WCZESNE LECZENIE APARATAMI SZCZĘKOWOORTOPEDYCZNYMI



PROFILAKTYKA = ZAPOBIEGANIE



Profilaktyka w ortodoncji to takie kierowanie

rozwojem narządu żucia i jego wzrostem, które

zapewnia optymalne jego ukształtowanie.

Niezbędna przy tym jest znajomość rozwoju

morfologiczno – czynnościowego dziecka

Usunięcie czynników spaczających

Dostarczanie odpowiednich bodźców

czynnościowych



Czynniki spaczające – działające niekorzystne

czynniki zarówno w życiu wewnątrz jak i

zawnątrzłonowym np. próchnica, uraz,

dyzfunkcje, parafunkcje, przedwczesna utrata

zebów



Norma biologiczna – określa prawidłowy rozwój

morfologii i czynności narządu żucia w stosunku

do wieku dziecka (kalendarzowego i

rozwojowego)

Podział dzieci na grupy

dyspanseryjne

I grupa: dzieci bez wady zgryzu, norma biologiczna ,

brak czynników spaczających - okresowa obserwacja

II grupa: dzieci bez wady zgryzu, stwierdzony

czynnik spaczający – profilaktyka zakłada usunięcie

czynnika spaczającego

III grupa: dzieci z wadami zgryzu oraz szkodliwymi

nawykami, które mogą te wady pogłębiać –

wprowadzane są proste zabiegi i aparaty

IV grupa: dzieci z wadami zgryzu znacznie

nasilonymi (czynniki powodujące te wady mogą

nadal działać lub już nie) – specjalistyczne leczenie

szczękowoortopedyczne

Okres wewnątrzłonowy



Wchodzi w zakres ogólnomedycznej opieki kobiety

ciężarnej w tym także poradnictwa genetycznego

( w przypadku wad genetycznych)



Ochrona matki przed czynnikami teratogennymi:

choroby wirusowe, działanie trucizn, leków, energii

jonizującej, stres, zaburzenia hormonalne, konflikt

serologiczny



Właściwe odżywianie (dieta bogata w białko i

mikroelementy) i zapewnienie warunków bytowych

ciężarnej



Szczególną uwagę należy zwrócić na dziecko z

rozpoznaną krzywicą które od urodzenia wymaga

regularnych kontroli ortodontycznych

Okres porodu



Możliwość wystąpienia

okołoporodowego uszkodzenia

narządu żucia



Szybka reakcja i ewentualne

leczenie ze strony lekarza ortopedy

szczękowego

Okres niemowlęcy



W tym okresie rozwój narządu żucia jest

szczególnie uzależniony od układu mięśniowego



Układanie dziecka:

W czasie snu głowa lekko uniesiona – wargi mają

zamykać szparę ust, dziecko powinno swobodnie

oddychać przez nos. Zapewnia to prawidłowy tor

oddychania dziecka i wzrost doprzednio-dolny

żuchwy

Podczas karmienia dziecko powinno być trzymane

prawie pionowo (min. 45st.) – ruchy doprzednie

żuchwy, brak ucisku dziecka, zapewnienie

oddychania przez nos



Karmienie – najkorzystniejsze jest karmienie

naturalne, które poza dostarczaniem dziecku

niezbędnych wartości pokarmowych, stymuluje

także prawidłowy rozwój narządu żucia – korzystny

efekt odruchu ssania brodawki piersiowej

Okres niemowlęcy



Karmienie sztuczne powinno być konsultowane z

pediatrą co do składu pokarmu jak i sposobu

podawania. Smoczek powinien mieć kształt

zbliżony do brodawki piersiowej, a otwór ma być

na tyle mały, żeby pokarm wypływał kroplami,

najlepiej kilkoma strumieniami (smoczek typu

Ania, Dreyfusa, Mullera-Baltersa). Czas

karmienia ok. 20 min. W mikrogenii – butelka

Duenna



Połykanie pokarmów przez niemowlęta

pobudzane jest przez wprowadzenie karmienia

łyżeczką już w 3 miesiącu życia, w czasie

wyrzynania siekaczy należy dawać skórkę chleba



Parafunkcje: ssanie smoczka, palca, rogu

poduszki

Okres żłobkowy



Wygasanie odruchu ssania do 18 miesiąca życia – w

ewentualnej jego eliminacji pomocna jest płytka

przedsionkowa Schonherra, która eliminuje nawyki ustne

np. Ssanie, oddychanie przez usta – jest mechaniczna

barierą



Odruch ssania palców eliminuje się ubierając dziecku

sztywne rękawy



Po 30 miesiącu życia dziecka powinien zanikać

niemowlęcy typ połykania a rozwijać się dorosły, należy

wprowadzić pokarmy wymagające żucia: sprzyja to

wydzielaniu śliny, oczyszczaniu jamy ustnej,

prawidłowemu rozwojowi narządu żucia



Profilaktyka p/próchnicowa: higiena jamy ustnej, leczenie

zębów mlecznych



Leczenie wszelkich chorób gardła, jamy nosowej w celu

nieutwalania oddychania przez ustna

Okres przedszkolny



Parafunkcje: obgryzanie ołówków, paznokci



Dysfunkcje: leniwe żucie, mowy, oddychania,

połykania



Wczesne rozpoznanie i leczenie początkowych

wad zgryzu:

Żucie – podawanie dziecku twardych pokarmów, w

ostateczności szlifowanie guzków zębów

mlecznych

Profilaktyka p/próchnicowa i leczenie próchnicy,

przemyślane ekstrakcje z zabezpieczeniem

miejsca dla z.stałego (utrzymywacze przestrzeni).

W przypadku zaburzeń zgryzu poleca się

ćwiczenia mięśniowe dla danej wady zgryzu

Okres szkolny



Następuje wymiana uzębienia – drobne

odchylenia od normy np. wyrzynania od str.

językowej czy podniebiennej siekaczy,

diastema, stłoczenia, obroty, tendencja do II kl.

Angle’a są do przyjęcia, ale wymagają

obserwacji. Jeśli dodatkowym tym odchyleniom

od normy towarzyszą czynniki spaczające

może dojść do powstania wady zgryzu!



Szczególne wyostrzenie uwagi wśród

stomatologów w tym okresie rozwoju dziecka



Zapobieganie wszystkim wcześniejszym złym

nawykom

Opiłowywanie zębów

mlecznych



W wieku przedszkolnym powinno nastapić

fizjologiczne ścieranie zębów mlecznych.



Jeśli w wieku 4-6 lat nie ma objawu starcia zębów

jest to skutek nieprawidłowego gryzienia i żucia

(żucie miękkich, papkowatych pokarmów)



Przyczyną starcia jednostronnego może być

próchnica lub nawyk żucia jedną stroną



W wyniku braku starcia zębów ograniczone są

ruchy przednio-tylne, co powoduje wykształcenie

lub pogłębienie wady zgryzu



W każdym przypadku stwierdzenia braku starcia

zębów adekwatnego do wieku w przedziale 4-7 lat

należy guzki zębów mlecznych opiłować: kły +

trzonowce mleczne, co nadaje im płaszczyznę

ślizgową



Zaleca się spożywanie twardych pokarmów

Próchnica zębów i jej

skutki



Najważniejsza higiena i wykształcenie nawyków

higienicznych wśród dzieci!



Od 3 roku życia dzieci powinny same szczotkować

zęby po dokiem opiekunów 2 razy dziennie



Ograniczenie słodyczy (model tzw. „słodkich

sobót”) i pokarmów mącznych a wprowadzenie

jarzyn, owoców, białka



Stała kontrola stomatologiczna i profilaktyka

fluorkowa



Ewentualne wykonywanie utrzymywaczy

przestrzeni

REEDUKACJA



Leczenie zaburzeń zgryzu wyłącznie za pomocą

aparatów szczękowoortopedycznych nie zawsze daje trwałe

wyniki. Związane jest to występowaniem zaburzeń w

zakresie czynności takich, jak:

ŻUCIE, POŁYKANIE, ODDYCHANIE, WYMOWA



Dla wykonania każdej z tych czynności określone jest

pewne wyobrażenie ruchów w

korze mózgowej

-> na tej

przesłance oparto metodę leczenia, zwaną reedukacją.



Metoda polega na uświadomieniu nieprawidłowych

odruchów i nawyków, a następnie przez długotrwałe i

systematyczne ćwiczenia wprowadza nowe odruchy i

nawyki do świadomości.



Działanie na narząd ruchu poprzez układ nerwowy.



Występowanie elementów wspólnych z mioterapią.



Różnica pomiędzy mioterapią, a reedukacją polega

na tym, że:

gimnastyka:

zmienia napięcie i siłę

mięśni, przywraca równowagę antagonistycznie

działającym grupom mięśni.

np. ćwiczenia Rogersa

reedukacja:

przywraca prawidłową czynność

znacznej grupie mięśni bez zmian ich siły.

np. nauczenie sepleniącego dziecka poprawnej

wymowy



Reedukacja może być stosowana jako wyłączna

metoda leczenia lub jako wspomagająca leczenie

aparatem szczękowoortopedycznym.



WSKAZANIA

do leczenia metodą reedukacji:

- przetrwały niemowlęcy typ połykania

- oddychanie przez usta

- leniwe żucie

- wymowa międzyzębowa



PRZECIWWSKAZANIA

do leczenia metodą

reedukacji:

- niedojrzałość psychiczna

- niedorozwój umysłowy

- zły stan ogólny dziecka

- brak współpracy ze strony dziecka

- negatywny stosunek dziecka i rodziców do

leczenia

metodą „bez aparatu”.

Niezbędnym warunkiem zastosowania

reedukacji jest przeprowadzenie

badań czynnościowych u dziecka. W

badaniach tych uwzględnia się:



układ mięśni mimicznych twarzy,



Wielkość szpary spoczynkowej,



Ułożenie języka w spoczynku,



Stan emocjonalny dziecka

PRAKTYCZNE

STOSOWANIE

REEDUKACJI

1. Reedukacja połykania

na wstępie należy dziecku pokazać, na czy polega

nieprawidłowe połykanie – dziecko połyka przed lustrem

ślinę i obserwuje język wsuwający się między łuki

zębowe.

Należy dziecku pokazać każdy ruch składający się na

dojrzały sposób połykania:



Najpierw polecamy oprzeć grzbietową powierzchnię

języka o podniebienie, a brzegi boczne i koniec języka o

górny łuk zębow



Następnie dziecko połyka ślinę w takim ułożeniu



3 razy dziennie w ciągu 2 minut

PRAKTYCZNE

STOSOWANIE

REEDUKACJI

2. Reedukacja wymowy

Ten rodzaj reedukacji przeprowadza logopeda, do którego

dziecko trzeba skierować. Najczęściej spotykaną i

wykrywaną wadą jest nieprawidłowa wymowa spółgłosek

wyrostkowo-zębowych n, t, d oraz s, z c. Sposób reedukacji

zależy od rodzaju zaburzenia zgryzu i wymowy. W

przypadkach zgryzu otwartego częściowego przedniego i

przodozgryzów koniec języka oparty jest o okolicę dziąseł

siekaczy górnych. W przypadkach tyłozgryzów celowe jest

oparcie języka o siekacze dolne

PRAKTYCZNE

STOSOWANIE

REEDUKACJI

3. Reedukacja oddychania

Przestawianie toru oddychania z ustnego na nosowy.

Warunek – zachowanie drożności dróg oddechowych i

zwarcie warg.

Przeprowadzana następująco:

dziecko zamyka usta, nieznacznie rozchyla łuki zębowe i

opierając język o podniebienie twarde i miękkie oraz łuki

zębowe górny i dolny, wykonuje głęboki wdech i wydech

przez nos.

MIOTERAPIA

Dlaczego potrzebna jest mioterapia?



Prawidłowa budowa kości zależy od

kształtującego działania siły

pociągania i nacisku odpowiednich

grup mięśni



Pod wpływem czynności mięśni

dochodzi do wzrastania i rozwoju

kości

MIOTERAPIA

Prawidłowa czynność mięśni



Budowa kości szczęki, żuchwy, ssż,



prawidłowe wzajemne położenie

żuchwy w stosunku do szczęki,



harmonijny kształt i wielkość łuków

zębowych

MIOTERAPIA

Nieprawidłowa czynność wpływa na

nieprawidłowości zgryzowo-zębowe

(zaburzenie równowagi napięcia i sił

antagonistycznych grup mięśni)

Poprawa: ćwiczenia mięśniowe,

zwiększające napięcie i siłę mięśni

hipotonicznych.

MIOTERAPIA

Ćwiczenia bierne Ćwiczenia

czynne



Masaż świadome napinanie



Zwiększanie napięcia i rozluźnianie mięśni

mięśni za pomocą aparatów hipotonicznych



Można stosować w każdym wymagają

świadomego

okresie życia współdziałania

dziecka

Ćwiczenia mięśniowe mogą być stosowane jako metoda wyłącznego,

wspomagającego i retencyjnego leczenia zaburzeń zgryzowo-

zębowych

MIOTERAPIA

Ćwiczenia mięśniowe mogą być

stosowane jako metoda leczenia

zaburzeń zgryzowo-zębowych:



wyłącznego,

rezygnacja z aparatów szczękowoortopedycznych

nabyte, czynnościowe wady zgryzu u

dzieci chętnych

do współpracy



wspomagającego,

stosowane z inną metodą leczenia



Retencyjnego

utrzymanie równowagi napięcia i siły po leczeniu

czynnym

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach dotylnych.

CEL: pobudzenie do intensywnej czynności

mięśni

wysuwających

żuchwę

1.Tyłozgryz całkowity i tyłożuchwie

czynnościowe

ćwiczenie Rogersa – dziecko staje w postawie zasadniczej z

uwypukloną klatką piersiową, odchylonymi do tyłu rękami, dłońmi

skierowanymi do przodu. Głowa jest odchylona dorsalnie – obciążenie

dla mięśni wysuwających żuchwę.

2. Tyłozgryz częściowy

wywieranie ucisku koniuszkiem języka na wewnętrzną powierzchnię

siekaczy dolnych i wyrostek zębodołowy, przy rozwartych łukach

zębowych

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach dotylnych.

3. Tyłozgryz rzekomy

cofanie palcem wskazującym siekaczy górnych wraz z

wyrostkiem zębodołowym. W przypadku współistniejącego

skrócenia wargi górnej zaleca się masaż jej bieli, prowadząc

palec wskazujący od okolicy podnosowej do czerwieni wargi

górnej.

Modyfikacje:



Wysuwanie żuchwy bez pozycji zasadniczej Rogersa



Nagryzanie na wargę górną w przypadku jej skrócenia ze

współistniejącym wychyleniem siekaczygórnych



U małych dzieci dodatkowo dmuchanie w watkę lub

wiatraczek trzymany ponad głową

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach

doprzednich.

CEL: pobudzenie do intensywnej czynności

mięśni

cofających żuchwę.

Przed przystąpieniem do leczenia tych zaburzeń należy opiłować zęby

wadliwie klinujące:

metoda rozklinowania – opiłowanie doprzedniej krawędzi kła

górnego i dotylnej kła dolnego oraz powierzchni żucia trzonowców

mlecznych

metoda Kondrat-Wodzickej – piłowanie płaszczyzn wodzących

następujący sposób

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach

doprzednich.

1. Przodożuchwie czynnościowe i

przodozgryz całkowity

Cofanie żuchwy przez prowadzenie żuchwy do zgryzu

prostego uciskając na bródkę dłonią lub palcami obu rąk.

Można cofać żuchwę również bez pomocy rąk. W czasie

ćwiczeń łuki zębowe muszą być rozwarte

2. Przodozgryz częściowy

uciskanie palcem wskazującym siekaczy dolnych wraz z

wyrostkiem zębodołowym ku tyłowi, przy rozwartych

łukach zębowych

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach

doprzednich.

3. Przodozgryz rzekomy

nagryzanie na trzonek szczoteczki do zębów, który dopasowuje

się do szerokości wysywanego zęba; na końcu szczoteczki

modeluje się ukos. Dziecko wprowadza skośnie uchwyt na 2 mm

pod podniebienną powierzchnię siekaczy górnych i nagryza na nią

siekaczami dolnymi. Ćwiczenie to można wykonać stosując ruchy

wyważania.

Po uzyskaniu nieznacznego nagryzu siekaczy górnych na dolne we

wszystkich przypadkach stosuje się

ćwiczenia

dogryzania

. Polegają na dociskaniu zębów dolnych do

górnych, poprzez napięcie i rozluźnienie mięśni żwaczy i

skroniowych. Celem jest pogłębienie nagryzu.

Zaleca się wspomagająco opaskę elastyczną na żuchwę.

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach

poprzecznych.

Przed przystąpieniem do leczenia bocznego przemieszczenia

żuchwy i zgryzu krzyżowego bocznego opiłowuje się guzki

podniebienne zębów mlecznych trzonowych górnych i

policzkowe dolnych po stronie zbaczania.

1. Boczne przemieszczenie żuchwy

Maksymalne przesuwanie żuchwy

w stronę przeciwną zbaczania i powrotu

do pozycji wyjściowej. Dodatkowo opiłowuje

się zęby strony przeciwnej w celu umożliwienia przesunięcia

żuchwy do linii symetrii

2. Zgryz krzyżowy przedni

Nagryzanie na szczoteczkę przygotowaną i stosowaną

identycznie jak w leczeniu przodozgryzu rzekomego

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w

zaburzeniach pionowych.

1. Zgryz głęboki częściowy lub wydłużenie

siekaczy dolnych

Ćwiczenia dogryzania – ustawienie żuchwy do szczęki w zgryzie

prostym, a następnie dociskanie siekaczy dolnych do górnych

2. Zgryz otwarty, spowodowany nieprawidłową

funkcją języka

Cofanie języka od wyrostków zębodołowych i zębów. Zaleca się

masaż podniebienia koniuszkiem języka od tylnej części

podniebienia twardego. Można polecić również naśladowanie

cwału konia lub przytrzymywanie tabletki witaminy C

koniuszkiem języka w obrębie fałdów podniebiennych i polecenie

dziecku przełknięcia śliny bez odrywania języka.

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w nawykowym

oddychaniu przez usta oraz

hipotonii mięśni warg i

policzków

1. Nawykowe oddychanie przez usta.

CEL: uzyskanie zwarcia warg i

prawidłowego toru

oddychania.

Najczęściej wargi są hipotoniczne. Zwiększenie ich napięcia

uzyskuje się przez ćwiczenia Škalouda – wypełnianie

przedsionka jamy ustnej powietrzem w okolicy wargi górnej,

a następnie przesuwanie powietrza ze strony prawej na lewą.

Innym ćwiczeniem jest gwizdanie oraz ćwiczenie krążkiem Friela

(trzymanie go wargami podczas rytmicznych wdechów i

wydechów

2. Hipotonia mięśnia okrężnego ust i

mięśni mimicznych

Ćwiczenia za pomocą płytki przedsionkowej – wykonywanie

ruchów pociągania płytki ręką, przy maksymalnym

napięciu mięśnia okrężnego ust,

Ćwiczenia mięśniowe

stosowane w nawykowym

oddychaniu przez usta oraz

hipotonii mięśni warg i

policzków

Wszystkie omówione ćwiczenia

powinny być wykonywane

rytmicznie, systematycznie i w tych

samych porach dnia. Zaleca się

wykonywać je 3 razy dziennie, aż do

zmęczenia. Liczbę, częstość i

nasilenie wykonywania ćwiczeń

zwiększa się stopniowo.

WCZESNE LECZENIE

APARATAMI

SZCZĘKOWOORTOPEDYCZNYMI

Krążek ćwiczebny Friela

Szpatułka

Płytka przedsionkowa

Płytka podniebienna

Równia pochyła

Opaska elastyczna na żuchwę

Utrzymywacze przestrzeni

Protezy dziecięce

Krążek ćwiczebny Friela



Jest to przyrząd służącym do wykonywania ćwiczeń

wzmacniających mięsień okrężny ust.



Wskazania: zaburzenia dotylne, zgryz otwarty, dysfunkcja

oddychania.



Składa się z krążka o średnicy 2,6 cm, o przekroju trapezowym

i zmiennej grubości od 3 do 7 mm. Dwa trzpienie (przez które

przechodzi wspólna oś) o kształcie zbliżonym do stożka są

umieszczone w stosunku do osi krążka mimośrodkowo, po

stronie cieńszej krążka.



W czasie ćwiczeń dziecko przytrzymuje wargami krążek tak,

aby jego dolny trzpień nie opierał się o bródkę.



Utrzymanie krążka do zmęczenia warg. Podczas trzymania

krążka dziecko wykonuje rytmiczne wdechy i wydechy przez

nos.



Dziecko zaczyna ćwiczenia w najszerszym i najgrubszym

odcinku, na następnie przechodzi na cieńszy i węższy.



Ćwiczenia wykonuje się 3 razy dziennie od 5 do 15 minut.

Szpatułka



Najprostszy aparat regulacyjny, działający na zasadzie dźwigni

dwuramiennej.



Wskazania: przodozgryzy, przodożuchwia, zgryz krzyżowy częściowy

przedni.



Wykonanie szpatułki:

trzonek szczoteczki do zębów zwęża się do szerokości górnego zęba.

Należy spłaszczyć koniec modelując ukos. W celu lepszego oparcia na

siekaczach dolnych żłobi się rowek po odwrotnej stronie ukosu.



Dziecko wprowadza szczoteczkę na 2mm pod podniebienną

powierzchnię siekacza górnego, ustawionego najbliżej zgryzu

prostego. Szczoteczka nie może być ustawiona poziomo (-> skracanie

zębów).



Dziecko silnie nagryza na nieruchomy trzonek ok. 1min. Można

stosować również ruchy wyważania.



Po wyjęciu szczoteczki z ust należy palcem ucisnąć na siekacze dolne

i podprowadzić je w czasie przywodzenia żuchwy pod siekacze górne.



W momencie uzyskania lekkiego nagryzu stosuje się ćwiczenia

dogryzania (dociskanie zębów dolnych do górnych aż do uzyskania

kontaktu w obrębie zębów bocznych). Jeżeli pojawią się punkty

przedwczesnego kontaktu, należy je opiłować.



Stosować często i krótko w ciągu dnia i nie dłużej niż przez 1 tydz.

Płytka przedsionkowa



Najprostszym aparatem szczękowoortopedycznym, mającym

zastosowanie zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu zaburzeń

zgryzu u dzieci w wieku żłobkowym, przedszkolnym, a czasem i w

wieku szkolnym, jest płytka przedsionkowa.



Aparat ten leży w przedsionku jamy ustnej, sięgając w wymiarze

pionowym od sklepienia do jego dna, a w wymiarze poprzecznym

dochodzi do tylnych powierzchni pierwszych trzonowców

mlecznych. Na powierzchni zewnętrznej płytki przedsionkowej w

części środkowej znajduje się uchwyt w postaci krążka z drutu lub

masy akrylanowej.



Płytka przedsionkowa jest aparatem biernym, stosowanym w

leczeniu zaburzeń zgryzu z grupy

tyłozgryzów, zgryzu otwartego

lub aparatem stosowanym w

zwalczaniu nawyków

, wywołujących

te zaburzenia. Płytka przedsionkowa może również stanowić

przyrząd do ćwiczeń mięśniowych.



W ortopedii szczękowej znana jest przede wszystkim płytka

przedsionkowa Hotza i Norda (1949), Krausa (1950) i Schoenherra

(1957).

Płytka przedsionkowa Hotza

i Norda



Holz i Nord płytkę przedsionkową uważają za aparat czynnościowy i

stosują ją w leczeniu

tylozgryzu powikłanego wychyleniem siekaczy

górnych

oraz

zgryzu otwartego częściowego w odcinku przednim



Autorzy wykonują ten aparat w

zgryzie konstrukcyjnym

, to znaczy w

warunkach zgryzowych najbardziej zbliżonych do normy.

W tyłozgryzach należy żuchwę wysunąć do I klasy Angleia lub tak, aby

kły górne znajdowały się w przestrzeni między kłem a pierwszym

mlecznym trzonowcem dolnym. Ponadto zgryz, należy podnieść powyżej

wielkości szpary spoczynkowej.

W zgryzie otwartym częściowym przednim pobranie zgryzu

konstrukcyjnego polega tylko na rozklinowaniu szczęki i żuchwy oraz na

nieznacznym wysunięciu żuchwy. (Uwaga: należy pamiętać, że:

nadmierne wysunięcie żuchwy-> wypadanie z ust płytki w czasie jej

stosowania w nocy.

Zbyt małe wysunięcie-> mięśnie nie będą dostatecznie uczynnione lub

warga dolna może wsuwać się pod płytkę-> działanie płytki mało

skuteczne).



Płytka przedsionkowa Hotza i Norda tylko w odcinku przednim górnym

przylega do siekaczy i wyrostka zębodołowego. W pozostałych odcinkach

nie kontaktuje z wyrostkiem zębodołowym i zębami.

Płytka przedsionkowa Hotza

i Norda



W leczeniu

tyłozgryzu

aparat można aktywować przez podkładanie

masy samopolimeryzującej w obrębie siekaczy górnych.

Po nałożeniu masy płytkę wkładamy do jamy ustnej z nieznacznym

uciskiem, tak aby odbiły się na niej wargowe powierzchnie siekaczy

górnych. Nadmiar masy z odbitych przestrzeni międzyzębowych

należy usunąć.



Do leczenia

zgryzu otwartego częściowego przedniego

autorzy

stosują płytkę przedsionkową z zaporą dla języka. Zapora ta,

wykonana z drutu lub masy akrylanowej, umieszczona w jamie

ustnej właściwej, jest połączona z płytką przedsionkową za pomocą'

przęsła leżącego między siekaczami górnymi i dolnymi. W miarę

wyrastania siekaczy zmniejsza się grubość przęsła, aż do jego

całkowitej likwidacji.



Hotz i Nord płytkę przedsionkową wykonaną w

zgryzie nawykowym

stosują jako aparat do ćwiczeń

mięśni warg i policzków lub zapobiegawczo,

w przypadku oddychania przez usta oraz

nawykowego ssania.

Płytka przedsionkowa

Krausa



Kraus skonstruowaną przez siebie płytkę przedsionkową

nazywa

tarczą ustną



Jest to aparat bierny, służący przede wszystkim do

odzwyczajenia od nawyków. Stąd tarczę Krausa nazywa się

również

płytką przeciwprzyczynową



Kraus dzieli tarcze na:

- przedsionkową pojedynczą pełną,

- przedsionkową częściową,

- podwójną przedsionkowo-językową,

- językową.

Płytka przedsionkowa

Krausa

Tarcza przedsionkowa pojedyncza pełna



Jest podobna do płytki przedsionkowej Hotza.

Różni się jednak od niej stroną wewnętrzną.

Tarcza Krausa przylega swym obrzeżem do

linii demarkacyjnej między błoną śluzową

ruchomą a nieruchomą, natomiast nie

przylega do zębów i wyrostków zębodołowych.



Kraus ten typ tarczy stosuje do leczenia

tyłozgryzów

zgryzów otwartych

oraz w celu

zapobiegania nawykom

zewnątrzustnym.



Wykonanie w zgryzie konstrukcyjnym lub

nawykowym (->utrwalenie na płytce wosku

zgryzu stwierdzonego u pacjenta)

Płytka przedsionkowa

Krausa

Tarcza przedsionkowa częściowa



wyglądem przypomina podkowę. Leży



wzdłuż dolnego wyrostka zębodołowego po stronie

wargowej i policzkowej oraz dochodzi do brzegów

siecznych i powierzchni zgryzowych zębów bocznych.



Zadaniem tarczy jest

odsunięcie od siekaczy wargi

dolnej

w przypadku nawyku jej ssania lub nagryzania.

Kraus tarczę przedsionkową częściową stosuje

również w leczeniu

tyłozgryzów

Płytka przedsionkowa

Krausa

Tarcza podwójna przedsionkowo-językowa



Składa się z pełnej tarczy przedsionkowej i

językowej.



Tarcza językowa jest to wklęsła płytka nie

przylegająca do siekaczy górnych i dolnych. Obie

tarcze połączone są drutem przechodzącym poza

drugimi trzonowcami mlecznymi. Drut łączący

odstaje od zębów i biegnie na wysokości szpary

między górnymi i dolnymi zębami.



Wykonanie w zgryzie konstrukcyjnym lub

nawykowym.



Tarcze te stosuje się w

tyłozgryzach

zgryzach

otwartych,

którym towarzyszą nawyki

zewnątrzustne i językowe.

Płytka przedsionkowa

Krausa

Tarcza językowa



składa się z odpowiednio wymodelowanej i

dostosowanej do indywidualnych warunków zapory

dla języka, połączonej z płytką podniebienną.



Ten typ tarczy stosuje się w przypadku

tyłozgryzów i

zgryzów otwartych

, którym towarzyszą wyłącznie

nawyki językowe.



Aparat ten wykonuje się w zgryzie nawykowym.

Tarcze Krausa zaleca się nosić w nocy i około 2

godzin w ciągu dnia. Kraus wskazuje na

konieczność stosowania ćwiczeń mięśniowych

przy użyciu tarczy co najmniej 3 razy dziennie.

Płytka przedsionkowa

Schoenherra



Płytka jest wykonana fabrycznie z masy elastycznej (poliamidu).



Jest to płytka standardowa. W handlu znajduje się w trzech rozmiarach:

Rozmiar 1 stosuje się u dzieci w wieku około 3 lat,

Rozmiar 2 w wieku od 3 do 5 lat,

Rozmiar 3 w wieku od 5 do 7 lat.



Standardowe płytki przedsionkowe stosuje się nie tylko jako

aparaty

profilaktyczne

, lecz także do

ćwiczeń mięśniowych

oraz leczenia

tyłozgryzów i zgryzów otwartych częściowych.



Płytkę aktywuje się nadając jej kształt zbliżony do linii prostej po

uprzednim rozgrzaniu w gorącej wodzie. Taki kształt płytki odsuwa

ucisk, wywierany przez policzki na wyrostki zębodołowe.



Działanie płytki polega na wzmocnieniu mięśni twarzowych, a przez

prowadzenie ćwiczenia wpływa ona pośrednio na przebudowę

wyrostków zębodołowych.



Ćwiczenie: wyciąganie płytki z ust, przy silnym zwarciu warg i

dociskaniu języka do podniebienia przy zwartych łukach zębowych.



Aparat ten zaleca się zakładać na całą noc oraz w czasie dnia do

systematycznego wykonywania ćwiczeń ściągania warg i policzków (10-

20 ruchów kilka razy dziennie)

Płytka podniebienna

Płytka podniebienna z wałem prostym



W uzębieniu mlecznym i mieszanym płytka ta stosowana jest w

leczeniu pogłębionego nagryzu zębów siecznych.



Wykonana jest z masy akrylowej pokrywającej podniebienie i

przylegającej do ścian podniebiennych zębów bocznych powyżej

ich największej wypukłości, co pozwala na ich wyrastanie.

Akrylowy wał prosty biegnący od kła do kła, potem do brzegów

siecznych, hamuje w tym czasie wyrastanie zębów siecznych.



W uzębieniu mlecznym, poprawia się zaklinowanie płytki w

obrębie zębów bocznych masą szybkopolimeryzującą. W

uzębieniu mieszanym stosuje się w celu retencji klamry na

pierwsze

stałe zęby trzonowe.



Wskazane jest noszenie aparatu

przez całą dobę, poza posiłkami.

Płytka podniebienna

Płytka podniebienna z wałem skośnym



Aparat ten stosowany jest w uzębieniu mlecznym i

mieszanym do leczenia tyłozgryzów z przechyleniem zębów

siecznych górnych.



W płycie górnej od kła do kła biegnie wał skośny

skierowany od tyłu do przodu i góry opierający się na

guzkach podniebiennych zębów przednich. Podczas

nagryzu zęby przednie dolne ześlizgują się do przodu,

wysuwając żuchwę, a także wychylając zęby sieczne górne.



Ponieważ siła nagryzu może przemieszczać

płytkę, stosując wał skośny, wykonuje się z

reguły klamry zapewniające jej dobre

utrzymanie. Niewielkie rozmiary aparatu

ułatwiają zalecane noszenie go przez całą

dobę, poza posiłkami.

Równia pochyła



Prototypem równi pochyłej był aparat stosowany przez Faucharda

(1728).



Brunner (1771) posługiwał się aparatem podobnym do równi,

składającym się z czapeczek zakładanych na poszczególne zęby i

ukosów biegnących ku górze.



Za twórcę równi pochyłej uważa się Catalana (1808), który aparat ten

stosował do wysuwania siekaczy górnych.

Aparat Catalana był

wykonany ze złota, platyny lub kości słoniowej.



Obecnie równia pochyła jest wykonana z masy akrylanowej wolno lub

szybko polimeryzującej.



Równia pochyła jest aparatem biernym, czynnościowym i służy do

leczenia

przodozgryzu całkowitego i częściowego, przodożuchwia

czynnościowego, zgryzu krzyżowego częściowego przedniego oraz

niektórych przypadków przodozgryzu rzekomego



Koniecznym warunkiem przy stosowaniu równi pochyłej jest dodatni

test czynnościowy cofania żuchwy (uzyskanie zgryzu prostego). Drugi

warunek to brak stłoczeń, czyli dość miejsca w górnym łuku na ząb lub

zęby, które mają być wychylane. Ponieważ podczas leczenia równią

zawsze dochodzi do spłycenia nagryzu, korzystne jest stosowanie równi

w przypadkach nagryzu pionowego przekraczającego 2 mm.

Równia pochyła



Rozróżnia się trzy rodzaje równi

pochyłej, zależnie od ich umocowania

na zębach i wyrostku zębodołowym

dolnym:



l) równię prostą,



2) równię ze skrzydełkami,



3) równię z nakładką akrylanową

pokrywającą korony zębów bocznych.

Równia prosta



Równia prosta może służyć jako aparat ruchomy

lub stały po jej osadzeniu na cemencie.

Stosowana jest w uzębieniu mieszanym lub

stałym do leczenia

wad doprzednich, czy zgryzu

krzyżowego przedniego

. Zawsze muszą być

spełnione warunki kliniczne, takie jak:



dodatni test czynnościowy,



dosyć miejsca na wychylane

zęby stałe,



odwrotny nagryz pionowy

powyżej 2 mm.

Równia prosta



Wykonanie równi pochyłej prostej:



Metoda pośrednia

polega na pobraniu wycisków i następnie zgryzu

roboczeg. Ustala się go w maksymalnym cofnięciu żuchwy z oddaleniem

brzegów siecznych o 2-3 mm. Po osadzeniu modeli w artykulatorze

wykonana zostaje równia z masy akrylowej szybkopolimeryzującej.

Podobnie jak podczas wykonania indywidualnej szyny zgryzowej, tak i przy

równi nie należy stosować masy akrylowej polimeryzowanej na gorąco.

Znaczny (skurcz występujący w czasie utwardzenia-> trudność w

dopasowaniu).



Metoda bezpośrednia

polega na wymodelowaniu z ciasta akrylowego

aparatu w

ustach pacjenta. Wstępnie palcami lekko nasmarowanymi

wazeliną izoluje się zęby przednie dolne, po czym formuje się kulkę z masy

akrylowej szybkopolimeryzującej, znajdującej się w fazie ciasta (nie

przykleja się do rąk). Następnie nakładając ją na zęby formuje się pożądany

kształt aparatu, zdejmuje go delikatnie i przed pełnym zesztywnieniem

wrzuca do miseczki z gorącą wodą.

Po całkowitym stwardnieniu usuwa się nadmiary masy i opracowuje

płaszczyznę ślizgową. Ważne jest, aby masa akrylowa nie dotykała

przyzębia, a jej grubość w tych rejonach nie może przekraczać 0,5 mm. Jest

to zwłaszcza ważne, jeśli równia ma być osadzona na stałe. Zaklinowane i

trudne do usunięcia nadmiary cementu powodują powstanie odleżyn,

zwłaszcza po językowej stronie zębów siecznych dolnych.

Równia prosta



Wynik leczenia w dużej mierze zależy od uformowania

płaszczyzny ślizgowej. W miejscu nagryzu powinna być

lekko wypukła i tak ukształtowana, aby styczna do miejsca

nagryzu tworzyła z koroną zęba górnego kąt około 45

. W

dalszej części płaszczyznę spłaszcza się i modeluje, aby

sięgała około 5mm za miejscem nagryzu (-> ochrona przed

wysuwaniem żuchwy w czasie jedzenia u dzieci z równią

zacementowaną na stałe; inaczej dziecko żuje zębami

trzonowymi, podczas gdy równia opiera się od strony

przedsionkowej na zębach górnych, pogarszając zgryz)



Równię cementuje się na okres 1do kilku tygodni, w

zależności od rodzaju wady i jej zaawansowania.



Korzystnie jest ściągnąć aparat po uzyskaniu zgryzu

prostego, a kontynuować dalsze leczenie innymi metodami.

Równia ze skrzydełkami



Równia skrzydełkowa to aparat ruchomy stosowany

głównie w uzębieniu mlecznym do leczenia

doprzednich wad zgryzu z głębszym odwrotnym

nagryzem pionowym



Masa akrylowa pokrywa korony dolnych zębów

przednich, w górnej części uformowana jest równia

podchodząca pod zęby przednie górne. Dwa akrylowe

skrzydełka przylegające do ścian językowych zębów

trzonowych zapewniają lepsze utrzymanie aparatu.

Równia nakładkowa



Równia nakładkowa to aparat ruchomy stosowany w uzębieniu

mlecznym do leczenia

wad doprzednich z płytkim odwrotnym

nagryzem pionowym



Masa akrylowa pokrywa korony wszystkich zębów dolnych, a w

przedniej części aparatu uformowana jest równia pochyła, na

której ukos nagryzają zęby sieczne i kły górne. Nakładka

akrylowa na zębach bocznych zapobiega wydłużaniu się zębów

trzonowych, co mogłoby doprowadzić do powikłania leczonej

wady zgryzem otwartym.



W czasie leczenia wskazana jest przebudowa powierzchni

ślizgowej równi za pomocą masy szybkopolimeryzującej.

Opaska elastyczna na

żuchwę



Opaska elastyczna na żuchwę jest aparatem

czynnym, zewnątrzustnym.



Stosuje się ją w leczeniu zaburzeń z grupy

przodozgryzów, przodożuchwia, bocznego

przemieszczenia żuchwy oraz zgryzów otwartych



Składa się z 3 części:

- czepca na głowę,

- części obejmującej bródkę,

- gumek, łączących te części.



Dawniej część obejmująca bródkę była wykonywana

laboratoryjnie z materiałów twardych, takich jak:

kauczuk, miękka blacha lub tworzywa sztuczne.

Obecnie stosuje się opaskę elastyczną na żuchwę

wykonaną z płótna.

Opaska elastyczna na

żuchwę



Czepiec składa się z taśmy płóciennej szerokości 2,5 cm,

obejmującej obwód głowy oraz 2 pasków skrzyżowanych na jej

szczycie.



Część obejmująca bródkę, w formie stylizowanej litery H, jest

wykonywana w trzech rozmiarach: dla uzębienia mlecznego,

mieszanego i stałego. Jedno ramię przylega do wargi dolnej i

bródki od przodu, drugie do podbródka. Gumki szerokości 2 cm

przyszywa się do czterech końców ramion litery H.



W celu umocowania gumek do czepca przyszywa się do niego

guziki. Są one rozmieszczone w ten sposób, że dwa znajdują się w

okolicy skroniowej na

1-2

cm od zewnętrznego kąta oka, a pozostałe dwa w okolicy

potylicznej

czepca. Dwie gumki odchodzące od części obejmującej podbródek

rozpina się pionowo ku górze, a przylegające do wargi dolnej

poziomo ku tyłowi.



Działanie opaski elastycznej polega na przenoszeniu sił

mechanicznych napiętych gumek, na stawy skroniowo-żuchwowe,

żuchwę i zęby przednie dolne. Kierunek działania siły uzależniony

jest od napięcia wyciągu gumowego.

Opaska elastyczna na

żuchwę



W przypadku leczenia zaburzeń z grupy przodozgryzów i

przodożuchwia napięte są gumki poziome, natomiast w

zgryzach otwartych czynny jest pionowy wyciąg gumowy.



Opaskę elastyczną na żuchwę można stosować łącznie z

ćwiczeniami nagryzania na trzonek szczoteczki, z równią

pochylą lub innymi aparatami szczękowoortopedycznymi.



Zaleca się zakładać opaskę na noc oraz w ciągu dnia,

szczególnie w czasie wykonywania intensywnych ruchów

żuchwą podczas posiłków lub mówienia.



Aktywowanie opaski elastycznej polegli nu /.miiuiu

napięciu wyciimu



gumowego (skracaniu gumek poziomych w leczeniu

przodozgryzów, a piono wych w leczeniu zgryzów

otwartych). Kontrole leczenia przeprowadza się co trzy

tygodnie.

Utrzymywacze

przestrzeni



Utrzymywacze przestrzeni są aparatami biernymi,

profilaktycznymi. Stosuje sieje w przypadkach

przedwczesnej utraty zębów mlecznych.



Początkowo były to aparaty stałe, wykonane z

pierścienia srebrnego lub stalowego, umocowanego

na zębie filarowym. Do pierścienia dolutowywano

drut o grubości 0,9—1,2 mm, który obejmował

przestrzeń po usuniętym zębie mlecznym. Zadaniem

tego typu aparatu było zabezpieczenie łuku

zębowego przed przesuwaniem się zębów

sąsiadujących z wolną przestrzenią. Stałe

utrzymywacze przestrzeni nie spełniają jednak

podstawowego warunku, jakim jest

odtworzenie

funkcji

Utrzymywacze

przestrzeni



Obecnie wykonuje się ruchome utrzymywacze przestrzeni z

masy akrylanowej. Są to płytki podniebienne lub językowe, od

których odchodzą wypustki wypełniające przestrzeń po

usuniętym zębie mlecznym. Masa akrylanowa utrzymywacza

nie przechodzi na przedsionkową powierzchnię wyrostka

zębodołowego. Wypustki te mogą być dostosowane do zgryzu

przez wymodelowanie powierzchni żucia.



Takie utrzymywacze upodobniają się do protez. Aparaty te nie

posiadają klamer, utrzymują się przez zaklinowanie w wolnej

przestrzeni między zębami.



Stosowanie ruchomych utrzymywaczy zapewnia odtworzenie

prawidłowej czynności oraz normalny rozwój narządu żucia.



Dziecko nosi ten aparat w ciągu dnia. Kontrolę przeprowadza

się co 2—3 miesiące lub częściej, zależnie od wieku pacjenta.

W czasie wizyt kontroluje się zaklinowanie aparatu,

powierzchnię żucia i kontakt jej z zębami przeciwstaw nymi.

Protezy dziecięce



Protezy są używane w przypadku przedwczesnej

utraty zębów mlecznych i stałych. U dzieci spełniają

one rolę profilaktyczną i leczniczą.



PROTEZY ZAPOBIEGAWCZE wykonuje się w zgryzie

nawykowym. Służą one do:

- odtwarzania prawidłowej funkcji,

- utrzymania przestrzeni dla zębów stałych,

- zapobiegania przewędrowania poziomemu i

pionowemu

zębów,

- zapobiegania powstania wad zgryzu i wymowy.



PROTEZY LECZNICZE stosuje się przy brakach

zębowych połączonych z zaburzeniami zgryzu.

Wykonuje się je w zgryzie konstrukcyjnym. Można

do nich dołączyć śruby i sprężyny.

Protezy dziecięce



Wykonanie protezy dziecięcej wymaga uwzględnienia cech danego

okresu rozwojowego, a mianowicie:

- wielkości i kształtu zębów,

- szpar fizjologicznych,

- starcia guzków zębów,

- płaszczyzny końcowej.



Proteza taka różni się budową od protez stosowanych u dorosłych:

- Płyta podniebienna powinna być ograniczona i cienka, aby nie

zmieniała czynności języka w czasie połykania i wymowy. Nie może

także obejmować wyrostka zębodołowego w części przedsionkowej, aby

nie zahamować jego rozwoju i wyrzynania zębów.

- Proteza dziecięca nie powinna posiadać klamer, chyba, że na okres

adaptacyjny.



Intensywny wzrost i rozwój narządu żucia u dzieci wymaga częstych

kontroli i obserwacji zmian rozwojowych (szpar, zmiany pł.końcowej,

starcia i wyrzynana zębów). W razie stwierdzenia zmian wykonuje się

nowe protezy (przeciętnie co 10-12 miesięcy).



Protezy profilaktyczne noszone są w ciągu dnia, lecznicze zaś

całodobowo.

Document Outline