadą

słuchu, a więc osób niesłyszących

(głuchych) i słabo słyszących

(niedosłyszących, z resztkami

słuchu).

Cele surdopedagogiki:



przywracanie sprawności uszkodzonego zmysłu

słuchu przez umożliwienie korzystania z posiadanych

resztek słuchowych drogą odpowiednich ćwiczeń bądź

pobudzanie nerwu słuchowego i centralnego układu

nerwowego przez zastosowanie wszczepu

ślimakowego i rewalidację;



przywracanie sprawności psychicznej przez

usprawnianie procesów poznawczych, zaburzonych w

wskutek ograniczenia percepcji bodźców słuchowych,

w tym mowy dźwiękowej



przygotowanie osób z wadą słuchu do funkcjonowania

w warunkach życiowych zmienionych wskutek

istniejącej wady i do możliwie samodzielnego życia.

Terminologia w

surdopedagogice:



głuchoniemy

– człowiek, który oprócz ograniczonego

uszkodzenia słuchu nie opanował umiejętności

mówienia;



głuchy/niesłyszący

– człowiek, który nic nie słyszy

lub posiada tak znikome resztki słuchu, że

praktycznie nie może porozumiewać się z innymi za

pomocą mowy, ale



słuch nie odgrywa żadnej roli w pracy, nauce, życiu

codziennym;



niedosłyszący

– słabo słyszący to osoba, w której

ubytki słuchu pozwalają

opanować mowę w sposób

naturalny. Jednak przy znacznym niedosłuchu mowa

rozwija się z trudem, mogą w niej występować błędy

gramatyczne, artykulacyjne;

Zaburzenia słuchu wg Międzynarodowego

Biura Audiofonologicznego

Stopień

Norma

Miejsce nauki

-20-20 dB

Szkoła masowa

Lekki ubytek słuchu

20-40 dB

Szkoła masowa ze

wspomaganiem

Umiarkowany ubytek słuchu

40-70 dB

Szkoła masowa możliwa z

aparatem słuchowym

Znaczny ubytek słuchu

70-90 dB

Szkoła dla niedosłyszących

Głęboki ubytek słuchu

powyżej 90 dB

Szkoła dla głuchych

Etiologia wady słuchu

Czynniki endogenne

wywołujące wadę

wrodzoną:

- czynniki genetyczne (wada

dziedziczna)

- czynniki w okresie prenatalnym



przewlekłe choroby matki

(zaburzenia hormonalne,

cukrzyca, choroby nerek)



czynniki toksyczne



( promieniowanie RTG, związki

chemiczne,leki)



choroby przebyte przez matkę w

czasie ciąży( różyczka,

toksoplazmoza, cytomegalia,

kiła)

Czynniki egzogenne

wywołujące wadę

nabytą:

-okołoporodowe

- wcześniactwo i choroby

hemolityczne

- ostre lub przewlekłe choroby

ucha

- nieprawidłowy przebieg

niektórych chorób zakaźnych

( zapalenie opon mózgowych,

świnka, odra, błonica)

-kontakt ze związkami

toksycznymi (arsen, metale

ciężkie)

-choroby ucha

- choroby przewlekłe

( zapalenie nerek, cukrzyca,

urazy mechaniczne)

- urazy psychiczne (głuchota

psychogenna)

Klasyfikacja osób z

uszkodzonym

słuchem

ze względu na :

-czas

-stopień

Miejsce

-dodatkowe uszkodzenia

Ze względu na czas wystąpienia wady słuchu i

rozwój mowy ustnej:

prelingwalną

, gdy uszkodzenie wystąpiło przed

okresem nabycia mowy ustnej;

interlingwalną

, gdy dziecko zaczęło uczyć się

mowy, ale nie opanowało jeszcze całego systemu

symboli słownych i związków międzywyrazowych,

tworzących strukturę gramatyczną języka;

- postlingwalną

, gdy uszkodzenie słuchu nastąpiło

po opanowaniu mowy (Van Uden, 1970). Osoby z

tym uszkodzeniem określa się jako ogłuche.

Ze względu na stopień uszkodzenia :

niesłyszące – głuche

Znaczną wada słuchu uniemożliwiająca odbieranie mowy za

pomocą słuchu, w sposób naturalny. Informacje odbierane są

głównie drogą wzrokową.

Pomocą służą urządzenia wzmacniające dźwięki, tzw. aparaty

słuchowe.

Osoby niesłyszące mają trudności w kontaktach z ludźmi

słyszącymi. Trudności te powodują tendencje izolacyjne i tworzenie

się grup „mniejszości językowej” posługujących się głównie

językiem migowym lub miganym.

niedosłyszące, słabo słyszące

Wada słuchu ogranicza odbiór mowy drogą słuchową. Odbiór

informacji słownej jest pełniejszy przy stosowaniu aparatu

słuchowego.

Słabo słyszący w odróżnieniu od niesłyszących mogą opanować

mowę ustną drogą naturalną, poprzez słuch.

Osoby słabo słyszące w zależności od stopnia uszkodzenia mają

pewne trudności w kontaktach słownych, korzystaniu z radia,

wykonywaniu zawodu wymagającego dobrego słuchu. W

zależności od stopnia uszkodzenia i osiągniętego stopnia

rewalidacji osoby te zbliżają się do słyszących lub głuchych.

Metody porozumiewania się osób z wadą

słuchu



metoda ustna



metoda audytywno-werbalna



metoda migowa



metoda daktylograficzna



metoda fonogestów



metoda kombinowana



metoda totalnej komunikacji

Metoda ustna



oralna – opracowana w XVII wieku. Do jej form zalicza się

m.in.: metodę matczyno-słowną (uczenie się mowy ustnej

oparte na podstawach fonetyczno-psychologicznych)



metoda całościowego uczenia mowy ustnej, oparta na

podstawach fonetyczno-psychologicznych.



Kształcenie mowy opiera się na wykorzystywaniu odczuć

słuchowych, dotykowych, wzrokowych, związanych z

percepcją dźwięków.



Dziecko nie tylko słucha swojej mowy, ale widzi i czuje.

Rodzice oraz surdopedagog organizują i wykorzystują

sytuacje prowokujące do rozmowy.

Metoda migowa



wykorzystanie umownych znaków

migowych, dotyczących czynności, rzeczy,

osób itp.



Ma ona charakterystyczną strukturę

gramatyczną, nie posiada zakończeń

fleksyjnych.



w systemie językowo-migowym, gdzie

stosowane jest porozumiewanie językiem

migowym, końcówki fleksyjne uzupełnia

się znakami daktylograficznymi.

Metoda daktylograficzna



mowa palcowa,wprowadzona przez

hiszpańskiego mnicha Pedra de

Ponce w XVI wieku.



Każdej literze alfabetu odpowiada

układ palców jednej lub obydwu

dłoni. Przestrzega zasad

gramatycznych

Metoda fonogestów



jako uzupełnienie mowy oralnej,

odczytywanej z ust poprzez wprowadzenie

gestów rąk wspomagających przekaz

artykulacyjny,



osoba słysząca mówi wyraźnie, aby

niesłyszące dziecko mogło zobaczyć

wymawiane słowa (czytać z ust).



niesłyszące dziecko uczy się słów i języka.



Polska wersja tej metody została opracowana

przez prof. Kazimierę Krakowiak.

Metoda totalnej kombinacji



podobna do kombinowanej, jednak

wprowadzana jest w wieku

przedszkolnym i wczesnoszkolnym.

Ekspresja słowna

Wzrokowa percepcja wypowiedzi

Systemy językowo-migowe

Mimika i pantomima

Systemy ustno-manualne (daktylofazja,

daktylografia,fonogesty)

Rewalidacja- przywracanie

sprawności



kompensacja

– zastępowanie uszkodzonego słuchu,

wykorzystywanie innych zmysłów i wyrównywanie

zmniejszonych możliwości rozwojowych;



korektura

– korygowanie uszkodzonego słuchu,

poprawianie błędów w postrzeganiu, myśleniu,

rozumieniu zjawisk;



usprawnianie

– nieuszkodzone organy, funkcje,

usprawnianie samego słuchu, ale także innych –

wzrok, dotyk, kinestetyka;



wzmacnianie dynamizmu adaptacyjnego

jednostki

– mobilizowanie osoby niesłyszącej do

pracy nad sobą, budzenie jej inicjatywy, chęci

pokonywania trudności;

Proces rewalidacji osób z

uszkodzonyn słuchem

Proces oparty jest na dokładnej znajomości

stopnia, rozwoju wystąpienia głuchoty, jej przyczyn

oraz warunków dotychczasowego rozwoju dziecka.

wyróżniamy następujące kierunki działania:

1.Maksymalne rozwijać te siły biologiczne i zadatki, które są

najmniej uszkodzone. U dzieci niesłyszących następuje

przerzucenie funkcji słuchu na sprawniej działające

analizatory wzroku i dotyku.

2.Wzmocniać i usprawnieniać uszkodzone sfery psychiczne lub

fizyczne. U dzieci z wadą słuchu za pomocą aparatu

słuchowego możemy uaktywnić resztki słuchu.

3.Wyrównywać i zastępować deficyty biologiczne i rozwojowe

przez rozwój funkcji zastępczych. U dzieci niesłyszących jest

to nauka mowy, odczytywania mowy z ust.

Zasady w procesie

rewalidacji

1. Zasada akceptacji

2. Zasada pomocy

3. Zasada indywidualizacji

4. Zasada terapii

pedagogicznej

5. Zasada współpracy z

rodziną

Metody i formy pracy w

szkole dla dzieci

niesłyszących.

W procesie nauczania dzieci niesłyszących

wykorzystuje się trzy grupy metod:



Ogólne metody nauczania, stosowane we

wszystkich typach szkół,



Metody specjalne, stosowane w zależności

od przedmiotu i treści nauczania.



Metody specyficzne, jak metody

rozwijania sprawności

językowej, odczytywanie wypowiedzi z ust.

Metody nauczania stosowane

w kształceniu dzieci z wadą

słuchu

1.Metody oparte na słowie:

pogadanka, opowiadanie, opis, praca

z książką.

2.Metody oparte na obserwacji:

pokaz, pomiar.

3.Metody oparte na działaniu

praktycznym: zajęcia praktyczne,

metoda laboratoryjna.

Formy organizacyjne



Nauczanie zbiorowe

uczniowie niesłyszący opanowują

wiadomości i współdziałanie z ludźmi słyszącymi np. umiejętności

odczytywania mowy z ust, korzystania z aparatu słuchowego.



Nauczanie indywidualne

w nauczaniu indywidualnym dąży się

do wyrobienia w praktyczny sposób umiejętności kompensowania

słuchu za pomocą innych zmysłów.



Wycieczka

nowy materiał językowy, łączy się z materiałem już

znanym, co pomaga w utrwalaniu i systematycznym wzbogacaniu

języka dziecka niesłyszącego.. Wycieczka spełnia swoje zadanie

poznawcze, rewalidacyjne i wychowawcze.



Zadanie domowe

- c

elem zadania domowego jest utrwalenie

materiału przerabianego na lekcji i wdrażanie uczniów do

samodzielnej nauki. Praca domowa musi być dostosowana do

możliwości indywidualnych uczniów, sprawdzona i oceniona.

Powiązanie z innymi

naukami:



medycyna-możliwości diagnostyczne, określenie

co jest normą a co patologią, leczenie

operacyjne, farmakologiczne lub profilaktyczne



audiologia-zajmuje się słyszeniem i percepcją

słuchową



audiometria-zajmuje się badaniami słuchu



fizjologia i patologia narządu słuchu- zajmuje się

budową, czynnościami, uszkodzeniami narządu

słuchu, diagnostyka, leczenie, profilaktyka

Powiązanie z innymi

naukami:



audio protetyka słuchu-zajmuje się dopasowaniem

aparatów słuchu, akustyką



technika-nowocześniejsze aparaty, wszczepy

ślimakowe



psychologia- jak osoby funkcjonują w

społeczeństwie



socjologia-kulturowe uwarunkowania

niepełnosprawności



lingwistyka-nauka o języku



psycholingwistyka



Logopedia (surdologopedia)- rozwijanie mowy,

terapia zaburzeń mowy

Polscy przedstawiciele

zajmujący się problematyką

surdopedagogiki



Urszula Eckert,



Tadeusz Gałkowski,



Kazimierz Kirejczyk,



Aniela Korzon,



Stanisław Kowalik,



Kazimiera Krakowiak,



Eugeniusz Nurowski,



Włodzimierz Pietrzak,



Irena Stawowy-Wojnarowska,



Bogdan Szczepankowski,



Wacław Tułodziecki.

Document Outline