FIZJOLOGIA UKŁADU ODDECHOWEGO

Funkcja układu oddechowego

1.Wymiana gazowa – wentylacja
2.Regulacja gospodarki K-Z i

utrzymanie stałego pH

3.Udział w gospodarce wodnej – utrata

pary wodnej

4.Termoregulacja

- ciepło parowania wody
-ciepło ogrzanego powietrza

Wdech

• Aktywna praca mięśni oddechowych

1.Przepony
2.Mięśni międzyżebrowych

zewnętrznych

Zwiększenie wszystkich 3 wymiarów
klatki piersiowej:
1.Obniżenie przepony o 1 cm (max. 10

cm)

2.Uniesienie żeber i mostka

Wydech

–

opadnięcie klatki piersiowej

Bierne: 1.Siła ciężkości klatki
piersiowej
2.Siła sprężystości płuc

II. Czynne:

W czasie mowy i dmuchania.

Objętość – niepodzielna fizjologiczna

całość

Pojemność – składa się z kilku

objętości

*objętość oddechowa – 500 – 600 ml
Spoczynkowa częstość oddechów:

- u niemowląt 30 – 50 /min
- u małych dzieci 18 – 30 /min
- u dorosłych 8 - 16 /min

Wentylacja minutowa =

500 ml x 16/min = 8 litrów

Zależy od:
-wieku
-płci
-masy ciała
-zapotrzebowania metabolicznego
Wentylacja pęcherzykowa =
objętość oddechowa – przestrzeń

martwa =
500 - 150 = 350 ml

Wentylacja pęcherzykowa minutowa =
wentylacja pęcherzykowa x ilość oddechów
w czasie 1 minuty

Korzystniejsze jest oddychanie głębokie i

rzadkie niż częste i płytkie

np. (300-150)ml x 20 = 3000ml
(600-150)ml x 10 = 4500ml

Przestrzeń martwa

1. Anatomiczna – 150 ml

2. Perfuzyjna

Funkcja: - nawilżanie
    - ogrzewanie
    - oczyszczanie
    - zmiana składu chemicznego
powietrza atmosferycznego

Podział pojemności płuc

TLC – całkowita pojemność płuc 100%

- 5000ml

TV – objętość oddechowa 10%-500ml
IRV – objętość zapasowa wdechowa

50% - 2500ml

IC – pojemność wdechowa 60% -

3000ml

ERV – objętość zapasowa wydechowa

20% - 1000ml

EV – pojemność wydechowa 30% -

1500ml

RV – objętość zalegająca 20%-1000ml
FRC- pojemność zalegająca

czynnościowa 40% - 2000ml

VC – pojemność życiowa < 80 % ok.

4000ml

IVC – pojemność życiowa wdechowa
> 80%

SURFAKTANT

ang. Surface Active Agent

- WYDZIELINA PNEUMOCYTÓW II RZĘDU
- LAMELLE O GRUBOŚCI 5 -6 MIKROMETRÓW
- KOMPLEKS LECYTYNOWO – BIAŁKOWY
FUNKCJA:
1.Zapobieganie zapadaniu się pęcherzyków
2.Zapobieganie rozrywaniu pęcherzyków
3.Zapobieganie przesiękowi i obrzękowi płuc
4.Udział w zapobieganiu infekcjom

Transport gazów

CO2
1.Bikarboniany – HCO3

70%

2.Karbaminohemoglobina 20%
3.Rozpuszczony fizycznie 10%
O2
1.Oksyhemoglobina

98,5 %

2.Rozpuszczony fizycznie 1,5 %

Niewydolność

oddechowa

Niewydolność oddechowa – stan w

którym z powodu zaburzeń wymiany gazów

dochodzi do pO2, lub pO2 i pCO2 we

krwi tętniczej.

Przyczyny:

płucne - np. zapalenie płuc, odma

opłucnowa, napad astmy oskrzelowej

poza płucne – zatrucia, zaburzenia

czynności nerwów i mięśni zaopatrujących

klatkę piersiową, urazy klatki piersiowej

Niewydolność oddechowa

na podstawie wymiany

gazowej

• typ I częściowa

pO2 < 8 kPa

60 mm Hg
hipoksemia

• typ II typ I + pCO2 > 6 .6 kPa

49 mm Hg
hipoksemia + hiperkapnia

Niewydolność oddechowa

na podstawie mechaniki

oddychania:

1. Niewydolność oddechowa zaporowa –

obturacyjna – skutek zmniejszenia
sprężystości tkanki płucnej lub zwężenia
światła oskrzeli

2. Niewydolność oddechowa

ograniczająca - restrykcyjna
ograniczenie rozprężania płuc np. przez
zwłóknienia w płucach, masywne zrosty
opłucnej jak i w klatce piersiowej
(twardzina skóry, złamania żeber

Duszność (Dyspnoë)

• Czynność oddechowa zwykle

nieświadoma staje się dla chorego
zauważalna.

• Występuje subiektywne uczucie braku

powietrza polegające na wystąpieniu
uczucia braku tchu a nawet duszenia się.

• Nieznane są receptory duszności (o ile istnieją). Nieznana jest lokalizacja

w mózgu struktur związanych z odbieraniem duszności. Wiele
patomechanizmów powstawania duszności jest niejasnych.

• Wszystkie bodźce pobudzające ośrodek

oddechowy przy jednoczesnej
niedostatecznej wymianie gazowej
prowadzą do duszności. Warunkiem
wystąpienia duszności jest zachowanie
reaktywności ośrodków oddechowych
w rdzeniu przedłużonym i moście. W
przypadku osłabienia ich pobudliwości
duszność nie występuje. Np.
wstrzyknięcie morfiny choremu łagodzi
i znosi uczucie duszności – tłumienie
ośrodków oddechowych.

• W czasie oddychania powietrzem

wzbogaconym w dwutlenek węgla
(przestrzeń zamknięta np.autobusy,
zatłoczone pomieszczenia) odczuwa się
zwiększenie wysiłku mięśni
oddechowych Wentylacja minutowa jest
około dwukrotnie wyższa niż prawidłowa
wentylacja spoczynkowa.

• Wyraźne uczucie duszności powstaje

dopiero gdy wentylacja minutowa
wynosi ok. 50 litrów.

Zwiększenie wysiłku mięśni

oddechowych jest najczęstszą i

główną przyczyną duszności tzw.

duszność wysiłkowa

Przyczyny

niedostateczna

wentylacja płuc

Zwiększenie wysiłku

mięśni oddechowych

Duszność

Adynamia mięśni

spowodowana

niedoczynnością kory

nadnerczy

Osłabienie mięśni
oddechowych w
przebiegu niektórych
chorób układu
nerwowego i
mięśniowego

Wzrost pCO2 we

krwi

Zwiększona
pobudliwość ośrodka
oddechowego

niedotlenienie

(np.

spowodowane

chorobą górską)

Kwasica

metaboliczn

pobudzenie

odpowiednich

chemoreceptorów

Zmiany chorobowe
niektórych okolic
ośrodka
oddechowego i
choroby układu
krążenia

Czynniki emocjonalne

Stopnie niewydolności

oddechowej:

• I duszność po wejściu na 2 piętro lub

duszność podczas szybkiego chodzenia po
równym terenie lub niewielkim wzniesieniu

• II duszność po wejściu na 1 piętro lub

niemożność dotrzymania kroku osobie
zdrowej w tym samym wieku

• III duszność po wejściu na parter lub

duszność podczas chodzenia własnym
tempem po równym terenie

• IV duszność podczas ubierania się i toalety

porannej

Duszność

Duszność
napadowa – w
przebiegu
napadu
dychawicy
oskrzelowej

Duszność przewlekła –
w przebiegu rozedmy
płuc lub zastoju
płucnego
uwarunkowanego
zwężeniem lewego
ujścia żylnego

Rodzaje duszności:

Duszność

Duszność
wdechowa –
opór
umiejscowiony
w górnych
drogach
oddechowych

Duszność
wydechowa –
opór zwykle
umiejscowion
y w dolnych
drogach
oddechowych
.

Podział ze względu na okres

wdechu

Ortophnoë

• Występowanie lub nasilenie

duszności w pozycji leżącej

• W pozycji siedzącej lub stojącej w

tym przypadku duszność jest mniej
dokuczliwa lub nie odczuwalna

Niewydolność
lewokomorowa

Za mało krwi wyrzucanej na
obwód

Wzrost ciśnienia w lewej
komorze, w lewym
przedsionku i krążeniu
płucnym

W pozycji leżącej krew z
obszaru kończyn dolnych
przemieszcza się do
zbiornika płucnego.

Dalsze obniżenia podatności płuc i tak
zmniejszonej długotrwałym zaleganiem krwi w
płucach.

W takim przypadku
praca oddechowa
może wzrosnąć nawet
o 25%.

Ortophnoë

• W porze nocnej następuje obniżenie ciśnienia

hydrostatycznego w obrębie kończyn dolnych
co sprzyja wchłanianiu płynu obrzękowego.
Powiększa się objętość krwi krążącej =>
zwiększa się powrót żylny i centralne
ciśnienie żylne => znaczne przekrwienie płuc

• Podczas snu ośrodki oddechowe są mniej

wrażliwe i częstotliwość oddychanie
zmniejsza się, aby wyrównać dług tlenowy
konieczna jest zwiększona praca oddechowa,
może też występować hiperkapnia i hipoksja
co wywołuje nagłą duszność.

Nie każde oddychanie odmienne od

rytmu łączy się z dusznością, bo nie
zawsze hiperwentylacja czy
przyspieszanie oddychania bywa
łączone z uczuciem braku powietrza.
Np. w czasie obciążenia wysiłkiem
fizycznym można osiągnąć dość dużą
wartość wentylacji minutowej nie
odczuwając duszności, choć ma się
świadomość zwiększenia wentylacji.

Ciekawostka

Sinica (Cyanosis)

Sine zabarwienie powłok skórnych

(skóry i błon śluzowych) na skutek
zwiększenia ilości Hb zredukowanej
(odtlenowanej) we krwi (min.
4,5g/100ml krwi).

Występuje w chorobach układu

krążenia i układu oddechowego.

Przyczyny

• Zwiększone zużywanie tlenu w tkankach
• Zwolniony prąd krwi
• Zmniejszone utlenowanie krwi w

płucach

• Wzrost ogólnej ilości Hb we krwii (np.

poliglobulia - czerwienica)

• Wrodzone wady serca i naczyń

(mieszanie się krwi tętniczej z żylną)

Sinica tętnicza

• gdy do naczyń włosowatych dociera

krew niedostatecznie wysycona
tlenem

Pochodzenia

płucnego

Pochodzenia

sercowego

niewydolność
oddechowa

zastój płucny,
wewnątrzsercowy
przeciek żylno- tetniczy

Sinica rzekoma

(psudocyanosis)

• spowodowana patologicznymi

formami hemoglobiny –
methemoglobina, sulfohemoglobina
których nagromadzenie barwi
powłoki skórne

Serce płucne

Definicja.
Przewlekłe serce płucne jest to przerost

mięśnia prawej komory serca

spowodowany przewlekłymi

schorzeniami układu oddechowego

dotyczącymi płuc oraz struktur kostno-

mięśniowych budujących klatkę

piersiową.

Rozróżnia się dwie podstawowe postaci

serca płucnego:

• ostre serce płucne
• przewlekłe serce płucne.

Przyczyny

• Prawa komora serca przepompowuje krew

do naczyń płucnych. Jakakolwiek stała

przeszkoda w przepływie krwi w naczyniach

w płucach zmusza prawą komorę serca do

silniejszych skurczów, a to z czasem

doprowadza do przerostu mięśnia prawej

komory. Na początku przerost ten pozwala

na utrzymanie siły skurczu potrzebnej do

przepompowania odpowiedniej ilości krwi do

płuc. Jednak z czasem i to nie wystarcza, a

przerośnięta prawa komora staje się coraz

słabsza. Pojawiają się objawy prawo

komorowej przewlekłej niewydolności serca.

Czynniki sprzyjające

zachorowaniu

Do sytuacji, w której krew ma utrudniony przepływ przez

naczynia w płucach, doprowadzają takie choroby, jak:

• Ciężkie, przewlekłe choroby płuc: przewlekłe obturacyjne

zapalenie oskrzeli, ciężka astma, rozstrzenie oskrzeli,

nawracające zapalenia płuc, pylica płuc, nowotwory płuc,

gruźlica, choroby tkanki łącznej zmieniające strukturę

płuc

• Przewlekła zatorowość naczyń płucnych. Jest to sytuacja,

kiedy zakrzepy pochodzące najczęściej z żylaków

kończyn dolnych przedostają się do naczyń w płucach i

przytykają niektóre z nich. Może do tego dojść

w przebiegu zapalenia żył lub po długotrwałym leżeniu

w łóżku, np. po operacjach

W Polsce przypadki przewlekłego serca

płucnego spotyka się stosunkowo często,

gdyż aż 4–9% chorych wymaga leczenia

szpitalnego na oddziałach chorób

wewnętrznych.

Wskutek narastającego zapylenia powietrza

atmosferycznego i częstych nawracających

zakażeń dróg oddechowych oraz

rozszerzania się nałogu palenia papierosów

na coraz młodsze osoby częstość

przewlekłego serca płucnego w ostatnich

latach wyraźnie i systematycznie wzrasta.

Najczęstsze dolegliwości i

objawy

Początkowe dolegliwości :
• ogólne osłabienie
• ociężałość
• apatia
• duszność (duszność wysiłkowa )
• Kaszel
późniejszy okres
• obrzęki na kończynach dolnych
• powiększona wątroba
• płyn w jamie brzusznej
• poszerzone żyły szyjne
• sinica skóry
• bóle o typie dusznicy piersiowej,
• utraty przytomności
• zaburzenia rytmu pracy serca.

Profilaktyka

• zaprzestanie palenia papierosów

• ćwiczenia oddechowe wydłużające wydech i

pogłębiające wdech - poprawa wentylacji

pęcherzykowej

• preparaty farmakologiczne

– działanie rozrzedzające wydzielinę dróg oddechowych oraz

działanie wykrztuśne ułatwiają udrożnianie drzewa oskrzelowego

i tym samym zmniejszają subiektywnie odczuwaną duszność.

– Działając przeciwbakteryjnie, likwidują lub przynajmniej łagodzą

przewlekłe nieżyty dróg oddechowych, nasilające – zwłaszcza w

sezonie wiosennym lub jesiennym – duszność.

– Rozszerzając oskrzela, ułatwiają one wentylację płuc i wymianę

gazową.

Document Outline