WYKŁAD – 28.

„  PRAWNE  FORMY  PROWADZENIA  

                                      DZIAŁALNOŚCI  

GOSPODARCZEJ ”.

Państwo stwarza, z poszanowaniem zasad równości i konkurencji, 

korzystne warunki dla funkcjonowania i rozwoju mikroprzedsiębiorców, 

małych i średnich przedsiębiorców, w szczególności przez: 

inicjowanie zmian stanu prawnego sprzyjających rozwojowi 

mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców, w tym 

dotyczących dostępu do środków finansowych pochodzących z 

kredytów i pożyczek oraz poręczeń kredytowych;

wspieranie instytucji umożliwiających finansowanie działalności 

gospodarczej na dogodnych warunkach w ramach realizowanych 

programów rządowych;  

wyrównywanie warunków wykonywania działalności gospodarczej ze 

względu na obciążenia publicznoprawne;  

ułatwianie dostępu do informacji, szkoleń oraz doradztwa;  
wspieranie instytucji i organizacji działających na rzecz przedsiębiorców;  
promowanie współpracy mikroprzedsiębiorców, małych i średnich 

przedsiębiorców z innymi przedsiębiorcami polskimi i zagranicznymi.  

 

 

Za małego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co 

najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych:  zatrudniał 

średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz osiągnął roczny 

obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz 

operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w 

złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu 

sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły 

równowartości w złotych 10 milionów euro.  

Za średniego przedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co 

najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych: zatrudniał 

średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz osiągnął 

roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług 

oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w 

złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu 

sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły 

równowartości w złotych 43 milionów euro

 

 

Za mikroprzedsiębiorcę uważa się przedsiębiorcę, który w co najmniej 

jednym z 

dwóch ostatnich lat obrotowych: zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 
pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, 

wyrobów i 

usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 
milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec 

jednego z 

tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.

  Kwoty obrotu lub sumy aktywów bilansu wyrażone w euro należy przeliczyć 

na 

złote według średniego kursu, który zostanie ogłoszony przez NBP w ostatnim 

dniu 

roku obrotowego. 

 

 

Przedsiębiorstwo państwowe - jest samodzielnym, samorządnym i 

samofinansującym się przedsiębiorcą posiadającym osobowość prawną 

(Art. 1. ustawy o przedsiębiorstwach państwowych z 25.09.1981)

Samodzielność, samorządność – w kierowaniu przedsiębiorstwem - Organy 

przedsiębiorstwa samodzielnie podejmują decyzje oraz organizują 

działalność we wszystkich sprawach przedsiębiorstwa, zgodnie z 

przepisami prawa i w celu wykonania zadań przedsiębiorstwa. Organy 

państwowe mogą podejmować decyzje w zakresie działalności 

przedsiębiorstwa państwowego tylko w wypadkach przewidzianych 

przepisami ustawowymi (m. in. tworzenie przedsiębiorstwa, inicjowanie 

aktu założycielskiego, decydująca rola w przekształceniach 

własnościowych oraz przy likwidacji przedsiębiorstwa państwowego).

Samofinansowanie - pokrywanie wszelkich wydatków przedsiębiorstwa 

uzyskiwanymi w toku jego funkcjonowania wpływami. 

Samofinansowanie dotyczy zarówno działalności bieżącej, jak i 

rozwojowej przedsiębiorstwa.

 

 

Przedsiębiorstwo posiadające osobowość prawną – nabycie osobowości 

prawnej z chwilą wpisu do KRS

Przedsiębiorstwo państwowe powstaje na skutek decyzji organu 

założycielskiego, którym jest naczelny lub centralny organ 

administracji państwowej (np. NBP, banki państwowe, ministerstwa). 

Są to organy zewnętrzne i ograniczone do zadań określonych w 

ustawach. Organ założycielski odgrywa rolę: przy tworzeniu 

przedsiębiorstwa, przy inicjowaniu aktu założycielskiego, w 

przekształceniach własnościowych, przy likwidacji.

Cechowało je to, że było to przedsiębiorstwo będące osobą prawną typu 

fundacyjnego i było wyodrębnione od Skarbu Państwa.

Organizację i zasady działania przedsiębiorstw państwowych regulują 

przede wszystkim:

ustawa z 25.09.1981 roku o przedsiębiorstwach państwowych
ustawa z 25.09.1981 roku o samorządzie załogi przedsiębiorstwa 

państwowego.

 

 

1) ze względu na formę - Przedsiębiorstwa państwowe mogą być tworzone 

jako:

przedsiębiorstwa działające na zasadach ogólnych 

(komercyjne) – nastawione są na osiąganie    

zysku, na jego maksymalizację, to jest cel ich działania
przedsiębiorstwa użyteczności publicznej (niekomercyjne)- mają przede 

wszystkim na celu bieżące i nieprzerwane zaspokajanie potrzeb 

ludności. W szczególności przedsiębiorstwa te mają na celu produkcję 

lub świadczenie usług w zakresie:

inżynierii sanitarnej,
komunikacji miejskiej,
zaopatrzenia ludności w energię elektryczną, gazową i cieplną,
zarządu państwowymi zasobami lokalowymi,
zarządu państwowymi terenami zielonymi,
usług pogrzebowych i utrzymania urządzeń cmentarnych,
usług kulturalnych.

 

 

2) ze względu na organ założycielski - Przedsiębiorstwa państwowe 

tworzone są przez:

naczelne oraz centralne organy administracji państwowej,
Narodowy Bank Polski i banki państwowe,
W uzasadnionych przypadkach przedsiębiorstwa państwowe mogą być 

tworzone przez inne organy niż centralne organy administracji 

państwowej.

3) inne rodzaje: Przedsiębiorstwa mieszane – prowadzą działalność na 

bazie kapitału państwowego, powoływane są w drodze umowy - 

Organy administracji państwowej mogą tworzyć i likwidować 

przedsiębiorstwa międzynarodowe wspólnie z innymi państwami

 

 

spółka – to zrzeszenie osób powołanych w drodze czynności cywilno – 

prawnych dla realizacji wspólnego co do zasady celu gospodarczego 
na bazie wkładów wniesionych przez wspólników.

Z tej definicji wynika:
spółki są korporacjami, czyli „zrzeszeniami osób”
korporacyjny charakter spółek – nie ma spółki, w której nie występowali 

by wspólnicy (członkowie)

Do powstania spółki dojść może tylko i wyłącznie w drodze czynności 

cywilno – prawnych. Tylko ta czynność może stanowić akt erekcyjny 
(założycielski) oraz źródło stosunku spółki. Co do zasady ta 
czynność cywilno - prawna przybiera charakter umowy. Wyjątek - 
kiedy spółka jest jednoosobowa – wtedy nie przybiera postaci 
umowy, a jednostronnego oświadczenia woli tego założyciela (kiedy 
prawo taką możliwość dopuszcza).

 

 

Wspólnota celu – spółka ma sens, jeżeli wspólnicy chcą realizować 

wspólny dla nich cel, a cel ten winien być, co do zasady celem 

gospodarczym. Wyjątek stanowią spółki z o. o. Spółki mogą być 

przedsiębiorcami, ale co do zasady nie muszą być, gdyż to do istoty 

spółki nie należy.

Wspólnicy maja obowiązek wniesienia wkładu (stanowi to minimum 

obowiązku wspólnika). Te wkłady stanowią bazę, na której spółka 

rozwija działalność.

POSTACI WKŁADU
Wkłady niekapitałoweto wkłady, które nie mają wymiernej wartości 

ekonomicznej, nie da się ich przedstawić w formie pieniężnej.Postaci 

wkładu:postać świadczenia pracypostać świadczenia usługklientela

Wkłady kapitałoweto wkłady, które mają wymierną wartość 

ekonomiczną. Można je wyliczyć i przedstawić w formie 

pieniężnej.Postaci wkładu:wkłady pieniężnekapitałowe wkłady 

niepieniężne (aporty)

 

 

Z prawnego punktu widzenia rozróżniamy 5 podziałów:
I podział – przeprowadzony wedle kryterium czysto prawnego. Źródłem 

prawa jest akt normatywny, który reguluje charakter spółki. 

Wyróżniamy tutaj trzy grupy spółek:

grupa I – spółki prawa cywilnego
grupa II – spółki prawa handlowego
grupa III – spółki prawa administracyjnego
spółki prawa cywilnego – to te, których status prawny regulują przepisy 

kodeksu cywilnego, do kategorii tej zalicza się spółkę cywilną i cichą.

spółki prawa handlowego – to te, których status prawny regulują przepisy 

kodeksu spółek handlowych, przyjmuje on zasadę numerus clausus 

(polegającą na wyliczeniu tych spółek). Ten zamknięty katalog spółek 

tworzą: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka 

komandytowo – akcyjna, spółka z o. o. i spółka akcyjna

 

 

spółki prawa administracyjnego – ich status prawny reguluje prawo 

administracyjne, są to te spółki, które powołane zostały dla 

prowadzenia działalności publicznej. Zaliczamy do nich dwie spółki: 

spółkę leśną (przepisy o lasach) i spółkę wodną.

II podział – który za kryterium przyjmuje podmiotowość prawną spółek. 

Podmiotowość prawną ma ten kto ma zdolność prawną.

spółki mające podmiotowość prawną z uwagi na to, że są osobami 

prawnymi. Są to: spółka z o. o. oraz spółka akcyjna (od momentu 

sądowej rejestracji!!!)

spółki mające podmiotowość prawną z uwagi na to, że są ułomnymi 

osobami prawnymi. Są to: spółka jawna, partnerska, komandytowa, 

komandytowo – partnerska oraz spółki: akcyjna i z o. o. w organizacji, 

czyli od momentu zawiązania do momentu sądowej rejestracji.

spółki pozbawione podmiotowości prawnej. Są to: spółka cywilna i cicha 

 

 

III podział – z punktu widzenia przedsiębiorcy
spółki, które muszą być przedsiębiorcami,  czyli: spółka jawna, 

partnerska, komandytowa i komandytowo – partnerska

spółki, które mogą ale nie muszą być przedsiębiorcami, czyli spółka z o. 

o. i akcyjna

spółki, które nie mogą i nigdy nie są przedsiębiorcami, czyli spółka cicha i 

cywilna IV podział – według kryterium składu osobowego

spółki wieloosobowe – których skład tworzy dwóch lub więcej wspólników. 

Wyłącznie wieloosobowe mogą być spółki jawne, komandytowe, 

komandytowo-akcyjne, ciche i cywilne, co do zasady także spółki 

partnerskie (wyjątek – przez jeden rok może funkcjonować w 

jednoosobowym składzie)

spółki jednoosobowe – spółki z o. o. i akcyjne

V podział – według kryterium substratu spółki. Substrat jest to, 

to co legło u podstaw powstania spółki.

 

 

     Cechy  konstrukcyjne  Spółki  osobowej :    
1)Mogą być tylko i wyłącznie wieloosobowe, a nie jednoosobowe.
2)Trwałość składu osobowego - mają sens tylko w ściśle określonym składzie 

osobowym. (Nie oznacza to jednak niezmienności tego składu. Każda zmiana 

składu osobowego wymaga zgody wszystkich wspólników.

3) Obowiązek współdziałania wspólnie dla realizacji celu spółki.
4) Prowadzenie spraw spółki i jej reprezentacja należy do wspólników.
5) Równość praw i obowiązków wspólników. (Wyjątek – jeżeli wspólnicy uregulują 

prawa i obowiązki w umowie)

6) Wkłady mogą mieć zarówno kapitałowy jak i nie kapitałowy charakter 
7) Brak osobowości prawnej
8) Nie mogą mieć organów (funkcja reprezentacyjna przysługuje samym 

wspólnikom)

9) O ile przepis szczególny nie stanowi inaczej – własność i inne prawa majątkowe 

przypadają wspólnikom, a nie spółce. (Na zasadzie wspólności majątkowej)

10) O ile przepis szczególny nie stanowi inaczej zobowiązanie zaciągnięte w związku 

z działalnością spółki osobowej jest zobowiązaniem nie spółki ale wspólników. 

Z tego tytułu wspólnicy za te zobowiązania odpowiadają jako za własny dług.

 

 

    Cechy  konstrukcyjne  Spółki  kapitałowej :   
1)Wieloosobowy lub jednoosobowy skład
2) Zmienność składu osobowego, która znajduje swój wyraz w zasadzie swobody 

obrotu udziałami lub akcjami.

3) Brak obowiązku współdziałania wspólników dla realizacji celów spółki.
4) Odsunięcie wspólników od prowadzenia spraw spółki i jej reprezentacji.
5) Zróżnicowanie uprawnień spółkowych w zależności od wielkości wniesionego 

kapitału.

6) Wkłady maja wyłącznie kapitałowy charakter.
7) Są osobami prawnymi (mają osobowość prawną
8) Mają organy 
9)Własność i inne prawa majątkowe przypadają spółce jako osobie prawnej, a nie 

wspólnikom.

10) Zobowiązania zaciągnięte w związku z działalnością spółki kapitałowej jest 

zobowiązaniem spółki jako osoby prawnej i tylko spółka za to zobowiązanie 

odpowiada, a osobista odpowiedzialność wspólnika za to zobowiązanie jest 

wyłączona.